Tibetan
ཏེ་ཁྱེད་ཀྱི་ལྡོག་པའམ་གཞན་སེལ་དེ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་སྤྱི་དངོས་པོ་དང་ཉེས་པ་མཚུངས་ལ། དངོས་མེད་ཡིན་ན་ཅི་ཡང་མེད་པས་དེ་ལ་བརྡ་སྦྱར་བ་ལ་དགོས་ནུས་མེད་དོ། །དེས་ན་ལྡོག་པ་སྒྲའི་ཡུལ་དུ་མི་དགོས་སོ། །འདི་ཡི་ལན་ལ། གཞན་ལན་དགག་པ། རང་ལན་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ལྡོག་པ་དངོས་པོར་གྲུབ་མ་གྲུབ་དཔྱོད་པ་འདི་ལ། བོད་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ནི། དངོས་པོའི་ལྡོག་པ་སྟེ་དངོས་པོ་མིན་པ་ལས་ལྡོག་པ་དེ་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དབྱེར་མེད་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འདོད་དོ། །མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་སྤྱི་དངོས་པོ་བ་ལ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་འདི་ནི་རང་ལ་འཇུག་པ་གདོན་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཤིང་མིན་ལས་ལྡོག་པ་དེ། དངོས་པོ་ཡིན་ན་ཤིང་ལས་འོས་མེད་པས་དེ་ཤ་པ་དང་རྫས་གཅིག་གམ་ཐ་དད། གཅིག་ཡིན་ན་གཞན་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་ཤིང་མིན་པར་ཐལ་ཏེ། ཤིང་དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཤིང་མིན་ལས་ལྡོག་པ་ནི་ཤ་པ་ལས་གཞན་མིན་པ་སྟེ་ཤ་པའི་རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ཤ་པ་ལས་རྫས་གཞན་པ་ཤིང་ཡིན་ན། ཤ་པ་ཤིང་མིན་པར་ཐལ་ཏེ། ཤིང་དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཤིང་མིན་ལས་ལྡོག་པ་ནི་ཙནྡན་ལས་རྫས་གཞན་མིན་པར་ཙནྡན་གྱིས་རྫས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྡོའི་དུམ་བུ་བཞིན་ནོ། །དེའང་། དེ་ཉིད་ཕྱིར་འདི་དོན་དམ་མིན། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་གཞུང་བཟུང་ནས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་ལྡོག་པ་དངོས་མེད་ཀྱི་རིགས་པ་འགོག་པ་ནི་ནགས་ལ་གནས་པའི་སྤྲེའུ་དག་ལྗོན་པའི་ཤིང་ལ་མི་གཙང་བ་འཐོར་བ་དང་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བ་བར་སྐབས་ཀྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གཉིས་པ་རང་ལན་ནི། གཞན་སེལ་ལ་ནི་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཅིག་དང་ཐ་དད་དཔྱད་པའི་སྐྱོན་འདི་མེད་དེ་གཞན་སེལ་ལམ་ལྡོག་པ་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་ཅིང་། རྟོག་བློ་ཡི་འཇུག་ཚུལ་དཔྱད་པ་ན་གསལ་བའི་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་དེ་མིན་ལས་ལྡོག་པ་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུའི་ཁ་དོག་ཐ་དད་ཀྱང་གྲིབ་མའི་ཁ་དོག་གཅིག་ཏུ་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །དེའང་། ལྡོག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །སྒྲ་ཐམས་ཅད་སེལ་བས་འཇུག་པ་དེས་ན་ཤིང་ཞེས་པའི་སྒྲ་གཅིག་བརྗོད་ན་ཡང་དེ་ལ་ཤིང་མིན་དགག་པ་དང་ཤིང་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་ཀྱི་བྱ་བ་དོན་གཞན་གཉིས་ནི་མེད་དོ། །དེའང་ཕྱེད་དང་བཞི་པ་ལས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལྡོག་པ་དང་རང་གི་དོན་བརྗོད་པ་དང་བྱ་བ་གཉིས་ནི་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ནུས་པ་གཉིས་པོ
Chinese
那么，如果您的反驳或他者排除是实有，那么就和总的实有一样有过失。如果是非实有，那么什么也没有，因此对它进行表达没有必要和作用。因此，反驳不需要成为声音的对境。对此的回答是：驳斥他人的回答，阐述自己的回答，共有两种。第一种是：对于反驳是否成立为实有进行辨析，对此，大多数藏人认为：实有的反驳，也就是从非实有中反驳，那是作为实有存在的，因为和实有无差别是一体的缘故。这不合理，如果那样，那么对于总的实有者所说的过失，就难以避免地会落在自己身上。怎么样呢？从非树木中反驳的那个，如果是实有，那么必定是树木，那么它和沙巴（树名）是一个本体还是不同本体？如果是一个本体，那么其他旃檀等就会成为非树木，因为那个树木的自性，从非树木中反驳，不是沙巴以外的，也就是沙巴的本体的缘故。如果像第二种情况一样，沙巴以外的本体是树木，那么沙巴就会成为非树木，因为那个树木的自性，从非树木中反驳，不是旃檀以外的本体，而是旃檀的本体的缘故。就像石头的碎片一样。而且，因为那本身，所以这不是究竟的。等等这样说了。因此，拿着法称的论典，来遮破自在的大师的反驳非实有的理路，就像住在森林里的猴子们，把不净之物撒在树木的树枝上一样，这是用偈颂来表达的过渡语。第二，自己的回答是：对于他者排除，没有辨析总和别是一个还是不同的过失，因为他者排除或者反驳没有成立为实有。在辨析分别念的进入方式时，对于所有显现的实有，都有从那不是它的东西中反驳的缘故。例如，就像人的颜色不同，但影子的颜色却显现为一样。而且，反驳没有自性之故。等等这样说了。一切声音通过排除而进入，因此，即使说出一个“树木”的声音，也有否定非树木和成立树木的两种能力，但没有其他两种行为意义。而且，在四分之半中说：因此，从那个声音以外，没有反驳和表达自己的意义以及两种行为。那么两种能力
English
So, if your refutation or other-exclusion is real, then it has the same faults as the general real. If it is non-real, then there is nothing, so it is unnecessary and ineffective to express it. Therefore, refutation does not need to be the object of sound. The answer to this is: refuting the answers of others, and explaining one's own answers, there are two kinds. The first is: regarding the analysis of whether refutation is established as real, most Tibetans believe that: the refutation of the real, that is, the refutation from the non-real, exists as real, because it is inseparable and one with the real. This is unreasonable, if so, then the fault spoken to the general realists will inevitably fall on oneself. How is it? That which is refuted from non-tree, if it is real, then it must be a tree, so is it the same entity or different entities as Shapa (a tree name)? If it is the same entity, then other sandalwood and so on will become non-trees, because the nature of that tree, refuted from non-tree, is not other than Shapa, that is, the entity of Shapa. If, like the second case, the entity other than Shapa is a tree, then Shapa will become a non-tree, because the nature of that tree, refuted from non-tree, is not other than sandalwood, but the entity of sandalwood. Just like a piece of stone. Moreover, because of that itself, this is not ultimate. And so on. Therefore, taking the treatises of Dharmakirti, to refute the reasoning of the great master of self-mastery's refutation of non-reality, is like monkeys living in the forest scattering unclean things on the branches of trees, this is a transitional phrase expressed in verses. Second, one's own answer is: for other-exclusion, there is no fault in analyzing whether the general and the particular are the same or different, because other-exclusion or refutation is not established as real. When analyzing the way in which conceptual thoughts enter, for all manifest realities, there is a refutation from that which is not it. For example, just as people's colors are different, but the color of the shadow appears to be the same. Moreover, refutation has no self-nature. And so on. All sounds enter through exclusion, therefore, even if one utters the sound "tree", it has two abilities to negate non-tree and establish tree, but there are no other two action meanings. Moreover, in the half of the fourth part it says: Therefore, other than that sound, there is no refutation and expression of one's own meaning and two actions. Then two abilities
Tibetan
་དེས་ལོག་ལྡོག་སྟོན་པའི་སྒྲ་གཉིས་དངོས་སུ་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། ལོག་ལྡོག་གི་ཆོས་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་པ་མི་སྲིད་ཅིང་། ལྡོག་པ་ལ་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པས་སོ། །དེས་ན་བློ་ཆོས་དང་དོན་ཆོས་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་ནས་ལྡོག་པ་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ལོག་པའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་སྟེ་གོ་བར་གསུངས་ཏེ། སྒྲ་གཉིས་བྱེད་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །ལྔ་པ་ནི། བྱེ་བྲག་པ་ན་རེ། གསལ་བ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་གཞི་གཅིག་གི་སར་སྦྲེལ་བར་བྱེད་པའི་སྤྱི་དངོས་པོ་བ་མེད་ན། ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞི་མཐུན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཨུཏྤལ་དང་སྔོན་པོ་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐ་དད་པ་རྣམས་གཞི་གཅིག་ལ་མི་འདུ་བས་སོ་ཞེ་ན། ཨུཏྤལ་ལས་གཞན་པའི་སྔོན་པོ་དོན་ལ་ཡོད་པ་མིན་ཡང་སྔོན་པོ་དང་ཨུཏྤལ་ལ་ནི་རྟོག་པའི་ངོར་གཞི་མཐུན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེལ་བའི་ངོར་སྔོ་མིན་གཅོད་པའི་སྔོ་སོགས་ཀྱི་སྒྲས་ཨུཏྤལ་ལ་མི་གཅོད་པས་ཨུཏྤལ་ལའི་སྟེང་དུ་སྔོན་པོའི་ལྡོག་པ་དབྱེ་ཞིང་། ཨུཏྤལ་ལ་ནི་སྔོན་པོའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཆོས་ཅན་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་སྣང་བའི་ཕྱིར། གཞི་མཐུན་དེ་དབང་པོའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ཏེ། དེ་སྒྲོ་བཏགས་གང་ཞིག་དབང་ཤེས་ནི་དོན་རང་མཚན་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དེའང་། དེ་ཚེ་བློ་ཡི་ངོར་བྱས་ནས། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ཤེས་པའི་ཆེ་བ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་དོན་བསྡུ་བ་ནི། སྒྲུབ་པ་དང་གཞན་སེལ་རྣམ་དག་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་མིག་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་རྟོག་གེ་པ་དེ་ཤེས་བྱ་ཡི་དེ་ཉིད་ལྟ་བ་ལ་ཀུན་མཁྱེན་དང་འདྲ། ཞེས་བྱ་བ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཚད་མ་རིག་པའི་གཏེར་ལས་སྒྲུབ་པ་དང་གཞན་སེལ་བརྟགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པའི་རྣམ་བཤད་དོ།། ༈ །།གསུམ་པ་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ལ། རྣམ་གཞག་རྒྱས་པར་བཤད་པ། མི་སླུ་བར་བསྟན་པས་དོན་བསྡུ་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དགག་གཞག་སྤང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ་རང་མཚན་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ། སྤྱི་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལའང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དང་། ཤེས་པ་རང་མཚན་བརྗོད་བྱར་འདོད་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། བརྡ་སྤྲོད་པ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་ན་རེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་རང་མཚན་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་འོན་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་པ་ན་ཆུ་སྐྱོར་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲའོ། །རང་མཚན་ལ་བརྡ་དངོས་སུ་སྦྱ
Chinese
如果有人问，那么，以那个（声音）作为真实能动者，来实际进行显示相反和返回的两种声音，难道不会成为能动者吗？不会成为能动者，因为相反和返回的两种法不可能是一个本体，而且返回没有成立本体。因此，（有人）说，由于混淆了心法和义法，所以通过那个表达返回的声音本身，就能成立相反的事物，即理解，（他们）说，也不是进行两种声音。（他们）这样说。第五个是，胜论派说，如果没有将各个不同的显现连接到一个基础上的共相事物，那么，青莲花等将会没有共同的基础，因为莲花和青色等不同的法不会聚集在一个基础上。如果有人这样问，虽然在意义上没有存在莲花之外的青色，但是在分别念的视角下，青色和莲花实际上会成为共同的基础，因为在排除的视角下，区分非青色的青色等声音不会排除莲花，所以在莲花之上区分青色的返回，并且莲花被归纳为一个作为青色所依之法的有法而显现。那个共同的基础不是感官意识的行境，因为那个是虚构的，感官意识只缘取自相。对此，（经中）也说，那时是在心的视角下进行的。他们这样说。第二，通过叙述智慧的伟大来总结意义是：具有通达成立和排除他者之清净境的、如眼睛般极其明亮的智者，在观察所知之真实方面，类似于一切智者。这是中间的偈颂。这是《量理宝藏论》中，关于成立和排除他者之观察的第四品之释。༈ །།第三，关于理解所说和能说的方式，分为详细阐述分类和通过显示不欺骗来总结意义两部分。第一部分分为遮、立、舍三种，第一种又分为主张自相为所说和驳斥主张共相为所说。第一种又分为外境和主张识之自相为所说两种。第一种是，有些声明家等说，瓶子等是事物自相真实的所说，因为在说“拿瓶子来”的时候，会取来做汲水之事的那个事物。他们说，自相与名言是真实结合的。
English
If someone asks, then, wouldn't that (sound) become an agent, actually performing the two sounds of showing the opposite and returning, by taking that (sound) as the real agent? It would not become an agent, because it is impossible for the two dharmas of opposite and returning to be one entity, and because returning has not established an entity. Therefore, (some) say that because of confusing the mind-dharma and the meaning-dharma, the very sound that expresses returning can establish the opposite thing, that is, understanding, (they) say, it is also not performing two sounds. (They) say so. Fifth, the Vaiśeṣika says, if there is no common entity that connects the various distinct appearances to one basis, then blue lotuses, etc., will have no common basis, because the different dharmas of lotus and blue, etc., will not gather on one basis. If someone asks this, although there is no blue other than the lotus in meaning, in the view of conceptualization, blue and lotus will actually become a common basis, because in the view of exclusion, the sounds of blue, etc., that distinguish non-blue do not exclude the lotus, so the returning of blue is distinguished on the lotus, and the lotus is summarized as one dharma-possessor that serves as the basis of blue and appears. That common basis is not the object of sensory consciousness, because that is a fabrication, and sensory consciousness only engages with self-characteristics. On this, (it) is also said, at that time it is done in the view of the mind. They say so. Second, summarizing the meaning through narrating the greatness of wisdom is: the logician who has a very clear intelligence like an eye, with a pure object of understanding establishment and excluding others, is similar to an omniscient one in seeing the reality of knowable things. This is an intermediate verse. This is the explanation of the fourth chapter of the investigation of establishment and excluding others from the Treasury of Logic. ༈ །། Third, regarding the way of understanding what is said and what can be said, it is divided into two parts: elaborating the classification and summarizing the meaning by showing non-deception. The first part is divided into three: negation, establishment, and abandonment. The first is further divided into asserting the self-characteristic as what is to be said and refuting the assertion of the common characteristic as what is to be said. The first is further divided into two: external objects and asserting the self-characteristic of consciousness as what is to be said. The first is, some grammarians, etc., say that pots, etc., are the real self-characteristic of things to be said, because when saying "bring the pot," that thing that does the work of drawing water is taken. They say that the self-characteristic and the expression are truly combined.