Tibetan
ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་སྔོན་པོ་ལ་འདས་པའི་སྔོན་པོའོ་སྙམ་པ་དུས་ལ་དང་། ཤ་བ་དང་ཙནྡན་གྱི་སྤྱི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡུལ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་གསུམ། གཉིས་པ་ལ་དབང་ཤེས་འཁྲུལ་པ་དང་། རྟོག་མེད་ཡིད་ཤེས་འཁྲུལ་པ་གཉིས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། རང་ཡུལ་དེར་འཛིན་ན་ཡང་དེར་འཛིན་པའི་བྱེད་པ་མ་ཉམས་བཞིན་དུ་དེ་མིན་དུ་འཛིན་པ་སྲིད་པའི་བློ་ནི། ཐེ་ཚོམ་ཉིད་དུ་མཚོན་བྱེད་ཡིན་ནོ། །དབྱེ་ན་གཉིས་ཡོད་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཐེ་ཚོམ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཐེ་ཚོམ་དངོས་སུ་ཞུགས་པ་སྟེ། འདི་ལ་ཆ་མཉམ་པ་དང་ཤས་ཆེར་འཛིན་པ་གཉིས་སོ། །བག་ལ་ཉལ་ནི། སྒྲོམ་ནང་གི་ས་བོན་ལྟ་བུ་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་དེར་འགྱུར་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་སྟེ། རྟགས་ལ་ལྟོས་པ་མ་ངེས་པའི་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་བློ་ཐམས་ཅད་དང་། མ་ལྟོས་པ་ཁྲོན་པ་རྙིང་པ་ན་ཆུ་ཡོད་སྙམ་པ་དང་། མེད་སྙམ་པའི་བློ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཚད་མའི་དབྱེ་བ་གཉིས་པོ་ཡང་སྤྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་རང་རིག་ཏུ་འདུ་བར་མཛད། བྱེ་བྲག་ཚད་མ་ཁོ་ནར་འདུས་ཏེ། མི་སླུ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚད་མ་མིན་པའི་དབྱེ་བ་གསུམ་པོ་ཡང་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་མ་རྟོགས་པ་ལས་དོན་གཞན་མིན་ཏེ། གསུམ་ཆར་ཡང་མི་སླུ་བར་མ་གྲུབ་པར་གཅིག་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཡང་སྒྲ་གཉིས་ནི། ཚད་མ་གཉིས་དང་། ཚད་མིན་གསུམ་པོ་ཕན་ཚུན་སྡུད་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ། རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས། ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་རང་རིག་གཅིག །ཅེས་པ་དང་མི་ཟློས་ཏེ། དེས་མངོན་རྗེས་གཉིས་ལ་ཚད་མིན་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པས་མངོན་སུམ་ལ་ཚད་མིན་གཉིས་དང་། སྔར་མ་རྟོགས་པའི་དོན་རང་མཚན་ངེས་པ་ཚད་མིན་ཡིན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ་ཁོ་ནའི་དོན་ནོ། །རྐང་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཚད་མིན་གསུམ་ལ་རང་ཡུལ་རྟོགས་པ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པས། བཅད་ཤེས་དང་མི་སླུ་བའི་གཞི་མཐུན་ཡོད་པ་བཅད་པ་ཡིན་པས། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་བསྡུ་ན་གཅིག །ཅེས་པ་དང་མི་ཟློས་སོ། །ཁོ་བོའི་ལེགས་བཤད་དོ། །གཞན་དག་ནི་རྟོག་པ་ཙམ་ཡང་མ་ཞུགས་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་ནས་གཞན་ལ་སྟོན་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་དགོངས་སོ། །ཚད་མ་རིགས་པའི་གཏེར་ལས་བློ་བརྟགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། ༈ །།གསུམ་པ་བློས་ཡུལ་རྟོགས་ཚུལ་ལ་བཞི་ལས། དང་པོ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་རྟོགས་ཚུལ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་གཞག་སྤྱིར་བསྟན། རྫས་ལྡོག་དོན་ལ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་དགག སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་རྟོགས་ཚུལ་ཁྱད་པར་དུ་དཔྱད་པའོ། །དང་པོ་ལའང་། ཐོག་མར་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དཔྱད་པ། དེ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ་ནི། རང་མཚན་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པའི་བློ་རྟོག་མེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་དག་གི་དངོས་འགལ་གཅོད་པའི་དོན་ལྡོག་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྤྱི་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པའི་བློ་ནི་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རྟགས་འགྲེ། རང་སྤྱི་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ལ། རང་མཚན་སོགས་དྲུག་ནི་དངོས་པོའི་དོན་དུ་གཅིག་སྟེ། དོན་བྱེད་ནུས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་རྣམ་འགྲེལ་ལས། སྣང་བའང་གཞན་ལ་མི་བརྟེན་པས། །ཞེས་སོགས་དང་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལའང་གཞན་ལས་ལྡོག་པ་དང་། །ཞེས་སོགས་དང་། ཀུན་ལ་རྫས་དང་དངོས་བརྗོད་པའི། །ཞེས་སོགས་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ། གཞུང་གི་ཚིག་ཟིན་ལ་ཡོད་པའི་ལོག་པ་སོགས་ལ་དོན་ལ་གནས་པ་དང་སེལ་བའི་ཡུལ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱི་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ནི། དངོས་པོར་གྲུབ་པ་མེད་དེ། དོན་ལ་མི་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། ལྡོག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་སོགས་དང་སྦྱར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། རྫས་དང་ལྡོག་པ་དང་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་དང་སྒྲུབ་པ་སྟེ་སྣང་བ་དང་གཞན་སེལ་དང་རྟོག་པ་དང་མི་རྟོག་པ་སྟེ་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་གཞག་རྣམས་ནི་གཞན་བོད་དག་གཞུང་གི་དགོངས་པ་ལས་གཞན་དུ་འཆད་དེ། རྫས་སོགས་གསུམ་རྟོག་མེད་དང་། ལྡོག་སོགས་གསུམ་རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་རེས་འགའ་མཚུངས་པ་ལྟར་འཆད། རེས་འགའ་མི་མཚུངས་པ་ལྟར་འཆད། རེས་འགའ་བློ་ཆོས་ལྟར་འཆད། རེས་འགའ་དོན་ཆོས་ལྟར་འཆད། རེས་འགའ་སྤྱི་སྒྲུབ་པ་ལྟར་བྱེད། རེས་འགའ་སྤྱི་འགོག་པ་ལྟར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྤྱིར་བྱེ་བྲག་ལྡོག་པ་ཡིན་ཡང་། འདིའི་བྱེ་བྲག་ལོག་པ་ཡིན་པ་ནི། བྱེ་བྲག་རྣམས་ལས་འདི་དག་འབྱུང་། །ཞེས་པ་དང་། དེས་ན་བྱེ་བྲག་སྤྱི་ཆོས་ཐ། །ཞེས་གསུངས་པ་མཚུངས་ལ། འདི་ལ་འཁྲུལ་ནས་བྱེ་བྲག་རང་མཚན་དུ་འཇོག་པས་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་དུ་ཡང་མ་ཕྱིན་ཏེ། སྒྲུབ་པ་རང་མཚན་ལ་འཇོག་དགོས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོ་བོ་ནི་སྔར་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་གཞག་གི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ལྟར་གཞུང་གི་དགོངས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཆད་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྫས་སོགས་གསུམ་དང་ལྡོག་སོགས་གསུམ་ནི་ཤེས་བྱའི་ཡུལ། རྟོག་མེད་དང་རྟོག་པ་ནི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ། སྣང་བ་དང་སེལ་བ
Chinese
例如，对于现在的蓝色，认为是过去的蓝色，这是时间上的错觉；将麝香和檀香的共性误认为是一个，这是对境的错觉，共有三种错觉。第二种是根识的错觉和无分别意识的错觉两种。第三种的定义是：心虽然执着于自己的对境，但在执着对境的作用没有消失的情况下，执着于非此对境的可能性之心，就是犹豫不决的代表。如果分类，有两种，即显现的犹豫和潜在的犹豫。第一种是犹豫实际产生的情况，这又分为等分执着和偏重执着两种。潜在的犹豫就像箱子里的种子一样，遇到因缘就会发生变化的能力，即所有依赖于不确定的标志的推理，以及不依赖于推理的情况，比如认为老井里有水，或者认为没有水等。第二，两种量（ प्रमाण ）的分类，一般都认为自证是其自身本质的范畴。特殊的是，只归属于量，因为是不欺骗的意识。三种非量的分类，从本质上来说，与无知没有区别，因为三者都不能成立为不欺骗。以上是总结的偈颂。另外，“二”这个词，是量二者和非量三者相互包含的词语。前两句与“从意识的角度来说，自证是一个”并不矛盾，因为它表明对于现量和比量来说，非量是不存在的，从而区分了现量有两种非量，以及先前未知的自相被确定为非量，这是“仅仅”的意思。后两句表明对于三种非量来说，认识自己的对境是不可能的。因此，由于断定识与不欺骗具有共同的基础，所以是断定。如果从本质上总结，则是一个，这与上述并不矛盾。这是我的善说。至于其他人，如果连分别念都没有产生，那么如实地认识并向他人展示，又有什么好说的呢？《量理宝藏论》中，关于心之分析的第二品之解释完毕。༈ །།第三，关于心如何认识对境，分为四部分，第一部分是关于如何认识共相和自相，分为三点：一般介绍对境和有境的分类，以及实体与反体的意义。
English
For example, mistaking the present blue for the past blue is a temporal misperception; mistaking the commonality of musk and sandalwood as one is a misperception of the object, there are three types of misperception. The second is the misperception of sense consciousness and the two types of non-conceptual mental consciousness. The definition of the third is: although the mind clings to its own object, the mind that has the possibility of clinging to a non-object while the function of clinging to the object has not disappeared is the representative of hesitation. If classified, there are two types, namely manifest hesitation and latent hesitation. The first is the actual occurrence of hesitation, which is further divided into equal clinging and biased clinging. Latent hesitation is like a seed in a box, having the ability to change when encountering conditions, i.e., all inferences that rely on uncertain signs, and situations that do not rely on inference, such as thinking there is water in an old well, or thinking there is no water, etc. Second, the classification of the two valid cognitions (pramana) is generally considered to include self-awareness as its own essence. Specifically, it only belongs to valid cognition, because it is non-deceptive consciousness. The three classifications of non-valid cognition, in essence, are no different from ignorance, because none of the three can be established as non-deceptive. The above is the concluding verse. In addition, the word "two" is a word that includes both the two valid cognitions and the three non-valid cognitions. The first two lines do not contradict "from the perspective of consciousness, self-awareness is one," because it shows that for perception and inference, non-valid cognition does not exist, thus distinguishing that perception has two non-valid cognitions, and that the previously unknown self-character is determined as non-valid cognition, which is the meaning of "only." The latter two lines show that for the three non-valid cognitions, it is impossible to recognize their own objects. Therefore, since definitive consciousness and non-deception have a common basis, it is definitive. If summarized in essence, it is one, which does not contradict the above. This is my good explanation. As for others, if even conceptual thought has not arisen, then what is there to say about truly recognizing and showing it to others? The explanation of the second chapter on the analysis of mind from "The Treasure of Reasoning on Valid Cognition" is completed. ༈ །། Third, regarding how the mind recognizes objects, it is divided into four parts. The first part is about how to recognize universals and particulars, divided into three points: a general introduction to the classification of objects and subjects, and the meaning of substance and negation.
Chinese
驳斥想要混淆的观点。 详细辨析总相和别相的认识方式的差别。 首先，又分两个方面：首先是辨析事物的存在方式，二是确定它的方式。 第一方面是：以自相显现的方式执取的无分别识的特征，因为它们断除彼此的真实相违而成立反体。 以总相遣除的方式执取的识是分别的特征，理由如前。 存在自相和总相二者，其中的自相等六者在事物意义上是一致的，因为它们具有作用能力等四种属性。 这也与《释量论》中的“显现也不依赖于他”等相符。 如果说，这与“也从他者中返回”等，以及“对一切说实体和事物”等相矛盾，那么没有过失，因为经文的字面意思中的返回等，具有安住于意义和遣除的对境两种含义。 总相等八者，在事物上没有成立，因为它们不安住于意义等，这也与《释量论》中的“反体无自性之故”等相符。 第二方面是：实体、反体、总相、别相、成立，即显现、他者遣除、分别和无分别，即无分别的所知境和能知境的分类，其他藏人将这些解释为不同于经论的观点。 有时将实体等三者解释为无分别的对境，将反体等三者解释为分别的对境，有时又解释为不相同。 有时解释为心法，有时解释为境法。 有时将总相视为成立，有时又将总相视为遮止。 因此，一般来说，别相是反体，但这里的别相是返回，因为“这些是从别相中产生的”。 就像“因此，别相是总相的法”所说的那样。 如果对此产生混淆，将别相视为自相，那就连边都没沾上，因为这样一来，就必须将成立视为自相了。 我想要像之前在能境所境的分类中所说的那样，按照经论的观点来解释。 这样一来，实体等三者和反体等三者就是所知境，无分别和分别就是能知的心，显现和遣除
English
Refuting the desire to confuse. Specifically analyzing the differences in the ways of understanding universals and particulars. First, there are two aspects: first, analyzing the nature of things, and second, determining how to establish it. The first aspect is: The characteristic of non-conceptual cognition that apprehends through the appearance of self-characteristics, because they establish the opposite by cutting off the actual contradictions between them. Cognition that apprehends through the elimination of universals is the characteristic of conceptualization, as the reason is explained earlier. When there are both self-characteristics and universals, the six, such as self-characteristics, are the same in the meaning of things, because they possess the four attributes such as the ability to perform functions. This also aligns with the statement in the Pramāṇavārttika, "Appearance also does not depend on others," etc. If it is said that this contradicts statements such as "also returning from others," etc., and "stating substance and thing for all," etc., then there is no fault, because the literal meaning of the text, such as returning, has two meanings: abiding in meaning and the object of elimination. The eight, such as universals, are not established as things, because they do not abide in meaning, etc., which also aligns with the statement in the Pramāṇavārttika, "Because the opposite lacks self-nature," etc. The second aspect is: substance, opposite, universal, particular, and establishment, i.e., appearance, elimination of others, conceptualization, and non-conceptualization, i.e., the classifications of the object of knowledge and the subject of knowledge of non-conceptualization, are explained by other Tibetans as different from the views of the scriptures. Sometimes the three, such as substance, are explained as objects of non-conceptualization, and the three, such as opposite, are explained as objects of conceptualization, and sometimes they are explained as not the same. Sometimes they are explained as mental phenomena, and sometimes they are explained as objective phenomena. Sometimes universals are regarded as establishment, and sometimes universals are regarded as negation. Therefore, in general, particulars are opposites, but the particular here is returning, because "these arise from particulars." Just as it is said, "Therefore, particulars are the qualities of universals." If one is confused about this and regards particulars as self-characteristics, then one has not even touched the edge, because in that case, one would have to regard establishment as self-characteristics. I want to explain it according to the views of the scriptures, as I said earlier in the classification of object and subject. In this way, the three, such as substance, and the three, such as opposite, are the objects of knowledge, and non-conceptualization and conceptualization are the knowing mind, appearance and elimination.