Tibetan
དབུ་མ་རྩ་བ་ལས། རྟག་དང་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་དང་། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་མིན་པའང་མིན། །མཐའ་བཞི་ལས་གྲོལ་དབུ་མ་པ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །འདི་ལ་དགག་བྱ་ཕྲ་རགས་སུ་འཇོག་པ་ནི་སྔ་མ་དགག་སླ་ཞིང་མ་བཀག་ན་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་དགག་དཀའ་ཞིང་མ་བཀག་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་མྱང་འདས་ཙམ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་དབུ་མ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ལ་འཁོར་བས་བསྡུས་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་སྤང་དགོས་ཤིང་། དེ་སྤང་བ་ལ་དེའི་རྒྱུ་ངར་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་སྤང་དགོས། དེ་ལ་ཞེན་ཡུལ་ང་ཙམ་དེ་བཙལ་ཚུལ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་བཙལ་བའི་ཚེ་མ་རྙེད་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་དང་། གང་ཟག་ཏུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་བཙལ་ནས་མ་རྙེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་དགོས་ཏེ། ཆོས་དབྱིངས་བསྟོད་པ་ལས། བདག་དང་བདག་གིར་ཞེས་འཛིན་པས། །ཇི་སྲིད་ཕྱི་རོལ་རྣམ་བརྟགས་པ། །བདག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས་མཐོང་ན། །སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཟད་པས་ཐར། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་རྟོག་ལས། །དེ་དག་སྤྲོས་ལས་སྤྲོས་པ་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། མ་རིག་འགགས་པར་འགྱུར་ན་ནི། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །མ་རིག་འགགས་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ཤེས་པས་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བདག་གཉིས་པོ་ཁེགས་པས་རྟག་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤང་ཞིང་། དགེ་བ་བཅུ་སྤྱོད་པའི་སྤྱོད་པ་མི་འདོར་བས་ཆད་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བས་དབུ་མའོ། །གཉིས་པ་ནི། རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ། སྔར་བཤད་པའི་བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་དུ་གཟུགས་སོགས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུང་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་སོགས་ནང་གི་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པས་རྟག་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྐལ་པ་བརྒྱར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉེས་པ་སོགས་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་མི་འདོར་བས་ཆད་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བས་དབུ་མ་དགོས་ཏེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། གཟུང་དོན་རྟོགས་པ་སྤོང་ཕྱིར་དང་། །འཛིན་པ་མི་སྤོང་ཕྱིར་དང་ནི། །རྟེན་གྱིས་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཡང་དག་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། གཟུང་དོན་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་ལམ་གཉིས་པའི་རྣམ་པའི་སྐབས་སུ་གཟུང་བ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་བདེན་པར་འཛིན་པ་དང་། ལམ་གསུམ་པའི་རྣམ་པའི་སྐབས་སུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཟུང་བ་སོགས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ལ་སྔར་བཤད་པའི་བདག་མེད་དེ་དག་གི་སྟེང་དུ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་མཐའ་དག་བཀག་པས་རྟག་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མི་འདོར་བས་ཆད་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བས་དབུ་མ་དགོས་ཏེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། གང་ཞིག་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཀ །བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་འདོད་ན། །དེ་ཡི་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས། །རི་དབང་རྒྱལ་པོ་ལྟར་བརྟན་དང་། །ཕྱོགས་མཐས་གཏུགས་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་། །གཉིས་ལ་མི་བརྟེན་ཡེ་ཤེས་ལགས། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དབྱེ་བའི་ཚུལ་འདི་ནི། དངོས་པོར་སྨྲ་བའི་གྲུབ་མཐས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གང་གི་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དབུ་མའི་ལམ་འདིས་འཐོབ་དགོས་སོ་ཞེས་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་སྣང་ཙམ་ལ་དབུ་མར་གཞག་པ་དང་། དོན་དམ་སྤྲོས་བྲལ་ལ་དབུ་མར་གཞག་པ་དང་། བདེན་གཉིས་ཟུང་འཇུག་ལ་དབུ་མར་གཞག་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཀུན་རྫོབ་སྣང་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་འདི་དག་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལྟ་བའི་དུས་ན་རྒྱུ་ས་བོན་ལྟ་བུ་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཆད་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ། མྱུ་གུའི་ཚེ་ས་བོན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་རྟག་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བས་དབུ་མ་སྟེ། རྩ་ཤེར་ལས། གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་པ། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་དང་། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། རྒྱུ་དང་བཅས་པར་སྐྱེ་མཐོང་བས། །མེད་པ་ཉིད་ལས་འདས་པ་ཡིན། །རྒྱུ་དང་བཅས་པར་འགག་མཐོང་བས། །ཡོད་པ་ཉིད་དུའང་ཁས་མི་ལེན། །ཞེས་དང་། དེའི་དོན་འཇུག་པར། གང་ཕྱིར་མྱུ་གུ་ས་བོན་ལས་གཞན་མིན། །དེ་ཕྱིར་མྱུག་ཚེ་ས་བོན་ཞིག་པ་མེད། །གང་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་ཡོད་མིན་དེ་ཕྱིར་ཡང་། །མྱུག་ཚེ་ས་བོན་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་མི་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །འདི་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འཇོག་ཚུལ་རྟོག་གེའི་ག
Chinese
《中观根本慧论》中说：常与无常等四边，寂灭之中何处有？边与无边等四边，寂灭之中何处有？又如《般若心要总集》中说：非有非无亦非有无，亦非二者之自性，解脱四边之中观者，是诸智者之真实。如是宣说了。于此安立粗细所破，前者易于破除，若不破除则成为轮回痛苦之因；后者难以破除，若不破除则成为大乘菩提之障碍，而非仅是断除轮回痛苦之寂灭涅槃之障碍。第二，分为：声闻之，独觉之，大乘之菩提之获得之三种中观。第一是：声闻之菩提之获得，必须断除为轮回所摄之业与烦恼，断除彼等之因，必须断除俱生我执。于彼，彼所执着之我，以七相寻求之时，未寻得之人无我，以及于人所施设之因蕴，寻求后未寻得之法无我必须证悟。如《法界赞》中所说：以我与我所执着故，乃至外境之分别念，若见二种之无我时，有之种子将止息。以及《根本慧论》中说：业与烦恼尽故得解脱，业与烦恼从分别生，彼等戏论从戏论生，以空性而止息。又说：若无明止息，则行等亦不生，无明止息者，以智慧修习彼。如是宣说了。如是二我遣除故，从常边解脱。于世俗中，舍弃十不善，行持十善之行持不舍弃故，从断边解脱，故为中观。第二是：为独觉之菩提之获得，于前所说之二无我之上，色等外境之所取，以及遍计烦恼与清净等内境之所取，证悟为无自性故，从常边解脱。于世俗中，于百劫中令诸佛欢喜等之行持不舍弃故，从断边解
English
From the Root Wisdom of the Middle Way: The four extremes, such as permanence and impermanence, where are they in peace? The four extremes, such as beginning and endlessness, where are they in peace? And from the Essence of Wisdom, Collected from All: Not existent, not nonexistent, not both existent and nonexistent, not even the nature of both, the Madhyamika who is liberated from the four extremes, is the very truth for the wise. Thus it is said. Here, establishing subtle and coarse objects to be refuted, the former is easy to refute, and if not refuted, it becomes the cause of the suffering of samsara; the latter is difficult to refute, and if not refuted, it obstructs the Bodhi of the Great Vehicle, but does not obstruct merely the peace of Nirvana that has abandoned the suffering of samsara. Secondly, there are three Madhyamikas that lead to the attainment of the Bodhi of the Hearers, the Solitary Realizers, and the Great Vehicle. The first is: To attain the Bodhi of the Hearers, one must abandon the actions and afflictions included in samsara, and to abandon them, one must abandon the innate self-grasping that is their cause. In that, when the object of attachment, the mere 'I', is sought in seven ways, one must realize the selflessness of the person who is not found, and the selflessness of phenomena, in which the aggregates, the cause of imputation to the person, are sought and not found. As it is said in the Praise of the Dharmadhatu: Because of grasping at 'I' and 'mine', as long as there are discriminations of external objects, when the two kinds of selflessness are seen, the seed of existence will cease. And in the Root Wisdom it is said: By the exhaustion of actions and afflictions, there is liberation; actions and afflictions arise from discrimination; their proliferation arises from proliferation; they are ceased by emptiness. And it is said: If ignorance ceases, then actions and so forth will not arise; ignorance ceases by cultivating that with wisdom. Thus it is said. By refuting such two selves, one is liberated from the extreme of permanence. In conventional truth, by abandoning the ten non-virtues and not abandoning the practice of engaging in the ten virtues, one is liberated from the extreme of annihilation, therefore it is the Middle Way. The second is: To attain the Bodhi of the Solitary Realizers, in addition to the two selflessnesses mentioned earlier, by realizing that the apprehended external objects such as forms, and the apprehended internal objects such as afflictions and purifications, are without inherent existence, one is liberated from the extreme of permanence. In conventional truth, by not abandoning the practice of pleasing the Buddhas for a hundred eons, one is liberated from the extreme of annihilation.
Chinese
因为戏论不需要中观。如《现观庄严论》中说：“为舍弃所取义之悟，及为不舍弃能执故，以所依如犀角之路，当知即是正摄略。”这样说了。所取义之悟，也是在第二道的相状之时，执著所取之外境为真实，在第三道的相状之时，对于周遍染污之所取等显现执著而说的缘故。第三，获得无上菩提，在之前所说的无我之上，遮止一切戏论之边，从常边解脱。世俗中不舍弃布施等广大之行，从断边解脱，因此需要中观。如《宝鬘论》中说：“何者欲速得，自他二菩提，彼之根本菩提心，如山王般稳固，及周遍方隅之悲悯，不依二边之智慧。”这样说了。这种区分的方式是，实事宗的宗派，无论大小乘，都不能获得菩提，因此三乘的一切菩提，也必须通过这条中观之路才能获得，为了了解这个道理。第三，有将世俗显现仅立为中观，将胜义离戏立为中观，以及将二谛双运立为中观三种。第一，世俗显现仅有的这些因果，如观果苗芽之时，因如种子般不是断灭，故从断边解脱。苗芽之时，种子也不存在，故从常边解脱，因此是中观。如《中论颂》中说：“从何所生即非彼，亦非异于彼，是故非断亦非常。”以及《宝鬘论》中说：“见有因而生故，已超离于无有，见有因而灭故，亦不许为实有。”以及在它的意义入门中说：“何以故苗芽非异于种子，是故苗芽之时种子不坏灭，何以故一性非有是故亦，苗芽之时种子有说不可。”这样说了。这是因果的安立方式，是分别念的
English
Because elaborations do not require Madhyamaka. As it is said in the Ornament for Clear Realization, "In order to abandon the understanding of the object of grasping, and also in order not to abandon grasping, the path that relies on something like a rhinoceros horn, should be known as the correct summary." It is said that the understanding of the object of grasping is also explained as grasping the external object as true in the aspect of the second path, and as manifestly clinging to the object of grasping of complete defilement, etc., in the aspect of the third path. Third, in order to attain unsurpassed enlightenment, on top of the selflessnesses mentioned earlier, by blocking all extremes of elaboration, one is liberated from the extreme of permanence. In the relative, one does not abandon the vast conduct of generosity, etc., and is liberated from the extreme of annihilation, therefore Madhyamaka is necessary. As it is said in the Precious Garland, "Whoever wishes to quickly attain the enlightenment of self and others, the root of that is bodhicitta, as stable as the king of mountains, and compassion that reaches all directions, and wisdom that does not rely on the two extremes." This is because it is said. This way of distinguishing is because the tenets of substantialists cannot attain enlightenment in either the Great or Small Vehicle, so all the enlightenment of the three vehicles must be attained through this Madhyamaka path, in order to understand this. Third, there are three ways of establishing Madhyamaka: establishing mere relative appearance as Madhyamaka, establishing ultimate reality as free from elaboration as Madhyamaka, and establishing the union of the two truths as Madhyamaka. First, these causes and effects of mere relative appearance, such as when observing the sprout as the fruit, the cause, like the seed, is not cut off, so it is liberated from the extreme of annihilation. At the time of the sprout, the seed does not exist, so it is liberated from the extreme of permanence, therefore it is Madhyamaka. As it is said in the Root Wisdom, "That which arises in dependence on something, is not exactly that, nor is it different from that, therefore it is neither annihilation nor permanence." And in the Precious Garland, "Seeing that it arises with a cause, it has transcended non-existence, seeing that it ceases with a cause, it also does not accept it as truly existent." And in the Entrance to its Meaning, "Because the sprout is not different from the seed, therefore the seed does not perish at the time of the sprout, because oneness is not existent, therefore also, it is not said that the seed exists at the time of the sprout." This is the way of establishing cause and effect, which is the conceptualization of