Tibetan
ཞེ་ན། བཅུ་གཉིས་ཁྱབ་ཆེ་སྟེ། འགྲེལ་པ་ལས་གཞན་དག་ནི་བཟོ་ཡིས་གནས་པས་སྒྲུབ་པའི་ཡིད་ཤེས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་བཞིར་མ་འདུས་པའི་མ་བསྒྲིབས་པ་ནི། དེ་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་མིན། །ཞེས་དང་། ཊཱི་ཀ་ལས། གཉིས་པ་སོགས་ན་ལུས་མིག་དང་། །ཞེས་དང་། སྨྲར་འཇུག་པ་ནི་འོག་མས་ཀྱང་། །ཞེས་པའང་བཞི་པོར་མི་རུང་ཞིང་། བཙུན་པ་གོ་ཆ་མཐའ་ཡས་ན་རེ། ཡང་བཞི་ལས་གཞན་ཡོད་པས་འདི་ནི་ཁ་བསྐང་བ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་སོ། །སློབ་དཔོན་འཕགས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་མ་བསྟན་བུམ་པ་ལྟ་བུར་གསལ་གྱི། སེམས་ལའང་ཡོད་པར་སྟོན་པའོ་ཞེས་འཆད་དོ། །འོན་ཀྱང་ཉི་ཤུར་འབྱེད་པ་ནི། འདོད་པའི་དགེ་བས་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་། དེས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་དང་གསུམ་ཆར་གྱིས་ཟག་མེད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་སྦྱོར་བྱུང་ཁོ་ན་དང་། ལྡང་སེམས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་སྦྱོར་བྱུང་ཡིན་ལ། འདོད་པའི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ནི་གསལ་བས་མཉམ་གཞག་ལྔ་ཆར་གྱི་སྡང་སེམས་སུ་བཤད་དོ། །འཆི་སེམས་ཀྱི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་སྤྱོད་ལམ་པ་ཁོ་ན་དང་། དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་དང་ལུང་མ་བསྟན་བཟོ་སྤྲུལ་གཉིས་འཆི་སེམས་སུ་མི་རུང་ལ། འདོད་པའི་སྤྲུལ་སེམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་དང་མ་བསྒྲིབས་པ་ཁོ་ན་ཕྱེ་ནས་ཉི་ཤུར་བཤད་དོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཟག་མེད་ལ་ལྡང་འཇུག་བྱེད་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་སྦྱོར་བྱུང་ནི། གཟུགས་ནི་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བའོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་གསུམ་དུ་འདུས་པ་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་ཟག་མེད་ལ་འཇུག་ཅིང་ལྡང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཇུག་ཅིང་གསུམ་ཆར་གྱིས་ལྡང་ངོ་ཞེས་འཆད། ཁ་ཅིག་ལྡང་བ་ཡང་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་སེམས་བཅུ་གཉིས་པོ་གང་ལས་དུ་རྙེད་པ་ནི། སེམས་བཅུ་གཉིས་པོ་གང་ཞིག་མངོན་དུ་གྱུར་པས་གཞན་དུ་ཞིག་གི་ཐོབ་པ་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་གསལ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཚེ་ལྔ་སྟེ། ཁམས་གོང་ནས་འོག་ཏུ་སླར་ལོག་པའི་སྐྱེ་བའི་ཚེ་དང་། གཟུགས་གཟུགས་མེད་དང་ཟག་མེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་དང་། ས་དང་ས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། དགེ་རྩ་ཆད་པ་ལས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་རྣམས་ལས་
Chinese
总之，十二种心识是普遍的。论典中说，其他的（心识）是由工巧处所生的，因此有缘于十二处所生的意识。未被包含于四种之中的无覆无记是：“那是不确定的，不是烦恼。” ཊཱི་ཀ་（梵文：ṭīkā，注释）中说：“在第二等中，身体和眼睛……”以及“说起来，下面的也……”这些也不适用于四种。尊者无著说：“还有其他的，超过四种，所以这是补充和完整的。” 导师圣天阐明了自性不确定的，如瓶子一般。他解释说，这表明它也存在于心中。然而，区分成二十种是：欲界的善能使色界的善，以及由此使无色界的善，这三者都能进入无漏，这只是生得善。出定心也大多是生得善。欲界的生得善是清晰的，因此被说成是五种等持的出定心。临终心的生得善和无覆无记只是异熟生和行为作意。生得善和不确定的工巧变化二者不能成为临终心。因为欲界的变化心是色界生得善的果报。因此，只区分善和无覆无记，就分成了二十种。以何种作意能使入定和出定于无漏呢？三界的生得善是：认为色是可破坏和可摧毁的，等等，具有自身的特征，以及具有十六种相的总相，以及不净和无量等等的信解作意，这三者中的任何一个都能进入和出定于无漏。有些人解释说，以总相作意入定，而以全部三种出定。有些人说，出定也只是以总相作意。第三，从何处获得这十二种心识呢？哪一种心识显现，从而获得另一种心识的关联之明显原因有五种情况：从上界返回下界的受生之时，入色界、无色界和无漏定的入定之时，从地到地脱离贪欲之时，从那之中完全退失之时，以及从断绝善根而连接（来世）的受生之时。
English
In short, the twelve types of consciousness are universal. The treatises say that the others (consciousnesses) are produced by skillful means, therefore there are consciousnesses arising from the twelve sources of perception. The unobscured and unspecified, not included in the four, is: "That is indeterminate, not an affliction." The ṭīkā (Sanskrit: ṭīkā, commentary) says: "In the second, etc., the body and eyes..." and "Speaking of which, the lower ones also..." These also do not apply to the four. The venerable Asanga says: "There are others, beyond the four, so this is supplementary and complete." The teacher Āryadeva clarifies the nature of the indeterminate, like a vase. He explains that this shows that it also exists in the mind. However, distinguishing into twenty is: the virtue of the desire realm enables the virtue of the form realm, and thereby the virtue of the formless realm, all three of which can enter the uncontaminated, which is only the acquired virtue. The emerging mind is also mostly acquired. The innate virtue of the desire realm is clear, so it is said to be the emerging mind of all five samādhis. The innate virtue of the dying mind and the unobscured and unspecified are only the result-born and the behavioral. Acquired virtue and indeterminate skillful transformation cannot be the dying mind. Because the transformation mind of the desire realm is the result of the acquired virtue of the form realm. Therefore, only distinguishing between virtue and unobscured and unspecified, it is divided into twenty. By what attention does one enter and emerge from the uncontaminated? The acquired virtue of the three realms is: thinking that form is destructible and perishable, etc., having its own characteristics, as well as the general characteristics with sixteen aspects, and the faith attention of the unpleasant and immeasurable, etc., any of these three can enter and emerge from the uncontaminated. Some explain that one enters with general attention and emerges with all three. Some say that emergence is also only with general attention. Third, from where are these twelve consciousnesses obtained? Which consciousness manifests, thereby obtaining the clear cause of the connection of another consciousness, there are five situations: at the time of rebirth from the upper realm returning to the lower realm, at the time of entering the form realm, formless realm, and uncontaminated samādhi, at the time of detachment from desire from ground to ground, at the time of complete degeneration from that, and at the time of rebirth connecting (to the next life) from the severance of the root of virtue.
Tibetan
སེམས་དེ་ལྡན་པ་མིན་པ་ལས་རྙེད་ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཁམས་གསུམ་ཡོད་པའི་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་པོ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་སེམས་དྲུག་རྙེད་དེ། དགེ་རྩ་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པའི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་། གོང་མ་གཉིས་ནས་འདོད་པར་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་པོ་གང་མངོན་དུ་གྱུར་ཀྱང་དེ་གཉིས་དང་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་། མི་དགེ་བས་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་པའི་ཚེ་དེ་ཉིད་དང་གོང་མའི་བསྒྲིབས་པ་གཉིས་དང་སློབ་པའི་སེམས་ཏེ་སྡོམ་པས་རིགས་དྲུག་རྙེད་དོ། །དེ་ཡང་མི་དགེ་བ་ལ་ཚང་གི་བསྒྲིབས་པ་ནི་མཐོང་སྤང་གི་སེམས་ཡིན་པས་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བཞི་ལས་མི་ཐོབ་ཀྱང་སྤྱིར་དེ་གཉིས་ཀྱིས་དྲུག་གོ །གཟུགས་ཀྱི་བསྒྲིབས་པས་ཀྱང་དྲུག་རྙེད་དེ། གཟུགས་མེད་ནས་གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་དེ་ཉིད་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་འདོད་གཟུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་སེམས་ལུང་མ་བསྟན་གཉིས་དང་། དེས་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་པའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་བསྒྲིབས་པ་དང་སློབ་པའོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱི་བསྒྲིབས་པས་དགྲ་བཅོམ་ལས་ཉམས་པའི་ཚེ་དེ་ཉིད་དང་། སློབ་པའི་སེམས་གཉིས་རྙེད་དོ། །གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པའི་དགེ་བ་ལས་ནི་མི་ལྕོགས་མེད་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་དེ་ཉིད་དང་འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་དགུ་པའི་ཚེ་སྤྲུལ་སེམས་གཉིས་ཏེ་སྤྱིར་གསུམ་དག་རྙེད་དོ། །སློབ་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་བཞི་རྙེད་དེ། ཟག་མེད་དང་པོའི་སྙོམས་འཇུག་གི་ཚེ་དེ་ཉིད་དང་མི་ལྕོགས་མེད་ཀྱི་ཟག་མེད་རྣམ་གྲོལ་ལམ་དགུའི་ཚེ་དངོས་གཞིའི་དགེ་བ་རྙེད་ཀྱང་དེའི་རིགས་ཙམ་སྔར་ནས་ཡོད་པས་མི་བགྲང་ལ། དེའི་ཚེ་སྤྲུལ་སེམས་གཉིས་ངེས་པར་ཐོབ་པ་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་དགུ་པའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་རྙེད་དོ། །ལྷག་མ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བ་གཉིས་མ་བསྒྲིབས་པ་གཉིས་གཟུགས་ཀྱི་མ་བསྒྲིབས་པ་མི་སློབ་པ་སྟེ། དྲུག་པོ་གང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་པ་འབྱུང་གི་གཞན་ནི་མིན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་དགེ་བ་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་ཕྱིས་སྦྱོར་བྱུང་གི་ཚེའང་དེ་ཉིད་དང་ཁམས་གསུམ་གྱི་མ་བསྒྲིབས་པའང་། ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱི་རང་མངོན་དུ་གྱུར་པས་རང་ཉིད་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་དགེ་བའང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་རང་ཉིད་དང་། ཟག་པ་ཤེས་པའི་ཚེ་མི་སློབ་པ
Chinese
所謂“心由此非具而得”，即是說，三界中存在的欲界二種染汙顯現時，能獲得六種心。善根被疑所間隔之時，能獲得欲界生得善；從上二界生於欲界之時，無論二種染汙中的哪一種顯現，都能獲得這二者和生得善；以不善從阿羅漢果位退失之時，能獲得該心本身和上界的二種無記，以及有學之心，總之能獲得六種。其中，對於不善來說，全部的無記是見道所斷之心，因此不可能從阿羅漢果位退失，所以最多只能獲得四種，但總體來說，這二者能獲得六種。色界的無記也能獲得六種，從無色界生於色界之時，能獲得該心本身、生得善，以及欲界和色界的化生心二種無記；由此從阿羅漢果位退失之時，能獲得無色界的無記和有學。無色界的無記從阿羅漢果位退失之時，能獲得該心本身和有學心二種。從生於色界的善心中，在最初進入無礙解道時，能獲得該心本身；在遠離對欲界貪著的解脫道第九位時，能獲得化生心二種，總之能獲得三種。有學顯現時能獲得四種，在最初進入無漏等持之時，能獲得該心本身；在無礙解道的無漏解脫道第九位時，雖然能獲得正行的善，但由於其種類先前就已存在，所以不予計算，此時必定能獲得化生心二種；在遠離對無漏四禪貪著的解脫道第九位時，能獲得無色界的善。其餘的欲界和無色界的二種善，二種無記，色界的無記，以及無學，這六者中，哪一種顯現，就能獲得該心本身，而不能獲得其他的。以正見間隔善心之時，能獲得生得善，在後來修習生起之時，也能獲得該心本身和三界的無記。“非由教示自然生，俱生以及不決定。”以這種方式，由於自性顯現，所以能獲得自身；無色界的善在入定之時，也能獲得自身；在知曉有漏之時，能獲得無學。
English
The so-called "mind obtained from non-possession" means that when the two defilements of desire realm existing in the three realms manifest, six types of minds can be obtained. When the root of virtue is separated by doubt, the innate virtue of the desire realm can be obtained; when born into the desire realm from the upper two realms, whichever of the two defilements manifests, both of them and the innate virtue can be obtained; when degenerating from the Arhat state due to non-virtue, the mind itself, the two obscurations of the upper realms, and the mind of the learner can be obtained, totaling six types. Among them, for non-virtue, the complete obscuration is the mind to be abandoned by seeing, so it is impossible to degenerate from the Arhat state, so at most only four types can be obtained, but in general, these two can obtain six types. The obscuration of the form realm can also obtain six types. When born into the form realm from the formless realm, the mind itself, the innate virtue, and the two unindicated transformation minds of the desire and form realms can be obtained; when degenerating from the Arhat state due to this, the obscuration of the formless realm and the learner can be obtained. When the obscuration of the formless realm degenerates from the Arhat state, the mind itself and the two learner minds can be obtained. From the virtuous mind born in the form realm, when first entering the unobstructed path, the mind itself can be obtained; when the ninth stage of the liberation path is free from attachment to the desire realm, the two transformation minds can be obtained, totaling three types. When the learner manifests, four types can be obtained. When first entering the stainless samadhi, the mind itself can be obtained; when the ninth stage of the stainless liberation path of the unobstructed path is reached, although the actual virtue can be obtained, it is not counted because its kind already existed before. At this time, the two transformation minds must be obtained; when the ninth stage of the liberation path is free from attachment to the fourth stainless dhyana, the virtue of the formless realm can be obtained. The remaining two virtues of the desire and formless realms, the two obscurations, the obscuration of the form realm, and the non-learner, whichever of these six manifests, the attainment of that mind itself can be obtained, but not others. When separating the virtuous mind with right view, the innate virtue can be obtained, and when arising from later practice, the mind itself and the obscurations of the three realms can also be obtained. "Not taught, naturally born, co-born, and undetermined." In this way, due to the manifestation of self-nature, one can obtain oneself; the virtue of the formless realm can also obtain oneself when entering samadhi; when knowing the contaminated, one can obtain the non-learner.