Tibetan
གཞན་ལ་གནོད་པས་འཐབ་པ་ཡིན་ལ་དེ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་བཅས་པའོ། །ཡང་ན་འཐབ་པ་ཉོན་མོངས་ཡིན་ལ་དེ་དང་བཅས་པས་ཟག་བཅས་འདི་དག་ལ་འཐབ་བཅས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་དག་ཉིད་ཅི་རིགས་པར་དུཿཁ་གསུམ་དང་ལྡན་ཞིང་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པས་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེས་འདུ་བྱེད་དོན་དམ་པར་དུཿཁར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་དུཿཁ་ཀུན་འབྱུང་བས་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་ལ། འདི་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་དུ་འདོགས་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་དབང་གི་འཇིག་ཅིང་ཉམས་པས་སོ། །ལྟ་བའི་དམིགས་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ལྟ་གནས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སྐྱེ་ཞིང་ཡང་འབྱུང་བས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ་ཟག་བཅས་དེ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་ལྔ་སྟེ། ཕུང་པོ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ཆོས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག ཆོས་གསུམ་སོ་སོའི་སྒྲ་དོན། ཆོས་གསུམ་བསྟན་པའི་དགོས་པ། དེ་དག་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན། མིང་ཅན་གཞན་ཡང་དེར་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། སོ་སོར་བཤད་པ། གསུམ་དུ་བསྡུ་བ། ཁམས་མང་བར་ཐལ་བ་སྤང་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། གཟུགས་ཕུང་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ཆོས་གསུམ། ཕུང་པོ་བར་པ་གསུམ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ཆོས་གསུམ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ཆོས་གསུམ་མོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཕུང་གི་ངོ་བོ། དེ་ལས་ཕྱུང་སྟེ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཕུང་དབྱེ་བ་དང་། ཚོར་བ་སོགས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ནི་ཕན་ཚུན་མཚོན་པ་ཡིན་པས། གཟུགས་ནི་དབྱེ་གཞི། དབྱེ་ན་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན་ལྔ་དང་རྣམ་པར་རེག་བྱེད་མིན་པ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་ཡིན་ལ། ཉིད་ནི་དེར་ངེས་པའི་དོན་ནོ། །གོང་མར་འབྱུང་བཞི་དང་བཅོ་ལྔར་བཤད་ཀྱང་རེག་བྱར་འདུས་པས་འདིར་མ་སྨོས་སོ། །རིག་བྱེད་ནི་གཟུགས་སྒྲའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ལ་དགོངས་སྙམ་སྟེ་དཔྱད་དོ། །གཟུགས་ཕུང་ནི་ཞེས་མི་སྨོས་པ་ནི་སྡེབ་སྦྱོར་དང་། གཟུགས་དང་དེའི་ཕུང་པོ་དོན་གཅིག་པའི་ཆེད་ཡིན་ལ། བྱེ་བཤད་ལས་རྫས་ཡོད་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་ལ་ཕུང་པོ་བརྟགས་ཡོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་དོ། །མཚན་ཉིད་ནི་གང་ཞིག་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་ཡིན་ལ། དེའི་དོན་ཡང་གཟུགས་ནང་འཕྲད་པས་སྔ་
Chinese
因损害他人而争斗，为了增长它而安立的。或者争斗是烦恼，与它一起，这些有漏被称为争斗者。它们各自与三种苦（梵文：duḥkha）相应，且与圣者不一致，因此也被称为痛苦。因此，他将行蕴视为究竟的痛苦。因为这产生了痛苦，所以被称为集。这本身被认为是世间，因为受烦恼的影响而毁灭和衰败。由于从见解的目标中增长，所以也被称为见处。从无始以来，作为同类因的因和果，持续不断地产生和再现，因此被称为有，或者是有漏的异名。第二，详细解释蕴、处、界有五点：以蕴为主的三法的分类，三法各自的词义，宣说三法的必要，确定它们的理由，以及其他同名者也归纳于此。第一部分有三点：分别解说，归纳为三，避免处过多的过失。第一部分有三点：以色蕴为主的三法，以中间三蕴为主的三法，以识蕴为主的三法。第一部分有两点：色蕴的体性，以及从中取出而安立为色处的界和处。第一部分有两点：简略地说明，详细地解释。第一是：‘色等五蕴’。所说的是什么呢？色蕴的分类，以及受等从体性的角度来解释，这是互相表示的。因此，色是分类的基础。如果分类，则是五根、五境和无表色，共十一种。‘是’是确定的意思。虽然上面说了四大种和十五种，但因为包含在触中，所以这里没有说。认为能作包含在色声中，所以需要研究。没有说‘色蕴是’，是为了押韵，也是为了色和它的蕴是同一个意思。经部中说，在解释实有的时候，蕴是假有。
English
It is fighting by harming others, and it is established for the sake of increasing it. Or fighting is affliction, and together with it, these contaminated ones are also called fighters. These themselves are accordingly endowed with the three kinds of suffering (Sanskrit: duḥkha) and are inconsistent with the noble ones, so they are also called suffering. Therefore, he sees the formation aggregate as ultimate suffering. Because this produces suffering, it is called the origin. This itself is considered the world, because it is destroyed and decayed under the influence of afflictions. Because it grows from the object of view, it is also called the place of view. From beginningless time, as the cause and effect of the cause of the same kind, it is constantly born and reproduced, so it is called existence, or it is a synonym for contaminated ones. Secondly, there are five points in explaining the aggregates, realms, and sources in detail: the classification of the three dharmas based on the aggregates, the meaning of each of the three dharmas, the necessity of explaining the three dharmas, the reason for determining them, and other names are also included here. The first part has three points: explaining separately, summarizing into three, and avoiding the fault of too many realms. The first part has three points: the three dharmas based on the form aggregate, the three dharmas based on the middle three aggregates, and the three dharmas based on the consciousness aggregate. The first part has two points: the nature of the form aggregate, and what is taken out from it and established as the realm and source of form. The first part has two points: briefly explaining and explaining in detail. The first is: 'The five aggregates such as form'. What is said? The classification of the form aggregate, and the explanation of feelings, etc. from the perspective of nature, are mutually indicative. Therefore, form is the basis of classification. If classified, there are eleven: the five faculties, the five objects, and the non-revealing form. 'Is' is the meaning of certainty. Although the four great elements and fifteen kinds were mentioned above, they are not mentioned here because they are included in touch. It is thought that the able-to-do is included in form and sound, so it needs to be studied. The reason why it is not said 'the form aggregate is' is for the sake of rhyme, and also because form and its aggregate have the same meaning. It is said in the Vibhasha that when explaining the real existence, the aggregate is a hypothetical existence.
Tibetan
མ་ལས་མི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་བསྐྱེད་པའི་གནོད་པ་བྱར་རུང་བའོ། །སྐྱོན་སྤང་པ་ལ་བཞི་ལས། དང་པོ་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཆ་ཤས་མེད་པས་གནོད་པ་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་མ་ཁྱབ་བོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་གཅིག་པུར་མི་གནས་ཀྱི་འདུས་པར་གནས་པས་འདུས་པ་འགྱུར་བ་ན་རྡུལ་ཕྲན་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཞིག་ཏུ་རུང་ངོ་། །དེའི་དོན་དུམ་བུར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་གྱི་སྔ་མ་ལས་གྱུར་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། དུས་གཉིས་ཀྱི་གཟུགས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པས་མ་ཁྱབ་བོ་ཞེ་ན། འདས་པ་ནི་གཞི་ཅིར་གཞོམ་རུང་དུ་བྱུང་ཟིན་ལ་མ་འོངས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པས་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འབུད་པ་ད་ལྟར་ཁོ་ན་ཡིན་ཡང་། འདས་མ་འོངས་དང་དེའི་རིགས་ཐམས་ཅད་བུད་ཤིང་དུ་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཐོགས་མེད་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་བོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། རྟེན་འབྱུང་བ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་སོགས་ཀྱང་གཟུགས་སུ་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་མཚུངས་ཏེ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཡིན་ཡང་ཡིད་བྱེད་སྔ་མ་གཟུགས་མིན་ལ་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་དངོས་རྒྱུ་འབྱུང་བ་དང་རིག་བྱེད་གཉིས་ཀ་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་ཡང་རིག་བྱེད་ལས་བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བཞི་རྒྱུར་བྱས་རིགས་འདྲ་བས་གཟུགས་སུ་བརྗོད་དོ། །བཞི་པ་ནི། གཟུགས་ཁམས་པའི་ལུས་འོད་ལྟར་དྭངས་པས་གནོད་པ་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། དེའི་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་གཞན་གྱིས་ཟིལ་གྱི་མནན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་ལྔ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད། དོན་ལྔ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བཤད། རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན། །གཟུགས་དྭངས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས། །ཞེས་འགྱུར་བཅོས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་ལྔ་པོ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་གཟུགས་དྭངས་པ་ནི། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་སྤུངྃས་པྃ་མ་གྲུབ་པས་མ་གྲུབ་པའི་དབང་པོས་མ་གྲུབ་པའི་རྣམ་ཤེས་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། ཡུལ་ལྔ་པོ་དེ་དག་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཞེས་སོགས་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་འཛིན་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ཞེས་པས་དབང་པོ་གཞན་བཞིའམ་ལྷང་ཚེར་དྭངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད། གཟུགས་ཞེས་པས་ཡིད་བྱེད་སྔ་མ་དང་རབ་ཏུ་དྭངས་པའི་དད་པ་གཅོད་དོ། །དྭངས་པ
Chinese
与“非母”不同，产生变化的损害是可以做的。断除过失有四种。第一种是：由于极微没有分，所以不能造成损害，因此不遍及。如果有人这样认为，那么，它不是单独存在，而是存在于聚合中，聚合变化时，极微也随之变化，因此是可以破坏的。它的意思是，不仅仅是变成碎片，而且仅仅是从先前变化而来的。第二种是：过去和未来的色不存在于境中，因此不遍及。过去是已经成为可以摧毁的基础，未来将会产生。不生的法也与此同类，因此是色。例如，燃烧仅仅是现在，但过去未来及其所有同类都被认为是木柴。第三种是：非能作是无碍的，因此不遍及。没有过失，因为缘起是存在的色。如果这样，那么眼识等也应成为色。这不相同，因为识的所依是具有色的根，但先前的作意不是色，而且非能作的实有因，地、水、火、风四大种和能作二者都是色。从禅定中产生的也是从能作中产生，并且以四大种为因，种类相同，因此被称为色。第四种是：色界的身如光一样清澈，因此不能造成损害。因为它的光辉强大，会被其他压倒。第二，详细解释分为三：从体性的角度解释五根，从分类的角度解释五境，从自性的角度解释非能作。第一是：彼等诸识之所依，清净色者谓眼等。这样改变后，眼等五者，彼等诸识之所依，清净色者，是眼等五根的自性。如果认为根未积聚，未积聚的根会证成未积聚的识，那么，将五境彼等是识之境等连接起来。也就是说，以“是执色的识之所依”来断除其他四根或晶莹剔透等所有非所依。“色”断除先前的作意和极其清澈的信。“清净
English
Unlike "non-mother," the harm of generating change can be done. There are four ways to eliminate faults. The first is: Since subtle particles have no parts, they cannot cause harm, therefore it is not pervasive. If someone thinks so, then it does not exist alone, but exists in aggregation. When the aggregation changes, the subtle particles also change, so it can be destroyed. Its meaning is not only becoming fragments, but only changing from the previous one. The second is: The colors of the past and future do not exist in the realm, so it is not pervasive. The past has already become a foundation that can be destroyed, and the future will arise. The unborn dharma is also of the same kind, so it is color. For example, burning is only now, but the past, future, and all its kinds are considered firewood. The third is: Non-intentional action is unobstructed, so it is not pervasive. There is no fault, because dependent origination is existent color. If so, then eye consciousness etc. should also become color. This is not the same, because the basis of consciousness is the root with color, but the previous intention is not color, and the real cause of non-intentional action, the four great elements of earth, water, fire, and wind, and both intentional action are color. What arises from samadhi also arises from intentional action, and is based on the four great elements, and is of the same kind, so it is called color. The fourth is: The body of the form realm is as clear as light, so it cannot cause harm. Because its glory is great, it will be overwhelmed by others. Second, the detailed explanation is divided into three: explaining the five faculties from the perspective of characteristics, explaining the five objects from the perspective of classification, and explaining non-intentional action from the perspective of nature. The first is: Their consciousnesses' support, pure form is called eye etc. After changing it like this, the five, eye etc., their consciousnesses' support, pure form, is the nature of the five faculties, eye etc. If it is thought that the faculties are not accumulated, and the unaccumulated faculties will prove the unaccumulated consciousness, then connect the five objects, they are the objects of consciousness, etc. That is to say, by "the support of the consciousness that grasps form" to cut off all non-supports such as the other four faculties or crystal clear. "Form" cuts off the previous intention and extremely clear faith. "Pure"