Tibetan
་མོ་ རང་རྩེ་ལ། །མི་གཅོད་རེག་པར་མི་བྱེད་པ། །དེ་བཞིན་སེམས་ཀྱིས་སེམས་མི་མཐོང་། །ཞེས་དང་། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཇི་ལྟར་མར་མེ་རང་གི་དངོས། །ཡང་དག་གསལ་བར་བྱེད་བཞིན་ན། །མར་མེ་གསལ་བར་བྱ་མིན་ཏེ། །གང་ཕྱིར་མུན་གྱིས་བསྒྲིབས་པ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་འབབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཚིག་རྐང་གཉིས་པའི་དོན་ནི། །འོ་ན་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་ངམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དུའང་མི་གཟུང་སྟེ། སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ཁམས་དེ་མེད་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཀུན་རྗོབ་ཙམ་དུའང་འབྱུང་མི་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞི་དེ་རྟོགས་པ་དང་མ་རྟོགས་པའི་དབྱེ་བས་འཁོར་འདས་སུ་འཇོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་དབྱིངས་བསྟོད་པ་ལས། ཁམས་ཡོད་པས་ནི་ལས་བྱས་པས། །ས་ལེ་སྦྲམ་དག་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཁམས་མེད་པས་ནི་ལས་བྱས་ཀྱང་། །ཉོན་མོངས་འབའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་ཟད། །ཅེས་དང་། དེ་བཞིན་ས་ བོན་ཐམས་ཅད་ལ། །རྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་། །ས་བོན་མེད་པར་འབྲས་ཡོད་པ། །ཤེས་ལྡན་གང་གིས་སྒྲུབ་པར་ནུས། །ས་བོན་གྱུར་པ་ཁམས་དེ་ཉིད། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀྱི་རྟེན་དུ་འདོད། །རིམ་གྱིས་སྦྱངས་པར་གྱུར་པ་ལས། སངས་རྒྱས་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོགས་དཔེ་དང་བཅས་ནས་གསལ་པར་གསུངས་སོ། །འདི་སྐབས་སུའང་གནད་འདི་ཤེས་དགོས་ཏེ། མཚན་མར་སྣང་བའི་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གཤིས་ལ་མི་གནས་ཤིང་ཡོད་མ་མྱོང་ཡང་ཐམས་ཅད་སྣང་རུང་གི་གོ་འབྱེད་པ་མི་འགལ་བའི་དོན་དེ། སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་དང་། རང་བཞིན་དག་པའི་ཁམས་སོགས་སུ་གསུངས་པ་ལས་ངེས་པར་བདེན་བདེན་མོ་དང་རྟག་རྟག་མོའི་མཐའ་ཅན་ཞིག་ནི་ཡོད་པ་མི་སྲིད་དོ། །འོ་ན་འཁོར་ལོ་ཐ་མའི་མདོ་རྣམས་སུ་གཙང་རྟག་བདེ་བ་དག་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སོགས་གསུངས་པ་དང་། སྔགས་སུའང་གཞོམ་གཞིག་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོགས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྒྱན་ ལས། མེད་པ་གང་ཡིན་དེ་ཉིད་ནི། །ཡོད་པ་ཡི་ནི་དམ་པར་འདོད། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་དམིགས་པ། །དམིགས་པ་ཡི་ནི་དམ་པར་འདོད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་སྤྲོས་མཚན་གྱིས་མི་ཕྱེད་པ་དང་། བློ་ཡི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དང་། གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་དགོས་པའང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པའི་གདོན་ཆེན་པོ་བསལ་བའི་ཕྱིར
Chinese
མོ་（种子字，藏文）， རང་རྩེ་ལ།（种子字，藏文），不害不触，如是心不見心。 如《入行論》云：如燈自體，能正照耀，非為照燈，以無黑暗故。如是說等之過失將會產生。 第二句之義是：那麼，心的自性是否應當理解為完全不存在且不可見呢？也不應當如此理解，因為如果沒有心自性清淨的體性，那麼輪迴和涅槃的顯現，即使是名言上也無法成立，因為輪迴和涅槃的安立，是依於對這個基礎的證悟與否的差別而成立的。 如是《法界讚》云：以有界故，業所作者，能見到沙螺貝等，以無界故，雖作業者，唯生煩惱而已。以及，如是諸種子，生出似因之果，無有種子而有果，有智者誰能成立？轉變為種子之界性，是諸法之所依，從漸次淨化中，將會獲得佛果。等等，以譬喻等方式清楚地宣說了。 此時也必須了解這個要點，即顯現為相的輪迴和涅槃的一切法，雖然不立於自性且從未存在過，但一切皆能顯現的可能性並不相違背的道理，在心之金剛和自性清淨的體性等之中宣說，但絕不可能存在具有真實和恆常邊的某種事物。 那麼，如何理解在末轉法輪的經典中宣說的清淨、恆常、安樂等的波羅蜜多，以及在密續中宣說的不可摧毀的智慧等呢？如《莊嚴經論》云：無者即是，說為有之勝，一切皆不見，說為見之勝。如是宣說，自性清淨的真如，是不可被戲論和相所分割的，是超越心識的對境的，是不會轉變到其他狀態的等等意義。 如是宣說的必要，是為了遣除執著於空性的大魔。
English
Mo (seed syllable, Tibetan), Rang tse la (seed syllable, Tibetan), not harming, not touching, thus the mind does not see the mind. As it is said in the Bodhicharyavatara: "Just as a lamp, by its own nature, illuminates clearly, it is not for illuminating the lamp, because there is no darkness." Such faults will arise. The meaning of the second verse is: Then, should the nature of the mind be understood as completely non-existent and invisible? It should not be understood in this way either, because if there were no essence of the mind's naturally pure essence, then the appearance of samsara and nirvana, even nominally, could not be established, because the establishment of samsara and nirvana is based on the difference between realizing and not realizing this basis. As it is said in the Praise of Dharmadhatu: "Because there is a realm, by doing actions, one can see conch shells, etc. Because there is no realm, even if one does actions, only afflictions arise." And, like that, all seeds produce fruits similar to the cause. Who with intelligence can establish that there is a fruit without a seed? The realm that has become the seed is considered the basis of all phenomena. From gradual purification, Buddhahood will be attained. Etc., it is clearly stated with examples. At this time, it is also necessary to understand this key point, that is, all the dharmas of samsara and nirvana that appear as characteristics, although they do not abide in their own nature and have never existed, the reason why the possibility of all appearances is not contradictory, is spoken of in the Vajra of the Mind and the essence of naturally pure nature, etc., but it is impossible for something with the extremes of truth and permanence to exist. Then, how should we understand the perfections of purity, permanence, bliss, etc., spoken of in the sutras of the last turning of the wheel of Dharma, and the indestructible wisdom, etc., spoken of in the tantras? As it is said in the Ornament: "That which is non-existent is said to be the supreme of existence; that which is not seen in any way is said to be the supreme of seeing." As such, the thusness of naturally pure nature is indivisible by proliferation and characteristics, is beyond the object of mind, and is the meaning of not changing to other states, etc. The necessity of speaking in this way is to dispel the great demon of clinging to emptiness.
Tibetan
་ཏེ། དེར་འཛིན་པ་ནི་རྟག་པར་ལྟ་བ་ལས་ཀྱང་ཐ་ཆད་པའི་ཕྱིར། མདོ་ལས། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་རི་རབ་ཙམ་ནི་སླ་ཡི་བདག་མེད་པར་འཛིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོགས་དང་། ཀླུ་ཞབས་ཀྱིས། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་ཉེས་ན། །ཤེས་རབ་ཆུང་རྣམས་ཕུང་བར་འགྱུར་། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ལ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དངོས་འཛིན་གཞིག་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དངོས་པོར་བཟུང་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་ཀྱང་དངོས་འཛིན་ཆེ་བར་སོང་བས་ཤིན་ཏུ་ཐ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དཔེར་ན་ ནད་བསལ་བའི་ཕྱིར་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བས་བཀྲུ་སྨན་ཉིད་དུག་ཏུ་སོང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་ཁྱེའུ་བཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མདོ་ལས། གང་གིས་སྟོང་པ་སྟོང་སེམས་ལ། །སྟོང་པ་དེ་ལ་མི་སེམས་ལ། །གང་དག་སྟོང་ཉིད་མི་མཐོང་བ། །དེ་དག་སྟོང་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན། །ཞེས་དང་། རྩ་ཤེར་ལས། གལ་ཏེ་སྟོང་མིན་ཅུང་ཟད་ཡོད། སྟོང་པའང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འགྱུར། །སྟོང་མིན་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད། །ལྟ་ཀུན་ངེས་པར་འབྱིན་པར་གསུངས་། །གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པར་གསུངས། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚིག་རྐང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་དོན་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡོད་མེད་གཉི་གར་བཤད་ན། གཞི་གཅིག་ལ་ཡོད་མེད་གཉིས་མི་སྲིད་པས་འགལ་བ་འདུ་བའི་སྐྱོན་གནས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་སྔར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉི་ག་བཀག་པ་ཡིན་གྱི་གཉི་ག་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པ་མ་ ཡིན་པས་སོ། །མདོར་ན་ཡོད་མེད་སྟོང་མི་སྟོང་སོགས་གང་གི་སྒྲས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ལ་གང་དུའང་མི་གནས་ཤིང་བློའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་སླད་དུ་རྟག་ཆད་སྒྲོ་སྐུར་གྱི་མཐར་འགོག་པ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་མཐའ་དེ་དག་སྤངས་ནས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀླུ་ཞབས་ཀྱིས། ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར། །སྟོང་ཉིད་བདུད་རྩི་སྟོན་མཛད་དེ། །གང་ཞིག་དེ་ལ་ཞེན་གྱུར་པ། །དེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤངས་པ་ལགས། །ཞེས་དང་། ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་མདོ་ལས། དངོས་པོ་དང་ནི་དངོས་མེད་ཀྱི། །ལྟ་བ་མཁས་པས་མི་འཛིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྒྲ་ཡིས་བསྒྲགས། །སྒྲ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་དེ། །དེ་ནི་སྒྲ་མེད་བརྗོད་པ་མེད། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། །སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་བཤད་ཀྱང་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བརྗོད་དུ་མེད། །གང་དེ་
Chinese
因此，执着于此比执着于常还要糟糕。经中说：执着于我如须弥山般容易，而执着于无我则不然。等等。龙树菩萨说：如果错误地看待空性，智慧浅薄者将会毁灭。这是因为，为了摧毁对实有的执着而宣说了空性，但如果将空性执着为实有，那就会比世间人更执着于实有，因此非常糟糕，例如，为了消除疾病而服用泻药，结果泻药本身变成了毒药。因此，《四童子三摩地经》中说：谁以空性思空性，又以空性思彼空，若人不见空性者，是人乃为空性知。以及，《中论》中说：如果稍微存在非空，那么空也稍微存在。如果稍微不存在非空，那么空又怎么会存在呢？诸佛宣说空性，是为了彻底去除一切见解。谁执着于空性见，诸佛说彼不可救药。应当如是理解。第三句和第四句的含义是：如果像这样将心的实相说成是有和无两种，那么在一个基础上不可能存在有和无两种，因此会有自相矛盾的过失。但事实并非如此，因为之前已经遮止了有和无两种，而不是肯定了是两种。总之，无法用任何词语来表达有、无、空、非空等，它不住于任何事物，超越了心识的范畴，为了以不证悟的方式来证悟它，仅仅是展示了对常断、增益和诽谤之边的遮止，但抛弃了那些边之后，连一丝一毫需要建立的东西都没有。龙树菩萨说：为了舍弃一切分别念，宣说了空性甘露，谁若执着于此，你已将其舍弃。以及，《虚空藏经》中说：智者不执着于有和无的观点。空性是用声音宣说的，但声音中没有空性，因为那是无声无言的。因此，称之为空性。诸佛虽然宣说，但空性是不可言说的。谁是那
English
Therefore, clinging to it is even worse than clinging to permanence. The sutra says: "Clinging to self is as easy as Mount Meru, but clinging to selflessness is not so." And so on. Nagarjuna says: "If one views emptiness incorrectly, those with little wisdom will be destroyed." This is because, although emptiness is taught to destroy the clinging to reality, if one clings to emptiness as a real entity, one becomes even more attached to reality than worldly people, which is extremely bad, like taking a purgative to eliminate disease, but the purgative itself becomes poison. Therefore, the Sutra of the Samadhi of the Four Children says: "Whoever thinks of emptiness with an empty mind, and thinks of that emptiness with emptiness, whoever does not see emptiness, that person knows emptiness." And, the Root Wisdom says: "If there is a little non-emptiness, then there is also a little emptiness. If there is no non-emptiness at all, then how can there be emptiness? The Buddhas declared emptiness to be the definitive removal of all views. Those who hold the view of emptiness, the Buddhas said, are incurable." It should be understood as it appears. The meaning of the third and fourth lines is: If the nature of the mind is described as both existent and nonexistent, then it is impossible for both existence and non-existence to exist on one basis, so there is the fault of contradiction. But it is not so, because both existence and non-existence have been negated, not affirmed as both. In short, it cannot be expressed by any term such as existence, non-existence, emptiness, non-emptiness, etc., it does not abide in anything, and it transcends the realm of the mind. In order to realize it in a way that is not realized, it is only shown as a negation of the extremes of permanence, annihilation, exaggeration, and denigration, but after abandoning those extremes, there is not even a particle to be established. Nagarjuna says: "In order to abandon all conceptual thoughts, the nectar of emptiness is taught, but whoever clings to it, you have abandoned him." And, the Sutra of Akashagarbha says: "The wise do not hold the views of existence and non-existence. Emptiness is proclaimed by sound, but there is no emptiness in sound, because it is silent and speechless. Therefore, it is called emptiness. Although all the Buddhas teach, emptiness is inexpressible. Who is that"