Tibetan
དང་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཤེས་པ་སྔ་མ་གཉིས་ནི་གསུམ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ལ། ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དུཿཁ་དང་། ལ་སོགས་པ་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་རྣམས་སོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་གོང་མའི་དུཿཁ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཆོས་རྗེས་ཤེས་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཡུལ་བདེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བཞི་བཞིར་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་བདེན་བཞི་ཤེས་པའི་ཆོས་ཤེས་བཞི་དང་། གོང་སའི་བདེན་བཞི་ཤེས་པའི་རྗེས་ཤེས་བཞིར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་ལས་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་མིན་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་བྱ་བ་བྱས་པར་འཛིན་པའི་ཚེ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་ཟད་པ་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་ཡང་དབྱེའོ། །ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་དེ་གཉིས་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བའི་ཚེ་སྲིད་རྩེའི་སྒོམ་སྤང་སྡུག་ཀུན་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་ལྟར་རྒྱལ་ཟིན་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་ལ་སླར་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་གླང་པོ་ཆེ་དུག་མདས་བསྣུན་ན་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་ནས་ཤི་མ་ཐག་རྨ་སྒོང་འདུ་ཞིང་རེ་ཞིག་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་དེ་གཉིས་སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་པའི་ཚེ་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་འགོག་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ཚེ་མི་གཅིག་གོ །བཞི་པ་ལ། དང་པོ་དང་། ཁྱད་པར་གཉིས། ངོ་བོ་ནི། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་རིག་པ་སྟེ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཞིའི་ཆ་ལས་བཞག་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་དང་ལམ་དང་ཆོས་དང་རྗེས་ཤེས་བཞི་ལས་སོ། །དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ལྡོག་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ་རྫས་ནི་སེམས་ཤེས་དང་གཉིས་སོ། །ཆོས་ཤེས་བདུན་དང་བདེན་གསུམ་བཞི། །ལམ་ལྔ་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་དྲུག །སེམས་ཤེས་གཅིག་དང་བཞིའི་ཆའོ། །གཉིས་པ་ལ། གང་གིས་གང་མི་ཤེས་པ་དང་། གང་གིས་གང་ཤེས་པའོ། །དང་པོ་ནི། སེམས་ཤེས་དེས་ནི་དམན་པའི་ཡུལ་མཆོག་མིན་པས་བསམ་གཏན་བཞིའི་རང་ས་ལས་འདས་པ་གོང་མའི་སེམས་མི་ཤེས་ཤིང་། དབང་པོ་འདས་པ་དད་མོས་ཀྱིས་མཐོང་ཐོབ་དང་། དུས་སྦྱོར་གྱིས་དུས་མི་སྦྱོར་མི་ཤེས། གང་ཟག་འོག་མའི་དབང་པོ་འདས་པ་འགྲེལ་ཊཱིཀ་ལས་མ་བཀག་པས་ཤེས་པར་མངོན་ནོ་ཞེས་དོན་དེ་གསུང་། སློབ་པ་ཆགས་བཅས་ལ་སེམས་ཤེས་མེད་པས་གང་ཟག་བཞི་པོ་ཕྱིར་མི་འོང་དགྲ་བཅོམ་རང་རྒྱལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འདས་པ་གོང་མ་གོང་མའི་མི་ཤེས་ལ། ཉན་ཐོས་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་བཤད་པ་ནི་མཐོང་ལམ་ལ་བཀག་པས་སེམས་ཤེས་མིན་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་པར་མདོ་ལས་བཤད་པ་ནི་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་ཤེས་པའོ། །ཞིག་པ་སྟེ་འདས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་མ་འོངས་པའི་སེམས་མི་ཤེས་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་བློ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བློའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་ཤེས་ཀྱིས་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་མཐུན་ཤེས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་ཤེས་པ་མིན་ཏེ། འདོད་པ་དང་གོང་མའི་གཉེན་པོ་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། མིག་ཤེས་ཀྱིས་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སེམས་ཤེས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་རིག་པ་སྟེ་ཤེས་ཀྱི། གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་རྣམ་མི་མཐུན་པ་ནི་མི་ཤེས་ཏེ། སྦྱོར་བ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་དགོས་ཤིང་། མཐོང་ལམ་ནི་ཆེས་མྱུར་བས་ལངས་ནས་སྦྱོར་བ་མི་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དུཿཁ་ཆོས་བཟོད་ཆོས་ཤེས་སམ་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་གཞན་ཤེས་པ་ཡང་སྲིད་དོ། །བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དང་པོ་གཉིས་དང་བརྒྱད་པ་སྟེ་གསུམ་ཤེས་པ་སྲིད་དེ། དབང་པོ་རྣོན་པོས་ཏེ་སྦྱོར་བ་ཆུང་བས་བདུན་པའི་བར་ལ་སྦྱོར་བ་ཚར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆེས་དུབ་པས་བཅུ་བཞིའི་བར་ལ་སྦྱོར་བ་གསུམ་པ་མི་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གསུམ་ཤེས་པའང་སྲིད་དོ། །ཁ་ཅིག་དང་པོ་གཉིས་དང་བཅོ་ལྔ་པ་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་མེད་པར་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་པོ་ཀུན་མཁྱེན་ཏེ། བཞེད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གཞན་གྱི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དུ་ཡོད་ཤེས་པར་མངོན་ནོ། །གཉིས་པ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཁ་ཆེ་བ་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཉམ་གཞག་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་རྗེས་ཐོབ་ལས་ཏེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །ལ་སོགས་པ་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་སོ་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ་ལམ་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་རིག་བློ་རྟོགས་ཤེས་རབ་སྣང་། །མངོན་རྟོགས་གང་ཡིན་འདིར་ཟད་ཤེས། །ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཡང་ཤེས་པར་བྱར་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་ཟིན་ཡང་སྤང་བར་བྱར་མེད། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་ཟིན་ཡང་མངོན
Chinese
并且只有随知这二者。这样的话，之前的两种知是三种，即世俗知、法知、随知。其中，世俗知的所缘境是所有有为法和无为法，随其所应。名为法知的行境是在欲界中行持的苦，以及集、灭、道等。随知的行境是上界的苦等四谛。第二，法知和随知这二者，就境，以谛的差别而有四种，即知欲界四谛的法知四种，以及知上界四谛的随知四种。第三，从法知和随知中，不是见之自性的四种，仅仅在执著于已作所作之时，也分为无生智和尽智二者。尽无生智这二者最初生起是随知，如在加行时缘于有顶的修断苦集二谛，证得果位之后也立即缘于此，并再次扩展到一切。譬如，大象被毒箭射中，毒素遍布全身，死后立即伤口肿胀，过一段时间后遍布全身一样。因此，金刚喻定和那二者缘于苦集之时，所缘是一个，缘于灭道之时，不是一个。第四，分为第一和差别二者。本体是：他人的心识，即知是安立于四种知的部分，即世俗知、道知、法知和随知。因此，世俗知的反体是一个知，而实体是心识二者。法知七种和谛三四种，道五尽和无生六种，心识一种和四部分。第二，分为以何不知何，以及以何知何。第一，此心识以非下劣之境为殊胜，因此不了解超过四禅自地的上界之心，以及以信解见所见之根，以及以时和合不了解非时和合。下者的根超过者，释论中没有遮止，因此显现为知晓，如此宣说此义。有学的贪欲者对心
English
And there are only these two, subsequent knowledge. Thus, the previous two knowledges are three: conventional knowledge, dharma knowledge, and subsequent knowledge. Among these, the object of conventional knowledge is all conditioned and unconditioned dharmas, as appropriate. The sphere of activity of what is called dharma knowledge is suffering practiced in the desire realm, as well as the origin, cessation, and path, etc. The sphere of activity of subsequent knowledge is the four noble truths of the higher realms, such as suffering. Secondly, these two, dharma knowledge and subsequent knowledge, have four types each due to the difference in the object, the truth. That is, there are four dharma knowledges that know the four truths of the desire realm, and four subsequent knowledges that know the four truths of the higher realms. Thirdly, from dharma knowledge and subsequent knowledge, the four that are not of the nature of seeing, only when clinging to having done what is to be done, are also divided into the knowledge of non-arising and the knowledge of exhaustion. These two, the knowledge of exhaustion and non-arising, arise first as subsequent knowledge. For example, during the practice, one focuses on the suffering and origin to be abandoned by meditation in the peak of existence. Immediately after attaining the result, one also focuses on this and then expands to everything again. For example, if an elephant is struck by a poisoned arrow, the poison spreads throughout its body, and immediately after death, the wound swells, and after a while, it spreads throughout the body. Therefore, the vajra-like samadhi and those two, when focusing on suffering and origin, the object is one, and when focusing on cessation and path, it is not one. Fourth, it is divided into the first and the difference. The essence is: the mind of others, that is, knowledge is established from the parts of the four knowledges, that is, from conventional, path, dharma, and subsequent knowledge. Therefore, the opposite of conventional knowledge is one knowledge, and the substance is the two, mind and knowledge. Seven dharma knowledges and three or four truths, five paths, exhaustion and non-arising six, one mind knowledge and four parts. Secondly, it is divided into what is not known by what, and what is known by what. First, this mind knowledge does not know the mind of the higher realms that exceeds the self-ground of the four dhyanas because it is not a superior object of an inferior realm, and the root seen by faith and attainment that transcends the senses, and does not know the non-temporal combination by the temporal combination. The root of the lower person exceeds the one, it is not prohibited in the commentary, so it appears to be known, thus this meaning is spoken. A student with attachment to the mind
Chinese
因为不了解，所以四种人，不还者、阿罗汉、独觉佛、佛陀们，不了解过去更早更早的。声闻说了解佛陀而生起信心，这是因为阻碍了见道，所以不是心识。声闻在经中说了解佛陀的智慧，这是以其他因了解。坏灭，即不了解过去和未生起未来的心，因为现在他人的心是所缘。与法智和类智相顺的心识，不是互相了解自己同类的智慧，因为是欲界和上界的对治，以真谛为对境。如眼识了解声音一样。第二，声闻的心识能了知他人见道的两个刹那，但是不了解第三个等所缘和行相不相同的，因为需要以其他的加行来成就。而且见道非常迅速，因为来不及，所以加行不圆满。而且，也可能以苦法忍法智或者加行的力量来了解他人。如犀牛角般的心识，可能了解前两个和第八个，即三个。因为根非常敏锐，即加行小，所以在第七个之间加行已经完成。而且因为非常疲惫，所以在第十四个之间第三个加行不圆满。同样，也可能了解其他三个。有些人说了解前两个和第十五个。佛陀则不需要加行，能了知全部十五个刹那，因为仅仅取决于意愿。能现量了知其他道的法和类有多少。第二，断尽和不生的智慧的差别是，如喀什米尔的说法，这二者的等持没有差别，但是在后得位有差别。断尽智是指对于四谛，我已完全了解痛苦。等等，生起从断除集谛、现证灭谛、修道而产生的智慧，以及见、明、智、证、慧、光，现证是什么，这就是断尽智。真实地，痛苦已完全了解，也没有需要了解的等等，集谛已断除，也没有需要断除的。灭谛已现证，也已现
English
Because of not understanding, the four types of individuals—non-returners, Arhats, Pratyekabuddhas, and Buddhas—do not understand the earlier and earlier past. When Shravakas say they understand the Buddha and generate faith, it is not mind-consciousness because it obstructs the path of seeing. When Shravakas are said in the sutras to understand the Buddha's wisdom, it is understanding through other causes. Destruction, that is, not understanding the past and the unborn future mind, because the mind of others in the present is the object. Mind-consciousness that is in accordance with the aspects of Dharma-knowledge and subsequent-knowledge does not mutually understand its own similar wisdom, because it is the antidote to the desire realm and the higher realms, with truth as its object. It is like eye-consciousness understanding sound. Secondly, the mind-consciousness of Shravakas can cognize the two moments of another's path of seeing, but it does not understand the third and so on, which have different objects and aspects, because it needs to be accomplished by other efforts. Moreover, the path of seeing is very rapid, and because there is no time, the effort is not complete. Furthermore, it is also possible to understand others through the power of suffering-dharma-patience-dharma-knowledge or effort. The mind-consciousness like a rhinoceros horn can possibly understand the first two and the eighth, that is, three. Because the senses are very sharp, that is, the effort is small, the effort is completed up to the seventh. And because it is very exhausting, the third effort is not completed between the fourteenth. Similarly, it is also possible to understand the other three. Some say that they understand the first two and the fifteenth. Buddhas, however, do not need effort and know all fifteen moments, because it depends only on intention. It is manifest that they know how many dharmas and subsequent-knowledges of other paths there are. Secondly, the difference between the knowledge of exhaustion and non-arising is that, according to the Kashmiris, there is no difference in the equipoise of these two, but there is a difference in the subsequent attainment. The knowledge of exhaustion refers to the wisdom that arises from abandoning the origin, realizing the cessation, and cultivating the path, regarding the four truths: "I have completely understood suffering." And so on, as well as seeing, clarity, intelligence, realization, wisdom, light, and whatever realization is, this is the knowledge of exhaustion. Truly, suffering has been completely understood, and there is nothing more to understand, etc., the origin has been abandoned, and there is nothing more to abandon. Cessation has been realized, and it has been realized.