Tibetan
སློབ་དཔོན་ཟླ་བས། འཇིག་རྟེན་ཕུང་པོར་གང་གྲགས་པ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པར་བརྟེན། །ཞེས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་གང་ཟག་ལ་འཇུག་པར་གསུངས་པ་ལྟར། འདིར་ཡང་འཇིག་རྟེན་བདག་གམ་གང་ཟག་ལ་འཇུག་པས་མཚན་གཞི་འཇིག་རྟེན་སྨོས་པར་རིགས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་བདག་ཁྱད་གཞིར་བཟུང་ནས། ཁྱད་ཆོས་བཅུ་བཞི་དྲིས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་བཞི་ཚན་གསུམ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ཕན་ཆད་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་བཞིའང་མི་མངའ་སྟེ། གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྣང་དུས་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དོ་ཞེས་འཛིན་པ་སྟུག་པོས་བཟུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྔར་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་རྒྱུན་ཆད་ནས་མེད་ཅེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་རྟོག་གིས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱིས་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་སྣང་དུས་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སྟོང་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ནི་སངས་རྒྱས་དངོས་པོར་ཡོད་དོ་ཞེའམ། ཞིག་ནས་དངོས་པོར་མེད་དོ་ཞེའམ། དེ་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམ་པ་འཐད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེས་ལུས་སྲོག་གཅིག་དང་ཐ་དད་ཀྱང་མི་འཐད་པར་གྲུབ་པས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལྟ་བ་བཅུ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་པར་གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་དག་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་སྤྲོས་པ་སྒྲ་བློའི་ཡུལ་ལས་འདས་ཤིང་། སྤྲོས་པ་སྔར་ཡོད་གསར་དུ་བཀག་པ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་རྟོག་གིས་སྟོང་མི་སྟོང་དང་། རྟག་མི་རྟག་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་མི་མཁྱེན་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་སྣ་ཚོགས་པས་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དེ་ཀུན་གྱིས་ཆོས་ཅན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་མཐོང་ཞིང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་ཤེས་བརྗོད་ཀྱི་སྤྲོས་པར་བཟུང་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་ཚུལ་མཐོང་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་རིག་པ་དེ་ཆོས་གཞན་ལ་བསྒྲེ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གང་ཟག་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་པས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འགྲོ་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འགྲོ་བ་འདིའི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་ཅིར་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་ཅིང་གདུལ་བྱ་ལས་དག་
Chinese
尊者月称说：“世间众生所称赞，皆依世间名言立。”正如经中所说，此处的“世间”也指补特伽罗或人，因此有必要提及作为基础的“世间”。因为外道以人为我执的特殊基础，并在此时询问了十四个特征。同样，关于如来死后存在、不存在、两者皆是、两者皆非的第三组四种观点，如来都不具备。因为那些认为如来显现时就自性存在的人，他们被强烈的执着所束缚，当如来涅槃时，他们会以颠倒的分别念认为先前的如来已经断灭，所以不存在。正如之前所说，既然如来显现时自性为空性，那么如来涅槃后，认为如来以实有存在，或者消失后以实有不存在，或者两者皆是，或者两者皆非，这些想法都是不合理的。因此，身体与生命是一体还是他体也是不合理的，所以所有十四个未被解释的观点都是不合理的。第二，那些人认为佛陀超越了言语和概念的范畴，并且认为自性本空，没有新近的遮止，却以颠倒的分别念，用空与非空、常与无常、全知与非全知等各种戏论来戏弄，所有这些人，都不可能见到和获得如来圆满的功德，因为他们以言语和概念来执着于远离戏论的如来，所以他们失去了见到如来实相的智慧之眼。第三，将这种智慧与其他法类比：如是，通过揭示如来之人无自性，也就揭示了器情世间也无自性。因为如来的胜义自性是什么，那么这就是器情世间的胜义自性。如来在胜义中没有任何自性成立，并且从所化众生中清净。
English
Venerable Chandrakirti said, "Whatever is praised by the world, is established based on worldly conventions." Just as it is said in the scriptures, the "world" here also refers to the person or individual, so it is necessary to mention the "world" as the basis. Because the non-Buddhists take the person as the special basis for the ego-grasping, and at this time they ask about the fourteen characteristics. Similarly, the third set of four views regarding whether the Tathagata exists after death, does not exist, is both, or is neither, the Tathagata does not possess any of these. Because those who believe that the Tathagata inherently exists from the time of appearance, they are bound by strong attachments, and when the Tathagata enters nirvana, they will think with inverted discriminations that the previous Tathagata has ceased, so it does not exist. As said before, since the Tathagata is inherently empty from the time of appearance, then after the Tathagata enters nirvana, to think that the Tathagata exists as real, or does not exist as real after disappearing, or is both, or is neither, these thoughts are unreasonable. Therefore, whether the body and life are one or different is also unreasonable, so all fourteen unexplained views are unreasonable. Second, those who think that the Buddha transcends the realm of words and concepts, and that emptiness is inherently empty, without recent cessation, but with inverted discriminations, use various elaborations such as empty and non-empty, permanent and impermanent, omniscient and non-omniscient to elaborate, all these people will not be able to see and obtain the perfect qualities of the Tathagata, because they cling to the Tathagata who is free from elaboration with words and concepts, so they have lost the eye of wisdom to see the reality of the Tathagata. Third, comparing this wisdom with other dharmas: Thus, by revealing that the person of the Tathagata is without self-nature, it also reveals that the container and sentient world is also without self-nature. Because what is the ultimate nature of the Tathagata, then this is the ultimate nature of the container and sentient world. The Tathagata does not have any self-nature established in the ultimate sense, and is purified from the beings to be tamed.
Tibetan
པའི་འཁྲུལ་ངོ་ན་ཅི་ལྟར་སྣང་བ་བརྫུན་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འགྲོ་བ་འདིའི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཅིར་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་པ་དང་། འཁྲུལ་ངོར་དེ་ལྟར་སྣང་བ་བརྫུན་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལུང་དང་སྦྱར་བ་ནི། མདོ་ལས། རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་བདེ་བར་གཤེགས་དང་འདྲ། །བྱིས་པའི་བློ་ཅན་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་མེད་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡི། །དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཡིན། །འདི་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་། །ཞེས་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལས། དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་གནས་བརྟན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་སྨྲའམ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཞེས་སྨྲའམ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྨྲས་ན། ཆོས་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས། ལྷའི་བུ་དག་གིས་སྨྲས་པ། འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨྲའམ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་ལྷའི་བུ་དག་ཁོ་བོ་ནི་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་བས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ཡང་དེ་ཡང་བདག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྨི་ལམ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདི་དག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། བསྟན་ཚུལ་ནི་སྔ་མ་དང་འདྲའོ། །གསུམ་པ་རབ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་བསྟན་པ་ནི། དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་བཤད་ཡང་དག་ལྟ་བའི་འོད་ཟེར་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།གཉིས་པ་རྒྱུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དགག་པ་ལ་གསུམ་ལས། དང་པོ་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་འབྲེལ་ནི། འདིར་སྲིད་པའི་རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཀག་ཀྱང་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་དང་། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེའི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོ
Chinese
在显现的错觉方面，如同虚假的幻觉般成立，仅仅因为如此，此容器和所包含的世间众生的究竟自性，任何事物都没有成立。因为在显现的错觉方面，那样显现是虚假的，如同幻觉般成立。第二，结合经文：经中说：恒常不生之法即如来，一切诸法亦如善逝同。幼稚心识执著名相者，于世间中行于无有法。如来无漏者，犹如善法之影像。此处无如是性亦无如来，一切世间皆见其影像。又如《薄伽梵母经》中说：此后，诸天子对具寿善现说：圣善现，您说正等觉佛也如幻吗？正等觉佛本身也如幻如梦吗？善现说：诸天子，如果我说涅槃也如梦如幻，更何况其他法呢？诸天子说：圣善现，您说涅槃也如幻如梦吗？善现说：诸天子，我如果说有比涅槃更殊胜的法，那我也说它如幻如梦。如是，梦和涅槃这两者无二，不可作二。如是宣说，开示的方式与前相同。第三，揭示论题的名称：在《中观根本慧论释·正确见解之光》中说：名为“如来观察品”，是第二十二品之释。第二，驳斥因果颠倒，有三点。第一，论题的关联：此处，即使遮止了有生之流的果——如来，但有生之流仍然存在。如说：无明缘行，行缘识，取缘有，有缘生。以这种方式，其主要的因是烦恼。
English
In terms of the illusion of appearance, it is established as a false illusion, and solely because of this, the ultimate nature of this world of containers and contents is not established in any way. Because in terms of the illusion of appearance, such appearance is false, established like an illusion. Second, combining with scripture: The sutra says: The ever-unborn Dharma is the Tathagata, all Dharmas are like the Sugata. Those with childish minds who grasp at signs, in this world, practice non-existent Dharmas. The Tathagata, without outflows, is like an image of virtuous Dharma. Here, there is neither Suchness nor Tathagata, all the world sees only the image. And in the Bhagavati-mata Sutra, it says: Then, those gods said to the venerable Subhuti: Holy Subhuti, do you say that the perfectly enlightened Buddha is also like an illusion? Is the perfectly enlightened Buddha himself like an illusion, like a dream? Subhuti said: Gods, if I say that Nirvana is also like a dream, like an illusion, what need is there to mention other Dharmas? The gods said: Holy Subhuti, do you say that Nirvana is also like an illusion, like a dream? Subhuti said: Gods, if I were to say that there is some Dharma that is even more excellent than Nirvana, I would also say that it is like an illusion, like a dream. Thus, these dreams and Nirvana are non-dual, they cannot be made into two. Thus it is proclaimed, and the method of teaching is the same as before. Third, revealing the name of the treatise: In the commentary on the Root Wisdom of the Middle Way, "The Light of Correct View," it says: This is called "Examination of the Tathagata," which is the explanation of the twenty-second chapter. Second, refuting the reversal of cause and effect, there are three points. First, the connection of the treatise: Here, even if the result of the stream of existence, the Tathagata, is negated, the stream of existence still exists. As it is said: Ignorance conditions action, action conditions consciousness, grasping conditions existence, existence conditions birth. In this way, its main cause is affliction.