Tibetan
་ཡིན་པ་ལ་ཤུགས་རྟོགས་ཚད་མ་ཡིན་ན། དེ་ལ་མངོན་སུམ་ཡིན་ནམ། རྗེས་དཔག་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། དེ་ལ་དོན་རིག་མངོན་སུམ་ཡིན་ནམ། རང་རིག་མངོན་སུམ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་མི་འཐད་དེ། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་དོན་རིག་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་ལྟར་ན་དེ་ཆོས་ཅན། དེ་ལ་ཤུགས་རྟོགས་ཚད་མ་མིན་པར་ཐལ། དེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྣང་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་དེ་ལ་རང་རིག་མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྗེས་དཔག་ཡིན་ན། ལ་མེ་ཡོད་དུ་རྟོགས་པའི་བློ་དེ་ཆོས་ཅན། རང་ཉིད་མེ་འཇལ་ཡིན་པ་དེ་ཁྱོད་ལ་ལྐོག་གྱུར་ཐལ། ཁྱོད་དེ་ལ་རྗེས་དཔག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། རང་བློ་རང་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པར་ཐལ་ལོ། །དེ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ནི་རིགས་གཏེར་རང་འགྲེལ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཡུལ་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། དེ་ཚད་མས་རྟོགས་ནས་དགག་བྱ་འགོག་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། འདིར་སེལ་ངོའི་དགག་སྒྲུབ་ཁོ་ན་འཆད་པས། སྒྲུབ་པ་ལ་སེལ་ངོའི་དོན་དང་། ཤེས་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དོན་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་གཉིས། ཕྱི་མ་ལ་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཡོད་པ་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ། །དགག་པ་ལ་ཡང་སེལ་ངོར་དོན་དགག་པ་དང་། ཤེས་པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དོན་མ་ཡིན་པ་དང་། མེད་པ་གཉིས། ཕྱི་མ་ལ་ཤེས་པ་མིན་པ་དང་། མེད་པ་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ། །གཉིས་པ་ནི། སྒྲུབ་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་གམ། མངོན་སུམ་གྱིས་དྲངས་པའི་ངེས་ཤེས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པའམ་མ་ཡིན་དགག་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་རྟག་འཛིན་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་མངོན་སུམ་གྱིས་དྲངས་པའི་ངེས་ཤེས་དེས། སྒྲ་མི་རྟག་པར་ངེས་པའི་ཚེ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་གྲུབ་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད། འཁྲུལ་རྒྱུ་ཡོད་ན་ཕྱིས་རྟགས་ལས་ངེས་ཚེ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་གྲུབ་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དགག་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་གམ་མངོན་སུམ་གྱིས་དྲངས་པའི་ངེས་ཤེས་ཀྱིས་དགག་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྒོལ་བ་མཁས་པས་དག་འཛིན་དབང་མངོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་དྲངས་པའི་ངེས་ཤེས་ཀྱི་ས་ཕྱོགས་སུ་བུམ་པ་མེད་པར་ངེས་པའི་ཚེ་བུམ་པས་དག་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད། རྒོལ་བ་རྨོངས་པས་བུམ་པ་ཚད་མས་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ལས་ས་ཕྱོགས་སུ་བུམ་པ་མེད་པར་ངེས་པའི་ཚེ་བུམ་པ་ཚད་མས་མ་དམིགས་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་བུམ་པ་དག་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་འཛིན་སྒྲ་འཛིན་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་གང་གིས་
Chinese
如果它是通过力量来理解的正量，那么它是什么？是现量还是比量？如果是前者，那么它是义现量还是自证现量？如果是前者，那是不合理的，因为不可能有对自己的本质成为义现量的知识。如果是后者，那么它是有法，它不是通过力量来理解的正量，因为它对你来说是显现的对境，因为你对它来说是自证现量。如果是比量，那么认为山上有火的智慧是有法，你自己是火的衡量者，这对你来说是隐蔽的，因为你对它来说是比量。如果承认，那么自己的智慧对自己来说就变成了隐蔽的了。像这些无边的道理，应该从《理藏自释》中了解。第二部分分为两点：对境的遮破和安立的区分，以及通过正量理解后，遮止所遮止的方式。第一点是：这里只讲排除方面的遮破和安立，所以安立方面有排除方面的对境和知识两种。第一种有对境是和有这两种。后一种有知识是和有这两种，共四种。遮破方面也有排除方面对境的遮破和知识的遮破两种。第一种有对境不是和没有这两种。后一种有知识不是和没有这两种，共四种。第二点是：依靠成立的因的比量，或者由现量引导的定解来成立或者成立非是遮破。例如，由远离执著声音是常的错乱之因的现量引导的定解，在确定声音是无常的时候，就说声音成立为无常。如果有错乱之因，那么之后从因确定的时候，就说声音成立为无常。依靠遮破的因的比量，或者由现量引导的定解来成立遮破。例如，辩论者通过精通清净执著的根现量所体验的自证现量引导的定解，在确定某个地方没有瓶子的时候，就说瓶子清净了。辩论者因为愚昧，从瓶子没有被正量所见的因，确定某个地方没有瓶子的时候，就说瓶子没有被正量所见的某个地方瓶子清净了。那么，快乐是痛苦，以及色蕴是声蕴等的自性，是由什么（来决定的）呢？
English
If it is a valid cognition understood by force, then what is it? Is it direct perception or inference? If it is the former, then is it sense direct perception or self-awareness direct perception? If it is the former, it is unreasonable, because it is impossible for a cognition to become a sense direct perception of its own essence. If it is the latter, then it is the subject, it is not a valid cognition understood by force, because it is the object of your appearance, because you are self-awareness direct perception of it. If it is inference, then the mind that understands there is fire on the mountain is the subject, that you yourself are the measurer of fire is hidden from you, because you are inference of it. If you accept, then your own mind becomes hidden from yourself. These and other infinite reasons should be understood from the "Self-Commentary on the Treasury of Reasoning." The second part is divided into two points: the distinction between negation and establishment of objects, and the way to prevent what is to be negated after understanding it with valid cognition. The first point is: here only the negation and establishment of the elimination aspect are explained, so there are two aspects of establishment: the object of elimination and the knowledge. The first has two: the object is and exists. The latter has two: the knowledge is and exists, a total of four. There are also two aspects of negation: the negation of the object of elimination and the negation of knowledge. The first has two: the object is not and does not exist. The latter has two: the knowledge is not and does not exist, a total of four. The second point is: the inference based on the reason for establishment, or the definite knowledge led by direct perception, establishes or establishes non-negation. For example, the definite knowledge led by direct perception that is free from the cause of confusion that grasps sound as permanent, when it is determined that sound is impermanent, it is said that sound is established as impermanent. If there is a cause of confusion, then later when it is determined from the reason, it is said that sound is established as impermanent. The inference based on the reason for negation, or the definite knowledge led by direct perception, establishes negation. For example, the debater, through the definite knowledge led by the self-awareness direct perception experienced by the root direct perception of mastering purity, when it is determined that there is no pot in a certain place, it is said that the pot is pure. Because the debater is ignorant, from the reason that the pot is not seen by valid cognition, when it is determined that there is no pot in a certain place, it is said that the pot is pure in a certain place where the pot is not seen by valid cognition. Then, what determines that happiness is suffering, and that the nature of form aggregate is sound aggregate, etc.?
Tibetan
ཁེགས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་བྱེད་པས་ཁེགས་ཏེ། བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་དྲངས་པའི་ངེས་ཤེས་དེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བྱ་བདེ་བར་ངེས་པ་ན་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་ཁེགས་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཟུགས་འཛིན་མིག་ཤེས་སྐྱེས་པའི་ཚེ། སྒྲ་འཛིན་ཉན་ཤེས་མི་སྐྱེ་བ་ན་དེ་ཡོད་པར་གང་གིས་འགོག་ཅེ་ན། འབྲས་བུ་ངེས་ཤེས་མ་དམིགས་པའི་རྟག་ཀྱིས་ཁེགས་ཏེ། འཁྲུལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་ཡིད་གཏད་པས་ངེས་ཤེས་སྐྱེ་དགོས་པ་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་དགོས་པ་ལས་མ་སོང་བའི་ཕྱིར། གཞན་དུ་ན་རྟོག་གཉིས་ཅིག་ཆར་དུ་འཇུག་པར་ཐལ་ལོ། །ཡང་བུམ་པས་དག་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་བུམ་པ་ཡོད་པར་གང་གིས་ཁེགས་པ་ཡིན་ཅེ་ན། དག་འཛིན་དབང་མངོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་བྱེད་པས་ཁེགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་དེས་ས་ཕྱོགས་འདི་ནི་དམིགས་སོ། །བུམ་པ་མ་དམིགས་སོ་སྙམ་པའི་ངེས་ཤེས་གཉིས་གཉིས་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན། དགག་བྱ་སྔར་ཡོད་བསལ་བ་མ་ཡིན་གྱི་སྔར་མེད་པ་ལ་མེད་པར་ཤེས་པ་ལ་དགག་བྱ་འགོག་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དགག་བྱ་ཚད་མས་མ་དམིགས་པ་ལས་གཞན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་པ་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། །མི་དམིགས་པ་ལས་འགྲུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། མངོན་སུམ་ཤུགས་རྟོགས་མེད་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞུང་གི་ཆ་འགར་ཤུགས་ལས་རྟོགས་པའམ་དོན་གྱིས་གོ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་བྱེད་པའམ་ཚུལ་གསུམ་གོམས་པ་ལས་གློ་བུར་བའི་རྗེས་དཔག་སྐྱེ་བ་ལ་དགོངས་ཏེ། རྣམ་ངེས་ལས། རང་གིས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་ཉིད་དང་འབྲེལ་བས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མི་འཁྲུལ་བ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་ཚད་མ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་གཞན་ཡོད་པ་མིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །མི་བསླུ་མ་ཤེས་དོན་གསལ་དོན་ལྡོག་ཅིག །མཚན་གཞི་མངོན་རྗེས་གཉིས་ལ་མི་བསླུ་བ། །རང་གཞན་གཉིས་ལས་ངེས་ཤིང་ཤེས་པ་ནི། །རང་ལས་ངེས་པའི་བྱེད་པས་དགག་སྒྲུབ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཚད་མ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལེགས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། མངོན་སུམ་ཚད་མ་བཤད་པ། གཉིས་པ་མཚན་གཞི་སོ་སོའི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་དཔག་གོ །དང་པོ་ལ་གསུམ
Chinese
如果问：什么遮遣？答：由自证现量的作用遮遣。因为体验安乐的自证现量所引发的定解，在确定所体验是安乐时，就说遮遣了安乐是痛苦。又，当生起取色的眼识时，不生起取声的耳识，那么由什么来阻止它的存在呢？答：由未见到果，即定解的常法遮遣。因为没有错乱之因和专注，所以没有生起定解。因为所有彼时的分别都必须转变成定解的自性，但却没有转变。否则，将成两个分别同时生起的过失。又，在瓶子干净的地方，由什么遮遣瓶子的存在呢？答：由体验到清净的根现量，即自证现量的作用遮遣。因为这样的自证现量能引出两个定解：这个地方是见到了，瓶子是没有见到。总之，遮遣不是去除先前存在的事物，而是对先前不存在的事物，认识到它不存在，就称为遮遣。而且，遮遣不是存在于未被量所见之外，因为：遮遣本身，于一切时，由不见而成办。如是说。第三，如果说：如果没有现量和势力的领悟，那么与导师所说的，在论典的某些部分，由势力领悟或由意义理解相违。答：没有过失。这是指从现量的作用或串习三种理路，而生起突发的比量。如《释量论》中说：所有不是由自己成立的事物，因为与自己有关系，所以能成立，不欺骗，依赖于其他。不是现量的量，不是比量之外的其他。如是说。不欺诳，不了解，意义明显，意义相反。体性，现量，比量，于二者不欺诳。从自他二者确定和了解，从自确定之作用而作遮遣和成立。这是总结的偈颂。总的量之体性已经善说完毕。// // 宣说现量。 第二，确定各自体性的意义，有二：现量和比量。第一，有三。
English
If asked: What is negation? Answer: It is negated by the function of self-cognizant perception. Because the ascertainment brought about by the self-cognizant perception that experiences bliss, when it is determined that what is experienced is bliss, it is said that it negates that bliss is suffering. Also, when the eye consciousness that apprehends form arises, the ear consciousness that apprehends sound does not arise, then what prevents its existence? Answer: It is negated by the constant that does not see the result, i.e., ascertainment. Because there is no cause of confusion and no focus, therefore ascertainment does not arise. Because all the discriminations of that time must be transformed into the nature of ascertainment, but it has not been transformed. Otherwise, it would be a fault that two discriminations arise simultaneously. Also, in a place clean of a pot, what negates the existence of the pot? Answer: It is negated by the function of the self-cognizant perception that experiences the pure sense perception. Because such self-cognizant perception can bring out two ascertainments: this place is seen, the pot is not seen. In short, negation is not the removal of something that existed before, but rather, for something that did not exist before, recognizing that it does not exist is called negation. Moreover, negation does not exist outside of what is not seen by a valid cognition, because: Negation itself, at all times, is accomplished by not seeing. Thus it is said. Third, if it is said: If there is no perception and no understanding of force, then it contradicts what the teacher said, that in some parts of the treatise, it is understood by force or understood by meaning. Answer: There is no fault. This refers to the arising of sudden inference from the function of perception or from the habituation of the three modes. As it is said in the Pramāṇaviniścaya: All things that are not established by themselves, because they are related to themselves, can establish, are not deceptive, and depend on others. A valid cognition that is not perception is not other than inference. Thus it is said. Not deceiving, not understanding, meaning clear, meaning opposite. Essence, perception, inference, not deceiving in both. From self and other, both determined and understood, from the function of self-determination, making negation and establishment. This is the concluding verse. The general essence of valid cognition has been well explained. // // Explanation of Perception. Second, to determine the meaning of each essence, there are two: perception and inference. First, there are three.