Tibetan
ད་ལས་མིག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་ཅན་ལྔ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །ལྷག་མ་ཕྱེད་དང་བཅུ་བདུན་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་མིན་པ་དང་ཤེས་བྱ་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་བདུན་ཏེ། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ལྟ་བར་འདོད་པ་དགག རྟེན་བཅས་ཀྱི་མིག་ལྟ་བར་བསྒྲུབ། དབང་པོས་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཚུལ། རྟེན་བཅས་ཀྱི་དུས་ངེས་པ། དབང་པོ་རྟེན་དུ་འཇོག་པའི་ཚུལ། དབང་ཤེས་རྟེན་གྱི་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན། རྟེན་སོགས་བཞིའི་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །དང་པོ་ནི། ལྟ་བ་བརྒྱད་པོ་ནི་ཡིད་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་ཁོ་ནར་ངེས་ན། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་མིན་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅི་སྟེ་མིན་ཞེ་ན། རྣམ་ཤེས་དང་པོ་ལྔ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་སྐྱེས་པའི་བློ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མིན་ཏེ་ཡུལ་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་མིག་ཀྱང་ལྟ་བ་མིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མིག་ནི་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་མིན་ཡང་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་ཆ་ནས་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ནི་མིན་ཏེ། བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནས་མཐོང་ངོ་། །མདོ་སྡེ་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནས་མཐོང་བར་འདོད་དོ། །བྱེ་སྨྲ་ན་རེ། མིག་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནས་གཟུགས་མཐོང་བ་མིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་རྩིག་པ་སོགས་ཀྱི་བར་དུ་ཆོད་པ་ཡི་གཟུགས་ནི་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནས་མཐོང་ན་ཐོགས་མེད་ཡིན་པས་ཆོད་པའང་མཐོང་རིགས་པ་ལས་དབང་པོ་ཐོགས་བཅས་དང་སྡོམས་ནས་མཐོང་བའོ་ཞེས་སོ། །ལོ་ཞེས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་མ་རངས་པ་སྟེ། ཆུ་དྭངས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཆོད་ཀྱང་མཐོང་ལ་རི་རབ་ནི་གང་གིས་མ་ཆོད་ཀྱང་མི་མཐོང་བས། མཐོང་བ་ནི་སྣང་བ་ལ་གེགས་ཡོད་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་མི་སྐྱེ་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྟགས་མ་གྲུབ་ལ། ཁྱབ་པའང་མ་གྲུབ་སྟེ་དབང་པོས་ཀྱང་མ་འཕྲད་པར་འཛིན་པས་བར་དུ་ཆོད་པ་མཐོང་རིགས་པར་ཐལ། རྣམ་ཤེས་དམིགས་པ་དང་ཡུལ་ལ་ཐོགས་བཅས་ཡིན་པས་ཐོགས་པ་གཏན་མེད་དུ་མ་གྲུབ་ཅིང་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་མེད་ཡིན་ཡང་མ་ངེས་སོ། །ཉི་འོག་པ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དང་མཐུན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། མིག་གཉིས་ཀས་མཐོང་བ། ཕྲད་མ་ཕྲད་ཀྱིས་འཛིན་ཚུལ། མཉམ་མི་མཉམ་གྱིས་འཛིན་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ཞེས་པའི་མིག་གཉིས་ཀས་རྣམ་ཤེས་སོ་སོའམ་གཅིག་བསྐྱེད་ནས་མཐོང་ཞེ་ན། མིག་ནི་གཉིས་ཀ་དག་གིས་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་རྫས་གཅིག་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཐོང་སྟེ། མིག་གཅིག་གིས་མཐོང་ན་མི་གསལ་བ་ལས་གཉིས་པ་ཕྱེ་བའི་ཚེ་སྔར་བས་གསལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཁང་པ་གཅིག་ཏུ་མར་མེ་གཉིས་བྱས་ན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མིན་ན་གྲངས་མང་དུ་འགྱུར་གྱི་གསལ་བར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་ཏེ་སྔ་མའི་གྲོགས་མིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ལྷ་བྱིན་གྱིས་མིག་ཕྱེ་བས་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་མཐོང་བ་གསལ་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །རྟེན་གཉིས་སུ་ཆད་པས་བརྟེན་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་ཡང་མིན་ཏེ་རྣམ་ཤེས་ནི་ལུས་ཅན་མིན་པས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་པ་ནི་རེས་འགའ་གཅིག་ལ་རེས་འགའ་ཐ་དད་པར་འདོད་པར་མངོན་ཞེས་འཆད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། །དབང་པོ་དྲུག་གིས་ཡུལ་དང་ཕྲད་ནས་སམ་མ་ཕྲད་པར་འཛིན་ཞེ་ན། མིག་དང་ཡིད་དང་རྣ་བ་གསུམ་ནི་ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པར་འཛིན་ཏེ། རིམ་བཞིན་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་གཟུགས་མཐོང་ཞིང་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་། ཡིད་ནི་ལུས་ཅན་མིན་པས་ཕྲད་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲད་ནས་འཛིན་ན་དེ་གསུམ་ལ་མངོན་ཤེས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་རྣ་བས་ཕྲད་ནས་ཀྱང་འཛིན་པར་འདོད་དོ། །སྣ་ལྕེ་ལུས་གསུམ་ནི་མ་ཕྲད་པ་ལས་གཞན་དུ་ཕྲད་ནས་འཛིན་ཏེ། དབུགས་མ་རྔུབས་པར་དྲི་མི་འཛིན་ཅིང་རྒྱང་རིང་པོའི་རོ་རེག་མི་འཛིན་པར་ཡང་གྲུབ་བོ། །འོ་ན་རང་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཡུལ་ཅི་སྟེ་མི་འཛིན་ཞེ་ན། ནུས་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་མ་ཕྲད་པར་འཛིན་པས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པའི་དོན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདབ་འབྱོར་པ་ལ་འདོད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། ཅི་དབང་པོ་དྲུག་གིས་ཡུལ་མཉམ་པའམ་འོན་ཏེ་མི་མཉམ་པ་ཞིག་འཛིན་ཞེ་ན། སྣ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་རང་དང་ཕྲད་པར་འཛིན་པས་མཉམ་པ་སྟེ་དབང་པོའི་རྒྱ་ཇི་ཙམ་པའི་ཡུལ་འཛིན་པར་འདོད་ལ། མིག་རྣ་གཉིས་ནི་ཡུལ་མཉམ་པར་མ་ངེས་ཤིང་ཡིད་ནི་ལུས་ཅན་མིན་པས་ཚད་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དབང་པོས་ཡུལ་ཕྲད་ནས་འཛིན་པ་མི་འཐད་དེ། རྡུལ་འདུས་པ་ནི་བསྐོར་བ་བར་བཅས་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ་ཕན་ཚུན་འདབ་འབྲེལ་བ་ལ་ཕྲད་པའི་ཐ་སྙད་བྱས་པའོ། །བཞི་པ་ནི། ཐ་མའི་ཡུལ་ལྔ་དུས་གསུམ་ཡིན་པ་ལྟར་རྟེན་ཡང་དེ་ལྟར་ཡི
Chinese
因此，眼和法界的一部分是见。什么是见呢？五种烦恼和世间、有学、无学的正见，共有八种。其余的十七个半不是见，因为不是对色的见，并且对所知没有确定的分别。第二部分有七点：破斥五门识认为是见；建立有依的眼是见；根取境的方式；确定有依的时间；建立根作为所依的方式；识依于所依的理由；所依等四者的相应差别。第一点是：如果八种见决定只是意识和相应，那么五门识和相应的智慧，即使不是烦恼和无漏的见，为什么不是世间的正见呢？与前五识相应而生的心不是正见，因为对境没有确定的分别。第二点是：那么眼也会变成不是见吗？眼不是进行分别的见，但从看色的角度来说是见，因为眼能看见各种色。不是所有的眼都能看见，只有有依的眼才能看见。经部师认为只有识才能看见。毗婆沙师说：依靠眼的识并不能单独看见色，因为被墙壁等阻隔的色是看不见的。如果仅仅是识在看，因为是无碍的，所以也应该能看见阻隔，因此是根与有碍之物结合后才能看见。洛匝（Lo tsa）说：学者的说法是不合理的，即使被清澈的水等阻隔也能看见，而须弥山无论被什么阻隔都看不见。因此，看见与否取决于对显现的障碍是否存在，以及识是否产生。因此，理由不成立，并且周遍也不成立，因为根即使没有接触也能取境，因此可以推断被阻隔之物也能被看见。识的对境和所缘是有碍的，因此并不能完全证明没有阻碍，即使对遮蔽物没有阻碍，也不是确定的。日下部（Nyi og pa）与经部师的观点一致。第三部分有三点：双眼都能看见；接触与未接触；
English
Therefore, one part of the eye and the dharma realm is seeing. What is seeing? The five afflictions and the mundane, learners, and non-learners' right view, totaling eight types. The remaining seventeen and a half are not seeing, because they are not seeing of form, and there is no definite discrimination of the knowable. The second part has seven points: refuting the assertion that the five sense consciousnesses are seeing; establishing that the dependent eye is seeing; the way in which the sense organs apprehend objects; determining the time of dependence; establishing the way in which the sense organ is the support; the reason why consciousness depends on the support; the corresponding differences of the four, such as the support. The first point is: if the eight views are determined to be only mind and corresponding, then why is the wisdom of the five sense consciousnesses and corresponding, even if it is not afflicted and uncontaminated seeing, not mundane right view? The mind that arises in correspondence with the first five consciousnesses is not right view, because there is no definite discrimination of the object. The second point is: then will the eye also become not seeing? The eye is not seeing that discriminates, but from the point of view of seeing form, it is seeing, because the eye can see various forms. Not all eyes can see, only the dependent eye can see. The Sutra school asserts that only consciousness can see. The Vaibhashika says: the consciousness that relies on the eye cannot see form alone, because the form that is blocked by walls, etc., is not visible. If only consciousness sees, because it is unobstructed, it should also be able to see the obstruction, so it is the root that sees in conjunction with the obstructed thing. Lo tsa said: The scholar's statement is unreasonable, even if it is blocked by clear water, etc., it can be seen, but Mount Sumeru cannot be seen no matter what blocks it. Therefore, seeing depends on whether there is an obstacle to appearance and whether consciousness arises. Therefore, the reason is not established, and the pervasion is also not established, because the root can apprehend the object even without contact, so it can be inferred that the obstructed thing can also be seen. The object and the object of consciousness are obstructed, so it cannot be completely proved that there is no obstruction, and even if there is no obstruction to the obscuration, it is not certain. Nyi og pa agrees with the view of the Sutra school. The third part has three points: both eyes can see; contact and non-contact;
Chinese
以何方式执持？以等同不等同的方式执持。第一，眼睛看见诸色，那么两只眼睛各自产生一个识，或者产生一个识而见？眼睛是两个都以产生一个识的体性的方式见，因为一只眼睛见时不清楚，分开两只眼睛时，比之前更清楚地见。譬如，一个房间里点两盏灯，就非常明亮一样。如果不是这样，就会变成数量多，而不应该变得清楚，因为不是之前的帮助。譬如，天授打开眼睛，祭祀供养所见也不会变得清楚一样。作为所依的断为二，所依也变成二，也不是，因为识不是有身之物，不住于境之故。经部师有时认为是同一，有时认为是各异，这样讲。第二，六根与境相触或不相触而执持？眼、意、耳三者是不与境相触而执持，依次是从遥远的地方见色、听到声音，以及意不是有身之物，所以不应相触之故。如果相触而执持，那么这三者就没有现量。有些认为耳朵也相触而执持。鼻、舌、身三者，除了不相触之外，是相触而执持，不吸气就不能执持气味，以及不能执持遥远处的味觉和触觉，也是成立的。那么，为何不执持和自己在一起的境呢？是能力的法性，就像不相触而执持，也不能执持一切一样。相触和不相触的意义，一切都认为是相接。第三，六根是执持等同的境，还是不等同的境？鼻等三者，因为执持和自己相触的，所以是等同的，认为是根的范围有多大，就执持多大的境。眼耳二者，境等不等同是不一定的，意不是有身之物，所以没有完全的限量。如果说根与境相触而执持是不合理的，因为聚合的微尘是环绕有间隔的，所以彼此没有相触之故。没有过失，因为互相连接称为相触。第四，最后的五境如三时一样，所依也是如此
English
How does it apprehend? It apprehends in a way that is equal or unequal. First, the eyes see all forms, so do the two eyes each generate a consciousness, or generate one consciousness and see? The eyes are both seeing in the manner of generating one substance of consciousness, because seeing with one eye is not clear, and when separating the two eyes, it sees more clearly than before. For example, if two lamps are lit in one room, it is very bright. If it is not like this, it will become a large number, and it should not become clear, because it is not the help of the previous one. For example, if Deva opens his eyes, the offering of sacrifice will not become clear. It is also not the case that the support is cut into two, and the support becomes two, because consciousness is not a corporeal thing, and does not abide in the object. The Sautrāntikas sometimes consider it to be the same, and sometimes consider it to be different, so it is said. Second, do the six faculties apprehend by touching or not touching the object? The three, eye, mind, and ear, apprehend without touching the object, respectively seeing forms and hearing sounds from a distance, and the mind is not a corporeal thing, so it should not touch. If they touch and apprehend, then these three will not have direct perception. Some think that the ear also touches and apprehends. The three, nose, tongue, and body, apprehend by touching, other than not touching, and it is also established that one cannot apprehend odors without inhaling breath, and one cannot apprehend taste and touch from a distance. So why not apprehend the object that is with oneself? It is the nature of ability, just as not touching and apprehending, one cannot apprehend everything. The meaning of touching and not touching is considered by all to be contact. Third, do the six faculties apprehend an equal object, or an unequal object? The three, nose, etc., are equal because they apprehend what touches themselves, and it is thought that the scope of the faculty is how large, and the object is apprehended how large. For the two, eye and ear, it is not certain whether the object is equal or unequal, and the mind is not a corporeal thing, so there is no complete limit. If it is said that it is unreasonable for the faculty to touch the object and apprehend it, because the aggregated dust is surrounded by intervals, so they do not touch each other. There is no fault, because mutual connection is called touching. Fourth, just as the last five objects are the three times, so is the support.