Tibetan
རྟོགས་པ་གཅིག་ཏུ་ཡང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ། བློ་དེས་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ཆོས་གཉིས་སྣང་ནུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་ནི་ཡོད་ཅིང་། སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་མི་སྣང་བའི་ཆ་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གཞག་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུགས་འདི་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་མཐོང་ལམ་གྱི་རྣམ་གཞག་ཡིན་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་དོན་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་གྱིས་ཀྱང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པས་གདགས་གཞི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྐྱེ་མེད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་དགོས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་དོན་མཐོང་བ་ཡོད་པར་བཞེད་དོ། །འོ་ན་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཅུ་དྲུག་མ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེ་ན། མི་རྟག་ལ་སོགས་བཅུ་དྲུག་ལ་ངེས་ཤེས་དྲངས་པའི་ཆ་ནས་རྟོགས་པར་གཞག་པ་ཡིན་གྱི་བློ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་ན་སྣང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་བཞིན་ནོ། །འདི་ཉིད་མགོན་པོ་བྱམས་པ་ཡང་བཞེད་དེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་མཉམ་གཞག་སྐྱེས་ནས་རྒྱུན་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་ཆོས་དབྱིངས་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བས་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་སྤྲོས་པ་སྣང་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། མཐོང་ལམ་མཉམ་གཞག་དེ་ཡང་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་གྱི་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་དེ་སྐྱེས་པའི་ཡུན་ཚད་དེ་ལ་རང་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་ཀྱི་ངེས་ཤེས་ལྟ་བུའམ། གང་ཟག་གོང་མས་གཞན་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་གཟིགས་པའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་མང་དུ་ཡོད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་རྗེས་ཀྱི་ངེས་ཤེས་འདྲེན་པའི་གྲངས་ལ་ལྟོས་ནས། སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ །འདི་ལ་དགོངས་ནས་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཕལ་ཆེར་ལས། སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་ཤིང་། ལུགས་འདིའི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་གཉིས་ཀ་ལས། ལམ་ཤེས་གཞི་ཤེས་རྣམ་རྫོགས་སྦྱོར་བའི་སྐབས་སུ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་སོ། །འཕགས་སེང་གཉིས་ཀྱི་བཞེད་པ་ཡང་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཉིར་སྣང་དང་འགྲེལ་ཆེན་གཉིས་ལས། གཞི་ཤེས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་སངས་རྒྱས་སྟོང་སྨོས་པ་ནི་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ལས་གྲངས་ལྷག་པ་མེད་པའི་དཔང་པོར་གསུངས་ཤིང་སྐབས་གཉིས་པར་འགྲེལ་ཆེན་ལས་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་སོ་སོར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་ན་སྤྱིར་བཅུ་དྲུག་ཙམ་སྨོས་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཞེས་སྨོས་མི་རིགས་ཏེ། དཔེར་ན། མཐོང་སྤང་གཉེན་པོའི་ཚོགས་སྒྲུབ་བཞི་དང་། མཐོང་ལམ་རྩེ་སྦྱོར་བཞི་ལ་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མཉམ་གཞག་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་འོག་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །གསུམ་པ་ནི། བསྟན་བཅོས་འདིར་བཤད་པའི་སྐབས་གོང་འོག་གི་མཐོང་ལམ་ཐམས་ཅད་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཆོས་དབྱིངས་མཐོང་ཚུལ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དེ། ཆོས་དབྱིངས་ཆ་ཤས་མེད་པ་ལ་མཐོང་མ་མཐོང་ཆ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་མཉམ་གཞག་སྐྱེས་ནས་ཇི་སྲིད་རྒྱུན་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་ཆོས་དབྱིངས་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་དང་། རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་བློ་གཉིས་པོ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ནུབ་ནས་དམིགས་རྣམ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་བཟོས་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་ཞི་ཆར་གྱི་ཆོས་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་དབྱིངས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ལུགས་འདི་ལ་མེད་དོ། །སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་རྣམས་མཐོང་ལམ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔར་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བར་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ་ཊཱི་ཀ་ལས། བདེན་བཞི་ལ་སྒྲོ་འདོགས་མང་དུ་ཡོད་པས་དེ་དག་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མཉམ་གཞག་གི་གནས་སྐབས་སུ་རིམ་བཞིན་དུ་ཐོབ་ཅིང་། ནུས་པ་ཐོབ་པ་ལ་རྟོགས་པའི་ཐ་སྙད་འཇོག་པས་ན་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མཐོང་ལམ་དུ་འཐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཁོ་བོའི་རྟོག་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་པོར་མཐོང་བའི་མཉམ་གཞག་གི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་སུ་གཏོགས་པས་མཐོང་ལམ་དུ་འཇོག་སྟེ། དཔེར་ན། ཆོས་མཆོག་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་གཉིས་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་མ་ཡིན་ཀྱང་དེའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་ཏུ་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །བཞི་པ་ནི། འོ་ན་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྗེས་ཀྱི་ངེས་ཤེས་འདྲེན་པའི་ནུས་པ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སོ་སོར་ཐོབ་པས་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ཞེས་པ་ཙམ་གྱི་གྲ
Chinese
因为完全不显现为一个证悟的缘故。如果这样说，则没有过失，因为，那个智慧以显现和隐没的方式证悟生灭二法是存在的，并且从不显现刹那先后差别的角度安立为仅仅是一个现观。这个宗派是三乘共同的见道之安立，如果问声闻的见道如何证悟无生灭之义？声闻的见道也现量证悟人无我，因此作为假立基础的五取蕴必须现量证悟为无生，所以认为见到缘起无生灭之义是存在的。如果这样，则不能证悟无常等十六行相了吗？如果这样问，从引生无常等十六行相之定解的角度安立为证悟，但不是在那个智慧的面前显现，譬如大乘的见道一样。此理怙主慈氏菩萨也这样认为，因为大乘的见道从生起等持到未穷尽之间，现量见到法界远离一切戏论，所以显现刹那先后的戏论是相违的缘故。第二，那个见道等持也不是最后时刻的刹那，而是行为圆满的刹那，因此在它生起的时间里，就像自续的后得定解一样，或者上位者以他心通照见时，有很多刹那先后的差别，那些也依赖于引生后得定解的数量，而安立为十六个刹那。考虑到此，在大多数的经和论中，都说是十六个刹那。并且此宗的经和论二者中，在道智、基智、圆满结合的场合，都说是十六个刹那。圣解脱军和狮子贤二者的观点也是这个，因为在《明显释》和《大疏》二者中，在基智的见道场合提到千佛，是作为见道没有超过十六个刹那之数量的证据而说的，并且在第二场合，《大疏》中如前所说，依赖于各自的现观而说是十六个刹那。如果
English
Because it does not appear as a single realization. If you say so, there is no fault, because that wisdom does have the realization of the two dharmas of arising and ceasing in the manner of appearing and disappearing. And from the point of view of not appearing the difference between the previous and later moments, it is only established as one direct perception. This tenet is the establishment of the path of seeing of all three vehicles, so if you ask how the path of seeing of the Hearers realizes the meaning of no arising and ceasing? The path of seeing of the Hearers also directly realizes the selflessness of the person, therefore the five aggregates of appropriation, which are the basis of imputation, must be directly realized as unborn, so it is believed that there is seeing of the meaning of dependent arising as no arising and ceasing. If so, then the sixteen aspects such as impermanence will not be realized? If you ask, from the point of view of generating certainty about the sixteen aspects such as impermanence, it is established as realization, but it does not appear in the face of that wisdom, just like the path of seeing of the Great Vehicle. This is also what the Lord Maitreya believes, because the path of seeing of the Great Vehicle, from the arising of meditative equipoise to the exhaustion of the continuum, directly sees the dharmadhatu as being free from all elaborations, so the appearance of elaborations of the previous and later moments is contradictory. Second, that path of seeing meditative equipoise is not the moment of the final moment, but the moment of complete action, so in the duration of its arising, like the subsequent ascertainment of the Svātantrika, or when a superior person sees with clairvoyance knowing the minds of others, there are many differences between the previous and later moments. Those are also dependent on the number of subsequent ascertainments generated, and are established as sixteen moments. Considering this, in most of the sutras and treatises, it is said to be sixteen moments. And in both the sutras and treatises of this tenet, in the context of the combination of the path wisdom, the basis wisdom, and the complete combination, it is said to be sixteen moments. The views of the two, Ārya Siṃha and Siṃhabhadra, are also this, because in both the Nirnayasamgraha and the Great Commentary, the mention of a thousand Buddhas in the context of the path of seeing of the basis wisdom is said to be evidence that the path of seeing does not exceed the number of sixteen moments, and in the second context, in the Great Commentary, as previously explained, it is said to be sixteen moments depending on the respective direct perceptions. If
Chinese
如果认为这十六个刹那是以遣除（障碍）的方式来划分的，而不是指刹那的先后差别，那么，一般来说，说十六个（即可），没有必要特意说“十六个刹那”，就像见道所断的对治道的四种集合（暖、顶、忍、世第一法）和见道顶加行四者，没有“四个刹那”这样的词语差别一样。对于这样的十六个等持刹那，安立为苦法智忍等十六种行相的理由，将在下文阐述。 第三，本论中所说的所有上下见道，都是大乘的见道，因此，十六个刹那在证悟法界方面没有差别，因为法界是无分（无有部分）的，对于无分的法界来说，没有见与不见的二分。像这样的等持生起后，直到相续圆满之前，都远离一切法界的戏论，并且，能证悟的二种智慧，二取能显现的（境和识）都已泯灭，没有了所缘和行相不同的差别。因此，以苦法智忍本身就能现量见到真谛寂灭的法界，而不是依次见到四谛的法界，这个差别在本论中是没有的。 如果有人问：后面的刹那将不是见道，因为没有将先前未见的变为可见的缘故。对此，在 टीका（注释）中回答说：因为对四谛有很多增益，所以在等持的阶段，逐渐获得遣除这些增益的定解能力，并且，获得能力就安立为证悟，因此，可以将未证悟的变为证悟，所以安立为见道是合理的。 我认为，最初见到法性的等持相续，属于见道的范畴，所以安立为见道。例如，小、中两种世第一法，虽然不是世间一切法中最殊胜的，但因为属于它的范畴，所以安立为世间第一法。 第四，如果问：那么，刹那的先后差别是什么样的呢？因为每一个刹那都分别获得引出后续定解的能力，所以才会有第一个刹那和第二个刹那这样的名称。
English
If it is thought that these sixteen moments are divided in terms of eliminating (obstacles), and not referring to the difference between the order of moments, then, generally speaking, it is enough to say sixteen, and there is no need to specifically say "sixteen moments," just as there is no difference in terms like "four moments" for the four collections of antidotes to be abandoned on the path of seeing (warmth, peak, forbearance, and the highest mundane dharma) and the four peak practices of the path of seeing. The reason for establishing these sixteen samadhi moments as sixteen aspects such as the forbearance of the dharma-wisdom of suffering will be explained below. Third, all the upper and lower paths of seeing discussed in this treatise are only the Mahayana path of seeing. Therefore, all sixteen moments have no difference in terms of realizing the dharmadhatu, because the dharmadhatu is indivisible, and for the indivisible dharmadhatu, there is no division of seeing and not seeing. After such samadhi arises, until the continuum is perfected, it is free from all elaborations of the dharmadhatu, and the two wisdoms that can realize it, the dualistic appearances (object and subject), have vanished, and there is no difference in the object and aspect. Therefore, with the forbearance of the dharma-wisdom of suffering itself, one can directly see the peaceful dharmadhatu of truth, rather than seeing the dharmadhatu of the four truths in sequence. This difference does not exist in this system. If someone asks: The later moments will not be the path of seeing, because there is no cause to make what was previously unseen visible. In response, the टीका (commentary) says: Because there are many superimpositions on the four truths, in the stage of samadhi, the ability to eliminate these superimpositions is gradually obtained, and establishing the attainment of ability as realization, therefore, it is reasonable to establish the path of seeing as it is possible to transform what is not realized into realization. I think that the continuum of samadhi that first sees the nature of reality belongs to the category of the path of seeing, so it is established as the path of seeing. For example, the small and medium mundane highest dharmas, although not the most supreme of all mundane dharmas, are established as the mundane highest dharma because they belong to its category. Fourth, if asked: Then, what is the difference between the earlier and later moments? Because each moment separately obtains the ability to elicit subsequent definite understanding, there will be names such as the first moment and the second moment.