Tibetan
་གཞན་དག་ལས། །ཁྱད་དུ་འཕགས་པས་ཁྱད་པར་ལམ། །ཞེས་པའི་མཐོང་ལམ་དུ་བསྟན། མཐོང་ཟིན་རྒྱུན་ལྡན་དུ་བསྒོམ་པ་སྒོམ་ལམ་ནས་ཡོད་པས། སྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཟབ་པ་སྟེ། །ཞེས་པའི་སྒོམ་ལམ་དུ་བསྟན་ཏོ། །དྲི་བ་གསུམ་པའི་ལན་ནི། ས་བདུན་པའི་ཡོངས་སྦྱོང་གི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་མཚན་འཛིན་མཐའ་དག་སླར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དེའི་ཆེ་བ་སྟེ། རང་གི་སྤང་བྱ་སླར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་པ་གཉེན་པོའི་ཆེ་བར་འཇོག་པ་ནི་གཉེན་པོ་སྤྱིའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ས་བདུན་པར་ཐོབ་སྟེ། ས་བདུན་པའི་མཉམ་གཞག་དེས་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོགས་པ་ཉི་ཤུ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་བ་བཞི་པའི་ལན་ནི། ཉན་རང་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། དེ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དོན་གཅིག་པས་ས་བདུན་པའི་སྔ་རོལ་དུ་མ་ཐོབ་སྟེ། ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ཀྱི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་ཉན་རང་དང་ཐུན་མོང་བར་གྱུར་པའི་མཚན་འཛིན་མངོན་གྱུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཉན་རང་ལས་འདས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྔ་རོལ་དུ་ཡང་ཡོད་པར་གྲུབ་བོ། །ཉན་རང་དང་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ཀྱི་བྱང་སེམས་གཉིས་ཀ་ལ་ཐུན་མོང་དུ་འབྱུང་བའི་མཚན་འཛིན་སླར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཚེ་ཉན་རང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན་པས། འཇུག་པར། ས་བརྒྱད་པར་ཉོན་མོངས་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་ཞི་བས་ཁམས་གསུམ་གྱི་བླ་མ་ཐོབ་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དཔལ་ལྡན་ཞི་བ་ལྷའི་བཞེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ཏུ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་ནི། དཔེར་ན་ཆུ་ཤིང་སྡོང་པོ་དག །ཆ་ཤས་ཕྱེ་ན་འགལ་མེད་པ། །དེ་བཞིན་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཡིས། །བཙལ་ན་བདག་ཀྱང་ཡང་དག་མིན། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། ཇི་ལྟར་བཙལ་བའི་ཚུལ་ནི། ལུས་ནི་རྐང་པ་བྱིན་པ་མིན། །ཞེས་པ་ནས། །ཕྱི་དང་ནང་ནའང་ལུས་མེད་ན། །ཇི་ལྟར་ལག་སོགས་ལ་ལུས་ཡོད། །ལག་སོགས་རྣམས་ལས་གཞན་མེད་ན། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཡིན། །ཞེས་ལུས་བཙལ་ནས་མ་རྙེད་པའི་ཚུལ་དང་། དེ་བཞིན་སོར་མོའི་ཚོགས་ཡིན་ཕྱིར། །ལག་པའང་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར། །དེ་ཡང་ཚིགས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ཕྱིར། །ཚིགས་ཀྱང་རང་གི་ཆ་ཕྱེ་བས། །ཞེས་པ་ནས། མཁའ་བཞིན་དེས་ན་རྡུལ་ཡང་མེད། །ཅེས་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་བར་ཡང་མི་རྙེད་པར་གསུངས་པས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ལ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་བདེན་མེད་རྟོགས་པ་དགོས་པར་བཞེད་དོ། །འོན་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་རྒྱས་པའི་ཚུལ་གཉིས་པོ་མ་རྟོགས་པར་བཞེད་དེ། སེམས་ནི་དམིགས་དང་བཅས་རྣམས་ཀྱི། །མྱ་ངན་འདས་པའང་དཀའ་བར་གནས། །ཞེས་ཉན་རང་ལ་མངོན་ཞེན་གྱི་དམིགས་པ་ཡོད་པས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ལེན་མི་སྲིད་པའི་མྱང་འདས་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་སྤངས་པས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ལེན་མི་སྲིད་པའི་མྱང་འདས་ཐོབ་བོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་སྤངས་མ་ཐག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་པར་འགྱུར་བ་ལས་ལྷག་ཅེས་མྱང་འདས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པས་བསལ་ལོ། །ཞེས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་སྤངས་པས་གྲོལ་ན་དེ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་དེར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོར་ན་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལྟ་བའི་ཁྱད་པར་ལ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་དང་། བྱམས་པ་དང་། ཀླུ་སྒྲུབ་དང་། ཞི་བ་ལྷ་དང་། ཟླ་བ་གྲགས་པ་དང་། འཕགས་སེང་གཉིས་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། འོན་ཀྱང་ཐ་སྙད་འཇོག་ལུགས་ནི་མི་འདྲ་བར་སྣང་སྟེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་གང་ཟག་བདེན་མེད་རྟོགས་པ་ལ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་དང་། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། ཉན་རང་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཡོད་པར་བཞེད་ལ། བྱམས་ཆོས་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པས་ནི་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བྱས་ནས། ཉན་ཐོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་མེད། རང་རྒྱལ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཀྱི་ཕྱེད་རྟོགས་པ་ཡོད། ཐེག་ཆེན་ལ་བདག་མེད་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པ་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཐ་སྙད་མི་འདྲ་བ་གཉིས་འབྱུང་བའི་དགོས་པ་གང་ཞེ་ན། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོར་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་བསླབ་པར་གསུངས་པའི་ཐུན་མོང་བའི་ལྟ་བ་དང་། ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་གཉིས་ཀ་གཏན་ལ་དབབ་པར་མཛད་པས་དེའི་ཚེ་དངོས་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་བདེན་མེད་དུ་མ་རྟོགས་པར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པར་འདོད་པ་དེ་བཀག་ནས་ཕུང་པོ་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་བདག་མེད་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་མཛད་དོ། །འདི་ལ་དགོངས་ནས་འཇུག་འགྲེལ་དུ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ལ་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་ཙམ་དུ་གསུངས་སོ། །མགོན་པོ་བྱམས་པས་ནི། གཞན་གྱིས་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པར་མཛད་པས། བྱང་སེམས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་གཅིག་ཉིད་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རྟོགས་རིགས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་དགོས་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྟོགས་པའི་རྣམ་གཞག་མཛད་དོ། །འོ་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྟོགས་པ་གཅིག་ཉིད་ལ་རྟོགས་རིགས་གསུམ་དུ་འཇོག་པའི་དགོས་པ་གང་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་ལམ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་ལམ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་གསུམ་གྱི་དམིགས་རྣམ་སོ་སོར་ཤེས་དགོས་ལ་དེའི་ཚེ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་པ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ལ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་སྟེ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལྟ་བའི་ཁྱད་པར་འཇོག་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི། ཉན་རང་གིས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་ན་ཉི་ཚེ་བ་དང་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཅེས་པ་དང་འགལ་ལོ། །ཞེ་ན། དེའི་དོན་རྟོགས་པ་ཉི་ཚེ་བ་ཡིན་པས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་བདེན་མེད་ཙམ་ལས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མཐའ་དག་རྟོགས་པ་མེད་པར་བཤད་ཟིན་པས་ཅིའི་ཕྱིར་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བར་བྱེད། གལ་ཏེ་ཉན་རང་གི་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྐྱེ་མེད་རྟོགས་ན་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཅུ་དྲུག་རྟོགས་པའི་བློ་དེ་ཉན་རང་གི་རྟོགས་རིགས་སུ་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་གཉིས་ཀར་ལས་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་སྙམ་ན། དེ་ནི་མཉམ་གཞག་གི་ཡུལ་མཐོང་ཚུལ་མ་ཡིན་གྱི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱིས་ངེས་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པ་ཐ་དད་པ་དང་། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡང་མཉམ་གཞག་གི་དབང་དུ་བྱས་སོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་ནི་ཞེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ཉན་རང་གི་མཐོང་སྒོམ་མཉམ་གཞག་ན་མངོན་ཞེན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དུ་ན་ཉན་རང་གི་མཐོང་སྒོམ་མཉམ་གཞག་ལ་རྟོགས་རིགས་ཐ་དད་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་འབྲས་བུ་དང་པོ་སོགས་རྟོགས་རིགས་ཐ་དད་དུ་སྟོན་པའི་གཞུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ན་ཉིར་སྣང་དུ། ཏིལ་གྱི་དཔེས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྒོམ་ལམ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མཐོང་སྒོམ་རྟོགས་རིགས་ཐ་དད་མེད་ཀྱང་ནུས་པ་ཐ་དད་ཡོད་པར་བཤད་པ་དང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགལ། ཁྱེ
Chinese
从其他之中，超胜的即是殊胜道，如是于见道中开示。见后恒常修习，从修道而有，故修习之道甚深，如是于修道中开示。第三问的回答是，如第七地之遍净时所说，对于法与补特伽罗执持相状的一切相执，令其成为不复生之法性，是其伟大之处。将自之所断令其成为不复生之法性，安立为对治之伟大，乃是对治共同之法性之故。此即于第七地获得，以第七地之等持，于后得位引生解脱门三学等二十种证悟之故。第四问的回答是，由于远远超越声闻独觉，以及压伏彼等意义相同，故于第七地之前未获得。因为于第七地以下之后得位之情况下，仍有与声闻独觉共同之相执现行生起之故。由此之势，超越声闻独觉，以及见解特别超胜，于先前亦已成立。声闻独觉与第七地以下之菩萨二者皆共同生起之相执，于令其成为不复生之法性之时，即是压伏声闻独觉，故于《入行论》中云：第八地时烦恼及根本皆寂灭，故得三界之尊主。此亦为圣者寂天之意趣，于《入菩萨行论》中，修习补特伽罗无我之理，譬如水树树木等，若分其分则无有相违，如是若以分别而寻觅，则我也非真实。如是宣说，如何寻觅之理是，身体非是足胫等，从彼，内外亦无有身体，云何手等有身体？手等若无有其他，彼等云何而存在？如是寻觅身体而未得之理，以及如是手指之集合之故，手又将成为何者？彼亦是节之集合之故，节亦由自之分所分，如是乃至如虚空般，故微尘亦无有。如是宣说身体之支分乃至微尘亦不可得，故为了悟补特伽罗无我，取蕴之无实
English
From others, the superior one is the path of distinction, as shown in the path of seeing. Constant meditation after seeing exists from the path of meditation, so the path of meditation is profound, as shown in the path of meditation. The answer to the third question is that, as explained during the complete purification of the seventh ground, making all the object-grasping that grasps at characteristics in relation to phenomena and individuals into a nature of non-rebirth is its greatness. Establishing making one's own objects of abandonment into a nature of non-rebirth as the greatness of the antidote is because it is a common nature of the antidote. That is attained on the seventh ground, because the equipoise of the seventh ground leads to twenty realizations such as knowing the three doors of liberation in the post-meditation state. The answer to the fourth question is that since it is far beyond the Hearers and Solitary Realizers, and subduing them is the same meaning, it is not attained before the seventh ground. Because even in the post-meditation state below the seventh ground, object-grasping that is common to Hearers and Solitary Realizers still manifestly arises. By the force of that, surpassing Hearers and Solitary Realizers, and having a particularly superior view, is also established as existing earlier. When the object-grasping that commonly arises for both Hearers and Solitary Realizers and Bodhisattvas below the seventh ground is made into a nature of non-rebirth, it is subduing Hearers and Solitary Realizers, so it is said in the "Entering the Middle Way": "On the eighth ground, afflictions and their roots are pacified, so one attains the lord of the three realms." This is also the intention of the glorious Shantideva, in the "Engaging in Bodhisattva Deeds": "The way to meditate on the selflessness of persons is like this: For example, water, trees, and tree trunks, if their parts are divided, there is no contradiction. Likewise, if one searches with analysis, the self is also not real." As he said, the way to search is: "The body is not the feet or shanks," and so on. "If there is no body inside or outside, how can the hands and so on have a body? If there is nothing other than the hands and so on, how can they exist?" Thus, the way of searching for the body and not finding it, and likewise, "Because it is a collection of fingers, what will the hand become? Because that is also a collection of joints, the joints are also divided by their own parts," and so on. "Like space, therefore, there is not even a particle." Thus, he said that even the limbs of the body, down to the particles, cannot be found, so in order to realize the selflessness of persons, the aggregates of appropriation are unreal.
Chinese
认为需要证悟。然而，认为没有证悟两种空性增广之理，因为：心识与对境相系缚，涅槃亦是难安住。因为经中说声闻缘觉有实执的对境，所以没有不可能受生于轮回的涅槃。如果认为断除烦恼就能获得不可能受生于轮回的涅槃，那么这样一来，断除烦恼的同时也应断除痛苦，因为涅槃中有痛苦所以遮破。这即是说：若以断烦恼而解脱，则彼断烦恼即成解脱。如是说。总之，关于三乘见解的差别，要知道弥勒、龙树、寂天、月称和圣僧二者与般若经的观点并没有任何不一致之处。第三，然而名言安立的方式似乎不同，龙树父子认为证悟人无我，就是证悟人无我，认为证悟取蕴无自性，就是证悟法无我，因此认为声闻缘觉也有证悟法无我。而弥勒师徒等则将证悟取蕴无自性作为证悟人无我的支分，因此说声闻没有证悟法无我，缘觉证悟了法无我的一半，大乘证悟了二无我。那么，出现两种不同名言的必要是什么呢？因为龙树认为般若经中说三乘都能获得菩提，所以为了确立般若经中共同的见解和不共同的大乘见解，当时实事论者认为声闻没有证悟取蕴无自性就证悟了人无我，为了遮破这种观点，为了让他们知道证悟了蕴无自性，所以才作了证悟二无我的差别。考虑到这一点，《入行论》中说，声闻所证悟的法无我，仅仅是断除三界中所行烦恼的方法。怙主
English
It is considered necessary to realize. However, it is believed that the two ways of expanding emptiness are not realized, because: "The mind is bound with objects, and Nirvana is also difficult to dwell in." Because it is said in the sutras that Sravakas and Pratyekabuddhas have objects of clinging to reality, so there is no Nirvana that cannot be reborn in Samsara. If it is thought that Nirvana, which cannot be reborn in Samsara, can be attained by abandoning afflictions, then in this way, suffering should also be abandoned at the same time as abandoning afflictions, because Nirvana has suffering, so it is refuted. This means: "If liberation is achieved by abandoning afflictions, then liberation is achieved immediately after abandoning afflictions." It is said like this. In short, regarding the difference in the views of the three vehicles, it should be known that there is no inconsistency between Maitreya, Nagarjuna, Shantideva, Chandrakirti, and the two Holy Sanghas with the views of the Prajnaparamita Sutra. Third, however, the way of establishing terms seems to be different. Nagarjuna and his son believed that realizing the non-self of a person is realizing the non-self of a person, and realizing that the aggregates of grasping are without inherent existence is realizing the non-self of phenomena. Therefore, they believed that Sravakas and Pratyekabuddhas also realized the non-self of phenomena. However, Maitreya and his followers regarded the realization that the aggregates of grasping are without inherent existence as a branch of realizing the non-self of a person. Therefore, they said that Sravakas did not realize the non-self of phenomena, Pratyekabuddhas realized half of the non-self of phenomena, and the Mahayana realized both non-selfs. So, what is the necessity of having two different terms? Because Nagarjuna believed that the Prajnaparamita Sutra said that all three vehicles could attain Bodhi, in order to establish both the common view in the Prajnaparamita Sutra and the uncommon Mahayana view, at that time, the realists believed that Sravakas realized the non-self of a person without realizing that the aggregates of grasping were without inherent existence. In order to refute this view, in order to let them know that the aggregates were realized to be without inherent existence, the difference between realizing the two non-selfs was made. Considering this, in the Commentary on Entering, it is said that the non-self of phenomena realized by Sravakas is only a method to abandon the afflictions that are practiced in the three realms. The Lord