Tibetan
་ལས་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་གསུམ་ནི་ཟག་བཅས་སུ་ངེས་པས་རིགས་ལ་ཐ་མ་དེ་གསུམ་ལམ་གསུམ་གྱི་མཉམ་གཞག་ན་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་ཁམས་འདུས་མ་བྱས་ནི་ཟག་མེད་ཡིན་ལ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཟག་བཅས་ཡིན་ཞིང་། ཁམས་ལྷག་མ་བཅོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་བཅས་ཏེ་མཉམ་གཞག་ཏུ་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པས་ལམ་བདེན་མ་ཡིན་པའི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ལ་རྟོགས་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི་དུ། རྟོགས་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་ནི་དུ། གཉིས་ཀ་མེད་པ་དུ་ཞེ་ན། ལན་ལ། དངོས་དང་། ལུང་འགལ་སྤང་བ་གཉིས། དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་པོ། །རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་ཁོ་ན། །ཞེས་བཅོས་ལ་བཅས་ཞེས་པའི་དོན་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ལ་མི་བྱའི་གྲོགས་སུ་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་པོ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་མན་ཆད་ན་ཡོད་ཅིང་། དེ་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པས་སོ། །གྲངས་འདོན་པའི་ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྟོག་བཅས་དཔྱོད་བཅས་སོགས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པ་དང་པོའི་དེ་གསུམ་རྟོག་དཔྱོད་ལས་གཞན་པའི་མཚུངས་ལྡན་རྣམས་ལ་གྲོགས་སུ་དེ་གཉིས་ངེས་པར་ཡོད་པས་རྟོག་བཅས་དཔྱོད་བཅས་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དེ་གསུམ་དཔྱོད་པ་ལས་གཞན་པ་དང་། འདོད་པ་དང་དང་པོའི་རྟོག་པ་ནི་གྲོགས་སུ་དཔྱོད་པ་ངེས་པར་ཡོད་ལ། རྟོག་པ་མེད་པས་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཡིན་ཞིང་། གཉིས་པ་ཡན་གྱི་དེ་གསུམ་རྟོག་དཔྱོད་ལས་འདས་པའི་ས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དཔྱོད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མི་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཚུངས་ལྡན་མིན་པ་རྣམས་བེམས་པོ་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དང་། འདུས་མ་བྱས་ནི་ཡིན་པས་རྟོག་མེད་དཔྱོད་མེད་དེ་ཅི་འདོད་པ་དང་དང་པོའི་དཔྱོད་པ་གང་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། དཔྱོད་པ་ལ་རྟོག་པ་གྲོགས་སུ་ངེས་པར་ལྡན་ལ་དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པས་དཔྱོད་མེད་རྟོག་བཅས་ཙམ་མོ། །འོ་ན་ཐ་མ་གསུམ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྟོག་བཅས་སོགས་པ་གསུམ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་སྟེ་ཞེས་གསུམ་ཚན་དུ་བཤད་པ་དང་མཐུན་པར་བྱས་པའོ། །ཁམས་ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་པོ་རྣམས་ནི་བེམས་པོ་ཡིན་པས་རྟོག་དཔྱོད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀ་སྤངས་པའོ། །གཉིས་པ་ལུང་དང་འགལ་བ་སྤང་བ་ལ། འོ་ན་མདོ་ལས་རྣམ་ཤེས་ལྔ་རྟོག་མེད་དུ་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ་རྟོག་པ་གསུམ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཀྱང་ངེས་པར་རྟོག་པ་
Chinese
从...起，属于无色界的三者肯定是具有染污的，因为就种类而言，最后的三者存在于三道的等持中。法界无为是无染污的，而其他一切都是有染污的。剩余的十五界全部都是有染污的，不可能在等持中出现，因为它们是并非道谛的有为法。第二，十八界中，具有觉和伺的是哪些？没有觉只有伺的是哪些？两者都没有的是哪些？回答是：有真实和避免与经文相违两种情况。第一种情况是：五种识蕴，唯有觉和伺。这里，“具有”的意思是本质，是与不应为之事的助伴相连。五种识蕴存在于初禅以下，它们唯一具有觉和伺，因为它们向外看。计数时的最后三者会变成具有觉、具有伺等三种形态。欲界和初禅的这三者，对于觉伺之外的相应法来说，这二者必定作为助伴存在，因此是具有觉、具有伺。特殊的那三者是伺之外的，欲界和初禅的觉是必定以伺作为助伴的，因为没有觉，所以只有伺。二禅以上的这三者是超越觉伺的，并且特殊伺不具有第二个伺。法界中不相应的那些，是与物质不相应的行，以及无为法，因此没有觉没有伺。那么，随欲和初禅的伺会变成什么呢？伺必定以觉作为助伴，但没有第二个伺，因此只有具有觉而没有伺。那么，最后三者会变成四种形态吗？确实如此。然而，为了与“具有觉等三种和三种等持”的三组分类相一致，才这样说的。剩余的十种色蕴，因为是物质，不可能与觉伺相应，因此舍弃了这二者。第二，避免与经文相违。那么，如果经中说五识没有觉，这是否矛盾呢？不矛盾，因为在三种觉中，虽然本质上具有觉，但必定是觉
English
From... the three belonging to the formless realm are definitely with defilements, because in terms of category, those last three exist in the samadhi of the three paths. The unconditioned dharma realm is without defilements, while all others are with defilements. The remaining fifteen realms are all with defilements, and it is impossible for them to arise in samadhi, because they are conditioned phenomena that are not the truth of the path. Secondly, among the eighteen realms, which are those with perception and examination? Which are those with only examination and no perception? Which are those with neither? The answer is: there are two situations, reality and avoiding contradiction with the scriptures. The first situation is: the five consciousness aggregates are only with perception and examination. Here, "with" means essence, being connected as an assistant to what should not be done. The five consciousness aggregates exist below the first dhyana, and they are only with both perception and examination, because they look outward. The last three in counting will become three forms such as having perception, having examination, etc. For those three of the desire realm and the first dhyana, for the associated dharmas other than perception and examination, these two must exist as assistants, therefore they are with perception, with examination. The special three are other than examination, and the perception of the desire realm and the first dhyana must have examination as an assistant, because there is no perception, so there is only examination. The three of the second dhyana and above are the ground beyond perception and examination, and the special examination does not have a second examination. Those non-associated in the dharma realm are the formations that are not associated with matter, and the unconditioned dharmas, therefore there is no perception and no examination. So, what will the examination of the desire and first dhyana become? Examination must have perception as an assistant, but there is no second examination, so there is only having perception without examination. Then, will the last three become four forms? Indeed. However, this is done to be consistent with the three-group classification of "three with perception, etc., and three samadhis." The remaining ten form aggregates, because they are matter, cannot be associated with perception and examination, therefore these two are abandoned. Second, avoiding contradiction with the scriptures. So, if the sutra says that the five consciousnesses have no perception, is this contradictory? It is not contradictory, because among the three perceptions, although essentially having perception, it must be perception.
Tibetan
དང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ། རྟ་རྐང་གཅིག་པ་ལ་རྐང་མེད་ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་རྟོག་པ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་གང་ཞེ་ན། རྟོག་པ་དེ་དག་ལས་དང་པོ་ནི་འོག་ཏུ་འཆད་ལ། གཉིས་པ་ནི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་མཉམ་གཞག་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཡེངས་བ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་ཐོས་བསམ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མིང་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་ལ་འཇུག་ཅིང་ངེས་པར་རྟོག་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ལ། གསུམ་པ་ནི། ཡིད་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དྲན་པ་མཉམ་པར་མ་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མིང་ལ་མི་ལྟོས་པར་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཙམ་ལ་འཇུག་པས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྟོག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་ཆོས་ཁམས་ཀྱི་ཕྱེད་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཏེ་འཁར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒན་པོ་ལྡང་བ་ལྟར་འདི་དག་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་ལ་ངེས་པར་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་མཚུངས་ལྡན་མིན་པ་རྣམས་ནི་དམིགས་བཅས་མིན་ཏེ། དབང་པོ་ལྔ་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཡང་དེ་ལས་མི་སྐྱེ་ལ་གཞན་ཡུལ་ཅན་ཡང་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ལ་བཞི་སྟེ། ཟིན་མ་ཟིན། འབྱུང་བ་འབྱུང་གྱུར། བསགས་མ་བསགས། གཅོད་བྱེད་གཅད་བྱ་སོགས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཟིན་པའི་དོན་གཟུགས་ཅན་ནང་འཕྲད་པའི་ཕན་གནོད་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་རུང་བ་ཡིན་ལ། མ་ཟིན་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་གཅིག་ཏུ་མ་ཟིན་པ་ནི་དགུ་སྟེ། དམིགས་བཅས་སུ་བཤད་པ་ཕྱེད་དང་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱེད་མའང་བླན་ཏེ། བརྒྱད་པོ་དེ་དག་རྣམས་དང་སྒྲ་སྟེ། དང་པོ་བརྒྱད་དབང་པོའི་ཚོགས་པ་ན་མེད་པས་ཕན་གནོད་བྱར་མི་ནུས་ལ་སྒྲ་ནི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བ་དག་ཀྱང་དབང་པོའི་ཚོགས་པ་ན་མེད་པས་དེར་མི་རུང་ངོ་། །དགུ་པོ་གཞན་ནི་ཟིན་མ་ཟིན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་སྟེ། དབང་པོ་ལྔ་ད་ལྟར་བ་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་དུ་རུང་ལ། འདས་མ་འོངས་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཕན་གནོད་བྱ་བར་མི་ནུས་པས་གཉིས་ཀ་མིན་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁམས་བཞི་ལ་ད་ལྟར་བའི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཟིན་པ་ཡིན་ལ་དབང་པོ་དང་ཐ་དད་པ་རྩ་བ་མ་གཏོགས་པའི་སྐྲ་སྤུ་སོགས་དང་རྒྱུད་ཀྱི་མ་བསྡུས་པ་འདས་མ་འོངས་ཐམས་ཅད་མ་ཟིན་པའོ། །གོང་མར་དབང་པོ་དང་ཚོགས་པ་ཐ་མི་དད་པའི་སྒྲ་ནི་ཟིན་པར་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་རེག་བྱ་ནི་འབྱུང
Chinese
并且没有随念的分别念，所以没有分别，就像说一匹马只有一条腿就没有腿一样。那么两种分别的体性是什么呢？这些分别中，第一种将在下面解释。第二种是：与意识和相应的智慧，不同于等持，散乱，生得的和从闻思产生的，依靠名相而进入意义，并且必定分别，所以这样说。第三种是：意识和相应的忆念，所有没有入于等持的，都是心所显现的自性的名相，不依赖于意义，仅仅进入体验意义，所以是随念的分别念。第三种是：十八界中，以一者为对境的，是七个心界和法界的一半心所，就像老人依靠拐杖站起来一样，这些产生必定依赖于对境。剩余的十个色界和法界的一半不相应的，不是有对境的，虽然五根是有境的，但是不从那里产生，也不是其他的有境。第四种有四种：即已取和未取，生起和已生，积累和未积累，能断和所断等等。第一种是：已取的意思是，色法依靠内在相遇的利益和损害，能够作为产生苦乐感受的所依。未取是与此相反的，所以十八界中，未取的是九个，也要算上所说的有对境的一半和八个的一半。这八个和声音：最初的八个在根的集合中没有，所以不能作为利益和损害，声音是与相续相关的，也在根的集合中没有，所以不能在那里。其他的九个是已取和未取两种：现在的五根能够作为感受的所依，过去和未来不住于境，所以不能作为利益和损害，所以两者都不是。对于外面的四个界，现在的根和不相异的是已取，与根相异的，除了根本以外的头发等和没有包含在相续中的过去未来都是未取。上面说了，根和集合不相异的声音是已取。第二种，十八界中，触是生
English
And since there is no conceptualization in the form of recollection, there is no conceptualization. It is like saying that a horse with only one leg has no legs. So what is the nature of the two conceptualizations? Among these conceptualizations, the first will be explained below. The second is: wisdom that is concordant with mind consciousness, other than meditative equipoise, distracted, innate, and arising from hearing and thinking, relies on names to enter into meaning, and necessarily conceptualizes, so it is called that. The third is: all mindfulness that is concordant with mind consciousness and not in meditative equipoise is the characteristic of mental expression, not relying on names, but only entering into the experience of meaning, so it is the conceptualization of recollection. The third is: among the eighteen elements, those with a single object are the seven mind elements and half of the mental factors of the dharma element, just as an old man rises by relying on a cane, these arise because they necessarily rely on an object. The remaining ten form elements and half of the non-concordant dharma are not object-oriented, although the five sense faculties are object-oriented, they do not arise from them, nor are they other object-oriented. The fourth has four: taken and not taken, arising and arisen, accumulated and not accumulated, severing and to be severed, and so on. The first is: the meaning of taken is that form relies on the benefit and harm of internal encounters and can serve as a basis for the arising of pleasant and painful feelings. Not taken is the opposite of this, so among the eighteen elements, nine are not taken, and half of what is said to be object-oriented and half of eight must also be added. These eight and sound: the first eight are not in the aggregate of faculties, so they cannot act as benefit and harm, and sound is related to the continuum, and it is also not in the aggregate of faculties, so it cannot be there. The other nine are both taken and not taken: the present five faculties can serve as a basis for feeling, and the past and future do not abide in the object, so they cannot act as benefit and harm, so neither is. For the four outer elements, the present faculty and the non-different are taken, and those different from the faculty, except for the root, such as hair and so on, and all the past and future not included in the continuum are not taken. Above it was said that the sound of the faculty and the aggregate that are not different is taken. The second, among the eighteen elements, touch is arising.