Tibetan
ཇི་ཙམ་འཛོམ་ཡང་འཆི་བ་བཟློག་མི་ཐུབ། འཆི་དུས་སྔར་གྱི་ལས་གང་བྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་ཐམས་ཅད་ཕྱི་ལ་བཞག་སྟེ་མར་གྱི་ནང་ནས་སྤུ་བཏོན་པ་བཞིན་དུ་སྒྲེན་མོ་ལག་སྟོང་དུ་འགྲོ། ད་ལྟ་ལུས་ན་མི་བཟོད་ལྟོགས་མི་བཟོད་འཁྱགས་མི་བཟོད་སྐོམ་མི་བཟོད། བརྒྱབ་ཀྱི་དོགས་བསད་ཀྱི་དོགས་བཅིངས་ཀྱི་དོགས་བཟུང་གི་དོགས་ལུས་ཀྱི་འཚོ་སྐྱོང་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་སྡུག་བསྔལ་དཀའ་དགུ་སྤྱད་པ་འདི་ཤི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྱུག་བྲོ་ལྟ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ནི་ཐོབ་ཤ་བྱེད། ལུས་དེ་ཐག་པས་བཅིངས་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་བྱ་གཅན་གཟན་རྣམས་ཀྱིས་ཟོས་རུས་པ་ཙམ་ལས་སྔར་གྱི་ཤུལ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་བྱེད། ཡང་ན་མེར་བསྲེགས་ཐལ་བ་སྤར་གང་བྱེད་དམ་ཆུར་སྐྱུར་ཉ་སྦལ་གྱིས་ཟའམ་ས་འོག་ཏུ་འབུ་ཉོག་གི་སྦ། གནས་ཚུལ་དེ་ལས་མ་འདས་པས་དུས་དེ་ཙ་ན་དཀར་པོ་དགེ་བའི་ལས་ དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མ་གཏོགས་སྐྱབས་སྐྱེལ་མ་མེད་པས་དེ་ཙ་ན་མི་འགྱོད་པའི་བློ་བདེ་ཚགས་སུ་ཚུད་པ་གལ་ཆེའོ། །དེ་སྐད་དུའང་སྤྱོད་འཇུག་ལས། བདག་ནི་མལ་དུ་འདུག་བཞིན་དུ། །གཉེན་བཤེས་ཀུན་གྱིས་མཐའ་བསྐོར་ཡང་། །སྲོག་ཆད་པ་ཡི་ཚོར་བ་ནི། །བདག་ཉིད་ཁོ་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར། །གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉས་ཟིན་པ་ལ། །གཉེན་གྱིས་ཅི་ཕན་གཤེས་ཅི་ཕན། །དེ་ཚེ་བསོད་ནམས་གཅིག་སྐྱབས་ན། །དེ་ཡང་བདག་གིས་མ་བསྟེན་ཏོ། །ཞེས་དང་། དཀའ་བ་མང་པོས་བསྒྲུབས་པ་ཡི། །ཟས་དང་གོས་ཀྱིས་བསྐྱངས་པའི་ལུས། །ཁྱོད་དང་མི་འགྲོགས་བྱ་ཁྱིས་ཟ། །ཡང་ན་འབར་བའི་མེ་ཡིས་འཚིག །ཡང་ན་ཆུ་ཡི་ནང་དུ་འདྲུལ། །ཡང་ན་ས་ཡི་དོང་དུ་སྦ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཐུན་དང་དམིགས་ཐུན་གཉིས་པའོ། ༈ །འཆི་ཚུལ་དངོས་ཀྱང་མེ་ཆུ་དུག་མཚོན་གཟའ་སོགས་ཀྱིས་གློ་བུར་དུ་འཆི་བའམ་ཡང་ན་འགའ་ཞིག་ཡུན་རིང་ནད་ཀྱིས་བཏབ་རིམ་གྲོ་སྨན་དཔྱད་བྱས་ཀྱང་མ་ཕན་ལུས་སེམས་བཟོད་གླགས་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནོན། གཏམ་གྱི་ཤེད་ཤོར། ཟས་ཀྱིས་ཕན་ཡང་དང་ཁར་མི་འགྲོ། སྐོམ་འཐུང་འདོད་ཀྱང་སྨན་པས་བཀག །ཨ་ན་ཧུ་ཁྱུའི་སྒྲ་འབྱིན། ནུབ་གཉིད་མི་ཡོང་། ཉིན་དབང་མེད་དུ་འཐིབས། མལ་གྱི་ཐ་མར་ཉལ། ཟས་ཀྱི་ཐ་མ་ཁར་སྙོད། གཏམ་གྱི་ཐ་མ་འོར་སྐྱེད་བྱེད། གདོང་ལ་རྡུལ་ཆགས། གོས་ལ་ནོམ་ནོམ་འཇུ། ས་འོག་ཏུ་ལྷུང་བ་སྙམ་བྱེད། དབུགས་ཁ་ནས་བཤོ་ཞིང་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་པར་མིག་སྐྱ་ལོག་གེར་ཤི། ལུས་དེ་དུར་ས་ཞིག་ཏུ་བསྐྱལ། ལུས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དེ་རང་གིས་བསགས་པའི་
Chinese
无论多么兴盛也无法阻止死亡。死亡之时，除了先前所造的业的果报之外，一切都留在外面，如同从酥油中拔出毛一样，赤裸裸地空手而去。现在身体上无法忍受饥饿，无法忍受寒冷，无法忍受干渴。害怕被打，害怕被杀，害怕被束缚，害怕被抓捕，仅仅为了身体的生存而忍受痛苦，经历艰难困苦，这些在死亡时都会令人厌恶，背道而驰，享用之物则会被他人夺取。身体被绳索捆绑，被送到墓地，被鸟兽吞食，只剩下骨头，连以前的痕迹都没有了。或者被火焚烧，只剩下一捧灰烬，或者被丢入水中，被鱼蛙吞食，或者埋入地下，成为虫蚁的巢穴。由于无法超越这些情况，所以在那个时候，除了白色的善业和三宝之外，没有其他的救护者，所以在那个时候，拥有不后悔的、稳固的安心至关重要。如《入行论》中所说：我虽卧于床榻之上，亲友眷属皆围绕，然命绝之苦痛，唯我一人独承受。死主使者捉拿时，亲友何益有何用？此时唯有福德能救护，然我先前未依仗。又说：历经诸多辛苦所成，以饮食衣物养育之身，汝不与我同行，将被鸟犬所食，或被熊熊烈火焚烧，或于水中腐烂，或于土坑中掩埋。如是说。这是第二个法会和禅修会。༈ 死亡的方式，要么是被火、水、毒药、武器、星曜等突然夺去生命，要么是有些人长期被疾病缠身，即使进行仪轨、药物治疗也无济于事，身心被无法忍受的痛苦所折磨。 说话的力气消失了。食物有益，但却无法送入口中。想喝水，却被医生阻止。发出“啊哪呼呼”的声音。晚上无法入睡。白天不由自主地昏沉。躺在床的尽头。食物的尽头是送入口中。说话的尽头是发出呻吟。脸上沾满灰尘。衣服上沾满污垢。感觉好像要掉入地下。从口中呼出气息，无法返回，眼睛翻白而死。尸体被送到某个墓地。与身体分离的心识，被自己积累的
English
However prosperous, death cannot be averted. At the time of death, everything is left behind except for the fruits of past actions, and one goes naked and empty-handed, like a hair pulled from butter. Now, in this body, one cannot bear hunger, cannot bear cold, cannot bear thirst. Fearing beatings, fearing killings, fearing bondage, fearing capture, one endures suffering and hardship solely for the sake of sustaining the body. At the time of death, all of this becomes repulsive and turns its back, and possessions are seized by others. The body is bound with ropes and taken to the charnel ground, where it is eaten by birds and beasts, leaving only bones, without even a trace of its former self. Or it is burned in fire, leaving only a handful of ashes, or thrown into water, to be eaten by fish and frogs, or buried underground, becoming a nest for worms and insects. Since one cannot escape these circumstances, it is crucial at that time to have a firm and unregretful peace of mind, with nothing to rely on but white virtuous deeds and the Three Jewels. As it is said in the *Bodhicharyavatara*: "Though I lie on my bed, surrounded by all my relatives and friends, the pain of death is experienced by me alone." "When seized by the messengers of Yama, what help are relatives, what help are friends? At that time, only merit can protect, but I have not relied on it before." It is also said: "This body, which was obtained through much hardship and nourished with food and clothing, will not go with you; it will be eaten by birds and dogs, or burned by blazing fire, or rot in water, or be buried in a pit of earth." So it is said. This is the second Dharma session and meditation session. ༈ The actual manner of death is either being suddenly killed by fire, water, poison, weapons, planets, etc., or some are afflicted by long-term illness, and even if rituals and medical treatments are performed, they are of no avail, and the body and mind are overwhelmed by unbearable suffering. The strength to speak is lost. Food is beneficial, but it cannot be put into the mouth. One wants to drink water, but is prevented by the doctor. Sounds of "Ah-na-hu-hu" are emitted. One cannot sleep at night. One involuntarily dozes off during the day. One lies at the edge of the bed. The end of food is putting it in the mouth. The end of speech is emitting groans. Dust accumulates on the face. Filth clings to the clothes. One feels as if one is falling into the ground. Breath is exhaled from the mouth and does not return, and the eyes roll back and one dies. The body is taken to a certain cemetery. The mind, separated from the body, is driven by one's own accumulated
Tibetan
ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བར་དོར་དབང་མེད་འཕྱོ། ལས་དབང་གིས་ཕྱི་མའི་སྐྱེ་གནས་འཛིན་ནོ། །དེའང་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་འདོར། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ནི་འགྲོ། །སྐྱེས་ཆེན་པོས་ནི་འདེགས། མུན་པ་ཆེན་པོར་ནི་ཞུགས། ཕ་མ་ཕུ་ནུ་སྲིང་མོ་བུ་བུ་མོས་ནི་བསྐོར། དབུགས་ནི་ཆད། ནོར་རྣམས་ནི་བགོ་བཤའ་བྱེད་ཟེར། །ཀྱི་ཧུད་ཕ་ཀྱི་ཧུད་མ་ཀྱི་ཧུད་བུ་ཞེས་ནི་ཟེར། །སྐྲ་ནི་བཤིག །དེའི་ཚེ་ཆོས་མ་གཏོགས་སྐྱབས་དང་གནས་དང་དཔུང་གཉེན་གཞན་མེད་དོ། ། དེའི་དུས་ན་ཆོས་ནི་གླིང་དང་མགོན་དང་གནས་དང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་སྔོན་བྱོན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་རྟག་པས་ཐུགས་བརྒྱུད་བསྐུལ་ཚེ་འདི་བློས་བཏང་སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོར་མཛད་པས་དོན་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་པས། ཇོ་བོ་རྗེ་དང་ལོ་ཆེན་རིན་བཟང་དང་། ཆག་ཁྲི་མཆོག །ཨ་མེས་བྱང་ཆུབ་ཤེས་རབ་རྡོ་རྗེ། འཛེང་སྒོམ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་མཚན། པོ་ཏོ་བ། ཁ་རག་པ་སོགས་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་དུ་མ་མི་རྟག་པས་ཐུགས་རྒྱུད་བསྐུལ་ལོང་མེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་མཛད་པས་དངོས་གྲུབ་བརྙེས་པ་ཡིན། རང་རེ་རྣམས་ཟས་གོས་ཡོད་པས་མི་ཆོག་ལེགས་པ་ཞིག་དགོས་ནོར་ལ་བེད་སྤྱོད་རྒྱུ་ཡོད་པས་མི་ཆོག་ཕུགས་ཐེས་དགོས། བྱས་ཀྱང་རུང་མ་བྱས་ཀྱང་རུང་བའི་ཆོས་དེ་འཆི་བ་སྙིང་གཟེར་ལ་བྱེད་པར་སྣང་། ཤེས་པ་རྣལ་དུ་ཡོད་བྱས་ན་ཅིའང་ཨང་བསམ་ནས་བླ་མ་གོང་མའི་རྣམ་ཐར་ལ་སློབ་པ་གལ་ཆེ། དེས་ན་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཚིག་གཅིག་སྟོན་པའི་དགེ་བཤེས་གྲོགས་སུ་ བཟང་། ཕོ་བྲང་སྐྱེད་ཚལ་རིན་ཆེན་སྣ་བདུན་སོགས་ཀྱིས་སྤྲས་པ་ལས་ས་རྡོའི་སྤྱིལ་པོར་སྒོ་གསུམ་མི་དགེ་བས་དབེན་པར་བསྡད་ན་གནས་བཟང་། ནོར་ཇི་ཙམ་འཛོམ་པ་ལས་འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་ནོར་དུ་ཆེ་བས་ལག་ཏུ་བླང་བ་གལ་ཆེ། དེས་ན་ནམ་འཆི་ཆ་མེད་བསམས་ལ་བློ་སྣ་བསྟུངས། སྐྱོ་ཤས་བསྐྱེད། ལོང་མེད་ཀྱི་བསམ་པ་དྲག་པོས་ཉིན་མཚན་དགེ་སྦྱོར་གྱི་དུས་འདའ་ཞིང་དགོས་མེད་ཀྱི་བློ་སྣ་ཐུང་སྦུད་ཀྱི་མ་སོང་བར་འཆི་བ་མི་རྟག་པ་སྒོམ་པ་གལ་ཆེ་ཞིང་འཆི་བ་མི་རྟག་པའི་གོ་བ་དང་ངེས་ཤེས་རྒྱུད་ལ་མ་སྐྱེས་ན་དགོས་མེད་ཀྱི་བློ་མི་སྐྱེ། དེ་མ་སྐྱེས་ན་དགེ་སྦྱོར་ལ་བརྩོན་པ་མི་བྱེད་པར་ལེ་ལོར་ལུས་འགྲོ་བས་དགེ་སྦྱོར་ཡོང་མ་ཡོང་འདི་ལ་རག་ལས་སོ། །མདོར་བསྡུས་ནས་བསྒོམ་བྱ་ནི། སྐྱེས་པའི་ཐ་མ་འཆི་བ་མ་གཏོགས་མེད། དེའང་ནམ་འཆིའི་ཆ་མ་མཆིས་
Chinese
因业力牵引，于中阴无自主漂泊，因业力支配，执取来世生处。如经中所说：舍弃此世，前往他世，大士引导，进入大黑暗。父母兄弟姐妹儿女围绕，气息断绝，财物被瓜分。哭喊着“可怜的父亲，可怜的母亲，可怜的孩子”。头发被撕扯。那时，除了佛法，没有其他的救护、处所和依靠。 那时，佛法将成为洲渚、怙主、处所和导师。如是所说般发生。此外，往昔的圣者们也因无常而策励自心，舍弃今生，以修行作为核心，从而使二利达到究竟。如乔沃杰、洛钦仁桑、恰赤钦波、阿弥·绛曲西绕多吉、增贡旺秋嘉灿、博多瓦、喀惹巴等众多智者和成就者，因无常而策励自心，进行无暇的修行，从而获得了成就。我们这些人，有了吃穿还不够，还需要更好的；有了可以使用的财产还不够，还需要积累。对于做不做都可以的佛法，却视死亡为心头刺。如果神志清醒，想想“什么都没有”，学习上师的传记非常重要。因此，相比于转轮王，一位宣说一句佛法的善知识更为有益。相比于装饰着宫殿园林和七宝，住在简陋的土石房屋中，远离身语意三门的不善更为吉祥。相比于积累多少财富，少欲知足才是最大的财富，因此实践非常重要。因此，要想着不知何时会死，收摄心念，生起厌离心，以强烈的紧迫感日夜精进于善法，不要让无意义的念头耗尽时间，修习死亡无常非常重要。如果心中没有生起对死亡无常的理解和定解，就不会生起无意义的念头。如果不能生起无意义的念头，就不会努力行善，而是会变得懒惰，因此能否行善就取决于此。简而言之，要修习的是：生之终点唯有死亡，而且不知何时会死。
English
Driven by the force of karma, one wanders helplessly in the bardo; controlled by karma, one grasps the place of rebirth in the next life. As it is said in the sutras: 'Abandon this world, go to the next world. Great beings guide, enter the great darkness. Parents, siblings, sons, and daughters surround, breath ceases, wealth is divided.' Crying out, 'Alas, father! Alas, mother! Alas, child!' Hair is torn. At that time, there is no refuge, place, or support other than the Dharma. At that time, the Dharma will become an island, a protector, a place, and a guide. It will happen as it is said. Furthermore, the holy beings of the past, realizing impermanence, spurred on their minds, abandoned this life, and made practice the essence, thereby perfecting both aims. Such as Jowo Je, Lotsawa Rinchen Zangpo, Chaktri Chenpo, Ame Jangchub Sherab Dorje, Dzeng Gom Wangchuk Gyaltsen, Potowa, Kharakpa, and many other wise and accomplished ones, spurred on their minds with impermanence, engaged in practice without delay, and thereby attained siddhis. We, having food and clothing, are not satisfied; we need something better. Having wealth to use is not enough; we need to accumulate more. The Dharma, which can be done or not done, seems to be a thorn in our hearts. If we are mindful, thinking 'There is nothing,' it is very important to learn from the biographies of the previous lamas. Therefore, a virtuous friend who teaches even one word of Dharma is better than a universal monarch. Living in a simple mud house, secluded from the non-virtues of body, speech, and mind, is better than a palace adorned with gardens and the seven precious things. Having little desire and being content is a greater wealth than accumulating much wealth, so it is important to put it into practice. Therefore, thinking that death is uncertain, restrain your mind, generate renunciation, and with a strong sense of urgency, spend day and night in virtuous activities, without letting meaningless thoughts waste time. It is very important to meditate on death and impermanence. If understanding and certainty of death and impermanence have not arisen in your mind, meaningless thoughts will not cease. If meaningless thoughts do not cease, you will not strive in virtuous activities, but will become lazy, so whether or not you engage in virtuous activities depends on this. In short, what should be meditated upon is: the end of birth is only death, and it is uncertain when death will come.