Tibetan
ལ་གཉིས་ཙམ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིར་རྒོལ་ལ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། བློ་གཅིག་ཉིད་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འཛིན་རྣམ་གྱི་ཚུལ་ཉིད་དང་། ཡུལ་དུ་སྣང་བ་གཟུང་རྣམ་གྱི་ཚུལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིར་རྒོལ་ལ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྟེ། དེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བ་ལ། །བརྩད་པ་འགའ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གཉིས་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དོན་རང་བཞིན་ཉིད་མ་གྲུབ། །དེ་ཡང་ཡང་དག་དྲན་ལས་གྲུབ། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཚུལ་གཉིས་བསྒྲུབ་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། གཟུང་རྣམ་གྱི་ཚུལ་དེ་ཉིད་གྲུབ་ན་ཚུལ་གཉིས་གྲུབ་ཅིང་། དེ་ཉིད་མ་གྲུབ་ན་ཚུལ་གཉིས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གིས། ཡུལ་ཤེས་དེ་ཡི་ཤེས་པ་ཡི། །ཞེས་དང་། དུས་ཕྱིས་དྲན་པ་ལས་ཀྱང་ཡིན། །ཞེས་པའི་དོན་ལ་དགག་བཞག་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག གཞུང་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཆོས་གྲགས་རང་ཉིད་ཀྱི་དངོས་སྟོབས་རིག་པས་བསྒྲུབ་པ་དང་། གཞུང་ཕྱི་མ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། ཡུལ་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཤེས་པ་དང་། དེའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པས་བསྒྲུབ་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཡུལ་རྣམས་ལས་ནི་བྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྟོན། གཉིས་པ་ནི། དོན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ནི། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྟོན། གསུམ་པ་ནི། ཉམས་མྱོང་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྟོན། གཉིས་པ་ནི། ངེས་པར་བློ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྟོན་ཞེས་ཟེར་རོ། །མི་འཐད་དེ། ཡུལ་རྣམས་ལས་ནི་བྱུང་བ་ཡི། །ཞེས་སོགས་རིགས་པ་བདུན་ཆར་ལ། ཡུལ་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཤེས་པ་དང་། དེའི་བྱེ་བྲག་གསུམ་ཆར་ཚང་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་མཛོད་མཛད་པས། གཞུང་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པ་དང་། གཞུང་ཕྱི་མ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་ཕྱི་དོན་ཁས་བླངས་ནས་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཕྱི་དོན་ཁས་མ་བླངས་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། སླར་ཡང་ཕྱི་དོན་ཁས་བླངས་ནས་བསྒྲུབ་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ། གཞུང་དེའི་དོན་གཞན་གྱིས་བཤད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པ་དང་། གཞུང་དེའི་དོན་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པ་དང་། གཞུང་དེའི་དོན་ཆོས་གྲགས་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པ་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། ཡུལ་རྣམས་ལས་ནི་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྟོན། གཉིས་པ་ནི། ཉམས་མྱོང་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྟོན། གསུམ་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ངེས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་དང་། རིགས་པ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ངེས་པར་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྟོན། གཉིས་པ་ལ། དབང་ཤེས་མ་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པ་དང་། དབང་ཤེས་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། དབང་པོ་ཁྱད་པར། ཞེས་དང་། གཉིས་པ་ནི། མར་མེ། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྟོན། གཉིས་པ་ཕྱི་དོན་ཁས་མ་བླངས་པར་ཚུལ་གཉིས་སྒྲུབ་པ་ནི། ཉེ་རིང་ལ་སོགས་ཁྱད་པར་གྱི། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྟོན། གསུམ་པ་སླར་ཡང་ཕྱི་དོན་ཁས་བླངས་ནས་ཚུལ་གཉིས་སྒྲུབ་པ་ནི། ཤེས་པ་སྒྲ་དང་མར་མེ་རྣམས། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བཞེད་དོ། །འདི་ཡང་ཅུང་ཟད་མི་འཐད་དེ། ཡུལ་རྣམས་ལས་ནི་བྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་སོགས་གཞུང་དེའི་སློབ་དཔོན་གཞན་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན་པ་ལ་ཤེས་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ངེས་པར་བློ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཞེས་སོགས་ཕྱི་དོན་ཁས་བླངས་ནས་བློ་ཚུལ་གཉིས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན། ཕྱི་དོན་མེད་པ་ལ་རྩོད་སྤོང་འབྱུང་བ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉས་གཞུང་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་པ་ལ། ཡུལ་ཤེས་ཞེས་པས་ཚུལ་གཉིས་བསྒྲུབ། དེ་ཡི་ཤེས་པ་ཞེས་པས་ཚུལ་གཉིས་བསྒྲུབ། རིགས་པ་གཞན་གྱིས་ཚུལ་གཉིས་བསྒྲུབ་པ་གསུམ་དུ་བྱས་ནས། དང་པོ་ནི། ཡུལ་རྣམས་ལས་ནི་བྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་སོགས་དང་། ཉམས་མྱོང་རྣམ་ཤེས་དེ་ཡང་ནི། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བཞེད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ལྷས། གཞུང་གཉིས་པོ་དེ་རེ་རེས་ཀྱང་། ཡུལ་ཤེས་དེ་ཡི་ཤེས་པ་ཡི། །ཞེས་པའི་རིགས་པ་རྫོགས་པ་རེ་རེ་སྟོན་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཞུང་ལས་བསྟན་ཚུལ་སྤྱིར་བསྟན། དཀའ་བའི་གནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། གཞུང་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པ་དང་། གཞུང་ཕྱི་མ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། གཞུང་དེའི་དོན་ལ་ཕྱོགས་གླང་གིས་བཤད་པའི་རིགས་པ་གཉིས་དང་། ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བཤད་པའི་རིགས་པ་ལྔ་སྟེ་བདུན་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། ངེས་པར་བློ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཞེས་པའི་སྔ་འགྲེལ་དུ། ལྷས་དེ་དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། ངེས་པར་བློ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་གཞན་སྟོན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་དང་། འདིར་ཡང་སྐྱོན་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ནས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཚུལ་གཉིས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་རིགས་པ་ཕྱི་མ་ལྔ་པོ་ཕྱོགས་གླང་གི་གཞུང་གི་དོན་ལ་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་རིགས་པས་ཚུལ་གཉིས་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་དང་པོ་ནི། གཟུང་དོན་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་། འདས་པ་དྲན་པའི་དྲན་ཤེས་དེ་དེའི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་བྱེ་བྲག་ནི་སྔ་མ་ལ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་མ་ཤར་རམ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་སྐྱེ་སྲིད་ཀྱང་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། ཕྱི་མ་ལ་སྣང་བའི་རྣམ་པ་དེ་ཕྱི་དོན་དང་། སྤྱི་དངོས་པོ་བ་དང་། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་གང་ཡང་མིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཕྱི་མ་དོན་གྱི་རྣམ་ལྡན་དུ་གྲུབ་སྟེ། ཕྱི་མ་དེ་སྔ་མ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི། ཡུལ་རྣམས་ལས་ནི་བྱུང་བ་ཡི། །ཞེས་སོགས་ཏེ། འདིའི་སྔ་འགྲེལ་དུ། ལྷས། བློ་ཚུལ་གཉིས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཡུལ་ཤེས་དེ་ཡི་ཤེས་པ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ལས་ནི་ཚུལ་གཉིས་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་གཞུང་འཆད་པར་བཞེད་པས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །རིག་པ་གཉིས་པ་ནི། དོན་སྣང་གི་ཤེས་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནི་དེ་ཡི་ཤེས་པ་ཡིན་པས། ཤེས་པས་སྔ་ཕྱི་རྣམས་རྣམ་པ་མང་ཉུང་གི་བྱེ་བྲག་ལས་ཀྱང་ཚུལ་གཉིས་གྲུབ་ཅེས་པ་ནི། ཉམས་མྱོང་རྣམ་ཤེས་དེ་ཡང་ནི། །ཞེས་སོགས་ཏེ། འདིའི་སྔ་འགྲེལ་དུ་ལྷས། ཉམས་མྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། ཡུལ་ཤེས་དེ་ཡི་ཤེས་པ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ལས་ནི་ཚུལ་གཉིས་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྩོམ་པར་མཛད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །རིགས་པ་གསུམ་པ་ནི། དབང་ཤེས་ལ་རང་དུས་སུ་སྣང་བའི་གཟུང་རྣམ་དེ་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་། དབང་ཤེས་དེ་ཉིད་དེའི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པའི་རྟགས་ལས་ཚུལ་གཉིས་བསྒྲུབ་པ་ནི། ངེས་པར་བློ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་པ་སྟེ། སྔར་དྲངས་པ་ལྟར་གསུངས་སོ། །རིགས་པ་བཞི་པ་ནི། བདག་རྐྱེན་དབང་པོ་གསལ་བ་དང་། མི་གསལ་བ་དང་། བར་མ་ལས་སྐྱེས་པའི་དབང་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ནི་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་། དབང་ཤེས་གསུམ་པོ་ནི་དེ་ཡི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་གསུམ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་རྣམ་པ་གསལ་མི་གསལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཚུལ་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་ནི། དབང་པོའི་ཁྱད་པར་གྱིས་གསལ་དང་། །ཞེས་སོགས་ཏེ། འདིའི་སྔ་འགྲེལ་དུ་ལྷས། འདིར་ཡང་ཚུལ་གཉིས་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རིགས་པ་གཞན་སྟོན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །རིགས་པ་ལྔ་པ་ནི། བདག་རྐྱེན་མིག་དབང་ལ་རབ་རིབ་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས
Chinese
其中两种方式是不需要证明的，因为对于反驳者来说已经成立了。对于同一个心识来说，体验是能取相的方式，显现为境是所取相的方式。其中，第一种方式是不需要证明的，因为对于反驳者来说已经成立了。因为，如经中所说：“对于自己体验到的，没有任何争论。”因此，第二种方式是需要证明的，因为它的事物自性没有成立。如经中所说：“那也由正确的忆念成立。”如果有人问：那么，这与证明两种方式相矛盾吗？答：没有矛盾。如果所取相的方式成立，那么两种方式都成立；如果它没有成立，那么两种方式都不成立。第四，论师陈那说：“境识是它的识。”以及“之后也从忆念中产生。”对于这些意义，有两种反驳和成立。第一种是：有些人认为，有三种方式来证明：依赖于先前的论典来证明，依赖于法称自己的实力量识来证明，以及依赖于后来的论典来证明。第一种方式又有三种：通过境识来证明，通过彼识来证明，以及通过彼识的差别来证明。第一种方式由“从境产生”等来表示。第二种方式由“对于具有意义的心”等来表示。第三种方式由“体验”等来表示。第二种方式由“必定与智慧一起”等来表示。这是他们所说的。这是不合理的，因为“从境产生”等七种理中，境识、彼识以及它们的差别三种都必须具备。著《理藏论》者认为，有两种方式来证明：依赖于先前的论典来证明，以及依赖于后来的论典来证明。第一种方式又有三种：承认外境后进行证明，不承认外境而进行证明，以及再次承认外境后进行证明。第一种方式又有三种：依赖于他人解释该论典的意义来证明，依赖于论师自己解释该论典的意义来证明，以及依赖于法称自己解释该论典的意义来证明。第一种方式由“从境产生”等来表示。第二种方式由“体验”等来表示。第三种方式与一起
English
Among these, two aspects do not need to be proven, as they are already established for the opponent. For the same single mind, experience is the way of the grasper aspect, and appearance as an object is the way of the grasped aspect. Among these, the first aspect does not need to be proven, as it is already established for the opponent. As it is said in the scripture, "There is no dispute about what one has experienced oneself." Therefore, the second aspect needs to be proven, as its own nature of things is not established. As it is said in the scripture, "That is also established by correct mindfulness." If one asks: Then, does this contradict proving both aspects? Answer: There is no contradiction. If the way of the grasped aspect is established, then both aspects are established; if it is not established, then neither aspect is established. Fourth, Master Dignāga said, "Object-consciousness is its consciousness," and "Later, it also arises from mindfulness." Regarding these meanings, there are two aspects of refutation and establishment. The first is: Some say that there are three ways to prove: proving based on the earlier treatises, proving based on Dharmakīrti's own power of valid cognition, and proving based on the later treatises. The first way has three aspects: proving through object-consciousness, proving through that consciousness, and proving through the distinction of that consciousness. The first aspect is indicated by "arising from objects," etc. The second aspect is indicated by "for the mind that possesses meaning," etc. The third aspect is indicated by "experience," etc. The second aspect is indicated by "necessarily together with wisdom," etc. This is what they say. This is unreasonable, because in all seven reasons of "arising from objects," etc., object-consciousness, that consciousness, and their distinction must all be present. The author of the Compendium of Reasoning (Rigs mdzod) says that there are two ways to prove: proving based on the earlier treatises and proving based on the later treatises. The first way has three aspects: proving after accepting external objects, proving without accepting external objects, and proving again after accepting external objects. The first way has three aspects: proving based on others' explanations of the meaning of that treatise, proving based on the master's own explanation of the meaning of that treatise, and proving based on Dharmakīrti's own explanation of the meaning of that treatise. The first aspect is indicated by "arising from objects," etc. The second aspect is indicated by "experience," etc. The third aspect is together with
Chinese
以确定的标志来证明，以及以其他理路来证明，这两种。第一种，由“确定”等来表示。第二种，分为依靠不错误的根识显现来证明，以及依靠错误的根识显现来证明两种。第一种，由“根的差别”等来表示。第二种，由“酥油灯”等来表示。第二，在不承认外境的情况下，证明两种方式，由“远近等差别”等来表示。第三，再次承认外境后，证明两种方式，由“知识、声音和酥油灯等”来表示，这样认为。但这也有点不合理，因为“从境产生”等是该论典的其他老师所说的，没有能成立的理由。并且，如果“确定与心同时”等是在承认外境后，证明心的两种方式，那么对外境不存在的辩论和反驳就变得没有意义了。认为依靠先前的论典来证明，以“境识”来证明两种方式，以“它的知识”来证明两种方式，以其他理路来证明两种方式，分为三种。第一种，由“从境产生”等，以及“经验的识，那也是”等来表示，这种观点也不合理，因为拉（Lha）认为，两个论典各自都以“境识，它的知识”等来表示各自完整的理路。第二种分为两种：一般性地展示论典中指示的方式，以及详细解释困难之处。第一种，分为依靠第一个论典来证明，以及依靠后面的论典来证明两种。第一种，似乎是说，对于该论典的意义，陈那（Dignāga）解释了两种理路，法称（Dharmakīrti）解释了五种理路，总共七种理路。因为在“确定与心同时”的前释中，拉（Lha）说，因为解释了境的知识等，所以“确定与心”等表示了自身其他的理路。并且，在“这里的过失与之前相同”的解释中，说解释了境的知识是知识等，然后自己很好地证明了两种方式，因此是后面的理路。
English
There are two ways to prove: by means of a definite sign, and by means of other reasoning. The first is indicated by "certainly," and so on. The second is divided into two: proving based on the non-erroneous appearance of sense consciousness, and proving based on the erroneous appearance of sense consciousness. The first is indicated by "difference of sense faculty," and so on. The second is indicated by "butter lamp," and so on. Second, proving the two modes without admitting external objects is indicated by "differences such as near and far," and so on. Third, again admitting external objects and proving the two modes is indicated by "consciousness, sound, and butter lamps," and so on, so it is thought. But this is also somewhat unreasonable, because "arising from objects" and so on are said by other teachers of that treatise, and there is no reason to establish it. And, if "certainly with mind together" and so on is proving the two modes of mind after admitting external objects, then arguing and refuting the non-existence of external objects becomes meaningless. It is thought that relying on the earlier treatise to prove, "object-consciousness" proves the two modes, "its consciousness" proves the two modes, and other reasoning proves the two modes, divided into three. The first is indicated by "arising from objects" and so on, and "the experienced consciousness, that also" and so on, but this view is also unreasonable, because Lha thinks that each of the two treatises shows each complete reasoning of "object-consciousness, its consciousness." The second is divided into two: generally showing the way indicated in the treatise, and explaining the difficult points in detail. The first is divided into two: proving based on the first treatise, and proving based on the later treatise. The first seems to say that, for the meaning of that treatise, Dignāga explained two reasonings, and Dharmakīrti explained five reasonings, a total of seven reasonings. Because in the previous commentary of "certainly with mind together," Lha said that because he explained the knowledge of objects and so on, "certainly with mind" and so on indicated his own other reasoning. And, in the explanation of "the fault here is the same as before," it is said that the knowledge of objects is explained as knowledge and so on, and then he himself proved the two modes very well, so it is the later reasoning.