Tibetan
་དུ་གསུངས་ལ། སྤྱི་མིང་ཡིན་ན་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་མིན་ནོ། །དམན་པའི་རིག་པར་དོགས་པ་དགག་པ་ལ་གསུམ་ལས་ལྟ་བར་འདོད་པ་དགག་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ངན་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་ལྔ་ལ་དམན་པ་དགག་པའི་སྒྲར་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བུ་ངན་པ་ལ་བུ་མིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ་མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་ཀུན་སྦྱོར་སོགས་ཐ་དད་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་འདོད་པ་དགག་པ་ནི། ལྟ་བ་མིན་པའི་ཤེས་རབ་ཆགས་སོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། ལྟ་བ་ཡང་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་བཤད་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆགས་སོགས་དང་འདྲེས་པས་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་མི་རུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགག་པ་སྤྱིར་བསྟན་ནས་དེ་གཉིས་ཀ་མིན་ཏེ། མདོ་ལས་མ་རིག་པས་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་འདོད་ཆགས་ལྟར་ཐ་དད་པའོ། །འགྲེལ་པ་ལྟར་ན་རིག་པ་མིན་ཙམ་དང་། རིག་པ་མེད་ཙམ་ནི་མིན་ཏེ། མདོ་ལས་ཀུན་སྦྱོར་དང་ཆུ་བོ་སོགས་ཀྱི་ཚིགས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྦྱར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། མིང་ནི་གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་མིང་དང་འདྲ་བས་ན་མིང་སྟེ། ཡིད་ཤེས་འཁོར་བཅས་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་མིང་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་དོན་ལ་གཞོལ་ཞིང་། ཐམས་ཅད་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་སྟེ་དོན་ལ་གཞོལ་བས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་ལྔ་ལས། རྟེན་རྒྱས་པའི་དབྱེ་བ་ནི། མིག་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་དྲུག་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་ནི་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་ཤིང་ཚོགས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རྟེན་དང་དམིགས་པའི་དབྱེ་བ་ནི། དྲུག་ལས་དང་པོ་ལྔ་ནི་རྟེན་ཐོགས་བཅས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པས་ཐོགས་པའི་རེག་པ་ཡིན་ལ། དྲུག་པ་ནི་དོན་གཅིག་ལ་མིང་དུ་མ་གདགས་སུ་རུང་བས་ཚིག་བླ་དྭགས་པ་མིང་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་གྱི་མིང་གིས་བཏགས་ནས་ཚིག་བླ་དྭགས་ཞེས་བྱ་བའི་རེག་པའོ་ཞེས་ཡིད་མིང་ལ་དམིགས་པས་ཡུལ་གྱི་མིང་བཏགས་ལ། རེག་པ་ནི་གྲོགས་ཀྱི་མིང་བཏགས་པའོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ཀུན་བྱང་གི་དབྱེ་བ་ནི། རིག་པ་དང་མ་རིག་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རེག་པ་གསུམ་ནི་རིམ་བཞིན། དྲི་མེད་ཀྱི་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ལྷག་མ་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་མ་བསྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རེག་པའོ། །བཞི་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་ནི། མ་རིག་པའི་རེག་པའི་ནང་ནས་གནོད་སེམས་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རེག་པ་གཉིས་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ་འབྱུང་ཉེ་ཞིང་ཉེས་པ་ཆེ་བས་སོ། །ལྔ་པ་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པའི་དབྱེ་བ་ནི། ཚོར་བ་བདེ་བ་ནི་མྱང་བར་བྱ་བའམ་མྱོང་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་གཅོད་པའམ་བདེ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་ནི་མྱོང་འགྱུར་གྱི་རེག་པ་དང་། ལ་སོགས་པ་སྟེ་དུཿཁ་དང་བཏང་སྙོམས་མྱོང་བའི་རེག་པ་གསུམ་སྟེ་རེག་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་བཞི་པ་ལས་གཞན་པའི་ཚན་པ་རེ་རེས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །བཞི་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། དབྱེ་བ་སྤྱིར་བསྟན། སེམས་ཚོར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རེག་པ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་སོགས་སོ། །དྲུག་ལས་དང་པོ་ལྔ་ནི་རྟེན་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཡིན་ལ། རྟེན་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ནི་གཞན་དྲུག་པའོ། །རྟེན་རྒྱས་བསྡུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རིམ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་པར་བཤད། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། སེམས་ཚོར་དེ་ཉིད་ཡིད་རྟོག་བཅས་མི་བརྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་ངོ་བོ་ཡིད་བདེ་སོགས་དང་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་དག་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དེ། བྱེ་སྨྲ་ནི་གཞོན་པ་ལྟ་བུའི་ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་ཡུལ་ལ་རྒྱུ་བར་འདོད་ལ། མདོ་སྡེ་པས་བཟློག་པར་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་འདོད་པ་ན། གཟུགས་ཁམས་ན། གཟུགས་མེད་ན་དུ་ཡོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདོད་པ་ན་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ་རང་གི་ས་པའི་ཡུལ་དྲུག་སྡུག་མི་སྡུག་བར་མ་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ཞིང་། དེ་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ཅན་ལ་དམིགས་ན་དྲི་རོ་ལས་གཞན་བཞི་ལ་ཚོར་བ་གསུམ་རྒྱུ་བས་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ལ་གོང་མ་གཟུགས་མེད་ལ་དམིགས་ན་ཆོས་གཅིག་པུ་ལ་ཚོར་བ་གསུམ་རྒྱུའོ། །གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་ནི་དང་པོ་གཉིས་ན་ཡིད་མི་བདེ་མེད་པས་བཅུ་གཉིས་ཏེ་ཚོར་བ་གཉིས་འདོད་པའི་ཡུལ་དྲུག་ལ་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུ་བ་རྣམས་སོ། །རང་གི་ཁམས་ལ་དམིགས་ན་ཡུལ་བཞི་ལ་ཚོར་བ་གཉིས་ཏེ་བརྒྱད་ཡིན་ཞིང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་ཚོར་བ་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ནི་གཉིས་སོ། །བསམ་གཏན་གོང་མ་གཉིས་ན་བཏང་སྙོམས་དྲུག་ཡོད་ཅིང་དྲུག་པོའི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡུལ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ཁམས་ན་ཡུལ་བཞི་ལ་དམིགས་ཤིང་། གོང་མ་གཟུགས་མེད་པ་ནི་ཆོས་ལ་བཏང་སྙོམས་རྒྱུ་བ་གཅིག་པུའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་སེམས་བདེ་ཡོད་པས་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅུ་གཉིས་སུ་རིགས་སོ་
Chinese
中说，如果是总名，则不是因为相违。为了遣除对下劣智慧的疑惑，有三种，其中遣除承许为见的是：如果说，恶劣的智慧，对于五种烦恼，称为遣除下劣的词语，称为无明，如同对恶子说非子一样。不对，因为无明和见、结等是分别宣说的缘故。遣除承许见之外的智慧为烦恼：如果说，不是见的智慧，是与贪等相应而有的。不对，因为见也宣说与无明相应，并且智慧的自性二者不能同时产生，并且由于与贪等相杂，不杂的无明是不应理的缘故。总的显示遣除，那二者都不对，因为经中显示无明使智慧成为烦恼的缘故，如心和贪欲一样是各别的。如释论所说，仅仅不是智慧，仅仅没有智慧是不对的，因为经中宣说了结和河流等的词句的缘故。第二是：名，不是色蕴的四蕴与名相似，所以是名。意识及其眷属也依赖于世间中著名的名相而专注于意义，并且一切都依赖于根和境而产生，所以专注于意义。第三中有五，其中，所依扩展的差别是：从眼到意的聚合直到触之间是六种，体相是境、根、识三者聚合而产生的。第二，所依和所缘的差别是：六种中前五种是依赖于有碍的根，所以是有碍的触，第六种是对一个事物可以安立众多名称，所以是词句增益，因为缘于名称。以境之名称而安立，称为词句增益之触，这样，意缘于名称，所以安立境之名称，触是安立友伴之名称。第三，杂染清净的差别是：智慧和无明以及除此之外的触三种，依次是无垢的和烦恼的和剩余的有漏善和无覆二者以及相应的触。第四，从一切方面染污分为二种是：在无明的触中，害心和
English
It is said in the middle, and if it is a general name, it is not because of contradiction. In order to dispel doubts about inferior wisdom, there are three, among which the rejection of accepting as view is: If it is said that evil wisdom, for the five afflictions, is called the term for dispelling inferiority, called ignorance, just as saying non-son to an evil son. No, because ignorance and views, fetters, etc. are separately explained. Rejecting the acceptance of wisdom other than views as affliction: If it is said that wisdom that is not a view is in accordance with attachment, etc. No, because views are also said to be in accordance with ignorance, and the nature of the two wisdoms cannot arise simultaneously, and because of being mixed with attachment, etc., unmixed ignorance is unreasonable. The general display of rejection, neither of those two is correct, because the sutra shows that ignorance makes wisdom afflicted, just as mind and desire are separate. As the commentary says, merely not being wisdom, merely not having wisdom is not correct, because the sutra speaks of the terms of fetters and rivers, etc. The second is: name, the four aggregates that are not form aggregate are similar to name, so it is name. Mental consciousness and its retinue also rely on the famous name appearance in the world and focus on meaning, and everything arises depending on the root and the object, so it focuses on meaning. The third has five, among which, the difference of the expanded support is: from the gathering of the eye to the mind until the touch is six kinds, the characteristic is that the object, root, and consciousness three are gathered and arise. Second, the difference between the support and the object is: the first five of the six are dependent on the obstructive root, so it is the obstructive touch, the sixth is that one thing can establish many names, so it is verbal addition, because it is based on name. Established by the name of the object, called the touch of verbal addition, in this way, the mind is based on the name, so the name of the object is established, and the touch is the name of the companion. Third, the difference between defilement and purification is: wisdom and ignorance and the three touches other than that are in order: the immaculate and the afflicted and the remaining contaminated virtue and the two unobscured and the corresponding touch. Fourth, dividing defilement from all aspects into two is: in the touch of ignorance, harmful mind and
Chinese
如同随后产生一样具有的触，经中说是因为接近产生且过患大。第五个是观待果的
English
The touch that is possessed as it arises subsequently, as stated in the sutras, is because it is close to arising and has great faults. The fifth is the classification based on the result: Feeling pleasure is what should be experienced or is suitable for experiencing. The cause of that, the agreeable object being cut off or corresponding to pleasure, is the touch that will be experienced. And so on, the three touches of experiencing suffering and equanimity, the sixteen touches, each part other than the fourth also includes all. The fourth has two parts: generally showing the classification, and specifically explaining the feelings of the mind. The first is: the six feelings that arise from that touch, such as the feeling that arises from the aggregation of the eye consciousness. The first five of the six are the feelings of the dependent body, and the feeling of the dependent mind is the other sixth. The classification of the dependent expanded and contracted is in that order. The second has: brief showing, extensive explanation, and summarizing the meaning. The first is: the feeling of the mind itself, with the distinction of moving closely in an unstable manner with thoughts and concepts, divided based on the nature of mental pleasure, etc., and the object and correspondence, is also eighteen types. The Vaibhashikas believe that, like a young person, relying on the mind, feeling runs on the object. The Sautrantikas believe the opposite. The second is divided into: how many are in the desire realm, in the form realm, and in the formless realm. The first is: in the desire realm, everything exists, and with the six objects of one's own ground, the lovable, unlovable, and intermediate are the objects. If that field of activity takes form as its object, then other than smell and taste, the three feelings run on the four, so there are twelve. If the above formless is the object, then only dharma, the one, has three feelings running on it. The second is: meditation, in the first two meditations there is no unpleasantness, so there are twelve, that is, two feelings go to the six objects of the desire realm and run. If one's own realm is the object, then there are two feelings on the four objects, so there are eight. In the formless realm, the two feelings take dharma as their object, which are two. In the upper two meditations, there are six equanimities, and the object of the six is the six objects of the desire realm. In one's own realm, the four objects are taken as the object. In the above formless realm, there is only one equanimity that runs on dharma as the object. If there is mental pleasure in the third meditation, then it is reasonable that there are twelve close movements.