Tibetan
རྟོག་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཟུང་རྟོག་གཉིས་པོ་ཆོས་ཅན། རྣམ་པ་དགུ་དགུར་ཡོད་དེ། ཡུལ་དགུ་དགུ་ཡོད་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། རྫཾས་དང་གཾང་འཛིན་རྟོག་ཆོས་ཅན། གཉིས་ཡོད་དེ། གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འཛིན་རྟོག་གཉིས་པོ་ཆོས་ཅན། ཆོས་རྟགས་གཟུང་རྟོག་གི་སྐབས་དང་འདྲ། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། མཚམས་སྦྱར་བ། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེཾ་སོགས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཟུང་རྟོག་རྒྱས་པར་བཤད་པ། འཛིན་རྟོག་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཞི་དང་། གཉེན་པོའི་རྟེན་ཅན་གྱི་གཟུང་རྟོག་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཀུཾན་མ་རིག་པ་ལ་དམིགས་ནས་དོར་བྱའི་བཟུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཆོས་ཅན། གཞིའི་རྟེན་ཅན་གྱི་གཟུང་བར་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། རང་ཡུལ་དོར་བྱ་ལ་དམིགས་ནས་དོར་བྱའི་གཟུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་དག་སྐྱེ་བྱེད་སོགས་ཀྱི་བར་བརྒྱད་པོ་རེ་རེ་བཞིན་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་ནས་ཆོས་རྟགས་འདྲའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་བརྒྱད་རང་རྒྱལ་གྱི་སྤང་བྱའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཟུང་རྟོག་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྤང་བྱའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་གཟུང་རྟོག་སྟེ། འདི་ལ་སྐབས་ལྔ་པར་ལྡོག་པ་གཟུང་རྟོག་དགུར་ཕྱེ་ནས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གཉེནཾ་རྣམ་བྱང་གི་ཕུང་པོ་ལ་དམིགས་ནས་བླང་བྱའི་གཟུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཆོས་ཅན། གཉེན་པོའི་རྟེན་ཅན་གྱི་གཟུང་བར་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། རང་ཡུལ་བླང་བྱ་ལ་དམིགས་ནས་བླང་བྱའི་བཟུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་བྱང་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་གཟུང་སྟེ་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་བླང་བྱའི་བཟུང་བར་རྟོག་པའི་བར་བརྒྱད་པོ་རེ་རེ་བཞིན་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་ནས་ཆོས་རྟགས་འདྲའོ། །དེ་ལ་གཟུང་རྟོག་དང་པོ་བཞི་དང་། ཕྱི་མ་གསུམ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་སྤང་བྱའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་རྣམ་བྱང་གཟུང་རྟོག་ཡིན་ལ། བར་པ་གཉིས་ནི་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྤང་བྱའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་གཟུང་རྟོག་སྟེ། འདི་ལ་སྐབས་ལྔ་པར་འཇུག་པ་གཟུང་རྟོག་དགུར་ཕྱེ་ནས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་རྒྱས་པར་བཤད། བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཾང་བདག་རང་དབང་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོར་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་དེ་ཆོས་ཅན། རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། རང་ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དམིགས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོར་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཅིག་བུའི་བདག་ནས་བཟུང་སྟེ། མི་སློབ་ལམ་གྱི་རྟེན་ལ་དམིགས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོར་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བར་བརྒྱད་པོ་རེ་རེ་བཞིན་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་ནས་ཆོས་རྟགས་འདྲའོ། །དེ་ལ་འཛིན་རྟོག་དང་པོ་བཞི་ནི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤང་བྱའི་རིགས་སུ་གནས་པའི་ཉོན་སྒྲིབ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ལྔ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་སྟེ། འདི་ལ་སྐབས་ལྔ་པར་མཐོང་སྤངས་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་དགུར་ཕྱེ་ནས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། སྐྱེསཾ་གང་ཟག་བཏགས་ཡོད་ཀྱི་གདགས་གཞིའི་ཕུང་པོ་ལ་དམིགས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོར་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཆོས་ཅན། བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། རང་ཡུལ་བཏགས་ཡོད་ཀྱི་འཛིན་པ་ལ་དམིགས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོར་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་བཏགས་ཡོད་ཀྱི་གདགས་གཞི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བཟུང་སྟེ་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོར་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བློའི་བར་བརྒྱད་པོ་རེ་རེ་བཞིན་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་ནས་ཆོས་རྟགས་འདྲའོ། །འདི་དག་ནི་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྤང་བྱའི་རིགས་ཁོ་ན་སྟེ། ཉན་རང་གིས་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་སྤང་བྱར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་བཏགས་ཆོས་དགུ་ལ་བཏགས་ཡོད་དུ་འཛིན་པ་ནི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ཡིན་ཞིང་། གདགས་གཞི་དགུ་ལ་བཏགས་ཡོད་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་སྟེ། སྐབས་ལྔ་པར་མཐོང་སྤངས་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་དགུར་ཕྱེ་ནས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། དེཾ་ཅི་སྐད་བཤད་པའི་རྟོག་པ་བཞི་པོ་ཆོས་ཅན། ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་བཞི་ལ་གྲངས་བཞིན་དུ་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྗེས་ཐོབ་བཞིའི་ངོ་བོར་གྲངས་བཞིན་དུ་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཤུགས་བསྟན་དགག་རྟོག་དང་མཉམ་གཞག་བཞིའི་ལྡན་ཚུལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །གསུམ་པ་ཡོངས་འཛིན་དགེ་བཤེས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཚིཾག་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་མདོར་བསྟན་དུ་ཡོངས་འཛིན་རྟོག་པའི་གོང་དུ་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། མདོར་བསྟན་གྱི་ཚིགས་བཅད་སྦྱར་བདེ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྒྱས་བཤད་དུ་ཡོངས་
Chinese
因为有两种分别。所取分别二者，具有九种形态，因为以存在九种对境的差别来区分。第二是，实事和假立的能取分别，有二者，因为有缘于补特伽罗实有和缘于士夫假立有这二者。能取分别二者，法相与所取分别的情况相同。第二种分二：连接，广说。第一是，དེཾ་（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）等。第二种分二：广说所取分别，广说能取分别。第一种分二：基和，具有对治所依的所取分别广说。第一是，缘于ཀུཾན་（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）无明，而显现执著于应舍弃的所取的有境之心，是具有基所依的所取分别，因为是缘于自境应舍弃，而显现执著于应舍弃的所取之心。从色等蕴到清净生因等之间的八者，各自作为有法来执持，法相相同。其中前八者是安住于自宗应断品类的普 contamination 所取分别，后者是安住于菩萨应断品类的所取分别，这在第五品中被分为九种还灭所取分别而宣说。第二是，缘于གཉེནཾ་（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）清净之蕴，而显现执著于应获取的所取的有境之心，是对治所依的所取分别，因为是缘于自境应获取，而显现执著于应获取的所取之心。从清净生之门来执取，直到无学道执著于应获取的所取之间，八者各自作为有法来执持，法相相同。其中前四种所取分别和后三种，是安住于自宗应断品类的清净所取分别，中间两种是安住于菩萨应断品类的所取分别，这在第五品中被分为九种进入所取分别而宣说。第二种分二：广说实事能取分别，广说假立能取分别。第一是，缘于གཾང་（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）自主的我和显现真实执著为受用者的心，那
English
Because there are two kinds of conceptualization. The two apprehended conceptualizations have nine aspects, because they are distinguished by the difference of having nine objects. The second is that there are two kinds of substantial and imputed apprehending conceptualizations, because there are two kinds of objects: those that focus on the substantially existent person and those that focus on the imputedly existent individual. The two apprehending conceptualizations have the same dharma characteristics as the apprehended conceptualization. The second has two parts: connecting and explaining in detail. The first is དེཾ་（Tibetan, Sanskrit Devanagari, Romanized Sanskrit, Chinese literal meaning）etc. The second has two parts: explaining the apprehended conceptualization in detail and explaining the apprehending conceptualization in detail. The first has two parts: the basis and explaining in detail the apprehended conceptualization that has the support of the antidote. The first is that the mind that focuses on ཀུཾན་（Tibetan, Sanskrit Devanagari, Romanized Sanskrit, Chinese literal meaning）ignorance and manifestly clings to the apprehended object to be abandoned is the apprehended conceptualization that has the support of the basis, because it is the mind that focuses on its own object to be abandoned and manifestly clings to the apprehended object to be abandoned. Each of the eight, from the aggregates such as form to the cause of pure birth, etc., is held as a dharma, and the dharma characteristics are the same. Among them, the first eight are the all-afflicted apprehended conceptualizations that abide in the category of what is to be abandoned by the self-realized, and the latter is the apprehended conceptualization that abides in the category of what is to be abandoned by the bodhisattva, which is divided into nine reversed apprehended conceptualizations in the fifth chapter and explained. The second is that the mind that focuses on གཉེནཾ་（Tibetan, Sanskrit Devanagari, Romanized Sanskrit, Chinese literal meaning）the aggregates of purification and manifestly clings to the apprehended object to be obtained is the apprehended conceptualization that has the support of the antidote, because it is the mind that focuses on its own object to be obtained and manifestly clings to the apprehended object to be obtained. From the door of the birth of purification, each of the eight, up to the path of no more learning, which clings to the apprehended object to be obtained, is held as a dharma, and the dharma characteristics are the same. Among them, the first four apprehended conceptualizations and the last three are the pure apprehended conceptualizations that abide in the category of what is to be abandoned by the self-realized, and the middle two are the apprehended conceptualizations that abide in the category of what is to be abandoned by the bodhisattva, which is divided into nine entering apprehended conceptualizations in the fifth chapter and explained. The second has two parts: explaining in detail the substantial apprehending conceptualization and explaining in detail the imputed apprehending conceptualization. The first is that the mind that focuses on གཾང་（Tibetan, Sanskrit Devanagari, Romanized Sanskrit, Chinese literal meaning）the independent self and manifestly clings to it as the enjoyer,
Chinese
立宗。是实执分别，因为是缘于自境所执，而对受用者显现为真实的耽著之心。从独一自主开始，到缘于无学道的所依而对受用者显现为真实的耽著之间的八者，一一各自作为法，法相相同。其中，前四个执著分别是就补特伽罗而言的实执分别，是属于声闻应断之类的烦恼障。后五个是就法而言的实执分别。对此，第五品中分见断和修断实执分别九种而宣说。第二，立宗。缘于假立补特伽罗的假立基础蕴，而对受用者显现为仅是假立的耽著之心，是假立执分别，因为是缘于自境假立之所执，而对受用者显现为仅是假立的耽著之心。同样，从缘于假立补特伽罗的假立基础发心开始，到缘于无学道而对受用者显现为仅是假立的耽著之心的八者，一一各自作为法，法相相同。这些仅仅是菩萨的应断之类，因为声闻和独觉不把假立执分别作为应断。对此，执著九种假立法为假立有，是就补特伽罗而言的假立执分别。执著九种假立基础为假立有，是就法而言的假立执分别。第五品中分见断和修断假立执分别九种而宣说。第三，立宗。彼（དེཾ་，梵文无，彼）如是所说的四种分别，具有大乘的四种决择分，因为是具有大乘的决择分后得四者的体性。暗示否定分别和等持四者的具有方式也应类推。第三，广说永嘉格西，分三，第一，句。决择分在略说中于永嘉分别之前宣说，有必要，因为是为了便于结合略说的偈颂。决择分在广说中永
English
Subject: It is the apprehension of substance, because it is a mind that clings to the appearance of being true to the enjoyer by focusing on the object of its own apprehension. From the solitary self onwards, each of the eight, up to the clinging to the appearance of being true to the enjoyer by focusing on the basis of the path of no learning, is taken as a subject, and the dharma characteristics are similar. Among them, the first four apprehensions are the apprehension of substance in terms of the person, which is the afflictive obscuration that belongs to the category of what is to be abandoned by the Hearers. The latter five are the apprehension of substance in terms of the dharma. In this regard, in the fifth chapter, it is taught by dividing the apprehension of substance to be abandoned by seeing and abandoning into nine. Second, subject: The mind that clings to the appearance of being merely imputed to the enjoyer by focusing on the aggregates that are the basis of imputation of the imputed person is the apprehension of imputation, because it is a mind that clings to the appearance of being merely imputed to the enjoyer by focusing on the object of its own imputation. Similarly, from the generation of the mind that is the basis of imputation of the imputed person onwards, each of the eight, up to the mind that clings to the appearance of being merely imputed to the enjoyer by focusing on the path of no learning, is taken as a subject, and the dharma characteristics are similar. These are only the category of what is to be abandoned by the Bodhisattvas, because the Hearers and Solitary Realizers do not make the apprehension of imputation as something to be abandoned. In this regard, the apprehension of imputing the nine imputed dharmas as imputed is the apprehension of imputation in terms of the person. The apprehension of imputing the nine bases of imputation as imputed is the apprehension of imputation in terms of the dharma. In the fifth chapter, it is taught by dividing the apprehension of imputation to be abandoned by seeing and abandoning into nine. Third, subject: The four apprehensions mentioned as such (དེཾ་，无梵文，that) possess the four parts of ascertainment of the Great Vehicle in number, because they possess the nature of the four subsequent attainments of the parts of ascertainment of the Great Vehicle in number. The way of possessing the implied negation apprehension and the four samādhis should also be applied. Third, the extensive explanation of Yongdzin Geshe is divided into three. First, sentence: The parts of ascertainment are taught before the Yongdzin apprehension in the concise explanation, which is necessary because it is for the sake of easily combining the verses of the concise explanation. The parts of ascertainment in the extensive explanation Yong