Tibetan
སེལ་དང་། བློ་སེལ་གཉིས་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེའང་། ཆ་ཤས་སྒྲོ་འདོགས་ཇི་སྙེད་པ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རི་བོང་རྭ་དང་། མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་གཞན་སེལ་ལྟ་བུ་ནི་དངོས་པོ་དང་ཡོད་པ་གཞན་སེལ་ཏེ། དེ་དག་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལ་དེ་དག་དངོས་པོར་སྣང་བའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་ཤེས་བྱའི་གཞན་སེལ་སོགས་ནི་སེལ་བའི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཡང་དངོས་པོའི་སེལ་བ་མིན་ནམ་སྙམ་སྟེ་དཔྱད་པར་བྱའོ། །གང་དག་འདི་གཉིས་བསལ་གཞི་དངོས་པོ་ཡིན་མིན་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བར་འདོད་པ་ནི་རྟོག་པའི་འཇུག་ཚུལ་མ་ཤེས་པར་རང་དགར་སྨྲ་བའོ། །གཉིས་པ་ལ་དོན་ལ་གཞན་སེལ་མི་འཐད་པའི་ཚུལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས། དང་པོ་ནི་བོད་ཁ་ཅིག་དོན་གྱི་གཞན་སེལ་ཞེས་བེམས་པོ་ཉིད་ལ་འཇོག་པ་འགོག་པ་ནི་བེམས་པོའི་དོན་ལ་གཞན་སེལ་མེད། གཞན་སེལ་ནི་བློའི་འཇུག་ཚུལ་ལ་ལྟོས་པའི་ཆོས་ཡིན་པས་དོན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། སེལ་བ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྣང་བ་ལ་མཚུངས་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། དོན་གྱི་གཞན་སེལ་གྱི་མཚན་གཞི་གཟུགས་ཆོས་ཅན། ཚུར་མཐོང་དབང་མངོན་གྱི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བར་ཐལ། གཟུངས་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། སེལ་བ་ཉམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དོན་རང་མཚན་ལ་སྣང་བའང་ཡོད་པར་ཐལ། དེ་ལ་སེལ་བ་ཡོད་པ་གང་ཞིག རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ལོང་བ་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དབང་ཤེས་ལ་གཟུགས་གསལ་བར་སྣང་བ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྣང་བ་རྟོག་མེད་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཡིན་པས་དོན་ལ་མེད་དོ་ཞེ་ན། སེལ་བའང་རྟོག་པའི་འཛིན་སྟངས་དེ་མིན་བཅད་ནས་དེར་སྣང་བའི་ཆ་ཡིན་པས་དོན་ལ་མེད་དོ། །གསུམ་པ་ལ། ཡོད་པ་གཞན་སེལ་དང་། མེད་པ་གཞན་སེལ་གཉིས། དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། མཚན་ཉིད་ནི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པའི་རྣམ་པར་གཅོད་པར་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་སྒྲོ་འདོགས་དེ་དངོས་པོའི་གཞན་སེལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ནི། དེ་ལ་དབྱེ་ན་མངོན་གྱུར་ལ་ངེས་པ་དང་ལྐོག་གྱུར་ལ་ངེས་པའི་སེལ་བ་གཉིས་ཡོད་དེ། སྣང་བ་མངོན་གྱུར་དང་མི་སྣང་བ་ལྐོག་གྱུར་ལ་ངེས་པའི་བློའི་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གཉིས་ལས་དང་པོའི་དབང་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་སྔོན་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མངོན་སུམ་སྟེ་མངོན་གྱུར་ཡིན་ལ། དབང་ཤེས་དེའི་རྗེས་ཀྱི་སྒྲ་དང་ངེས་ཤེས་ཇི་སྙེད་པ་ནི། སེལ་བའམ་ཆ་ཤས་སུ་ཕྱེ་བའི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འཁྲུལ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཚེ་སྔོན་པོ་དང་མི་རྟག་པ་སོ
Chinese
因为存在于遣除和智遣除二者之中。也就是，如“有多少部分增益”等所说。这样一来，如兔角和石女儿的遣除，就是事物和有法的遣除，因为在执持它们的分别念中，它们显现为事物。然而，对于所知之遣除等，虽然是遣除的成立，但难道不是事物的遣除吗？应该思考。那些想要从这二者所遣除的基础是否是事物来区分的人，是不了解分别念的进入方式而随意说说的。第二，对于在事物上不应理遣除的方式。其原因有二。第一，驳斥某些藏人将事物之遣除安立为仅仅是无情物，因为在无情物的事物上没有遣除。遣除是依赖于心的进入方式的法，因此在事物上没有。第二，遣除显现和显现相同二者。第一，事物之遣除的例子，色法，应成为现见根识的对境。因为是色的对境。如果承认，则遣除消失。第二，事物自相也应有显现。因为在那上面有遣除。理由相同。如果承认，则盲人将会断绝，因为在根识中清晰显现的色法是色的存在方式。如果说显现是无分别念的执持方式，因此在事物上没有，那么，遣除也是分别念的执持方式，不是截断之后在那上面显现的部分，因此在事物上没有。第三，有法遣除和无法遣除二者。第一，其中有二，定义是，不能起作用的以决断的方式显现的增益，那是事物的遣除的定义。第二，分类是，如果分类，则有在现前上决定的和在隐蔽上决定的遣除二者。因为是从显现是现前和不显现是隐蔽上决定的心的对境的角度来区分的。这样一来，在这二者中，第一个根识上显现的蓝色的自相是现量，也就是现前，而那个根识之后的音声和所有定解，则会成为遣除或者分为部分的对境，在没有错乱的因缘时，蓝色和无常等。
English
Because it exists in both exclusion and intellectual exclusion. That is, as it is said, "How many parts are there of superimposition?" Thus, the exclusion of things like rabbit horns and barren women's children is the exclusion of things and properties, because in the conceptualizations that hold them, they appear as things. However, for the exclusion of knowable things, etc., although it is the establishment of exclusion, is it not the exclusion of things? It should be considered. Those who want to distinguish these two based on whether the basis of exclusion is a thing or not are speaking arbitrarily without understanding the way conceptualization enters. Second, regarding the way in which exclusion is not reasonable for things. There are two reasons for this. First, refuting some Tibetans who establish the exclusion of things as merely inanimate objects, because there is no exclusion in the things of inanimate objects. Exclusion is a dharma that depends on the way the mind enters, so it does not exist in things. Second, the two things that exclusion appears and appearance are the same. First, the example of the exclusion of things, form, should become the object of direct perception of the sense consciousness. Because it is the object of form. If you admit it, then exclusion disappears. Second, the self-characteristic of things should also have appearance. Because there is exclusion on it. The reason is the same. If you admit it, then the blind will be cut off, because the form that appears clearly in the sense consciousness is the way form exists. If you say that appearance is the way of holding without conceptualization, so it does not exist in things, then exclusion is also the way of holding of conceptualization, not the part that appears on it after cutting off, so it does not exist in things. Third, the exclusion of existent things and the exclusion of non-existent things. First, there are two of them, the definition is, the superimposition that appears in the way of decisively not being able to function, that is the definition of the exclusion of things. Second, the classification is, if you classify it, there are two exclusions that are determined on the present and determined on the hidden. Because it is distinguished from the perspective of the object of the mind that appearance is determined on the present and non-appearance is determined on the hidden. Thus, in these two, the self-characteristic of blue that appears on the first sense consciousness is direct perception, that is, present, and the sound and all the definite understandings after that sense consciousness will become the object of exclusion or divided into parts, when there is no cause for confusion, blue and impermanence, etc.
Tibetan
གས་སུ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་དང་རྟོག་པས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བརྗོད་ཅིང་ངེས་པར་བྱེད། འཁྲུལ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཚེ་སྔོ་མིན་དང་རྟག་པ་སོགས་སུ་སྒྲ་དང་ངེས་པས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བརྗོད་ཅིང་ངེས་པར་བྱེད་པས་ན། སྒྲ་རྟོག་དེ་དག་གི་དངོས་ཡུལ་ལ་སྤྱིར་སེལ་བ། དེའི་ནང་ནས་དབང་ཤེས་ཀྱི་འཇུག་ཡུལ་གྱི་གཙོ་བོ་སྔོན་པོ་དང་མི་རྟག་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒྲ་རྟོག་གིས་དངོས་ཡུལ་ལ་མངོན་གྱུར་ལ་ངེས་པའི་སེལ་བར་འཇོག་གོ །དེའང་། མཐོང་བ་འགལ་ལའང་ཤེས་པ་གང་། །ཞེས་སོགས་སོ། །མ་བཅོལ་བ་དག་གིས་ངོ་ཚ་བོར་བའི་སྨྲ་བ་ལ་དགའ་བར་མ་བྱེད་ཅིག ཁོ་བོའི་ལེགས་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ལས། མཚན་ཉིད་ནི། དབང་ཤེས་ལ་མི་སྣང་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྦྱིན་པ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། རྟགས་ལ་ལྟོས་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱི་མེ་ལྟ་བུའམ་མ་ལྟོས་ཀྱང་རུང་དེ་དག་རྗོད་པའི་སྒྲ་དང་ངེས་པའི་བློའི་དངོས་ཡུལ་དེ་ཡང་གཞན་སེལ་ཡིན་ཏེ། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་དང་རྟོག་པའི་དངོས་ཡུལ་ཡིན་པས་སོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ནི། ལྐོག་གྱུར་འཛིན་པའི་རྟོག་པའི་འཇུག་ཚུལ་གྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་རྗེས་དཔག་གི་གཞན་སེལ་དང་། མི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་ལོག་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་སེལ། མཐའ་གཉིས་སུ་དོགས་པ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཞན་སེལ་བའོ། །འདིས་ཡོད་པ་གཞན་སེལ་འཇོག་པའི་གཞི་དངོས་པོར་འདོད་པ་ལེགས་པར་བཀག་གོ །གཉིས་པ་མེད་པ་གཞན་སེལ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། དངོས་མེད་སྣང་ཡུལ་མིན་པའོ། །དང་པོ་ནི། མེད་པ་གཞན་སེལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། ཡོད་པ་སྟེ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བསལ་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་སེལ་བའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགག་བྱ་སྟེ་བསལ་བྱ་ཤེས་བྱ་ལ་ཡོད་པ་བུམ་པ་མེད་སོགས་དང་། མེད་པ་རི་བོང་རྭ་མེད་ལྟ་བུ་ཡི་སེལ་བ་གཉིས་སོ། །འདི་ལ་ལྐོག་གྱུར་ལ་ངེས་པའི་སེལ་བ་མེད་ནས་མ་བཤད་པ་མིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་དངོས་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་དང་། སྒྲ་རྟག་པར་འཛིན་པའི་ལོག་རྟོག་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་བསལ་བ་ལྟ་བུའོ། །དངོས་སུ་མ་གསུངས་པ་ནི་གྲོགས་མངོན་གྱུར་ལ་ངེས་པའི་སེལ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཆེད་དུའོ། །གལ་ཏེ་དག་པའི་ས་ཕྱོགས་འཛིན་པའི་དབང་མངོན་གྱིས་དྲངས་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་བུམ་པ་མ་དམིགས་པར་ངེས་པའི་ངེས་ཤེས་ཀྱི་དངོས་ཡུལ་ལྟ་བུ་མངོན་གྱུར་ལ་ངེས་པའི་སེལ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། མིན་ཏེ། དབང་དོན་གྱི་སྣང་ཡུལ་ད
Chinese
總之，用能詮之語和分別來各自區分而說，並且確定。當有錯亂之時，對於非藍色和常等，用語和確定來各自區分而說，並且確定，因此，這些語分別的實境總體上是遣除。其中，根識的行境之主要，具有藍色和無常之境的語分別，將實境安立為現量上確定的遣除。也就是說，「見相違也識是何」等等。不要喜歡那些未受囑託者捨棄羞恥的言說。這是我的善說。第二有二，其中，定義是：不像根識那樣顯現，而是給予自己的特徵而產生受用等，以及依賴於因相，如背後的火，或者不依賴也可以，這些能詮之語和確定的心的實境也是他者遣除，因為是能詮之語和分別的實境的緣故。第二個分類是：以執取隱蔽的分別之行相的分類有三種：緣於真實的是比量的他者遣除，緣於非真實的是邪識的他者遣除，對於兩邊懷疑的是猶豫的他者遣除。這很好地遮止了認為存在他者遣除的基礎是實有。第二個，對於無有他者遣除，定義，分類，不是實無顯現境。第一個是：無有他者遣除的定義是：像是斷除有，即能作作用那樣的增益。第二個是：從所遮的角度來分，有兩種遣除的方式：應遮，即所遮，對於所知有瓶子無等，以及無有，如兔子角無有那樣的兩種遣除。這裡沒有說對於隱蔽確定之遣除，並非沒有說，而是如將虛空認知為實無的比量，以及執持聲音為常的邪分別，以及成為猶豫之境的遣除等。沒有直接說，是為了顯示沒有現量上確定的遣除的緣故。如果認為，如執持清淨處所的根現量所引導的處所，沒有見到瓶子而確定的定解的實境，是現量上確定的遣除，不是的，因為根境的顯現境
English
In short, one distinguishes and expresses with expressive sounds and discriminations, and determines them separately. When there is a possibility of confusion, one distinguishes and expresses with sounds and determinations for things like non-blue and permanence, and determines them separately. Therefore, the objects of those sound discriminations are generally exclusions. Among them, the main object of sense consciousness, the sound discriminations with objects of blue and impermanence, establish the actual object as an exclusion determined by direct perception. That is, "What is the consciousness that contradicts seeing?" and so on. Do not delight in the words of those who have abandoned shame without being entrusted. This is my good saying. The second has two parts. The definition is: something that does not appear to sense consciousness but gives its own characteristics and produces enjoyment, and something that relies on a sign, like the fire behind, or does not rely on it. The actual object of those expressive sounds and definite minds is also other-exclusion, because it is the actual object of expressive sounds and discriminations. The second division is: there are three types according to the way of engaging the discriminations that grasp the hidden: engaging with truth is other-exclusion by inference, engaging with untruth is other-exclusion by wrong knowledge, and doubting between the two extremes is other-exclusion by hesitation. This well prevents the view that the basis for establishing existence as other-exclusion is a real entity. Second, for non-existence as other-exclusion, the definition and division are: not an object of appearance that is non-existent. The first is: the definition of non-existence as other-exclusion is: an imputation that appears like cutting off existence, that is, the ability to perform a function. The second is: dividing from the perspective of what is to be excluded, there are two types of exclusion: what should be negated, that is, what is to be excluded, for knowables there is the absence of a pot, etc., and non-existence, like the absence of a rabbit's horn, are the two exclusions. Here, the exclusion of certainty for the hidden is not mentioned, not because it is not mentioned, but like the inference that recognizes space as non-existent, and the wrong discrimination that holds sound as permanent, and the exclusion that has become an object of hesitation, etc. It is not directly stated in order to show that there is no exclusion of certainty in direct perception. If one thinks that, like the place led by the sense direct perception that grasps a pure place, the actual object of the definite understanding that is certain that a pot is not seen in the place is an exclusion determined by direct perception, it is not, because the appearing object of the sense object