Tibetan
དགག་པ་ནི། འཇམ་སར་གྱིས། སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ལ་དེ་གཉིས་རྣམ་པ་མི་མཚུངས་ལ་རྣམ་པ་མཚུངས་པར་བཤད་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་མི་འཐད་དེ། སྔར་གྱི་གཞུང་གཉིས་ཀ་སེམས་ཙམ་པའི་གཞུང་དུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་འཐད་པ་བརྗོད་པ་ནི། གཟུགས་འཛིན་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེའི་འཁོར་གྱི་སེམས་བྱུང་རྣམས་གཟུགས་འཛིན་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་མཚུངས་པས་རྣམ་པ་མཚུངས་པར་བཤད་ཅིང་། གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་མི་མཚུངས་པས་ཁྱད་མེད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་སར་དེ་ཉིད་ལ་གང་སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རག་པས་རིག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ལ་གང་ཕན་པ་དང་། གནོད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཚོར་བས་རིག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ལ་གང་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་དེ་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་ཤིང་། མཛོད་འགྲེལ་དུ། རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེའི་འགྲེལ་བཤད་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཚོར་བས་མྱོང་ངོ་། །འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཅོད་དོ། །ཞེས་བཤད་ཅིང་། སའི་བསྟོད་འགྲེལ་དུའང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་སྨྲས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཞེས་དཔངས་ལོ་ཆེན་པོས་བཤད་པ་འདི་ཉིད་འཐད་པའི་ཕྱོགས་སུ་མཐོང་ངོ་། །འདི་ལ་ཡང་སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་གཅིག་པ་ལྟར་ན་སེམས་བྱུང་གིས་དོན་ཙམ་འཛིན་པ་མིན་ཏེ། དེའི་ཁྱད་པར་ངེས་པར་འཛིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱིས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་འཛིན་པ་མིན་ཏེ། སེམས་ཀྱིས་རྫས་ལ་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་འཛིན་པའི་ཆ་ཤས་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་སེམས་བྱུང་ཡིན་གྱི་སེམས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་རྟོག་མྱོང་རང་རིག་མངོན་སུམ་དེས་རྟོག་པའི་ཡུལ་ལ་ཞེན་པ་མ་ཡིན་ཡང་དེའི་རྫས་ལ་ཡུལ་ལ་ཞེན་པའི་ཆ་ཡོད་པ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་གྱི་རྟོག་མྱོང་རང་རིག་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པའི་ཁྱད་པར་ཕྱེད་དགོས་སོ། །སྤྱིའི་གསུམ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་ཤེས་གཅིག་པུར་འདོད་པ་ལ་བརྒལ་ལན། སེམས་བྱུང་གསུམ་དུ་འདོད་པ་ལ་བརྒལ་ལན། སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་གཅིག་པའི་རང་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་ཤེས་གཅིག་པུར་སྨྲ་བ་སོགས་ནི། མདོ་ལས། རིང་དུ་སོང་ཞིང་གཅིག་ཏུ་རྒྱུ། །འདུལ་བར་དཀའ་བའི་སེམས་འདུལ་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པས་སེམས་ཅན་རེ་རེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྣམས་རྫས་གཅིག་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་དབང་པོ་དུ་མ་ལ་བརྟེན་ཅིང་། ཡུལ་དྲུག་ལ་དམིགས་པས་རྣམ་ཤེས་དུ་མར་མངོན་པ་ནི་བུ་ག་དུ་མ་ཅན་གྱི་ཁང་པར་སྤྲེའུ་བཅུག་པའམ་མར་མེ་བཏེག་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ཉིད་ལུང་གིས་སྒྲུབ་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་རེ་རེ་བའོ། །ཞེས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པའི་མདོར། རྣམ་ཤེས་དྲུག་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད། ཅེས་གསུངས་སོ། །ཡང་སེམས་ཉིད་བདེ་སོགས་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བས། སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་གཅིག་ཏེ། རྨ་བྱའི་མདོངས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཡང་སྒྲོའི་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲའོ། །འདི་ཉིད་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་བཀག་པའི་ཚུལ་དང་། དབྱིག་གཉེན་གྱིས་བཀག་པའི་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ་ནི། བསྡུ་བར། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་གང་ལ་ལ་མིང་ལས་སེམས་ཙམ་ཞིག་རྫས་སུ་འདོད་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མི་འདོད་པ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་དོན་བསྡུ་བར། ལྔ་ཉིད་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་དང་། །དེ་ཡི་གནས་སྐབས་སྐྱོན་ཕྱིར་དང་། །བྱེད་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་ཕྱིར་དང་། །ལུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཏེ། སེམས་བྱུང་རྫས་སུ་མེད་ན། ཚོར་བ། འདུ་ཤེས། འདུ་བྱེད་དེ་སེམས་བྱུང་རྣམས་རྣམ་ཤེས་སུ་འདུས་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཅི་སྟེ་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ཕུང་པོ་ལྔར་རྟོག་ན་གནས་སྐབས་དེ་དག་ཕན་ཚུན་བྱེད་པ་ཐ་དད་ཡོད་ན་རང་བཞིན་མི་འདྲ་བས་རྫས་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་ཅིང་། མེད་ན་གནས་སྐབས་ཐ་དད་རྟོགས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །མིག་ཤེས་སོགས་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ལྟར་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་གནས་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་ཅིང་ཚོར་བ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་རྣམས་ནི་གཅིག་ལ་ཡང་དམིགས་པས་སོ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སེམས་དེ་གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་བྱེད་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་ལས། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་མི་གྲོལ་ལོ། །ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་ཡང་འགལ་ལོ། །སེམས་སེམས་བྱུང་གཉིས་གཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མེད་ན་བཅིང་བྱ་
Chinese
驳斥是，绛萨尔说：“唯识宗认为，这两者（心和心所）的行相不相同，却说行相相同，这是分别说者的观点。”这种说法不合理，因为之前的两种论典都同样是唯识宗的论典。第二，阐述合理之处是，对于执取色法的眼识，以及它的眷属心所来说，因为它们执取色法的行相相同，所以说行相相同。但是，因为执取色法的自性和差别的行相不相同，所以不会变成没有差别。而且，在意识的层面，通过贪欲来认知什么是悦意的、不悦意的，以及与两者相反的性质。通过感受来认知什么是有益的、有害的，以及与两者相反的性质。通过想来认知什么是名言的特征。等等。经藏的注释中说：“因为从各个行相上进行区分，所以是具有行相的。”它的解释中说：“由识来区分蓝色等行相，并在其上进行观察，而感受则体验它，想则完全区分它。”《地的赞颂释》中也说：“因为专注于自性的差别，如果问：‘那么，它们的专注点不是不同的吗？’即使是那样，也是因为专注的事物是相同的。他们这样说。”庞洛钦波的这种说法，我认为是合理的。对于这一点，如果像心和心所是同一实体一样，那么心所就不是仅仅执取意义，而是必须确定地执取它的差别。心不是执取意义的差别，因为心中有执取事物意义差别的部分是心所，而不是心本身。例如，就像分别念、体验、自证、现量，它们虽然不执着于分别念的对境，但是在它们的实体中，有执着于对境的部分是分别念，而不是分别念、体验、自证、现量一样。必须区分这种差别。总的来说，第三部分有三点：对认为只有一种识的观点进行辩驳和回答；对认为有三种心所的观点进行辩驳和回答；心和心所是同一实体的自
English
The refutation is: Jamsar said, "In the Mind-Only school, saying that these two (mind and mental factors) have dissimilar aspects but also similar aspects is the view of the Vaibhashikas." This statement is unreasonable because both of the previous two treatises are similar in being Mind-Only treatises. Second, stating what is reasonable: For the eye consciousness that apprehends form, and its accompanying mental factors, because their aspect of apprehending form is the same, it is said that the aspects are the same. However, because the aspects of apprehending the essence and the particularities of form are dissimilar, it does not become without difference. Moreover, in the realm of consciousness, one knows through attachment what is pleasing, unpleasing, and the nature that is the opposite of both. One knows through feeling what is beneficial, harmful, and the nature that is the opposite of both. One knows through conception what is the characteristic of terms. And so on. In the commentary on the Treasury of Knowledge, it says, "Because each aspect is distinguished separately, they are those with aspects." Its explanation says, "Consciousness distinguishes the aspects of blue and so on and focuses on them, while feeling experiences it, and conception completely distinguishes it." In the commentary on the Praise of the Earth, it also says, "Because it focuses on the difference of the essence, if asked, 'Then, are their objects of focus not different?' Even if that is the case, it is because the object of focus is the same. They said so." This statement by Pang Lotsawa Chenpo, I see as being on the side of what is reasonable. Regarding this, if it is like mind and mental factors being the same entity, then mental factors do not merely apprehend the meaning, but must definitely apprehend its difference. Mind does not apprehend the difference of the meaning, because the parts in the mind that apprehend the difference of the meaning of things are mental factors, and not the mind itself. For example, just as conceptual thought, experience, self-awareness, and direct perception, although they do not cling to the object of conceptual thought, but in their entity, the part that clings to the object is conceptual thought, and not conceptual thought, experience, self-awareness, and direct perception. One must distinguish this difference. In general, the third part has three points: refuting and answering the view that there is only one consciousness; refuting and answering the view that there are three mental factors; the self of mind and mental factors being the same entity.
Chinese
结束语。首先，关于唯识论者认为菩萨的识只有一个等观点。经中说：“长久以来，心随一境流，调伏难调之心。”因此，每个众生相续中的识都是一个实体。它依赖于多个根，并缘于六境，所以显现为多种识，这就像把猴子关在有很多孔的房间里，或者举着灯一样。用教证来证明这一点：“众生各自具有一个识的相续。”以及在《宣说十二处经》中说：“六识是意的生处。”此外，由于心本身显现为快乐等多种状态，所以心和心所是一个实体，就像孔雀的羽毛显现为多种颜色，但羽毛的本质是一个一样。他们这样说。对于这一点，无著的破斥方式和世亲的破斥方式有两种。第一种是：在《摄类学》中说：“任何沙门或婆罗门，如果认为只有名言上的心是实体，而不承认从心生起的法，那是不合理的。”等等，广说之后，总结道：“五蕴不合理，因为它的状态有缺陷，因为没有作用的差别，并且与经文相违背。”也就是说，如果心所不是实体，那么受、想、行这些心所都包含在识中，所以五蕴是不合理的。如果认为状态的差别就是五蕴，那么如果这些状态之间有相互作用的差别，那么由于自性不同，它们就成了不同的实体；如果没有差别，那么认识到不同的状态就没有意义了。它们也不像眼识等六识的状态那样不同，因为那些识的所依和所缘是不同的，而受等的状态所缘是相同的。一刹那间，心变成多种状态也是不合理的，因为没有使它变成那样的作用差别。与经文所说：“被贪欲、嗔恨和愚痴所染污的心不能解脱”也相违背。如果心和心所不能同时产生，那么所系缚的
English
Concluding remarks. Firstly, regarding the views of those who assert that Bodhisattvas' consciousness is only one, etc. The sutra says, "For a long time, the mind flows in one direction, taming the mind that is difficult to tame." Therefore, the consciousness in the continuum of each sentient being is one entity. It relies on multiple faculties and focuses on the six objects, so it appears as multiple consciousnesses, just like putting a monkey in a room with many holes, or holding up a lamp. This is proven by scripture: "Sentient beings each have a continuum of consciousness." And in the Sutra on the Twelve Sources, it says, "The six consciousnesses are the source of mind." Furthermore, since the mind itself appears in various states such as happiness, mind and mental factors are one entity, just as the peacock's feathers appear in various colors, but the essence of the feathers is one. They say that. Regarding this, there are two ways of refutation: by Asanga and by Vasubandhu. The first is: In the Compendium, it says, "Any śrāmaṇa or Brahmin who considers only the mind in name to be an entity, and does not acknowledge the dharmas that arise from the mind, is unreasonable." etc., after speaking extensively, it concludes, "The five aggregates are unreasonable, because its states are flawed, because there is no difference in function, and because it contradicts the scriptures." That is, if mental factors are not entities, then feeling, perception, and volition, these mental factors are all included in consciousness, so the five aggregates are unreasonable. If one thinks that the difference in states is the five aggregates, then if there is a difference in interaction between these states, then because of the difference in nature, they become different entities; if there is no difference, then recognizing different states is meaningless. They are also not as different as the states of the six consciousnesses such as eye consciousness, because those consciousnesses have different bases and objects, while the states of feeling, etc., have the same object. It is also unreasonable for the mind to become multiple states in one instant, because there is no difference in the action that causes it to become like that. It also contradicts the scripture which says, "The mind that is defiled by desire, hatred, and ignorance cannot be liberated." If mind and mental factors cannot arise simultaneously, then the bound