Tibetan
་ལྔ། ལུས་དབང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནི་ཡིད་དབང་དང་། ཐ་མ་གསུམ་གྱི་ཆ་སྟེ་ཕྱེད་དང་བཅུ་གཅིག་གོ །བྱེ་སྨྲ་ནི་རིག་པ་དང་རིག་པ་མིན་པར་ཕྱེ་ནས་ཡིད་སྲོག་གི་འོག་ཏུ་འདོན་ལ། མདོ་སྡེ་པ་ནི་དེ་ལྟར་ན་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་རིམ་པ་ལ་མ་གུས་པར་འགྱུར་བས་མདོ་ཇི་ལྟ་བར་ཡིད་ལུས་ཀྱི་འོག་ཏུ་འདོན་ཏོ། །ལྷག་མ་ཕྱིའི་ལྔ་དང་ཆོས་ཁམས་ཀྱི་ཕྱེད་ནི་དབང་པོ་མིན་པར་གྲུབ་བོ། །དགོས་པ་ནི་དབང་པོའི་སྐབས་འབྲེལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཆེད་དོ། །ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་རྣམ་བཤད་གཞུང་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཉི་མ་ལེགས་བཤད་སྒྲོགས་པའི་རྔ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཁམས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་དང་པོའི་བཤད་པའོ།། ༈ །།ད་ནི་གནས་གཉིས་པ་འཆད་དེ། དབང་པོ་ཞེས་པའི་དབང་པོ་ནི་གང་། འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ཀྱང་། །ཞེས་པའི་སྐྱེ་ཚུལ་ནི་གང་ཞེ་ན། ལན་ལ། སྐབས་དོན་དབང་པོའི་རང་བཞིན། འདུས་བྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་ཚུལ། སྐྱེ་བྱེད་རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲུག་སྟེ། དབང་པོའི་རྣམ་བཞག རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ། རྙེད་པའི་ཚུལ། གཏོང་བའི་ཚུལ། དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་དབང་པོ་དུས་ཐོབ་པ། དབང་པོའི་ལྡན་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། དབང་བསྒྱུར་བའི་སྒོ་ནས་ངོ་བོ་བཤད། དབང་བསྒྱུར་བྱའི་སྒོ་ནས་གྲངས་ངེས་བཤད། སྐབས་སུ་བབ་པའི་དབང་པོ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། བྲེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས། མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ནི། དབང་པོའི་སྐད་དོད་ལ་ཨིནྡྲ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་རྐྱེན་བྱིན་ཏེ་ཨིནྡྲ་ཨཱི་ཤྭ་ར་ཞེས་བྱ་བ་དབང་ཕྱུག་དམ་པའོ། །ཞེས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ནི་ཤིན་ཏུའམ་ལྷག་པར་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཞིག་གང་ལ་དབང་བྱེད་ཅེ་ན། མིག་སོགས་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་དོན་བཞི་བཞི་ལ་དབང་བྱེད་དེ། མིག་ལོང་བ་སོགས་ནི་མི་མཛེས་པས་དེ་དག་གིས་རྟེན་མཛེས་པ་དང་། གཟུགས་སྒྲ་ཡང་བ་སྤངས་པ་དང་། ཁམ་ཟས་གསུམ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་དབང་པོ་རྟེན་བཅས་རྒྱས་ཤིང་ལུས་བསྲུང་བ་དང་། མཐོང་ཐོས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཐུན་མོང་མིན་པ་དང་། རང་རང་གི་རྣམ་ཤེས་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །ཕོ་མོ་སྲོག་ཡིད་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་དོན་གཉིས་གཉིས་ལ་དབང་བྱེད་དེ། ཕོ་མོས་ནི་འདི་ནི་ཕོའོ་འདི་ནི་མོའོ་ཞེས་སེམས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། ཕོ་ནི་ཁ་དོག་དཀར་བ་དང་དབྱིབས་འཛར་བ་དང་ནུ་མ་ཆུང་བ་དང་ང་རོ་སྐད་གསང་མཐོ་བ་དང་བསམ་པ་བུད་མེད་ལ་སེམས་པ་དང་འདུན་པ་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ་མོ་ནི་དེ་དག་ལས་བཟློག་པས་ཁྱད་པར་ལ་དབང་བྱེད་ཅིང་། གཞན་དག་ན་རེ། ཀུན་བྱང་ལ་དབང་བྱེད་དེ་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་སྡོམ་མིན་དང་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །སྲོག་ནི་བར་སྲིད་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་གཞིར་གནས་པ་ལས་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བས་རིགས་མཐུན་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། དེ་མ་ཤིའི་བར་དུ་གནས་པར་བྱེད་པས་རིགས་མཐུན་གནས་པ་ལ་དབང་བྱེད། ཡིད་ནི་ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ལུས་ངག་གི་ལས་ཡིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །འདི་དང་སྲོག་གི་ཁྱད་པར་ནི་དེས་བར་སྲིད་ཁོ་ན་དང་འདིས་བར་སྲིད་དང་སྐྱེ་སྲིད་གཉིས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། དེ་དུས་མཉམ་པ་དང་འདི་སྐད་ཅིག་སྔ་མའི་ཡིད་ཀྱིས་གཉིས་པའི་སྲིད་པ་ལེན་པས་དུས་ཐ་དད་པའོ། །ལོ་ཞེས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་དེ་དག་ལ་མ་རངས་པ་སྟེ། ལྔ་བཞི་ལ་དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་མཛེས་པར་ནི་དབང་རྟེན་གྱིས་བྱེད་ལ། ལུས་བསྲུང་བ་དང་ཐ་སྙད་ཐུན་མོང་མིན་པ་ནི་ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་ལྟོས་པས་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་མ་གཅིག་པུ་འཐད་ཅིང་། བསྐལ་པ་དང་པོའི་མི་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་ཡང་ཕོ་མོ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དེའི་དབང་པོས་བྱས་པ་མིན་གྱི། ཁྱད་པར་ཁོ་ནས་བྱས་པ་ཡིན་ལ། སྲོག་ཀྱང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མིན་ཞིང་ཡིད་ཀྱི་གཉིས་པོ་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཚོར་བ་ལྔ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ལ་དབང་བྱེད་དེ། བདེ་བ་ལ་འདོད་ཆགས། དུཿཁ་ལ་ཞེ་སྡང་། བཏང་སྙོམས་ལ་གཏི་མུག་རྒྱས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་བྱང་ལ་དབང་བྱེད་དེ། མདོ་ལས། བདེ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་མཉམ་པར་གཞག་གོ །ཞེས་དང་། དུཿཁའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དད་པ་ཞེས་པས་སོ་ཟེར་རོ། །ཐ་མ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མྱང་འདས་ལ་དབང་བྱེད་དེ། ཚོགས་སྦྱོར་གྱི་དད་སོགས་ཐར་པའི་བརྒྱུད་རྒྱུ་དང་། ཟག་མེད་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷག་བཅས་ཐ་མས་ལྷག་མེད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་དོན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་ཤེས་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཡིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་དབང་པོ་དྲུག་གཞག་གོ །འོ་ན་ཡུལ་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པས་དབང་པོར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། མིག་སོགས་ནི་ལྷག་པར་དབང་བྱེད་ལ། གཟུག
Chinese
五。身根方面，男女二根，心之七界为意根，最后三者之分，即十一半。 毗婆沙师将觉知与非觉知区分，置于意命根之下。经部师则认为，若如此，则对经中所说之次第不恭敬，故如经所说，将意置于身根之下。其余外五处与法界之半，则成立为非根。所需者，为根之关联，以及了悟法之体性。 《俱舍论》之释，名为《显明论义之慧日》，又名《善说之巨鼓》，其中所说之界品，为第一品之释。 ༈ 现在宣说第二品。所谓根者，何为根？有为法等，其生起之方式为何？ 答：所说之根之自性，有为法之生起方式，以及生起之因、缘、果。 初有六：根之体性，种类之差别，获得之方式，舍弃之方式，修持之果，根之适时获得，以及根之具足方式。 初有三：从控制之门而说本体，从所控制之门而说数量决定，以及应时之根之分别解说。 初有二：分别说者之宗，经部师之宗。 初者：根之梵语为Indra，加词尾后变为Indra Isvara，意为自在天。 意为极或特别能控制，故名根。何者控制何者？眼等五者，控制四种事物。眼盲者等不美，故彼等能使所依增美，舍弃粗声等，享用三种食物，使根与所依增长，守护身体，以及产生其他所无之不共名言，以及各自之识与相应者。男女命意四者，控制两种事物。男女能区分此为男，此为女之有情差别，男为白色，女为
English
five. In terms of bodily faculties, the two faculties of male and female, the seven realms of mind are the mind faculty, and the last three parts, which are eleven and a half. The Vaibhashikas distinguish between consciousness and non-consciousness and place it under the mind-life faculty. The Sautrantikas, on the other hand, believe that if this is the case, it would be disrespectful to the order stated in the sutras, so as the sutras say, they place the mind under the body faculty. The remaining five external realms and half of the dharma realm are established as non-faculties. The need is to relate to the occasion of the faculties and to realize the nature of the Dharma. The commentary on the Abhidharmakosha, called "The Sun of Wisdom that Clearly Illuminates the Meaning of the Text," also known as "The Great Drum that Proclaims Good Sayings," in which the chapter on realms is the explanation of the first chapter. ༈ Now, the second chapter will be explained. What is the faculty called "faculty"? What is the way in which conditioned dharmas arise? Answer: The nature of the faculty in question, the way in which conditioned dharmas arise, and the causes, conditions, and results of arising. The first has six: the nature of the faculty, the differentiation of types, the way of obtaining, the way of abandoning, the result of cultivation, the timely acquisition of the faculty, and the way of possessing the faculty. The first has three: explaining the essence from the gate of control, explaining the definite number from the gate of what is controlled, and explaining the specific faculties that are relevant to the occasion. The first has two: the system of the Vaibhashikas, and the system of the Sautrantikas. The first is: the Sanskrit word for faculty is Indra, which is given an ending to become Indra Isvara, which means the supreme lord. It means that it controls extremely or especially, hence it is called faculty. What controls what? The five, such as the eye, control four things. Those who are blind, etc., are not beautiful, so they can beautify the support, abandon coarse sounds, etc., enjoy three kinds of food, make the faculty and the support grow, protect the body, and produce uncommon terms that others do not have, as well as their own consciousness and associated things. The four, male, female, life, and mind, control two things. Male and female can distinguish the difference between sentient beings, this is male, this is female, male is white, and female is
Chinese
乳房下垂、乳房小、声音尖锐、心思在女性身上、强烈的欲望等等是女性的特征，而男性则与这些相反，因此掌握着差别。其他人说，掌握着一切清净，因为不具备这些就没有非律仪和律仪等等。如是说。命根是中阴的寿命，从作为基础存在的寿命中产生身体，因此在同类中连接，并且在未死之前存在，因此掌握着同类存在。意是再次连接到有，并且身语的业与意相一致而行事。此与命根的差别在于，命根只连接到中阴，而此连接到中阴和生有二者，命根是同时，而此是前一刹那的意取第二个有，因此时间不同。所谓“年”是对那些学者的不满，不是掌握五四，因为容貌美丽是由增上缘所做，守护身体和非共同的名称依赖于所缘境，因此只有识才能做到，所以最后一种说法是合理的，最初劫的人和色界的天人也是男女，因此那两者的差别不是由那者的根所做，而是仅仅由差别所做，而且命根也不是连接，意的两种说法都没有过失。如是说。五种感受掌握着一切烦恼，对乐生贪，对苦生嗔，对舍生痴。有些人说掌握着清净，经中说：安乐的心平等安住。又说：苦因之信心。最后八者掌握着清净涅槃，积聚加行的信等是解脱的因，最初两个无漏获得有余，最后获得无余。第二，眼等产生缘自己的对境色等而缘的识以及相应的俱生，意掌握着缘一切法，因此安立六内处。如果境也产生识，则应成根，非也，眼等是特别掌握，而色
English
Drooping breasts, small breasts, a high-pitched voice, thoughts focused on women, strong desires, and so on are characteristics of women, while men are the opposite of these, thus possessing control over distinctions. Others say that it controls all purity, because without these, there is no non-discipline and discipline, etc. Thus it is said. The life force connects to the intermediate state of existence, from the life that exists as the basis, the body arises, thus connecting in the same class, and it exists until it dies, thus controlling the existence of the same class. Mind connects again to existence, and the actions of body and speech act in accordance with the mind. The difference between this and the life force is that the life force only connects to the intermediate state, while this connects to both the intermediate state and the state of birth, the life force is simultaneous, while this is the mind of the previous moment taking the second state, thus the time is different. The so-called "year" is dissatisfaction with those scholars, it does not control the five or four, because the beautiful appearance is done by the dominant condition, protecting the body and non-common names depend on the object of perception, therefore only consciousness can do it, so the last statement is reasonable, the people of the first kalpa and the gods of the form realm are also male and female, therefore the difference between those two is not done by that root, but only by the difference, and the life force is not a connection either, the two statements of mind are without fault. Thus it is said. The five feelings control all afflictions, attachment arises from pleasure, hatred arises from suffering, and ignorance increases from equanimity. Some say that they control purity, as the sutra says: The mind that has become happy abides equally. And it says: Faith that is the cause of suffering. The last eight control pure nirvana, the accumulation of faith, etc. are the cause of liberation, the first two uncontaminated obtain remainder, and the last obtains no remainder. Second, the eye, etc. produce consciousness and corresponding co-emergence that are directed towards their own objects, form, etc., the mind controls directing towards all dharmas, therefore the six inner sources are established. If the object also produces consciousness, then it should become a root, no, the eye, etc. are especially controlled, while form