Tibetan
ག་པའོ།། ༈ །།གཉིས་པ་སེམས་གནད་ནི། འདས་པའི་རྗེས་མི་བཅད། མ་འོངས་པའི་སྔུན་མི་བསུ། ད་ལྟར་གྱི་ཤེས་པ་གསལ་ལ་མི་རྟོག་པའི་ངང་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའོ། །དེའང་འདས་པ་ནི་འགགས་ཤིང་ཞིག་པ་དང་སོང་ཟིན་པས་བསམ་བྱར་མེད་ལ། མ་འོངས་པ་ནི་མ་ཕྱིན་མ་གྲུབ་ཡུལ་ན་མེད་པས་བརྟག་གཞིག་བྱས་ཀྱང་དགོས་པ་མེད་ཅིང་། ད་ལྟར་བ་དེ་ཡང་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་ཕྱི་དུ་མ་སིལ་བུ་བརྟག་མི་བཟོད་པ་བདེན་དངོས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བློའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་བསམ་བརྗོད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་ཡིན་མིན་ཡོད་མེད་བཟང་ངན་ལ་སོགས་པའི་མཚན་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ཞུགས་པར་ཡིན་ལུགས་ཀྱི་ངང་ལ་གཞག་ཏུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གསལ་ སྟོང་འཛིན་མེད་ཀྱི་ངང་དུ་གཞག་པར་བྱའོ། །དེའང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོའི་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་སྤྲོས་པ་བཅད་མ་བཅད་ལ་མ་ལྟོས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ལས་དང་པོ་པ་སྒོམ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་དུས་གསུམ་གྱི་རྟོག་པའི་བློ་རྒྱུན་མ་བཅད་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱུད་ལ་མི་སྐྱེ་བས་ཉམས་ལེན་གྱི་ཁྲིད་ལག་ཏུ་བླང་བའི་ཚེ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྲིད་པ་གལ་ཆེའོ། །ཆོས་ཐུན་ཉེར་གཉིས་པ། དམིགས་པ་ཉི་ཤུ་པའོ།། ༈ །།དེས་ན་སེམས་གནས་པར་བྱེད་པ་ལ་གནས་གནས་པོ་ཞིག་འདོད་ནས་བསྒྲིམས་དྲགས་ན་འཕྲོ་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བས་ཐོག་མར་མཉམ་པར་གཞག་གོ་སྙམ་པའི་འཕེན་པ་ཙམ་གཏོང་བ་མ་གཏོགས་དངོས་ཀྱི་ཚེ་སྒོམ་འདོད་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་སྔོན་འགྲོ་སྒོམ་པ་ཡིན་སྙམ་པ་ཙམ་གྱི་རྟོག་པའང་མི་བྱེད་པར་ཧད་དེ་ཕྱད་དེ་འཛིན་མེད་ལྷུག་པའི་ངང་དུ་འཇོག །དེ་ཉིད་གོམས་སུ་བཅུག་སྟེ་སྤྱོད་ལམ་རྣམ་བཞིའི་དུས་སུའང་གསལ་སྟོང་འཛིན་མེད་ཀྱི་ངང་དེ་ལས་མ་ཡེངས་པར་བྱ་ཞིང་། ཐོག་མར་ཟན་ཁམ་གཅིག་གམ་ཇ་ཧུབ་རེ་ཙམ་དང་མ་ཎི་ཚར་ རེ་འདྲེན་རིང་ཙམ་མམ་ལངས་ནས་གོམ་པ་དོ་གསུམ་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་མ་ཡེངས་པར་སྐྱོང་གང་ཐུབ་བྱ། དེ་གོམས་ནས་རྐྱེན་བཟང་ངན་མི་ཚོགས་ཆེ་ཆུང་གང་གི་དུས་སུའང་མ་ཡེངས་པའི་གསལ་སྟོང་འཛིན་མེད་ཀྱི་ངང་དུ་གནས་པ་ལ་བསླབ། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་རྗེ་སྒམ་པོ་པས། འདས་པའི་རྗེས་མི་བཅད། མ་འོངས་པའི་མདུན་མི་བསུ། ད་ལྟར་གྱི་ཤེས་པ་རང་གི་རྣལ་མར་ཙེན་གྱིས་ཞོག །དེ་ལ་འདས་པའི་རྗེས་མི་བཅད་ཟེར་ཙ་ན་འོ་སྐོལ་གྱི་བློ་རྣམ་རྟོག་སྔ་མའི་ཕྱིར་མི་འབྲང་བ་ཡིན། མ་འོངས་པའི་མདུན་མི་བསུ་ཟེར་ཙ་ན་འོ་སྐོལ་གྱི་བློས་རྣམ་རྟོག་ཕྱི་མའི་མདུན་མི་བསུ་བ་ཡིན། ད་ལྟར་གྱི་ཤེས་པ་རྣལ་མར་ཙེན་གྱིས་ཞོག་ཟེར་ཙ་ན་ད་ལྟར་གང་དུའང་མི་དམིགས་པ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། སེམས་མ་བཅོས་ན་གསལ། ཆུ་མ་རྙོགས་ན་དངས་བྱ་བ་ཡིན་པས་མ་བཅོས་པའི་ངང་ལ་རང་གར་ཙེན་གྱིས་ཞོག །དེ་ལྟར་བཞག་པས་གསལ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་སིང་ངེ་ཡེ་རེ་བ་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་མམ་བ་འཇོ་བའི་ཡུན་ཙམ་ལ་སོགས་པ་ཡོད། དེ་ཡུན་རིང་བ་ལ་ཡོན་ ཏན་དུ་མི་ལྟ། ཐུང་བ་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་ལྟ་བར་བསྒོམ། དེའི་རྗེས་ལ་རྣམ་རྟོག་གཅིག་ཡོང་དེ་ལ་གློད་ནས་འཇོག །འཇུར་བུས་བཅིངས་པའི་སེམས་ཉིད་ནི། །གློད་ན་གྲོལ་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །བྱ་བ་ཡིན་པས་གློད་པ་ཡིན། །དེ་ལྟར་གློད་ཅིང་བསྒོམས་པས་གསལ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་ཡུན་ཇེ་རིང་ཇེ་རིང་ཅི་ཞིག་ཙ་ན་རང་གི་ངོ་བོའི་ནང་དུ་ཕྲིལ་གྱིས་འགྲོ་བ་འོང་། དེ་ལྟར་ཆུ་བོ་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱ་བ་དེ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། ཞེས་དང་། ཌོམྦི་ཧེ་རུ་ཀའི་དགོངས་པ་དྭགས་པོ་རིན་པོ་ཆེས་གསུངས་པ་ནི། ཆུ་མ་རྙོགས་ན་དངས་པ་བཞིན་དུ་ཚུལ་མ་བཅོས་པར་བཞག་གོ །ཉི་མ་སྤྲིན་གྱིས་མ་བསྒྲིབས་པ་བཞིན་དུ་ཚོགས་དྲུག་མི་དགག་པར་རང་ལུགས་སུ་གཞག་གོ །དུས་དང་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡེངས་པར་གཞག་གོ །ཞེས་དང་། རྗེ་རྒོད་ཚང་པས། མེད་པའི་ངང་ལ་ལྷོད་དེ་ཞོག །ཡལ་ལེ་ཕྱད་དེ་འཛིན་མེད་ཞོག །ཅེས་པ་ནི་སེམས་ནི་བཙལ་བས་མི་རྙེད། བལྟས་པས་མི་མཐོང་། བརྟགས་ན་མ་གྲུབ། བཟུང་ན་མི་ཟིན། བཏང་ན་མི་འགྲོ། བཞག་ན་མི་སྡོད། བསྲེས་ ན་མི་འདྲེ། ཕྱེ་བས་མི་ཕྱེད། ཕྲལ་བས་མི་ཕྲོལ། བལྟས་པས་མི་ཤེས། བཤད་པས་མི་རྟོགས། དཔེ་གང་གིས་ཀྱང་མི་མཚོན། ཐོག་ཏུ་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཕེབས། མིང་གང་ལྟར་བཏགས་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ཉམས་སུ་ཇི་ལྟར་ལེན་ན། ཆེད་དུ་མི་སྤྲོ། ཆེད་དུ་མི་བསྡུ། བཏང་སྙོམས་སུ་མི་གཞག །རྟོག་པ་རང་རྒྱུད་དུ་མི་གཏོང་། བྱུང་ཚོར་གྱི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་། རིག་དཔྱོད་ཀྱི་བསླད་མི་གཞུག །ཕྱི་ཡུལ་མེད་སྟོང་པ་ལ་དངོས་པོར་མི་འཛིན། ནང་བདག་མེད་སྟོང་པ་ལ་ཕྱལ་བར་མི་ལྟ། འགྱུ་བ་རྩ་བྲལ་སྐྱོན་དུ་མི་གཟུང་། སྣང་འཛིན་དང་སྟོང་འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་མི་བཏང་ངོ་། །འདས་པའི་རྗེས་མི་བསྙག །མ་འོངས་པའི་སྔུན་མི་བསུ། ད་ལྟར་བ་ལ་དངོས་པོར་མི་འཛིན་པར་ཤེས་པ་བཟོ་མེད་དུ་ཕྱལ་ལེ། རྩོལ་མེད་དུ་ཤིག་གེ །གཏད་མེད་དུ་ཁྲེས་སེ། འཛིན་མེད་དུ་བུན་ནེ། སྐྱེ་མེད་དུ་སིང་ངེ། འགག་མེད་དུ་ཐལ་ལེ། སྒྲིབ་མེད་དུ་གསལ་ལེ། ཕྱི་རུ་ཡུལ་གཅིག་མ་ལུས།
Chinese
啊！第二，心的要点是：不追溯过去，不迎接未来，将当下的觉知安住在明朗而不作意的状态中。因为过去已经停止、消逝和过去，所以无法思考；未来尚未到来、尚未实现，不在任何地方，所以即使研究也没有必要。而当下，如果加以考察和分析，无数个刹那的先后顺序，细微到无法考察，因为没有真实地成立，所以超越了心的范畴，是离思离言的，因此，不要掺杂任何诸如是与非、有与无、好与坏等概念执着的污垢，而要以无法安住的方式，安住在如是的状态中，安住在明空无执的状态中。实际上，大手印自性的安住之义，并不取决于是否断绝三时的戏论。然而，对于初学者来说，如果在开始禅修时不断绝三时的分别念，就不会在相续中生起三摩地，所以在接受实修指导时，以这种方式进行指导非常重要。第二十二讲，第二十个所缘境。因此，在安住自心时，如果想要找到一个安住者并过于努力，就会变成干扰，所以一开始只需放松，仿佛要进入禅定，除此之外，在实际修持时，不要产生想要禅修的分别念，甚至连“我正在修习前行”的想法都不要有，而是要茫然、放松，安住在无执的自然状态中。要让这种状态成为习惯，并在行住坐卧四种行为中，不从明空无执的状态中散乱。首先，尽量在吃一口食物、喝一口茶、念一遍嘛呢（六字大明咒：嗡嘛呢呗美吽）或站起来走两三步的时间内，保持不散乱。习惯之后，无论遇到好坏境缘，无论在大小人群中，都要学习安住在不散乱的明空无执的状态中。这些的意义，冈波巴大师也说过：不追溯过去，不迎接未来，让当下的觉知安住在自己的本然状态中。所谓不追溯过去，就是我们的心不追随之前的分别念；所谓不迎接未来，就是我们的心不迎接之后的分别念。
English
Ah! Secondly, the key point of mind is: do not trace back the past, do not welcome the future, and rest the present awareness in a clear and non-conceptual state. Because the past has stopped, vanished, and passed, it cannot be contemplated; the future has not yet arrived, has not yet been realized, and is not in any place, so even if you investigate it, there is no need. And the present, if examined and analyzed, the sequence of countless moments is so subtle that it cannot be examined, because it is not truly established, it transcends the realm of the mind, and is beyond thought and expression. Therefore, do not mix in any defilements of conceptual clinging such as is and is not, existence and non-existence, good and bad, but rest in the state of suchness in a way that cannot be rested, and rest in the state of clarity and emptiness without grasping. In fact, the meaning of the abiding nature of Mahamudra does not depend on whether or not the elaborations of the three times are cut off. However, for beginners, if the conceptual thoughts of the three times are not cut off when starting meditation, Samadhi will not arise in the continuum, so it is very important to guide in this way when receiving practical instructions. The twenty-second lecture, the twentieth object of focus. Therefore, when settling the mind, if you want to find a settler and try too hard, it will become a distraction, so at first just relax as if to enter Samadhi, and apart from that, in actual practice, do not generate the thought of wanting to meditate, or even the thought of "I am practicing preliminaries," but rather be blank, relaxed, and rest in the natural state of non-grasping. Make this state a habit, and in the four activities of walking, standing, sitting, and lying down, do not be distracted from the state of clarity and emptiness without grasping. First, try to maintain non-distraction for the duration of eating a mouthful of food, drinking a sip of tea, reciting one mala of Mani (six-syllable mantra: Om Mani Padme Hum), or standing up and taking two or three steps. After getting used to it, no matter what good or bad circumstances arise, no matter in large or small groups, learn to abide in the non-distracted state of clarity and emptiness without grasping. The meaning of these is also stated by Gampopa: Do not trace back the past, do not welcome the future, and let the present awareness rest in its own natural state. The so-called not tracing back the past means that our mind does not follow the previous conceptual thoughts; the so-called not welcoming the future means that our mind does not welcome the subsequent conceptual thoughts.
Chinese
是。现在把当下的觉知安住于本然状态，指的是当下不执着于任何事物。如果心不造作就会清明，水不浑浊就会清澈，因此在本然的状态中自然安住。那样安住时，会有清明且无念，空灵、松弛、轻微摇动等状态，或者只有短暂的时间。不要认为时间长就是优点，时间短就是缺点，而是要修习。在那之后，一个念头生起，就放松并安住。用绳索束缚的心性，如果放松就没有不解脱的，所以要放松。那样放松并修习，清明且无念的状态越来越长，最终会融入自己的本性之中。这就是所谓的河流般的持续禅定。此外，多比黑鲁嘎的意旨，达波仁波切说：如同水不浑浊就会清澈一样，不要造作，安住于本然。如同太阳不被云遮蔽一样，不要否定六识，安住于自性。在所有时间和行为中，不要散乱地安住。此外，热果仓巴说：在空性中放松安住，放下一切执着。意思是心是寻找不到的，看也看不到，分析也无法成立，抓住也抓不住，放开也不会消失，安住也不会停留，混合也不会混杂，分开也分不开，分割也无法分割，看也无法了解，说也无法理解，用任何比喻都无法形容，任何事物都无法触及，无论取什么名字都没有矛盾。那么如何实修呢？不要特意散乱，不要特意收摄，不要放在中舍。不要让念头自行发展，不要追随感觉，不要加入理性的杂质。不要把外在空无的境当作实有，不要把内在无我的空性看作是虚无。不要把念头的生起看作是过失，不要陷入执着显现和执着空性的偏颇。不要追忆过去，不要迎接未来，不要把现在当作实有，而是要让觉知自然放松，毫不费力，毫无执着，无所依靠，无生无灭，空灵，无碍，清明。外在没有留下任何事物。
English
Yes. Now, to settle the present awareness in its natural state means not clinging to anything in the present moment. If the mind is not fabricated, it will be clear; if the water is not muddy, it will be clear. Therefore, naturally settle in the unfabricated state. When you settle in that way, there will be clarity and non-thought, a state of emptiness, relaxation, slight trembling, etc., or only a brief period of time. Do not consider a long time to be an advantage or a short time to be a disadvantage, but practice. After that, when a thought arises, relax and settle. The nature of mind bound by ropes, if released, there is no doubt that it will be liberated, so release it. By releasing and practicing in that way, the state of clarity and non-thought becomes longer and longer, and eventually it will merge into your own nature. This is what is called the continuous meditation of a river. Furthermore, the intention of Dombi Heruka, Dagpo Rinpoche said: Just as water is clear when it is not muddy, settle without fabrication. Just as the sun is not obscured by clouds, do not negate the six consciousnesses, settle in your own nature. In all times and actions, settle without distraction. Furthermore, Je Gotsangpa said: Relax and settle in emptiness, let go of all clinging. It means that the mind cannot be found by searching, cannot be seen by looking, cannot be established by analyzing, cannot be grasped by holding, will not disappear by letting go, will not stay by settling, will not be mixed by mixing, cannot be separated by dividing, cannot be split by splitting, cannot be understood by looking, cannot be comprehended by speaking, cannot be described by any metaphor, cannot be reached by anything, and there is no contradiction in whatever name is given to it. So how to practice it? Do not deliberately scatter, do not deliberately gather, do not place in equanimity. Do not let thoughts develop on their own, do not follow feelings, do not add the impurities of reason. Do not regard the external empty realm as real, do not regard the internal selfless emptiness as nihilistic. Do not regard the arising of thoughts as a fault, do not fall into the bias of clinging to appearance and clinging to emptiness. Do not recall the past, do not welcome the future, do not regard the present as real, but let awareness naturally relax, effortlessly, without clinging, without relying, without birth or death, empty, unobstructed, clear. There is nothing left outside.