Tibetan
མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་དང་། བྱང་སེམས་ཀྱི་ས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟེ། ས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་། ཤེས་རབ་སྙིང་པོས་ནི་ལམ་ལྔའི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་བཤད་བྱའི་མདོ་གང་ཞེ་ན། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཕགས་བཞིའི་ཡུམ་དུ་གྱུར་པའི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོར་སྟོན་པས་ཡུམ་གྱི་ཐ་སྙད་འཐད་པས་དེ་ཉིད་འདིར་བཤད་པར་བྱ་བའི་མདོ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་སྔ་རབས་པ་ཁ་ཅིག ཤེར་ཕྱིན་གྱི་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་དེ་ལ་མགོན་པོ་བྱམས་པས་མཛད་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་དང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་དབུ་མ་རིགས་པའི་ཚོགས། དཔའ་བོས་མཛད་པའི་འབུམ་ཊཱིཀ ཕྱོགས་གླང་གིས་མཛད་པའི་བརྒྱད་སྟོང་དོན་བསྡུས་ཏེ་བཞིར་གྲངས་ངེས་སོ། །འོ་ན་དེ་དག་གིས་སྲོལ་ཇི་ལྟར་ཕྱེ་ན། དང་པོས་ནི་སྦས་དོན་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་རིམ་པ་གསལ་བར་མཛད་ལ། གཉིས་པས་ནི། དངོས་བསྟན་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་གསལ་བར་མཛད། གསུམ་པས་ནི་ཡུམ་གྱི་དོན་སྒོ་གསུམ་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏེ། སྒོ་གསུམ་ནི་ཐོག་མར་གླིང་གཞིས་སྐབས་ཕྱེ་ནས་གདུལ་བྱ་དབང་རྣོན་ལ་ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཡུམ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་གང་གིས། གང་གི་ཕྱིར། གང་ལ་བསླབ་ཚུལ་བཞིས་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ནི་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་སྒོ། དེ་ནས་སྐབས་དང་པོའི་བར་ལ་འབྲིང་དུ་བསྟན་པའི་སྒོ། དེ་ནས་མཇུག་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་སྒོ་སྟེ་གསུམ་མོ། །རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ནི། དང་པོ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། དེ་ནས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་གཅིག་དང་། དེ་ནས་བརྒྱ་བྱིན་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་གཉིས་དང་། རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་གཉིས་དང་། ཀུན་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གཏད་པ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་གོ །བཞི་པས་ནི་ཡུམ་གྱི་གཙོ་བོའི་དོན་སོ་གཉིས་སུ་བསྡུས་ནས་སྟོན་ཏེ། བརྒྱད་སྟོང་དོན་བསྡུར། རྟེན་དང་དབང་དུ་བྱ་བ་དང་། །ལས་ནི་སྒོམ་པ་དང་བཅས་དང་། །རབ་དབྱེ་རྟགས་དང་ལྟུང་བ་དང་། །ཕན་ཡོན་བཅས་པར་ཡང་དག་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལ་རྟེན་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས། དབང་དུ་བྱ་བ་འཁོར། ལས་ཡུམ་ལ་ཆོས་སྤྱོད་བཅུས་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པ། སྒོམ་པ་རྣམ་གཡེང་གི་རྣམ་རྟོག་བཅུའི་གཉེན་པོར་སྒོམ་པ་བཅུ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག རྟགས་ལ་བདུད་ལས་ཀྱི་རྟགས་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་གཉིས། ལྟུང་བ་ཤེར་ཕྱིན་སྤངས་ན་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བ། ཕན་ཡོན་སྟོང་གསུམ་རིན་པོ་ཆེས་བཀང་ནས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་བས་ཡུམ་ལ་སྤྱད་ན་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་འདོད་དོ། །ཤེས་བྱ་ཀུན་རིག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་སྔ་མ་གཉིས་ལས་སྲོལ་འབྱེད་གཞན་མ་ཡིན་པས་ན་སྲོལ་འབྱེད་ལ་སྔ་མ་གཉིས་སུ་ངེས་སོ་ཞེས་བཞད་དོ། །འདི་ཉིད་དོན་ལ་ཡང་གནས་ཏེ། སྤྱིར་ཡུམ་གྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པ་ཙམ་གྱིས་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་མན་ངག་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་འགྲེལ་པ་མ་ཡིན་པར་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་བཀའི་དགོངས་པ་རང་དབང་དུ་འགྲེལ་པ་ལ་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་དུ་འཇོག་པ་གང་ཞིག དེ་ལ་སྔ་མ་གཉིས་པོ་དེར་ངེས་ཤིང་། ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་གཞན་གྱི་མན་ངག་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་འགྲེལ་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲེལ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཙམ་གྱིས་སྲོལ་འབྱེད་སོ་སོར་འཇོག་ན་རྩ་བ་ཤེས་རབ་དང་། འཇུག་པ་ཡང་སྲོལ་འབྱེད་སོ་སོར་འགྱུར་ཏེ། སྔ་མས་ནི་རྟེན་འབྲེལ་མཐའ་བརྒྱད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་འགྲེལ། ཕྱི་མས་ནི་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་ལས་བཤད་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་འགྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཕྱི་མ་གཉིས་པོ་གང་གི་མན་ངག་ལ་བརྟེན་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གིས་ནི་མགོན་པོ་བྱམས་པའི་མན་ངག་ཐོགས་མེད་ནས་བརྒྱུད་དེ། དབྱིག་གཉེན་ལས་ཐོས་པ་ཡིན་ལ། སློབ་དཔོན་དཔའ་བོས་ནི་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་མན་ངག་འཕགས་པ་ལྷ་ལས་ཐོས་པས་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་སྲོལ་འབྱེད་གཉིས་སུ་ངེས་ན་དེས་སྲོལ་ཇི་ལྟར་ཕྱེ་སྙམ་ན། སྤྱིར་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་ཀའི་ལམ་བསྟན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་བསླབ་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཤིང་། མཐར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ལ་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ནི་གླེང་གཞི་དང་མཐུན་པ་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་ལམ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞིང་། ལུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་རིམ་ཁོ་ན་བསྟན་ཏེ། གཞན་གྱིས་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དང་།
Chinese
信解地，菩萨地，佛地，此为三地之分类。般若心经则阐述五道之分类。那么，应宣说的经是哪一部呢？所有般若波罗蜜多经，皆以证悟无我的智慧为主要内容，此智慧是四圣之母，因此以“母”来称呼是恰当的，所以此经是应在此宣说的经典。第二，一些古代学者认为，般若波罗蜜多经的释论之车轨开创者，即弥勒怙主所著的《现观庄严论》，龙树所著的《中观理聚》，英雄所著的《十万颂释》，以及陈那所著的《八千颂义集》，此四部论典是数量确定的。那么，它们是如何开创宗风的呢？第一部论典，清晰地阐明了隐义现观的次第。第二部论典，清晰地阐明了直接显示的空性见。第三部论典，通过三门十一类来阐述母义。三门是指，首先在开篇时，区分了根基，对于根器敏锐的众生，如舍利子菩萨摩诃萨，想要以一切方式证得一切法，就应修学般若波罗蜜多。通过“以何故，为何，于何处修学”四种方式，概括性地阐述了所有意义，这是概括性阐述之门。然后，到第一品之间，是中等阐述之门。之后，到结尾圆满阐述，是广说之门，此为三门。十一类是指，首先是向舍利子宣说，然后是善现所说为一，然后是向帝释天宣说为二，向善现宣说为四，向弥勒宣说为二，向阿难宣说后完全交付，共计十一。第四部论典，将母经的主要意义归纳为三十二类来阐述，即《八千颂义集》所说：“所依及所为，事业与修持，差别相与堕，功德皆当说。”其中，所依是指导师佛陀，所为是指眷属，事业是指如何以十法行修持母经，修持是指作为对治十种散乱分别的十种修持，差别是指十种空性。
English
The ground of faith, the ground of Bodhisattvas, and the ground of Buddhas, these are the classifications of the three grounds. The Heart Sutra explains the classifications of the five paths. So, which Sutra should be explained? All the Prajñāpāramitā Sutras mainly teach the wisdom of realizing selflessness, which is the mother of the four noble ones, so it is appropriate to call it "mother," so this Sutra is the classic to be explained here. Secondly, some ancient scholars believe that the founders of the chariot of commentaries on the Prajñāpāramitā Sutra are Maitreya's Abhisamayalankara, Nagarjuna's Madhyamaka-śāstra, the hero's commentary on the Hundred Thousand Verses, and Dignāga's summary of the Eight Thousand Verses, these four treatises are definite in number. So, how did they create the tradition? The first treatise clearly explains the order of hidden meaning and realization. The second treatise clearly explains the view of emptiness directly shown. The third treatise explains the meaning of the mother through three doors and eleven categories. The three doors are, first of all, in the opening chapter, the basis is distinguished, and for sentient beings with sharp faculties, such as Shariputra Bodhisattva Mahasattva, who want to attain all dharmas in all ways, they should study the Prajñāpāramitā. Through the four ways of "for what reason, why, where to study," all meanings are summarized and explained, this is the door of summarized explanation. Then, up to the first chapter, it is the door of medium explanation. After that, the complete explanation to the end is the door of extensive explanation, these are the three doors. The eleven categories are, first, the teaching to Shariputra, then the teaching by Subhuti is one, then the teaching to Indra is two, the teaching to Subhuti is four, the teaching to Maitreya is two, and the complete entrustment after teaching to Ananda, a total of eleven. The fourth treatise summarizes the main meaning of the Mother Sutra into thirty-two categories to explain, that is, the Summary of the Eight Thousand Verses says: "The basis and the purpose, the activity and the practice, the difference, the sign and the fall, the benefits should all be said." Among them, the basis refers to the teacher Buddha, the purpose refers to the retinue, the activity refers to how to practice the Mother Sutra with the ten dharmic practices, the practice refers to the ten practices as antidotes to the ten kinds of distracted thoughts, and the difference refers to the ten kinds of emptiness.
Chinese
第六，徵象方面，有魔业的徵象和不退转的徵象两种。堕落方面，舍弃般若波罗蜜多就会堕入恶趣。利益方面，有人认为，用充满三千世界的珍宝来布施，不如修习佛母般若波罗蜜多功德大。知识全知者说，后两种不是从前两种中开创出来的，因此开创者一定是前两种。这在道理上也站得住脚。一般来说，仅仅解释佛母的密意，并不能成为车乘的开创者。而是依靠其他人的口诀，不是以普遍的方式解释意义，而是通过现量见到法性胜义谛的真实，从而自主地解释佛的密意，才能被认为是车乘的开创者。因此，一定是前两种情况。后两种只是依靠其他人的口诀，以普遍的方式解释意义而已。如果仅仅因为解释方式不同就认为是不同的开创者，那么《根本慧论》和《入中论》也会变成不同的开创者。因为前者是从远离八边戏论的缘起角度来解释，后者是结合《十地经》的教义来解释。那么，后两种是依靠谁的口诀呢？论师陈那（ཕྱོགས་གླང་།，约公元5-6世纪）是从弥勒怙主的口诀，经由无著（ཐོགས་མེད།，约公元4世纪）传下来的，是从世亲（དབྱིག་གཉེན།，约公元4世纪）那里听来的。论师圣天（དཔའ་བོ།，约公元3世纪）是从龙树怙主的口诀，经由圣天（འཕགས་པ་ལྷ།，公元3世纪）听来的，因此是追随他们的。第三，如果确定是两种开创者，那么他们是如何开创的呢？一般来说，《般若经》中已经开示了三乘的道，经中广说，想要修学声闻地的人，也应当修学般若波罗蜜多。最后说，这是为什么呢？因为这部般若波罗蜜多能广大地显示三乘。因此，《现观庄严论》在礼赞时，认为与主题相符，开示了三乘的道，因此赞颂了三智的功德。而在正文部分，则只开示了大乘的道次第，因为经中说“非他人所能体验”。
English
Sixth, regarding the signs, there are two types: the signs of demonic activity and the signs of irreversibility. Regarding downfall, abandoning the Prajñāpāramitā leads to falling into the lower realms. Regarding benefits, some believe that offering charity by filling three thousand worlds with jewels is less meritorious than practicing the Mother Prajñāpāramitā. The Omniscient One said that the latter two are not different originators from the former two, so the originators must be the former two. This is also logically sound. Generally, merely explaining the intent of the Mother does not make one an originator of a vehicle. Rather, it is by relying on the oral instructions of others, not by explaining the meaning in a general way, but by directly seeing the truth of the ultimate reality of Dharma-nature, and thus freely explaining the intent of the Buddha, that one is considered an originator of a vehicle. Therefore, it must be the former two cases. The latter two are merely explaining the meaning in a general way by relying on the oral instructions of others. If merely because the methods of explanation are different, they are considered different originators, then the *Fundamental Wisdom* and the *Entrance [to the Middle Way]* would also become different originators. Because the former explains from the perspective of dependent arising free from the eight extremes of conceptual elaboration, while the latter explains by combining the teachings from the *Ten Bhūmi Sūtra*. So, on whose oral instructions do the latter two rely? The teacher Dignāga (ཕྱོགས་གླང་།, ca. 5th-6th century CE) received the oral instructions of Maitreya through Asaṅga (ཐོགས་མེད།, ca. 4th century CE), and heard them from Vasubandhu (དབྱིག་གཉེན།, ca. 4th century CE). The teacher Āryadeva (དཔའ་བོ།, ca. 3rd century CE) heard the oral instructions of Nāgārjuna from Āryadeva (འཕགས་པ་ལྷ།, 3rd century CE), so they followed them. Third, if it is determined that there are two originators, then how did they originate? Generally, the *Prajñā Sūtra* has already shown the paths of the three vehicles. The sūtra extensively states that those who wish to study the Śrāvakabhūmi should also study the Prajñāpāramitā. Finally, it says, why is that? Because this Prajñāpāramitā extensively shows the three vehicles. Therefore, in the context of the homage in the *Ornament of Clear Realization*, it is considered consistent with the topic, showing the paths of all three vehicles, and thus praising the qualities of the three knowledges. But in the main text, it only shows the stages of the Mahāyāna path, because the sūtra says, "not experienced by others."