Tibetan
ན་ཁྱད་པར་ཅན་ནའང་དེ་མ་གཏོགས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་དང་པོ་གསུམ་ནའང་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་གསུམ་མ་གཏོགས་སོ་གཉིས་ཡོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་ནི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་འདོད་ཁམས་དང་སྲིད་རྩེ་ན་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་འདོད་པ་ན་ཚོགས་ལམ་དང་འཕགས་ལམ་གྱི་སྦྱོར་རྗེས་ཀྱི་ཚེ་མིང་ཐོབ་པ་དག་ཡོད་ལ། དབྱངས་སྒྲོགས་ནི་དྲོད་རྩེས་བསྡུས་པ་ཡང་ཡོད་པར་འདོད། སྲིད་རྩེ་ན་སྦྱོར་རྗེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི་དད་སོགས་ཀྱིས་མིང་མི་ཐོབ་བོ། །འོ་ན་གཟུགས་མེད་གཟུགས་ལ་མི་དམིགས་པས་ལུས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། ཊཱི་ཀ་ལས། སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན། །ཞེས་པས་ཟག་མེད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། ས་གསུམ་ན་ལམ་ལ་རྗེས་ཤེས་དང་། བཞི་ཆར་ན་དེའི་སྦྱོར་བས་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་གིས་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་དམིགས་པའོ་ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ནི། མདོ་ལས་ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན་ནི། མཐོང་ལམ་གྱི་ཚེ་བདེན་པ་དང་པོ་གསུམ་མཐོང་བ་ན་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཆོས་རང་རང་གི་བདེན་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་ནས་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་ཐོབ་ལ་ལམ་བདེན་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་སངས་རྒྱས་མི་སློབ་པའི་ལམ་དང་། དེ་ཡིས་ཆོས་མཐོང་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་འདུན་དག་ལ་ཡང་དད་པ་ཐོབ་ཅིང་། ཡང་ཞེས་པས་ཆོས་ལ་དད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ནི་མང་ན་གང་ཡིན་གཞན་གཉིས་དཀོན་མཆོག་བཟུང་བ་ལྟར་ཆོས་ཀྱང་དེ་བཟུང་ངམ་ཞེ་ན། མིན་ཏེ། ཆོས་ནི་བདེན་པ་དང་པོ་གསུམ་དང་རང་སངས་རྒྱས་སློབ་མི་སློབ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པའི་ལམ་མངོན་རྟོགས་བཅུ་དྲུག་དང་སྲིད་རྩེའི་གཉེན་པོ་བཅུ་བདུན་པོ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་བཞི་འདུས་པ་མེད་པས་དགེ་བདུན་མིན་ཞིང་འདིར་ཆོས་ནི་ཤེས་བྱའམ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྫས་སུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་མ་རྣམས་ནི་དད་པ་དང་དང་པོ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ལ་ཡང་དག་པའི་རྣམ་གྲོལ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའོ། །དང་པོ་ནི། མདོ་ལས་སློབ་པ་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའོ། །མི་སློབ་པ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་དང་ལྡན་ཞེས་སློབ་པ་ལ་རྣམ་གྲོལ་དང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཅི་སྟེ་མ་བཤད་ཅེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅི་རིགས་པས་བཅིངས་ཤིང་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་གྲོལ་བས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་མིང་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་
Chinese
那么，即使是特殊的，也仅限于此。在最初的三个无色界中，也只有特殊的那个和戒律的三个支分。菩提的七支和道的八支之外，其余都存在于欲界和有顶天。其中，在欲界，于资粮道和圣道的加行位时，有名言施设。音声宣告则被认为也包含在暖位和顶位中。在有顶天，只有加行位所包含的，而不会因福德分顺的信心等而获得名言施设。那么，无色界不缘于色，如何会有身念住呢？《 टीका 》中说：“行境非有漏下位。”这表明是无漏的。在三个地中，道有后得智；在全部四个地中，以其加行，六禅定缘于无漏的律仪。第五个是，经中说“知后生起四信”，其含义是：在见道时，见到最初三个真谛时，会获得圣者欢喜的戒律；并且在现量了知各自的法真谛后，会获得对它们的信赖；现证道谛后，会获得无学道的佛陀，以及由此见法所生的僧众的信心。又，通过“又”字，表明也获得了对法的信心和戒律。如果法很多，那么什么是法？是否像其他二宝一样执持法宝呢？不是的。法是最初三个真谛，以及自证佛、有学无学和菩萨道的十六现观，以及有顶天的十七对治。那两者没有四者聚集，因此不是七善法，并且此处法是所知或执持自性的缘故。那些也分为两种实体：后者是信心，前者是无垢的戒律的缘故。第四个是正解脱和正智。第一个是，经中说有学者具有八支，无学者具有十支，那么为什么对有学者没有宣说解脱和正智呢？因为被相应的烦恼束缚，并且只是从一方面解脱，因此没有获得解脱之名，所以在有学道的支分中没有
English
Even the special ones are limited to that. In the first three formless realms, there are only the special one and two of the three branches of morality. Apart from the seven branches of enlightenment and the eight branches of the path, the rest exist in the desire realm and the peak of existence. Among them, in the desire realm, there are those who obtain names at the time of the joining and following of the path of accumulation and the noble path. It is believed that the sound proclamation is also included in the heat and peak. In the peak of existence, there are only those included in the joining and following, and they do not obtain names by faith, etc., which are in accordance with the merits. Then, how can there be mindfulness of the body in the formless realm, which does not focus on form? In the Ṭīkā, it says: "The object of practice is not the lower contaminated." This shows that it is uncontaminated. In the three grounds, the path has subsequent knowledge; in all four, with its application, the six meditations focus on the uncontaminated discipline. The fifth is that the meaning of the sutra saying "After knowing, four faiths arise" is: At the time of the path of seeing, when the first three truths are seen, the morality of the noble ones rejoicing arises; and after manifestly knowing the truths of each dharma, faith in them is obtained; after realizing the path truth, the Buddha of the path of no more learning, and the Sangha arising from seeing the Dharma, also obtain faith. Also, the word "also" shows that faith in the Dharma and morality are also obtained. If there are many dharmas, then what is the Dharma? Is the Dharma jewel held like the other two jewels? No. Dharma is the first three truths, the sixteen realizations of self-enlightened Buddhas, learners and non-learners, and the bodhisattva path, and the seventeen antidotes of the peak of existence. Those two do not have the four gatherings, so they are not the seven virtues, and here Dharma is the object of knowledge or the reason for holding its own characteristics. Those are also divided into two types of substances: the latter is faith, and the former is the undefiled morality. The fourth is right liberation and right knowledge. The first is that the sutra says that the learner has eight branches and the non-learner has ten branches, so why are liberation and right knowledge not taught to the learner? Because they are bound by the corresponding afflictions and are only liberated from one aspect, they do not obtain the name of liberation, so they are not in the branch of the learner's path.
Tibetan
གྲོལ་མདོ་ལས་མ་བཤད་ལ་དེས་ན་ཤེས་པ་ཡང་མི་གཞག་སྟེ་མ་གྲོལ་བར་དོན་བྱས་པ་དང་ཡང་བྱར་མེད་པར་ཤེས་པ་ག་ལ་ཡོད། རྣམ་གྲོལ་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་བཅོམ་པ་འདུས་མ་བྱས་དང་མོས་པ་འདུས་བྱས་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཡིན་པ་ལྟར་ལམ་གྱི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་མདོ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གཉིས་སུ་གསུངས་ཏེ་འཆིང་བ་དང་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོ་ལས་གྲོལ་བས་སེམས་འདོད་ཆགས་ལས་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་མ་རིག་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། །སློབ་དཔོན་ནི་མོས་པ་ཁོ་ན་རྣམ་གྲོལ་མིན་གྱི་སེམས་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་གྲོལ་ལོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྟེ་འདི་གཉིས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་གཉིས་སོ། །ལྔ་པ་ལ། སེམས་གང་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་བ། ལམ་གང་གིས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་། རྣམ་གྲོལ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པ། ཡིད་འབྱུང་ལས་བྱུང་བའི་མུ་བཞིའོ། །དང་པོ་ནི། མི་སློབ་པའི་སེམས་གང་རྣམ་གྲོལ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་མ་འོངས་པ་སྒྲིབ་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་པའི་ཐོབ་པ་ལས་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཚེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ། མི་སློབ་པའི་མི་སྐྱེ་བའི་སེམས་དང་ལོྃ་ཀྃ་དག་ཀྱང་གྲོལ་མོད་ཀྱི་རྟོགས་སླ་བས་བསྟན་བཅོས་ལས་མ་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། དེའི་སྒྲིབ་པ་དུས་གང་གི་ལམ་གྱིས་སྤོང་ཞེ་ན། འགག་པར་འགྱུར་བ་ད་ལྟར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི་ད་ལྟར་བ་དེ་ཡི་དུས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤང་ངོ་། །གསུམ་པ་ནི། རྣམ་གྲོལ་འདུས་མ་བྱས་དང་སྤངས་པའི་ཁམས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་དང་འགོག་པའི་ཁམས་ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རྣམ་གྲོལ་འདུས་བྱས་ལ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་ལྟར་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་རྣམ་གྲོལ་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཁམས་གསུམ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་འདོད་ཆགས་ཀུན་ཟད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་དང་། སྤངས་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་ཆགས་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་དག་ཟད་པ་དང་། འགོག་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཞི་ཉོན་མོངས་མིན་པའི་གཟུགས་སོགས་ཟད་པའོ། །དེ་གསུམ་ངོ་བོའམ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པའི་དབྱེ་བ་གང་ཡིན་བསམ་དགོས་སོ་ཞེས་སོ། །བཞི་པ་ནི། འོ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་སུན་འབྱིན་ཅིང་ཡིད་འབྱུང་ངམ་ཞེ་ན། མ་ངེས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དང་དེའི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པའི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣ
Chinese
解脱经中没有说，因此识也不成立，没有解脱而作事，以及没有作为，识怎么会有呢？解脱是指断除烦恼的无为法，以及意乐有为法两种，而非无学支，如见等有为法一样，因为存在于道之集合中，所以是有为法。经中说解脱有两种，从束缚和应断的主要事物中解脱，即心从贪欲中解脱，智慧从无明中解脱。论师说，并非仅仅意乐是解脱，而是心无垢染才是解脱。第二，除了正确的见解之外，还有什么识呢？为了证悟菩提而如是宣说，那才是正确的识，这二者是解脱的最后蕴。第五，什么心从遮障中解脱？什么道断除遮障？解脱等的差别，从厌离中产生的四句。第一，什么无学之心是解脱？那是未来生变的遮障烦恼的获得，如金刚喻定时，会完全解脱。无学的无生之心和隆、康等也解脱，但因为容易证悟，所以在论典中没有说。第二，它的遮障被什么时期的道断除？将被灭尽的现在道，断除现在那个时期的遮障。第三，无为解脱与断界、离贪界、灭界等所说的，有什么差别呢？如将有为解脱分为二种一样，经和论典中说无为解脱本身就是三界。这三者的差别是，贪欲完全灭尽是离贪界，断界是贪欲之外的其他烦恼灭尽，灭界是指烦恼的根本，非烦恼的色等灭尽。这三者是本体还是反体的差别，需要思考。第四，那么所有离贪者都会呵斥并厌离吗？不一定，因为苦和苦因集谛为对境的忍和识等。
English
It is not mentioned in the Liberation Sutra, therefore consciousness is not established either. How can there be consciousness when acting without liberation, and without action? Liberation refers to the unconditioned dharma of eliminating afflictions, as well as the two types of aspiration, conditioned dharma. It is not a non-learning branch, just as view and other conditioned dharmas are, because it exists in the collection of the path, therefore it is a conditioned dharma. The sutra says that there are two types of liberation, liberation from the main things to be bound and abandoned, that is, the mind is liberated from desire, and wisdom is liberated from ignorance. The teacher said that it is not only aspiration that is liberation, but the mind without defilement is liberation. Second, what is the consciousness other than the correct view? It is said that in order to realize Bodhi, that is the correct consciousness, these two are the last aggregates of liberation. Fifth, what mind is liberated from obscurations? What path eliminates obscurations? The differences of liberation, etc., the four possibilities arising from renunciation. First, what non-learning mind is liberation? That is, the attainment of future birth-changing obscuring afflictions, such as at the time of the Vajra-like Samadhi, will be completely liberated. The non-learning, non-arising mind and long, kang, etc. are also liberated, but because they are easy to realize, they are not mentioned in the treatises. Second, by what path at what time are its obscurations eliminated? The present path that will be extinguished eliminates the obscurations of that present time. Third, what is the difference between the unconditioned liberation and the so-called abandoned realm, the realm free from desire, and the realm of cessation? Just as conditioned liberation is divided into two types, the sutras and treatises say that unconditioned liberation itself is the three realms. The difference between these three is that the complete exhaustion of desire is the realm free from desire, the abandoned realm is the exhaustion of other afflictions other than desire, and the so-called realm of cessation refers to the exhaustion of the root of afflictions, non-afflictive form, etc. It is necessary to consider whether the difference between these three is the essence or the opposite. Fourth, then will all those who are free from desire denounce and renounce? Not necessarily, because endurance and knowledge, etc., which take suffering and its cause, the origin of suffering, as their objects.