Tibetan
འི་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་དེ་གཉིས་ཟག་མེད་དུ་བསྒྲུབས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཟག་མེད་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་ཟློས་སོ་ཞེ་ན། ལན་གསུམ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཕུང་པོ་གསུམ་པའི་ལོག་རྟོགས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་བདེ་བ་དུཿཁ་བར་མ་བཏང་སྙོམས་ཡོད་པའམ། དཔེ་སྟོན་པས་སྣོད་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཟག་པའི་རྟེན་དང་གཉེན་པོ་མིན་པས་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟར་དོགས་པར་བདག་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། དོན་གྱི་དོན་གོ་ཡང་གསལ་བར་འཆད་པས་མི་ཟློས་ཏེ་བསྟན་བཤད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས་ན་རེ། ལམ་མ་གཏོགས་ཞེས་བསྟན་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཡང་ཟག་མེད་ཡིན་ནམ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་སྨོས་ལ། འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་གྲགས་པས་ཟག་མེད་དུ་མི་གོ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དང་པོ་མི་འཐད་དེ། གཉིས་ཀ་མིན་པ་ཁོ་ནར་དོགས་པར་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་མི་འཐད་དེ། གཉིས་མིན་དང་ཟག་མེད་གང་ཡིན་སྙམ་དུ་དོགས་པ་སྐྱེ་བས་དོན་གྱིས་གོ་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་མི་འཐད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཟག་མེད་དུ་དོགས་པའི་ངོར་ལམ་བདེན་ཟག་མེད་དུ་བསྟན་པས་དོགས་པ་ཁེགས་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་ཞེས་སྨོས་པས་ལམ་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་མིན་དང་ཟག་མེད་གང་ཡིན་དོགས་པའི་ཚེ་གཉིས་མིན་མིན་པར་ཟག་མེད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞུང་ཕྱི་མ་སྨོས་སོ། །ཁོ་བོས་རྟོགས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། འདུས་མ་བྱས་དེ་ལ་གསུམ་སྟེ་ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས་དང་བཅས་པའོ། །གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་སྐད་ཅིག་དང་རྡུལ་ཕྲན་ལ་སོགས་པ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་སུ་འདོད་པས་མང་བ་དང་གནས་མ་བུ་བརྟགས་འགོག་གཅིག་པུར་འདོད་པས་ཉུང་བ་འགོག་ལ། ཡང་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད་པར་མ་ཟད་འདི་ལ་ཡང་ཡོད་ཅེས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནམ་མཁའི་མཚན་གཞི་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལུང་མ་བསྟན་རྫས་སུ་ཡོད་དེ། མདོ་ལས། བྲམ་ཟེ་ཞིག་གིས་ཀྱེ་གོའུ་ཏ་མ་ས་ཅི་ལ་བརྟེན་ལགས། བྲམ་ཟེ་ཆུ་ལ་བརྟེན་ནོ། །ཆུ་ཅི་ལ་བརྟེན་རླུང་ལ་བརྟེན་ནོ། །རླུང་ཅི་ལ་བརྟེན་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་ནོ། །དེ་ཅི་ལ་བརྟེན་དེ་ནི་རྟེན་མེད་པ་སྣང་བ་མེད་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པས་རྟེན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པས་རྫས་ཡོད་དུ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་འདོད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་ནི་དངོས
Chinese
如果有人问，既然前面两句已经成立了无漏，那么再说“道”和“无为”成立无漏，岂不是重复？ 回答有三种： 有些人说，这是为了遣除对三受的邪见。因为感受有乐受、苦受、舍受三种。或者，就像譬喻师所说，器情世间和阿罗汉的蕴不是有漏的所依和对治，因此两者都不是。为了遣除“我是否两者都不是”的疑惑，所以这样说。 有些人说，即使已经理解了意义，但为了更清楚地解释，所以不算重复，就像教和学一样。功德慧说，因为说了“除了道”，所以会疑惑世间道也是无漏吗？为了遣除这种疑惑，所以说了“道谛”。而“无为”没有名声，所以不理解为无漏，因此用自己的词语来表示。 第一种说法不合理，因为不一定只疑惑两者都不是。 第二种说法不合理，因为会产生“哪个是两者都不是，哪个是无漏”的疑惑，所以没有成立已经理解了意义。 第三种说法不合理，因为在疑惑世间道是无漏的情况下，如果说“道谛是无漏”，并不能消除疑惑。 因此，说了“除了道之外的有为法”，当疑惑道和无为哪个是两者都不是，哪个是无漏时，为了表明不是两者都不是，而是无漏，所以说了后面的正文。我是这样理解的。 第二，无为有三种，即虚空和两种灭尽。 分为三种，是因为毗婆沙师认为刹那和极微等也是无为，所以数量多。而经部师认为择灭和非择灭只是一种，所以数量少。这里的“又”字，表示不仅法有分类，而且无为也有分类。 关于这三种无为，虚空的相是：无为、无记、实有。经中说：一个婆罗门问乔达摩：地依靠什么？婆罗门，依靠水。水依靠什么？依靠风。风依靠什么？依靠虚空。虚空依靠什么？虚空无所依，无所见，无所缘。因为能起到所依的作用，所以毗婆沙宗认为是实有。经部宗认为是实。
English
If someone asks, since the previous two sentences have already established the unconditioned, wouldn't it be redundant to say that "the path" and "the unconditioned" establish the unconditioned? There are three answers: Some say that this is to dispel the wrong views about the three feelings. Because feelings have three types: pleasant feeling, painful feeling, and neutral feeling. Or, as the Exemplifier said, the aggregates of the container world and the Arhat are not the basis and antidote of the contaminated, so neither of them is. To dispel the doubt of "Am I neither of the two?", that's why it is said. Some say that even if the meaning has been understood, it is not redundant to explain it more clearly, just like teaching and learning. Virtue Intelligence said that because it said "except for the path", there will be doubt whether the worldly path is also uncontaminated? In order to dispel this doubt, it is said "the truth of the path". And "the unconditioned" has no reputation, so it is not understood as uncontaminated, so it is expressed in its own words. The first statement is unreasonable, because it is not necessarily only doubted that neither of them is. The second statement is unreasonable, because the doubt of "which is neither of the two, and which is uncontaminated" will arise, so it has not been established that the meaning has been understood. The third statement is unreasonable, because in the case of doubting that the worldly path is uncontaminated, if it is said that "the truth of the path is uncontaminated", it cannot dispel the doubt. Therefore, it is said that "conditioned dharmas other than the path". When doubting which of the path and the unconditioned is neither of the two and which is uncontaminated, in order to show that it is not neither of the two, but uncontaminated, the following text is said. That's how I understand it. Second, there are three types of the unconditioned, namely space and the two cessations. It is divided into three types because the Vaibhashikas believe that moments and atoms are also unconditioned, so the number is large. And the Sutra school believes that selective cessation and non-selective cessation are only one type, so the number is small. The word "also" here means that not only dharmas have classifications, but also the unconditioned has classifications. Regarding these three unconditioned, the characteristic of space is: unconditioned, unspecified, substantially existent. It is said in the sutra: A Brahmin asked Gautama: What does the earth rely on? Brahmin, it relies on water. What does water rely on? Rely on the wind. What does the wind rely on? Rely on space. What does space rely on? Space has no reliance, no appearance, no object. Because it can play the role of reliance, the Vaibhashika school believes that it is substantially existent. The Sutra school believes that it is real.
Tibetan
་མེད་དུ་འདོད་དོ། །མཚན་ཉིད་ནི་ཐོགས་བཅས་མིན་པས་གཟུགས་གཞན་གྱི་སྐྱེ་འགག་སོགས་གང་ལ་ཡང་མི་སྒྲིབ་པ་གོ་འབྱེད་པའི་ཆོས་སོ། །འདི་མེད་ན་སྐྱེ་འགག་དང་འགྲོ་འདུག་སོགས་ཀྱི་གོ་སྐབས་མི་རྙེད་ལ་འདི་ཡོད་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རྙེད་པ་ནི་གོ་འབྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་སེམས་སེམས་བྱུང་དང་འགོག་པ་གཉིས་ཀྱང་ནམ་མཁར་ཐལ་ཏེ་མི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མ་གྲུབ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པ་མཐུ་ལྡན་གྱི་ཤེས་པས་གཞན་གྱི་ཤེས་པ་སྨྱོ་བ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པས་སོ་ན་གནས་པ་ལ་སྒྲིབ་ཅིང་འགོག་པ་གཉིས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བ་ལ་སྒྲིབ་བོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་འཐད་དོ། །ཡང་ཅི་སྒྲིབ་པ་ཡོད་མེད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་མེད་པ་དང་ཡོད་པར་སྣང་བས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཁྱབ་པའམ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྩིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ན་ཡང་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་སྟེ། ཅི་སྟེ་མེད་ན་གོ་འབྱེད་པ་མེད་པས་རྩིག་པ་ཉིད་མི་རུང་ལ། གཟུགས་ཅན་གཞན་མི་འབྱུང་བ་ནི་ནམ་མཁས་གོ་མ་ཕྱེ་བ་མིན་གྱི་དེས་བསྒྲིབས་པའོ། །འགོག་པ་དང་པོའི་མཚན་གཞི་ནི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཆོས་གང་དང་བྲལ་བའོ། །བྱེ་སྨྲས་བདེན་པ་བཞིར་བཤད་པས་བདེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་དེ་ལྷག་མ་གསུམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ། །དེ་ནི་བདེན་པ་ཙམ་དུ་འདྲ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདྲ་བ་མིན་པས་ལྷག་ལྡན་འཁྲུལ་བཅས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྟེ་གཞན་དུ་ན་འདུས་བྱས་དང་ཟག་བཅས་སུའང་ཐལ་ལོ། །མདོ་སྡེ་པ་ནི་དགག་བྱ་ཞི་བ་ཙམ་དུ་འདོད་དོ། །མཚན་ཉིད་ནི་ཟག་མེད་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འགོག་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཐོབ་པ་ལ་མ་ཁྱབ་བོ་ཞེ་ན། རྒྱུད་ཐ་དད་ལ་འགོག་པ་ཐ་དད་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ནས་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཏན་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པར་རིགས་སོ། །སྒྲ་དོན་ནི་བདེན་བཞི་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་འགོག་པ་སྟེ་མར་གྱི་བུམ་པ་ཞེས་པ་ལྟར་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའོ། །དབྱེ་བ་ནི། ཅི་ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགོག་པ་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེ་ན་སོ་སོ་སོ་སོ་ཡིན་ཏེ། ལྡན་པའི་རྫས་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ། །བྲལ་བའི་རྫས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ། །ཞེས་པས་ལྡན་རྫས་སྤང་བྱ་རིགས་ལྔ་ཐ་དད་ཅིང་གཉེན་པོའང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ཐ་དད་དོ། །གཞན་དུ་ན་དུཿཁ་མཐོང་སྤང་གི་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགོག་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། འདོད་ན་རིས་ལྷག་མའི་འགོག་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ལམ་ལྷག
Chinese
认为是无。相是无有障碍，不对其他色法的生灭等任何事物造成阻碍，是能开显的法。如果没有它，就无法获得生灭和行住等的机会，有了它就能获得这些机会，这就是开显的意义。那么，心和心所及灭谛也同样会遍及虚空，因为它们也不造成阻碍吗？并非如此，因为瑜伽士具有威力的智慧能够使他人的智慧疯狂等，因此对所依处造成阻碍，并且灭谛也对未来某些法的产生造成阻碍，所以这样说是合理的。还有，如果因为有无阻碍的虚空显得不存在和存在，就会导致它不是遍一切处或者不是常恒吗？即使在墙壁等处，也有虚空存在，如果不存在，就没有开显，墙壁本身就无法成立，其他有色法无法产生，不是因为虚空没有开显，而是因为它被阻碍了。第一灭的相是与所有有漏法分离。毗婆沙师说，因为宣说了四谛，并且是谛实，所以是实有，就像其余三者一样。这只是在谛实方面相似，但在所有方面都不相似，因此是具有剩余和迷惑的结合，否则也会成为有为法和有漏法。经部师认为是仅仅所断的寂灭。相是无漏无间道所要获得的灭。如果说不遍及世间道的获得，那是因为在不同的相续中没有不同的灭，所以没有仅仅由世间道所获得的灭。然而，可以通过对治的力量来阻止永恒的产生。词义是通过智慧的力量对四谛分别进行观察所获得的灭，就像“酥油的瓶子”一样，中间的词语没有显现。分类是，所有有漏法的灭是一个还是多个呢？是各个不同的，因为“具有的法有多少，分离的法也有多少”，因此具有的所断法有五种，并且对治也不同，所以灭也是不同的。否则，在现证了苦谛所断的灭时，就会获得所有的灭，如果这样认为，就会获得剩余种类的灭，因此会有道谛的剩余。
English
It is considered as non-existent. Its characteristic is that it is unobstructed, not obstructing the arising and ceasing of other forms, and it is the dharma that reveals. Without it, there would be no opportunity for arising and ceasing, and going and staying, etc. With it, one can obtain these opportunities, which is the meaning of revealing. Then, would mind and mental factors, as well as cessation, also pervade space, since they do not obstruct? That is not the case, because the wisdom of a powerful yogi can cause others' wisdom to become mad, etc., thus obstructing the basis, and cessation also obstructs the arising of some future dharmas, so it is reasonable to say so. Furthermore, if the space with or without obstruction appears as non-existent and existent, would it not be all-pervasive or impermanent? Even in places like walls, there is space. If there were no space, there would be no revelation, and the wall itself would not be able to stand. Other forms cannot arise, not because space does not reveal, but because it is obstructed. The characteristic of the first cessation is separation from all contaminated dharmas. The Vaibhashikas say that because the four truths are taught and are true, they are real, like the other three. This is only similar in terms of truth, but not similar in all aspects, so it is a combination of remainder and delusion, otherwise it would also be conditioned and contaminated. The Sautrantikas consider it to be merely the pacification of what is to be abandoned. Its characteristic is the cessation to be attained by the uncontaminated uninterrupted path. If it is said that it does not pervade the attainment of worldly paths, it is because there are no different cessations in different continuums, so there is no cessation attained only by worldly paths. However, it is reasonable to prevent eternal arising through the power of antidotes. The meaning of the words is the cessation attained through the power of wisdom that separately examines the four truths, like "a pot of ghee," where the middle words are not manifest. The classification is, is the cessation of all contaminated dharmas one or many? They are each different, because "as many dharmas as there are that are possessed, so many dharmas are there that are separated." Therefore, the five types of possessed objects to be abandoned are different, and the antidotes are also different, so the cessations are also different. Otherwise, when the cessation of what is to be abandoned by seeing the truth of suffering is realized, all cessations will be attained, and if one thinks so, one will attain the cessation of the remaining types, so there will be a remainder of the path.