Tibetan
མེད་པས་གཏིང་ཟབ་པ། མཐའ་མེད་པས་རྒྱ་ཆེ་བ། ཆགས་སོགས་ཀྱི་ཆུ་སྲིན་གྱིས་གང་བ། ལས་ཀྱི་རྦ་རླབས་དང་བཅས་པའོ། །ཚིག་འདིས་ཆོས་བཞི་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། བརྗོད་བྱ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་དངོས་སུ་བསྟན་པས་ཤེས་རབ་མཚོན་ནས་བསྟན་ལ། རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཅེས་པས་དགོས་པ། མེད་པར་ལ་སོགས་པས་ཉིང་དགོས་བཟློག་ནས་བསྟན་ཞིང་། འབྲེལ་པ་ནི་མངོན་པ་ཡོད་ན་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཡོད་ཅེས་ཤུགས་ལ་བསྟན་པ་སྤྱི་མཐུན་ནོ། །ཁ་ཅིག་རྣམ་འབྱེད་ཡིན་གྱི་བརྗོད་བྱ་བསྟན་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཏེ་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་དང་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་པས་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ཅེས་པས་བསྟན། མེད་པར་ཞེས་པས་དགོས་པ་ཉིང་དགོས་བཟློག་ནས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། འདི་དང་པོ་ཡིད་ཆེས་པས་བསྟན་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས་བསྡུ་བར་རིགས་ན་དང་པོ་སུ་ཞིག་གིས་བསྟན་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ནི་སྡེ་བདུན་པོ་འདི་ནི་དང་པོར་སྟོན་པས་ཡུལ་དང་གང་ཟག་སྣ་ཚོགས་ལ་འཐོར་བུར་གསུངས་ལ་ཕྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་བདུན་གྱི་བསྡུས་ཏེ་དཔེར་ན་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ། །གང་གིས་གང་བསྡུས་ན། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་ཀ་ཏིའི་བུས། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དབྱིག་བཤེས་ཀྱིས། །རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ནི་ལྷ་སྐྱིད་ཀྱིས། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཤཱ་རིའི་བུས། །གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་མཽ་འགལ་བུས། །འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་གསུས་པོ་ཆེས། །ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་གང་པོས་བསྡུས། །ཞེས་སམ། གང་སྤེལ་ལས། འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཤཱ་རིའི་བུས། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་མདོ་ལས། དགེ་སློང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པ་ཡིན་ཞེས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་མ་ཚང་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལས་གཞན་པའི་མངོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར། མདོ་སྡེ་པ་ནི་ལོ་ཞེས་པ་མ་རངས་པའི་ཚིག་སྟེ་སྡེ་བདུན་པོ་འདི་ལས་ནི་འདུས་མ་བྱས་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་སོགས་འཁྲུལ་པ་དུ་མ་སྣང་བས་བཀའ་མིན་ཞེས་སློབ་དཔོན་བཞེད་དོ། །སྟོན་པའི་བཀའ་ལ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་མེད་དེ་འདུལ་བ་དང་མདོ་སྡེ་གང་ལས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟོན་པ་རྣམས་མངོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་གཞུང་དོན་ཆོས་མངོན་པའི་ཡུལ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། མངོན་པས་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་དབྱེ་གཞི། མཚན་གཞིའི་དབྱེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་གཉིས་སུ་ངེས་ཏེ། འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཤིང་ཕན་ཚུན་སྤངས་པའི་དངོས་འགལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆོས་གཉིས་ཚང་བས་སྟོན་རིགས་སོ་ཞེ་ན། གང་ཞིག་བཤད་ན་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཉམ་པོར་མཚུངས་པའམ། བླང་དོར་གྱི་ཆོས་སུ་སྐྱེས་བུ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བས་འདི་གཉིས་ཁོ་ན་བསྟན་ཏེ། ཟག་བཅས་ལས་ཚོགས་སྦྱོར་གཉིས་རེ་ཞིག་བླང་བྱ་ཡིན་ཡང་དུཿཁའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་ཡིན་ལ། ཟག་མེད་ལས་ནམ་མཁའ་དང་བཏགས་མིན་བླང་བྱ་མིན་ཡང་མཐར་ཐུག་གི་བླང་བྱ་ཟག་མེད་འགོག་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་སོ། །གཞན་ལ་ནི་གཅིག་ཏུ་བླང་དོར་དུ་ངེས་པ་མེད་དེ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤང་བྱ་མིན་ཞིང་བླང་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་མིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཟག་བཅས་བཤད། ཟག་མེད་བཤད། དེ་དག་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལམ་བདེན་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་ཟག་བཅས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་དེ་དག་རྣམས་ལས་ཟག་པ་རྣམས་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གང་རུང་གི་སྒོ་ནས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྒྱས་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་རྒྱུན་ཆགས་སུ་སྐྱེད་ནུས་ཤིང་གནས་ཐོབ་པའོ། །སྐྱོན་སྤོང་བ་ནི། སྣོད་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ཟག་པ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་ལ་ཟག་པ་ལ་ཡང་ཟག་པ་གཉིས་པ་རྒྱས་པར་འདོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ཟག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ་ཞེ་ན། སེམས་སེམས་བྱུང་ཉོན་མོངས་ཅན་ཁོ་ན་དེར་འགྱུར་རོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཁོ་ན་དེར་འགྱུར་ཞིང་། དཔེ་སྟོན་པས་རྟེན་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ལྟར་ན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཁོ་ན་དེར་འགྱུར་བས་ཁྱབ་ཆུང་བས་སོ། །ཟག་པའི་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཁྱབ་ཆེས་ཏེ། ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས་ན་རེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དེའི་ཡུལ་ཡིན་པས་ཞེས་ཟེར་ཡང་ནམ་མཁའ་དང་བརྟགས་མིན་ཡུལ་མིན་ལ། འགོག་ལམ་ཟག་པའི་དམིགས་པར་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འཆད་པས་ཟག་བཅས་སུ་ཐལ་ལོ། །འོན་ཀྱང་འགོག་ལམ་ལ་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་ཀྱིས་ཟག་མེད་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཟག་མེད་སྤྱིར་བསྟན། འདུས་མ་བྱས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་གསུམ་ཡང་ནི་ཟག་མེད་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཟག་བཅས་ལས་ལྡོག་པའོ། །ཅི་ལམ་མ་གཏོགས་དང་འདུས་བྱས་ཞེས་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་མཚན་གཞི་སྟོན་པ
Chinese
因為沒有而深刻，因為無邊而廣闊，充滿了貪著等的鱷魚，並帶有業的波濤。 這句話如何顯示四法？所說是「諸法」，直接顯示了智慧，以「善加分別」表示必要，以「沒有」等表示遮遣究竟必要，關係是如果存在現觀，則存在善加分別，這是以暗示方式顯示的共同點。 有些人認為是分別，顯示所說，即諸法，直接顯示有漏無漏，所說的主要內容是智慧的學處，因此以「諸法善加分別」顯示。以「沒有」表示遮遣必要和究竟必要，他們這樣說。 第二，如果這首先以信仰顯示，然後由學術大師收集是合理的，那麼首先由誰顯示呢？分別說部的主張是，這七部論典首先由導師針對不同地區和不同的人分散講述，後來由七位阿羅漢收集，例如《自說品》一樣，他們這樣認為。 誰收集了什麼呢？ 入智慧者迦底子， 善作論者妙音友， 識蘊集者天增， 法蘊集者舍利子， 施設論者目犍連子， 行品類者大腹， 界蘊集者滿賢集。 或者，於《增支部》中說： 行品類者舍利子。 如果不是這樣，那麼經中說：「比丘是三藏」，這樣三藏就不完整了，因為除了這之外沒有其他的阿毗達磨，他們這樣說。經部師說：「囉」是不滿意的詞，因為在這七部論典中，存在著許多錯誤，例如無為法作為實有存在等，因此學術大師認為這不是佛語。 佛陀的教言沒有三藏不完整的過失，因為無論是律藏還是經藏，凡是顯示法的特徵或智慧的學處，都是阿毗達磨的緣故。 第二，論述經文的意義，即阿毗達磨的對境，分為二：略說和廣說。 首先是略說：所說的「諸法」是什麼呢？是阿毗達磨所要分別的諸法，是能分別的所依，特徵的差別是有漏法和無漏法兩種。
English
Because it is without, it is profound; because it is boundless, it is vast; it is filled with crocodiles of attachment, etc., and accompanied by waves of karma. How does this phrase show the four dharmas? The subject matter is "all dharmas," which directly shows wisdom; "well distinguished" indicates the necessity; "without," etc., indicates the negation of the ultimate necessity; the relationship is that if there is direct perception, there is well distinguished, which is a common point shown by implication. Some say that it is distinction, showing the subject matter, i.e., all dharmas, directly showing defiled and undefiled, and the main subject matter is the training of wisdom, so it is shown by "all dharmas well distinguished." "Without" indicates the negation of necessity and ultimate necessity, they say. Second, if this is first shown by faith and then collected by the master is reasonable, then who first showed it? The Vaibhashika's assertion is that these seven treatises were first taught by the teacher dispersedly to various regions and people, and later collected by seven arhats, like the Udanavarga, they think. Who collected what? The one who enters wisdom, Katyayaniputra, The one who makes treatises well, Vasumitra, The collection of consciousness aggregates, Devasarma, The collection of dharma aggregates, Shariputra, The treatise on designation, Maudgalyayaniputra, The categories of beings, Mahakaushthila, The collection of elements, Purna collected. Or, in the Ekottara Agama it is said: The categories of beings, Shariputra. If it is not so, then in the sutra it says, "Bhikkhus are the three pitakas," then the three pitakas would not be complete, because there is no other Abhidharma besides this, they say. The Sautrantikas say that "lo" is a word of dissatisfaction, because in these seven treatises, there are many errors, such as unconditioned dharmas existing as real entities, etc., so the master thinks that this is not the Buddha's word. The Buddha's teachings do not have the fault of the three pitakas being incomplete, because whether it is the Vinaya or the Sutra, whatever shows the characteristics of dharma or the training of wisdom is Abhidharma. Second, discussing the meaning of the text, i.e., the object of Abhidharma, is divided into two: brief explanation and detailed explanation. First is the brief explanation: What are the "all dharmas" that are mentioned? They are the dharmas to be distinguished by Abhidharma, the basis of distinction, the difference in characteristics being defiled dharmas and undefiled dharmas.
Chinese
是确定的。因为这概括了一切法，并且是互相排斥的实有矛盾。那么，有为法和无为法等也具备两种法，所以应该讲述吗？如果讲述，那么辩论和考察是相同的吗？或者，作为取舍之法，对于修行者来说是迫切需要的，所以只讲述这两种。有漏的业和集合暂时是应该获取的，但因为是痛苦的自性，所以是修道要断除的。无漏的法中，虚空和非假立不是应该获取的，但最终应该获取的只有无漏的灭道。对于其他的法，则不一定确定为取舍，因为一切有为法都不是应该断除的，一切应该获取的也不是无为法。第二部分有三点：讲述有漏法，讲述无漏法，以及对这些进行决断。第一点是：除了道谛之外的有为法都称为有漏法。因为从这些法中，烦恼可以通过所缘或相应的方式普遍增长。增长是指通过所缘和相应的力量，能够刹那不断地产生和获得存在。驳斥错误观点：容器和阿罗汉的蕴等，通过缘取其他众生的烦恼而增长，并且认为烦恼也会增长第二个烦恼。有些人认为与烦恼相应，那么只有心和心所的烦恼才能成为那样。如果是同时产生，那么只有烦恼所遍行的五蕴才能成为那样。如果像譬喻师所说的那样，作为所依，那么只有内在的六处才能成为那样，因为范围太小了。如果是成为烦恼的所缘，那么范围太广了。功德慧说：一切法都是它的境，但虚空和非假立不是境。如果将灭道解释为烦恼的所缘，那么就会成为有漏法。然而，灭道实际上并不是通过邪见而缘取无漏法来增长的。第二部分有两点：总的讲述无漏法，分别讲述无为法。第一点是：道谛和三种无为法也是无漏法，其定义与有漏法相反。为什么说“除了道之外”和“有为法”是显示有漏法的定义基础呢？
English
is certain. Because this encompasses all dharmas and is a real contradiction that mutually excludes them. So, should conditioned and unconditioned dharmas, etc., also be taught because they possess both types of dharmas? If taught, are debate and examination the same? Or, because it is urgently needed by practitioners as a dharma of acceptance and rejection, only these two are taught. Leaky karma and aggregates are temporarily to be acquired, but because they are the nature of suffering, they are to be abandoned on the path of meditation. Among the leakless dharmas, space and non-imputation are not to be acquired, but ultimately only the leakless cessation path is to be acquired. For other dharmas, it is not necessarily determined as acceptance or rejection, because not all conditioned dharmas are to be abandoned, and not all that is to be acquired is unconditioned. The second part has three points: explaining the leaky, explaining the leakless, and determining these. The first point is: conditioned dharmas other than the truth of the path are called leaky, because from these dharmas, afflictions can universally increase through the door of object or association. Increase means being able to generate and obtain existence momentarily and continuously through the power of object and association. Refuting errors: containers and the aggregates of arhats, etc., increase by taking the afflictions of other beings as objects, and it is thought that afflictions also increase the second affliction. Some think that it is associated with afflictions, then only mind and mental afflictions can become that. If it arises simultaneously, then only the five aggregates pervaded by afflictions can become that. If, as the exemplifier says, it acts as a support, then only the six internal sources can become that, because the scope is too small. If it becomes the object of affliction, then the scope is too broad. Virtue Intelligence says: all dharmas are its object, but space and non-imputation are not objects. If the cessation path is explained as the object of affliction, then it would become leaky. However, the cessation path does not actually increase by wrongly engaging with the leakless as an object. The second part has two points: generally explaining the leakless, and separately explaining the unconditioned. The first point is: the truth of the path and the three unconditioned dharmas are also leakless, the definition of which is the opposite of the leaky. Why is it said that "other than the path" and "conditioned dharma" are the basis for showing the definition of the leaky?