Tibetan
ངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་དགག་པ་ནི། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀར་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཐར་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་དུ་གྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཐར་པ་འདོད་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ཐམས་ཅད་ཐར་པར་འགྱུར་ཞེས་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་མགོ་སྙོམས་བྱེད་པའོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གཉིས་སུ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པར་བརྟེན་པར་ཐལ། དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཅི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀར་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་དོན་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཡིན་དགོས་ཞེས་པའི་དོན་ཡང་ཡིན་ལ། ཡང་ཤིང་ཞིག་པའི་དངོས་མེད་དེ་སྔར་ཡོད་ཀྱི་ཤིང་ཞིག་པར་སོང་བ་ལ་འཇོག་པ་ཡིན་པས་ཤིང་གི་འདུས་བྱས་པར་བཏགས་པ་མིན་གྱིས། དངོས་མེད་འདུས་བྱས་སུ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་མིན་གྱི། དེ་ལ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རིག་པས་དཔྱད་ན་ཅི་ལྟར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་ཡོད་དེ་མེད་པར་ཐལ། རིག་པས་དཔྱད་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྣང་བ་དང་ནི་མུན་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་གཉིས་མིན་དུ་གྲུབ་པ་དགག་པ་ནི། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་ལས་བཟློག་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པར་བདེན་ནོ་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མིན་པར་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་གང་སྟོན་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ན་གཉིས་ཀ་ལས་བཟློག་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་དེ་ནི་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལས་གཉིས་པོ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་པར་བདེན་ན་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པ་པོ་གང་ཞིག་གིས་ནི་མྱང་འདས་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ་བྱེད་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། དེ་ལྟར་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་འཁོར་འདས་གང་གི་ཚེ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རྟེན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཐའ་བཞིར་གྲུབ་པ་དགག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། དངོས་དང་། དེས་གྲུབ་པའི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། མྱང་འདས་ཡོད་དེ། དེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་པོའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་མི་མངོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་དོ་ཞེའམ་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་མི་མངོན་ཏེ། ཁྱད་གཞི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པས་དེའི་ཁྱད་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པར་གྱུར་ནའང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་མི་མངོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་དོ་ཞེའམ་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མིན་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ཞེས་ཀྱང་མི་མངོན་ཏེ། རྟགས་སྔ་མ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། འཁོར་འདས་གཉིས་མེད་དུ་གྲུབ་པ་དང་། དེས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལྟ་བ་ཡང་མི་འཐད་པར་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་མ་བྲལ་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། འཁོར་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་འཁོར་བ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་འདས་དེ་གཉིས་རང་བཞིན་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཁོར་བའི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ལྟ་བ་གང་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཕན་ཆད་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མིན་པར་ལྟ་བ་བཞི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བརྟེན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་དང་སོགས་པ་མཐའ་མེད་པ་དང་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མིན་པར་ལྟ་བ་བཞི་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་དང་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་དང་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མིན་པར་ལྟ་བ་བཞི་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་སྲོག་ལ་བརྟེན་པ་གཉིས་ནི་ཤུགས་ལ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འོག་ཏུ་དེ་འགོག་པའི་སྐབས་སུ་དེ་ཉིད་ཅི་ཞིག་གཞན་ཅི་ཞིག་ཞེས་འབྱུང་བས་གསལ་ལོ། །གཉིས་པ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་པ་ལ་མཐའ་ཡོད་ཅི་ཞིག་ཡིན་མཐའ་མེད་ཅི་ཞིག་ཡིན། མཐའ་ཡོད་དང་མཐའ་མེད་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་མཐའ་ཡོད་དང་མཐའ་མེད་གཉིས་ཀ་མིན་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཏེ་མིན་པར་ཐལ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ལུས་སྲོག་གཉིས་དེ་ཉིད་དེ་གཅིག་ཅི་ཞིག་ཡིན་དེ་གཉིས་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཏེ་མིན་པར་ཐལ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་རྟག་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉིས་ཀ་ཅི་ཞིག་ཡིན། རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཏེ་མིན་པར་ཐལ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་སྤོང་བ་ལ་གལ་ཏེ་མྱང་འདས་མེད་ན་མྱང་འདས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡིན་གྱིས་དོན་དམ་པར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གནས་གང་དུ་ཡང་གང་ཟག་སུ་ལ་ཡང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏེ། དོན་དམ་པར་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཚིག་གི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཞི་བ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལུང་དང་སྦྱར་བ་ནི། ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་སྡེའི་མཐའ་ལས། མྱ་ངན་འདས་མེད་མྱང་འདས་སུ། །འཇིག་རྟེན་མགོན་གྱིས་བསྟན་པ་སྟེ། །ནམ་མཁའ་མདུད་པ་བོར་པ་ནི། །ནམ་མཁའ་ཉིད་ཀྱིས་བཀྲོལ་བ་ཡིན། །ཞེས་དང་། ཚངས་པས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་ཆོས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བའམ་འགག་པར་འཚལ་བ་དེ་དག་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་འཁོར་བ་དངོས་པོར་འཚལ་བ་དེ་དག་ནི་འཁོར་བ་ལས་འདའ་བ་མ་ལགས་སོ། །ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ནི་གང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འགག་པ་ལགས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེས་བུ་བླུན་པོ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས། མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བར་ལྟུང་བ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཏིལ་དང་ཏིལ་མར་དང་འོ་མ་ལས་མར་སར་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ལས་ཚོལ་བར་བགྱིད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚོལ་བ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དེ་དག་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོ་བོས་གླེང་སྟེ། བཅོ
Chinese
如果说涅槃既是实有也是非实有，那么对此进行驳斥：如果涅槃以实有和非实有二者自性存在，那么实有和非实有都将获得解脱，这不合理。此处的含义是，如果认为由实有和非实有构成的差别具有自性成立的解脱，那么一切实有和非实有都将获得解脱，这是以相同的理由进行普遍化的处理。另外，如果涅槃以实有和非实有二者自性成立，那么涅槃不应不依赖因缘，而应依赖因缘。因为如果实有和非实有二者自性成立，那么它们必须依赖因缘而生起。再者，怎么能说涅槃既是实有也是非实有而自性成立呢？这是不合理的。因为涅槃是无为法，而如果实有和非实有自性成立，那么它必须是有为法。此处的含义是，如果实有和非实有自性成立，那么它必须是有为法。而且，木头坏灭的非实有是指先前存在的木头坏灭后所处的状态，因此它不是被认为是木头的有为法。所以，将非实有视为有为法是不对的。如果说涅槃既不是实有也不是非实有，而是认为涅槃具有实有和非实有二者，那么，以理智分析，怎么能说涅槃具有实有和非实有二者呢？这是不可能的。因为以理智分析，实有和非实有二者不可能存在于同一个事物上，因为它们是相互矛盾的。例如，光明和黑暗就是如此。第三，驳斥成立为非二者：如果说涅槃是与实有和非实有二者相违背的第三种蕴，那么涅槃既不是实有也不是非实有，而以自性成立的说法是不合理的。因为如果非实有和实有自性成立，那么与二者相违背的第三种蕴才能成立，但这两个（实有和非实有）并不自性成立。如果说涅槃是
English
If it is said that nirvana is both existent and non-existent, then this is refuted: If nirvana inherently exists as both existent and non-existent, then existent and non-existent things would all attain liberation, which is unreasonable. The meaning here is that if one claims that the distinction constituted by existent and non-existent has a liberation that is inherently established, then all existent and non-existent things would attain liberation, which is a generalization based on the same reason. Furthermore, if nirvana is inherently established as both existent and non-existent, then nirvana should not be independent of causes and conditions, but dependent on them. Because if both existent and non-existent are inherently established, then they must arise dependent on causes and conditions. Moreover, how can nirvana be said to be both existent and non-existent and inherently established? This is unreasonable. Because nirvana is unconditioned, and if existent and non-existent are inherently established, then it must be conditioned. The meaning here is that if existent and non-existent are inherently established, then it must be conditioned. Also, the non-existence of a destroyed piece of wood refers to the state of the previously existing wood after it has been destroyed, so it is not considered a conditioned phenomenon of wood. Therefore, it is not correct to regard non-existence as conditioned. If it is said that nirvana is neither existent nor non-existent, but it is believed that nirvana possesses both existent and non-existent, then, analyzing with reason, how can it be said that nirvana possesses both existent and non-existent? This is impossible. Because, analyzing with reason, existent and non-existent cannot exist in the same thing, because they are mutually contradictory. For example, like light and darkness. Third, refuting the establishment as non-dual: If it is said that nirvana is a third aggregate that is contrary to both existent and non-existent, then the statement that nirvana is neither existent nor non-existent, but inherently established, is unreasonable. Because if non-existent and existent are inherently established, then the third aggregate that is contrary to both can be established, but these two (existent and non-existent) are not inherently established. If it is said that nirvana is
Chinese
如果认为既非实有也非非实有的第三蕴是真实的，那么任何认为它既非实有也非非实有而自性成立的思辨者，都无法实现涅槃，因为这样实现涅槃在轮回和涅槃的任何时候都不存在。第二，破斥以如来为所依而成立的四边。分二：真实和由此成立的意义。第一：如果说有涅槃，因为有证悟它的如来。那么，如来入灭后，自性不显现为有，同样也不显现为无，或者两者皆是，或者两者皆非而自性存在。因为作为基础的如来本身不存在，所以其特性也不存在。同样，如果如来住世，自性不显现为有，同样也不显现为无，或者两者皆是，或者两者皆非而自性存在。理由如前。第二，分二：成立轮回与涅槃无二，以及由此成立不应理的无记之见。第一：因为如来住世和入灭二者，在远离或不远离戏论四边上没有差别。所以，轮回与涅槃在自性上没有丝毫差别，涅槃与轮回在自性上也没有丝毫差别。因为轮回和涅槃二者在自性有无的差别上，即使是极其微小的差别也没有。涅槃的真实边，空性的空性之相是什么，那就是轮回的真实边，空性的相。第二，分二：所依之见和破斥。第一：如来入灭后，认为存在、不存在、两者皆是、两者皆非的四种见解，是依赖于涅槃的。认为世界有边等、无边等、两者皆是、两者皆非的四种见解，是依赖于后边的。认为世界常恒等、无常等、两者皆是、两者皆非的四种见解，是依赖于前边的。
English
If it is true that the third aggregate, which is neither real nor unreal, is true, then any speculator who thinks that it is neither real nor unreal and is established by its own nature cannot realize Nirvana, because such realization does not exist at any time in Samsara and Nirvana. Second, there are two refutations of the four extremes established by relying on the Thus Come One: the real and the meaning established by it. First: If it is said that there is Nirvana because there is the Thus Come One who realizes it. Then, after the Thus Come One enters Nirvana, his own nature does not appear to be existent, nor does it appear to be non-existent, or both, or neither, and his own nature exists. Because the Thus Come One himself, as the basis, does not exist, his characteristics do not exist. Similarly, if the Thus Come One abides in the world, his own nature does not appear to be existent, nor does it appear to be non-existent, or both, or neither, and his own nature exists. The reason is the same as before. Second, there are two parts: the establishment of the non-duality of Samsara and Nirvana, and the establishment of the unreasonable unrecordable view. First: Because there is no difference between the Thus Come One abiding in the world and entering Nirvana in terms of being separated or not separated from the four extremes of elaboration. Therefore, there is no difference in nature between Samsara and Nirvana, and there is no difference in nature between Nirvana and Samsara. Because there is not even the slightest difference in the difference between existence and non-existence in nature between Samsara and Nirvana. The true side of Nirvana, what is the emptiness of emptiness, that is the true side of Samsara, the aspect of emptiness. Second, there are two parts: the view on which it depends and the refutation. First: The four views that after the Thus Come One enters Nirvana, he thinks that there is, there is not, both are, and neither are, depend on Nirvana. The four views that the world has edges, etc., is infinite, etc., both are, and neither are, depend on the latter. The four views that the world is constant, etc., is impermanent, etc., both are, and neither are, depend on the former.