Tibetan
ལ་དུ་སྐྱེ་མི་སྐྱེའི་ཁྱད་པར་མི་འཐད་དོ་སྙམ་ན། ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངོ་བོ་གསལ་བ་ཡིན་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གསལ་མི་གསལ་གྱི་ཁྱད་པར་མི་འགལ་ཏེ། སྤྱིར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་གསལ་བ་ཡིན་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གསལ་མི་གསལ་གྱི་རྣམ་གཞག་མང་དུ་གསུངས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གསལ་མི་གསལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་། མར་མེ་གསལ་བ་ཡིན་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གསལ་མི་གསལ་གྱི་ཁྱད་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ནི་རྗེས་ཀྱི་བློས་ཡེ་ཤེས་སུ་ངོ་ཤེས་མི་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསལ་མི་གསལ་གྱི་ཐ་སྙད་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངོ་བོ་མི་གསལ་བ་ཡིན་ཞེས་པ་ཁོ་བོས་གང་དུ་ཡང་མ་སྨྲས་ཏེ། རྨི་ལམ་རང་གི་ངོ་བོ་གསལ་བ་ཡིན་ཀྱང་། སད་པའི་ཚེ་རྨི་ལམ་གསལ་མི་གསལ་གྱི་ཐ་སྙད་འདི་སུ་ཞིག་འགོག གལ་ཏེ་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་རང་གི་ངོ་བོ་གསལ་བ་ཡིན་ན་གསལ་བར་ངོ་མི་ཤེས་པ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་ན། དེ་ནི་རྒྱུད་དང་། མན་ངག་དང་། རྒྱ་གར་མཁས་པའི་གཞུང་རྣམས་དང་འགལ་ཏེ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ལས། བདེ་བ་གང་གིས་འཆི་བ་འདིར། །དེ་ཡི་བདེ་བ་བསམ་གཏན་བརྗོད། །ཅེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་པ་དག་ལྡན་ལས་བདེ་བ་གང་གིས་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཐ་མལ་པ་རྣམས་འཆི་བའི་ཚེ། རྩ་མདུད་རྣམས་གྲོལ་ནས་བདེ་སྟོང་གི་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ངོ་ཤེས་ན་གྲོལ་བ་ལས། མ་ཤེས་ན་འཁོར་བར་འཁྱམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དང་། འཇམ་དཔལ་ཞལ་ལུང་ལས། ཆོས་སྐུ་རབ་དགའ་མཁའ་མཉམ་པ། །ཤི་དང་བརྒྱལ་དང་གཉིད་ལོག་དང་། །གླལ་དང་འཁྲིག་དུས་སྐད་ཅིག་ཙམ། །མྱོང་བར་འགྱུར་བས་རབ་བསྒོམས་ན། །ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ནི་སྦྱོང་། །ཞེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་པར་སྨན་པའི་ཞབས་ཀྱིས། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དུས་ཀྱང་གསུངས་པ། ཆོས་སྐུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐད་ཅིག་ཙམ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ལམ་དེ་ལས་རིང་དུ་ཡང་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་ཡང་དེ་བླ་མའི་མན་ངག་དང་བྲལ་བས་རྟོགས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་མཚོན་བྱེད་དཔེའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དབང་གི་རྗེས་སུ་རྫོགས་རིམ་བསྒོམས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དབང་གི་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་མེད། དེ་གལ་ཏེ་ཡོད་ན། དབང་བསྐུར་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྫོགས་རིམ་ལོ་དང་ཟླ་བར་བསྒོམ་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲའོ། །འདི་ནི་རྒྱུད་དང་གོང་
Chinese
如果有人认为生与不生的差别不合理，那么，虽然智慧自性的本体是明亮的，但互相观待而有明与不明的差别并不矛盾。一般来说，所有的意识都是明亮的，但对于意识本身来说，互相观待而有明与不明的区分，这在经典中多有阐述。特别是对于记忆和智慧等等，互相观待而有明与不明的差别。对于外在的事物也是如此，灯火虽然明亮，但互相观待而有明与不明的差别，这是显而易见的。在这里，是从后得的意识能否认识为智慧的角度来区分明与不明的，我并没有说过智慧自性的本体是不明亮的。梦境自性的本体虽然明亮，但在醒来的时候，谁会否定梦境有明与不明的说法呢？如果有人认为，作为例子的智慧，其自性如果是明亮的，那么不可能不认识到它是明亮的，那么这与经典、口诀以及印度智者的论典相违背。《喜金刚》中说：“何者之乐于此死，彼之乐为三摩地说。”其注释《具足》中说：“何者之乐于死，是指普通人在死亡的时候，脉结解开，会生起乐空之例子的智慧，如果认识到它，就能解脱，如果不认识，就会在轮回中漂泊。”《妙吉祥面谕》中说：“法身极喜等同虚空，死与昏厥以及睡眠和，喷嚏交合之时刹那顷，感受故应勤修令，有情众生之心得以调伏。”其注释中，医师之足说：“也说了忆念无二智慧的时候，即是法身等等。刹那顷，是指仅仅在那一刹那，从那条道路上，即使长久地生起远离分别的巨大安乐，但由于缺乏上师的口诀，所以不会认识到。”第二种观点是，有些人认为，作为象征的例子的智慧，仅仅是从灌顶之后修习圆满次第而产生的，在灌顶的时候是不会产生的。如果灌顶的时候会产生，那么就会导致在灌顶的时候，需要用一年或者一个月的时间来修习圆满次第。这是错误的。
English
If someone thinks that the difference between arising and not arising is unreasonable, then, although the essence of wisdom itself is clear, it is not contradictory to have differences in clarity and non-clarity depending on mutual dependence. Generally speaking, all consciousnesses are clear, but for consciousness itself, there are many distinctions of clarity and non-clarity depending on mutual dependence, which are explained in the scriptures. In particular, for memory and wisdom, etc., there are differences in clarity and non-clarity depending on mutual dependence. It is also the same for external objects, although the light of a lamp is clear, there are obvious differences in clarity and non-clarity depending on mutual dependence. Here, the distinction between clarity and non-clarity is made from the perspective of whether the subsequent mind can recognize it as wisdom, but I have not said anywhere that the essence of wisdom itself is unclear. Although the essence of a dream itself is clear, who would deny that there is a distinction between clarity and non-clarity in a dream when awake? If someone thinks that if the wisdom as an example is clear in its essence, then it is impossible not to recognize it as clear, then this contradicts the tantras, oral instructions, and treatises of Indian scholars. The Hevajra says: "Whatever bliss is in this death, that bliss is said to be samadhi." Its commentary, Dagl Den, says: "Whatever bliss is in death, refers to the time when ordinary people die, the knots of the channels are released, and the wisdom of the example of bliss and emptiness arises. If one recognizes it, one will be liberated, but if one does not recognize it, one will wander in samsara." The Manjushri Oral Instruction says: "The Dharmakaya, great joy, equal to space, death, fainting, sleep, yawning, and sexual intercourse, are experienced for a moment, therefore, one should diligently meditate so that the minds of sentient beings can be tamed." In its commentary, the Physician's Foot says: "It is also said that the time of remembering non-dual wisdom is the Dharmakaya, etc. A moment means that only in that moment, from that path, even if great bliss free from conceptualization arises for a long time, it will not be recognized because it lacks the oral instructions of the guru." The second view is that some people think that the wisdom of the example as a symbol arises only from practicing the completion stage after empowerment, and it does not arise at the time of empowerment. If it arises at the time of empowerment, then it would lead to the need to practice the completion stage for a year or a month at the time of empowerment itself. This is wrong.