Tibetan
བཤད་པ་དེ་དག་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་ཐུན་མོང་གི་རྟོགས་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ནས་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྟོགས་བྱ་འདི་མན་ཆད་ཀྱིས་སྟོན་པར་བཞེད་དེ། ཉན་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་བཞིན་དུ། བདག་མེད་འདི་ནི་འགྲོ་བ་རྣམ་གྲོལ་ཕྱིར། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར་དེ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་དང་། རྩ་བར། ཐེག་ཆེན་དུ་ཡང་བཤད་པ་ཡིན་ཞེས་དང་། ཉན་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྫོགས་པར་བསྒོམ་པ་མེད་པར་གསུངས་པ་རྣམས་གུང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་ད་ནི་སྤྱི་དོན་གཉིས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་རྟོགས་བྱའི་སྟོང་ཉིད་བཤད་པ་ལ་བཞི་སྟེ། དགོས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་ཕྱེ་བའི་ཚུལ། དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྟོགས་བྱར་བསྟན། སྟོང་གཞིའི་ཆོས་ཅན་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད། ལུང་ཁུངས་སྨྲོས་ཏེ་སྔར་གྱི་འཇུག་སྡུད་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། བདག་མེད་སོགས་ཏེ། འདིའི་འགྲེལ་པར་སྔར་དྲངས་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་མཐོང་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བསྒོམ་པ་མེད་དོ། །ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་ཙམ་ཞིག་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ལ། དེའི་དོན་ལ་ཁ་ཅིག༥༡ སྔར་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་རྣམ་གྲངས་དང་། དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྒོམ་པ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་དང་། ཉོན་མོངས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གཉེན་པོ་རྫོགས་པར་བསྒོམ་པ་ཡོད་ལ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་རྫོགས་པར་བསྒོམ་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྲིས་པ་ནི། མ་དག་ས་བདུན་གྱི་སྐབས་སུ་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གཉེན་པོ་མེད་པར་འདོད་པ་དང་འགལ་ཏེ། རྣམ་གྲངས་དང་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྒྱས་པར་བསྒོམ་པ་ཉོན་སྒྲིབ་ཙམ་སྤོང་བ་ལ་ངེས་པར་དགོས་སམ་མི་དགོས། དང་པོ་ལྟར་ན་ཉན་རང་ལ་དེ་མེད་པར་འདོད་པ་དང་འགལ་ལ། ཕྱི་མ་ལྟར་ན་མ་དག་ས་བདུན་གྱི་སྐབས་སུ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱ། ལེགས་པར་སོམས་ཤིག གཉིས་པ་ནི། སྤྲོས་དང་སོགས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ
Chinese
这些解说，是就三乘共同所证悟的方面而说的。而法无我本身，加以广为分别之后，认为以下所说的就是大乘不共的证悟。虽然成立声闻缘觉有证悟法无我，但在《无我此为度众生》的注释中说：对于他们，显示了人无我，是为了自证佛与声闻的解脱，而菩萨们由于获得了遍知一切相，为了要获得解脱，因此两者都显示了。以及，在根本颂中说：也在大乘中宣说了。以及，为了使所说的声闻缘觉没有圆满修习法无我的说法相符顺。因此，现在第二个总义，宣说大乘所证悟的空性有四：从必要方面广为分别的方式；彼即显示为大乘的证悟；从空性所依的法方面广为解说；述说圣教依据，显示先前的摄集。第一是，无我等等。此处的注释中，紧接着先前所引用的，说：虽然声闻和自证佛们也仅仅见到了缘起和因缘，但即使如此，他们也没有圆满修习法无我。仅仅有舍弃在三界中行事的烦恼的方法。有些人对于其意义说，如先前所说的法无我，从种类和时间方面没有圆满修习，也就是，有圆满修习烦恼种子的对治，而没有圆满修习所知障的对治。这种写法与在不净七地时认为没有所知障的对治相违背。从种类和时间方面广为修习法无我，对于仅仅舍弃烦恼障是否一定需要？如果如前者所说，则与认为声闻缘觉没有此相违背。如果如后者所说，那么在不净七地时，它又有什么作用？好好思考一下。第二是，戏论等等。如所说：善现，此外菩萨的大乘是这样。
English
These explanations are made in terms of the common realization of all three vehicles. And the very selflessness of phenomena, after being extensively divided, is considered to be taught by what follows as the uncommon realization of the Great Vehicle. While establishing that hearers and self-realizers have realization of the selflessness of phenomena, in the commentary on "Selflessness is for the sake of liberating beings," it says: For them, the selflessness of persons is shown for the liberation of self-realized Buddhas and hearers, while bodhisattvas, having attained omniscience, show both for the sake of being liberated. And, in the root text, it says: It is also explained in the Great Vehicle. And, in order to be consistent with the statements that hearers and self-realizers do not fully meditate on the selflessness of phenomena. Therefore, now the second general meaning, explaining the emptiness realized by the Great Vehicle, has four parts: the way of extensively distinguishing from the aspect of need; that itself is shown as the realization of the Great Vehicle; extensively explaining from the aspect of the subject of emptiness; stating the scriptural source and showing the previous collection. The first is, selflessness, etc. In the commentary on this, immediately following the previously quoted passage, it says: Although hearers and self-realized Buddhas also only see this much of dependent origination and conditions, even so, they do not fully meditate on the selflessness of phenomena. There is only a method for abandoning the afflictions that operate in the three realms. Some people say about its meaning that, as previously explained, the selflessness of phenomena is not fully meditated on in terms of types and times, that is, there is full meditation on the antidote to the seeds of afflictions, but there is no full meditation on the antidote to the obscuration of knowledge. This writing contradicts the view that there is no antidote to the obscuration of knowledge during the seven impure grounds. Is it necessary or not to extensively meditate on the selflessness of phenomena in terms of types and times in order to abandon only the afflictive obscuration? If it is as in the former case, it contradicts the view that hearers and self-realizers do not have it. If it is as in the latter case, then what is its purpose during the seven impure grounds? Think carefully. The second is, elaboration, etc. As it is said: Subhuti, furthermore, the Great Vehicle of the bodhisattva is like this.
Tibetan
། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་བསྟན་ནས། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོས་སྟོང་ངོ་། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་མེད་པས་སྟོང་ངོ་། །རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོས་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་སླར་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་བཞི་བསྟན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་འདི་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དམ་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུས་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་དབང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྙད་པར་ཟད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། རྒྱས་པའི་རབ་དབྱེ་བཅུ་དྲུག་བཤད། བསྡུས་པའི་རབ་དབྱེ་རྣམ་བཞི་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གང་ཕྱིར་སོགས་ཏེ། ཚིག་རྐང་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་མིག་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་མིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཅིང་། དེ་ནས་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་ལྔ་ལ་མཚོན་པར་བསྟན། དེ་ནས་གཉིས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱི་སྟོང་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་བསྟན། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེས་སྟོང་ཉིད་གཞན་རྣམས་ལའང་མཚོན་པའོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་༥༢པ་ཚབ་ཀྱི་འགྱུར་ལས། ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རང་བཞིན་མི་འདོར་བ་ལ་བྱའོ། །དེའང་དུས་ཅུང་ཞིག་གནས་ནས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་གང་ཞིག་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་དེ་ཉིད་ནི་གོར་མ་ཆག་པར་ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་དགོས་སོ་ཞེས་བསྒྱུར་བ་ནི་འགྱུར་འཆུགས་པ་འདྲ་སྟེ། ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་རང་བཞིན་མི་འདོར་བ་ལ་འཆད་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་བཞིན་དང་བཅས་ན
Chinese
內空性，外空性，內外空性，空性空性，大空性，勝義空性，有為空性，無為空性，超邊際空性，無始無終空性，無捨空性，自性空性，諸法空性，自相空性，不可得空性，無物自體性空性。如是說。如是宣說十六空性後，善現復次，有為以有為空，無為以無為空，自性以自性空，他物以他物空。如是再次宣說四空性。此等空性名為大乘。空性或非空性，少許亦無，以如是之相，隨所化眾生之意，如色等僅為世俗假立而已。如是說。第三有二，廣說十六種差別，略說四種差別。初中有十六，初者內空性，謂何故等，首二句以眼自體性空，是眼之自性，故示為內空性，次二句以喻示餘五處，次二句示自性空之立證，後二句示內六處之無自性即是內空性，彼亦可比照於其他空性。此處某些人於第５２頁之譯文中說：非恆常住者，謂不捨自性。彼亦於短暫時間安住後即變異，故非不壞滅性。如是宣說，意謂任何具自性之事物，必為非恆常及無常者，如是翻譯似有誤，因恆常住者，應解釋為不捨自性，且具自性者
English
Inner emptiness, outer emptiness, inner-outer emptiness, emptiness of emptiness, great emptiness, ultimate emptiness, conditioned emptiness, unconditioned emptiness, emptiness beyond extremes, emptiness without beginning or end, emptiness without abandonment, self-nature emptiness, emptiness of all phenomena, self-characteristic emptiness, imperceptible emptiness, emptiness of the nature of non-things. Thus it is said. Having thus taught the sixteen emptinesses, Subhuti, furthermore, the existent is empty of the existent. The non-existent is empty of the non-existent. Self-nature is empty of self-nature. Other things are empty of other things. Thus, again, the four emptinesses are taught. These emptinesses are called the Great Vehicle. Emptiness or non-emptiness, there is not even a little, but in such a way, according to the minds of the beings to be tamed, like form and so on, it is only conventionally designated. Thus it is said. The third has two parts: explaining the sixteen expanded distinctions, and explaining the four condensed distinctions. The first has sixteen, the first being inner emptiness, which is why, etc. The first two lines show that the eye is empty of its own nature, and that the nature of the eye is inner emptiness. Then the next two lines illustrate the other five sense bases. Then the next two lines show the proof of emptiness of self-nature. The last two lines show that the absence of self-nature of the six inner sense bases is inner emptiness. This also applies to the other emptinesses. Here, some people in the translation on page 52 say: That which does not abide permanently is called not abandoning its own nature. That also remains for a short time and then changes, so it is not indestructible. It is said that this is what is meant. It would be said that whatever thing has a self-nature must inevitably be impermanent and impermanent. Such a translation seems to be a mistake, because that which abides permanently should be explained as not abandoning its own nature, and that which has a self-nature