Tibetan
་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་དེ་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་གྱི་ལས་ཀྱི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ལ་དགག་བཞག་སྤང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག ཚད་མ་ཕྲུགས་ལྔས་ངེས་ཏེ། དང་པོར་མེ་དུ་གཉིས་ཀ་མ་དམིགས་པའི་ཚད་མ། དེ་ནས་མེ་དམིགས་པའི་ཚད་མ། དེ་ནས་དུ་བ་དམིགས་པའི་ཚད་མ། དེ་ནས་མེ་མ་དམིགས་པའི་ཚད་མ། དེ་ནས་དུ་བ་མ་དམིགས་པའི་ཚད་མས་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །མི་འཐད་དེ། གནས་སྐབས་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་ཕྲུགས་ལྔས་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ངེས་པར་བྱེད་མི་ནུས། རང་བཞིན་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་ཕྲུགས་གསུམ་གྱིས་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ངེས་པར་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་གནས་སྐབས་འགའ་ཞིག་ཏུ་རྔ་སྒྲ་དང་། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གཉིས་ཀ་མ་དམིགས། དེ་ནས་རྔ་སྒྲ་དམིགས། དེ་ནས་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དམིགས། དེ་ནས་རྔ་སྒྲ་མ་དམིགས། དེ་ནས་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་མ་དམིགས་པ་ཡང་ཡོད་པས། དེ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་གཉིས་པ་གྲུབ་སྟེ། རང་བཞིན་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་མ་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རྗེས་འགྲོ་ཕྲུགས་གསུམ་དང་། དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལྡོག་པ་ཕྲུགས་གསུམ་གང་རུང་གིས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ངེས་པར་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ཕྲུགས་ལྔ་ངེས་པར་དགོས་ན་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་ན། སྔོན་མཐའ་དང་། ཕྱི་མཐའ་གཉིས་ཀ་ངེས་དགོས་པར་ཐལ། རྒྱུ་འབྲས་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ཡིན་ན། དང་པོར་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་མ་དམིགས་པ་དང་། མཐར་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་མ་དམིགས་པ་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག ཚད་མ་ཕྲུགས་གསུམ་གྱི་ངེས་ཚུལ་ལ། དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལྡོག་པ་ཕྲུགས་གསུམ་ཁོ་ན་དགོས་པར་འདོད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རྒྱུ་འབྲས་སུ་ངེས་ན། སྔོན་མཐའ་མི་ངེས་པས་ཁྱབ་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་སྔོན་མཐའ་མ་ངེས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་དང་། ཕྱི་མཐའ་མ་ངེས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྲུགས་གསུམ་སྟེ། དང་པོར་འབྲས་བུ་དུ་བ་སྐྱེ་བ་མཐོང་། དེ་ནས་སྐྱེ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་མཐོང་། དེ་ནས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་མ་མཐོང་བའི་གཞན་སེལ་གྱི་བློས་ངེས་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་མ་ནི་མ་དམིགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྲུགས་གསུམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ། དང་པོ་ས་ཕྱོགས་དག་པར་མེ་དུ་གཉིས་ཀ་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པ་ལས་མེ་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་རྟོག་པས་མེའི་གཞན་སེལ་བཟུང་། དེ་ནས་དུ་བ་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་རྟོག་པས་དུ་བའི་གཞན་སེལ་བཟུང་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུ་བ་འདི་སྔར་གྱི་མེ་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ཞེས་རྟོག་བཅས་ཀྱི་བློས་འབྲེལ་པ་ངེས་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། ཕྲུགས་གསུམ་གང་རུང་གིས་ངེས་ན་འབྲེལ་བརྟག་ལས། གང་ཞིག་མཐོང་ན་མ་མཐོང་མཐོང་། །དེ་མ་མཐོང་ན་མ་མཐོང་བ། །འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ནི། །སྟོན་པའི་སྐྱེ་བོ་མེད་ཀྱང་ཤེས། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ་ངེས་བྱེད་གཉིས་ཆར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རང་བཞིན་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཕྲུགས་གསུམ་གང་རུང་གིས་ངེས་པར་བྱེད་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་ལ་བརྟེན་པའི་མཐའ་གསུམ་ཁེགས་ཤིང་། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་གཉིས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔར་མ་དམིགས་པས་རྒྱུ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཁེགས་ཤིང་འབྲས་བུའི་ལྡོག་པ་འགྲུབ། སྔར་མེད་པ་དང་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཏན་མི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བ་ཁེགས་ཤིང་། འབྲས་བུའི་རྗེས་འགྲོ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་མཚན་གཞི་ངོས་བཟུང་བ་ནི། ཁ་ཅིག འབྲེལ་པ་དོན་རང་མཚན་གྱི་རྫས་སུ་འདོད་པ་མི་འཐད་དེ། དོན་རང་མཚན་ཕན་ཚུན་རྗེས་འགྲོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགའ་ཞིག་སྒྲ་དོན་ཁོ་ན་ལ་འདོད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། སྒྲ་དོན་དངོས་མེད་ལ་འབྲེལ་པ་བྱས་པས་རང་མཚན་གོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ལུགས་ནི་སྒྲ་དོན་ལ་རང་མཚན་དུ་འཁྲུལ་པའི་གཞན་སེལ་གྱི་བློས་དུ་བ་དང་། མེ་དང་། བྱས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་བཟུང་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཚེ་གོ་བྱེད་རྗེས་འགྲོ་བ། །སྤྱི་ཡི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་དེ་དག་གང་གིས་ངེས་པའི་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཕྱོགས་རེས་ངེས་པ་གཞན་གྱི་ལུགས་དང་། གཉིས་ཀ་དགོས་པ་རང་གི་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས་དཔྱོད་པས་ངེས་པ་ནི། ཁ་ཆེ་བདེ་བྱེད་དགའ་བ་ན་རེ། གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཚད་མས་ངེས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱི་འབྲེལ་པ་དཔྱོད་པས་ངེས་དགོས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཚད་མས་ངེས་པ་ནི་ཉི་འོག་པའི་པཎྜི་ཏ་རྣམས་ཞལ་མཐུན་པར་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་ངེས་པའི་ཚད་མས་འབྲེལ་པ་ངེས་པར་བྱེད་དེ། དཔེ་ལ་རྟགས་ཀྱི་མཚན་གཞི་འཛིན་པའི་ཚད་མ་དང་། དེ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་འགོག་པའི་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་རྗེས་འགྲོ་དང་། ལོག་ན་ལྡོག་པའི་ལྡོག་པ་གྲུབ་པས་སྤྱི་ཁྱབ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཚད་མ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་དཔྱོད་པའང་གཞན་སེལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྲིད་པས་མི་ངེས་ལ། མངོན་སུམ་ཡང་མ་ངེས་ན་འཇུག་ལྡོག་གི་ཐ་སྙད་མི་གྲུབ། ངེས་ན་རྟོག་དཔྱོད་ལས་མ་འདས། རྗེས་དཔག་གིས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཁེགས་ཀྱང་རྟོགས་དཔྱོད་མེད་ན་མཐུན་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ་པ་མ་གྲུབ་པས་ཚད་མའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་ངེས་པ་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ངེས་ཏེ། འཁྲུལ་པས་དངོས་པོ་གཅིག་ལྟར་རྟོགས། །ཞེས་དང་། དཔྱོད་པ་ནི་དོན་བྱེད་པར་རུང་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གནས་ལུགས་དཔྱད་ཚེ་འབྲེལ་པ་མི་སྲིད་ཀྱང་། །རྟགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་བྱ་བསྒྲུབ་ཚེ་སེལ་བའི་ངོར། །འབྲེལ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲུབ་རྟགས་རྗེས་འགྲོ་དང་། །དགག་པའི་རྟགས་ཀྱི་ལྡོག་པ་གྲུབ་པར་གྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །འབྲེལ་པའི་རྟོགས་ཚུལ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། ༈ །།གཉིས་པ་འགལ་བའི་རྟོགས་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་གཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་དགག་བཞག་སྤང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ་འདོད་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག འགལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་གཞི་མཐུན་མི་སྲིད་པའམ། གང་ཞིག་གྲུབ་ན་གང་ཞིག་བཀག་པ་ལ་མི་འཁྲུལ་བ་སྟེ། སྔོན་པོ་གྲུབ་ན་སྔོ་མིན་བཀག་པ་ལ་མི་འཁྲུལ་བ་ལྟ་བུའོ། །དབྱེ་ན་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་དང་། ཕན་ཚུན་སྤང་འགལ་གཉིས། དང་པོའི་མཚན་ཉིད། གང་ཞིག་གང་གིས་དབེན་ཞིང་སྤང་གཉེན་ནུས་ལྡན་རྒྱུན་འགྲོགས་སུ་མི་རུང་བའམ། གང་ཞིག་གང་གིས་དབེན་ཅིང་ཕན་ཚུན་ཕྲད་ན་གནོད་བྱེད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཡང་སྟོབས་མཉམ་ན་གནོད་པ་མཉམ་སྟེ། མཉམ་དུ་ཤི་བ་ལྟ་བུའོ། །སྟོབས་མི་མཉམ་ན་སྟོབས་ཆེ་བས་གནོད་པ་ཆེ་བ་དང་། སྟོབས་ཆུང་བས་གནོད་པ་ཆུང་བ་བྱེད་དེ། ནུས་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་མཚན་ཉིད། ཆོས་གང་ཞིག་རང་གི་དགག་བྱས་དབེན་པའམ། གང་ཞིག་ཡིན་པ་གྲུབ་ན་དེ་མིན་བཀག་པ་ལ་མི་འཁྲུལ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་སྔོན་པོ་ཡིན་པ་གྲུབ་ན་སྔོ་མིན་བཀག་པ་ལ་མི་འཁྲུལ་བ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་ཚ་གྲང་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུན་ཕན་ཚུན་སྤང་འགལ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་འདོད་དེ། ཚ་གྲང་གཉིས་ལ་འགལ་བ་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པར་ཆོས་མཆོག་ཆུང་བ་ལས་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་རྒྱུན་མི་ལྡོག་ཀྱང་ཞེས་
Chinese
如见道最初刹那，是能生起加行道最胜士夫的果，以及此器世间是众生共同业之主的果一般。第二，其中有遮破、安立、舍弃三种。第一种是：有的人说，必须以五种量来确定，即首先是不见火和烟的量，然后是见火的量，然后是见烟的量，然后是不见火的量，然后是不见烟的量来确定。这不合理，因为即使是五种情况的随行和随离，也不能确定为因果，因为即使是三种情况的自性随行和随离，也能确定为因果。第一个理由成立，否则在某些情况下，鼓声和阳光都没有见到，然后见到鼓声，然后见到阳光，然后没有见到鼓声，然后没有见到阳光也是有的，所以那两者也成了因果。第二个理由成立，因为自性随行和随离，无论是未见在前而随行的三种情况，还是见在前而随离的三种情况，都能确定为因果。否则，如果必须确定五种情况才能成为因果，那么就必须确定前际和后际。如果是确定因果的量，那么首先必须不见因果两者，最后也必须不见因果两者。有的人认为，在以三种量确定时，只需要见在前而随离的三种情况，这也是不合理的，因为如果确定为因果，那么就有遍及前际不确定的过失。第二，其中有确定前际不确定的因果的方式，以及确定后际不确定的因果的方式两种。第一种是：见在前三种情况，即首先见到果烟产生，然后没有见到产生之因，然后以遣余的智慧确定没有产生之果。后者是未见在前
English
Like the first moment of the seeing path, it is the fruit that can generate the most excellent person of the path of application, and this container world is like the fruit of the lord of the common karma of sentient beings. Secondly, there are three types: refutation, establishment, and abandonment. The first is: Some say that it must be determined by five kinds of valid cognition, that is, first, the valid cognition of not seeing both fire and smoke, then the valid cognition of seeing fire, then the valid cognition of seeing smoke, then the valid cognition of not seeing fire, and then the valid cognition of not seeing smoke. This is unreasonable, because even the five cases of concomitance and counter-concomitance cannot determine cause and effect, because even the three cases of self-nature concomitance and counter-concomitance can determine cause and effect. The first reason is established, otherwise in some cases, both the sound of the drum and the sunlight are not seen, then the sound of the drum is seen, then the sunlight is seen, then the sound of the drum is not seen, and then the sunlight is not seen, so those two also become cause and effect. The second reason is established, because self-nature concomitance and counter-concomitance, whether it is the three cases of not seeing before and following, or the three cases of seeing before and departing, can determine cause and effect. Otherwise, if it is necessary to determine five cases to become cause and effect, then it is necessary to determine both the prior limit and the posterior limit. If it is the valid cognition of determining cause and effect, then first it is necessary not to see both cause and effect, and finally it is necessary not to see both cause and effect. Some people think that when determining with three kinds of valid cognition, it is only necessary to see the three cases of departing before, which is also unreasonable, because if it is determined as cause and effect, then there is the fault of pervading the uncertainty of the prior limit. Secondly, there are two ways to determine the cause and effect of the uncertain prior limit, and the way to determine the cause and effect of the uncertain posterior limit. The first is: see the three cases in front, that is, first see the fruit smoke produced, then do not see the cause of production, and then determine with the wisdom of exclusion that there is no fruit produced. The latter is unseen before
Chinese
有三种特殊的情况。第一种，在干净的地方，烟和火两种可能出现的情况都没有被注意到，之后因为看到火而通过推理把握住火的遣余。然后，在看到烟之后，通过推理把握住烟的遣余，并且以具有推理的意识确定现在的这个烟，如果没有之前的那个火就不会产生这种关联。第三种是，如果通过三种情况中的任何一种来确定关联，那么与关联考察相违背，因为其中说到：如果看到什么，就会看到未见之物；如果未见此物，就不会见到彼物；即使没有指示的圣者，也能知道这是果。如果有人这样说，那么没有过失，因为这是就两种确定方式而言的。因此，如果就自性随行和随返而言，那么可以通过三种情况中的任何一种来确定，因为依赖于因的三种边际被排除，并且果的特征随行和随返两种情况得以成立。之前没有注意到，因此排除了从其他因产生，并且果的随返得以成立。之前没有，之后产生被注意到这两种情况，排除了永远不产生和从无因而生，并且果的随行得以成立。第二，确定定义的基础是：有些人认为关联是事物自相的实体，这是不合理的，因为事物自相之间没有相互随行。有些人认为关联仅仅是声音和意义，这也是不合理的，因为对无实的事物声音和意义进行关联，无法理解自相。自己的观点是，以将声音和意义误认为是自相的遣余意识，把握住烟、火、所作和无常等等，因为其中说到：那时，使之理解的随行，被理解为共相的体性。第三，关于通过什么来确定这些的方式有两种：通过部分确定是他宗的观点，两种都需要是自宗的观点。第一种有两种，其中通过理智来确定是：喀且·德协嘎瓦说，暂时的关联可以通过量来确定，但是自性的关联必须通过理智来确定。通过量来确定是，如尼奥巴的班智达们一致认为的那样，如前所述，通过确定随行和随返的量来确定关联，例如，作为标志的基础的量的，以及与其不一致的方
English
There are three special cases. First, in a clean place, neither smoke nor fire, both possible occurrences, have been noticed. Then, because of seeing the fire, one grasps the exclusion of fire through inference. Then, after seeing the smoke, one grasps the exclusion of smoke through inference, and with a mind that includes inference, one ascertains the connection that this present smoke would not arise without that previous fire. The third is, if one ascertains the connection through any of the three instances, it contradicts the examination of connection, because it says therein: If one sees something, one sees what was not seen; if one does not see this, one does not see that; even without a teacher who points it out, one knows that it is the fruit. If someone says this, there is no fault, because it is made in terms of both means of ascertainment. Therefore, if it is made in terms of the nature of concomitance and counter-concomitance, then one can ascertain it through any of the three instances, because the three extremes of dependence on the cause are refuted, and the characteristics of the fruit, both concomitance and counter-concomitance, are established. Because it was not previously noticed, it refutes arising from other causes, and the counter-concomitance of the fruit is established. The two instances of not existing before and being noticed to arise later refute never arising and arising from a causelessness, and the concomitance of the fruit is established. Second, identifying the basis of the definition: Some assert that connection is the entity of the own-character of things, which is unreasonable, because there is no mutual concomitance between the own-characters of things. Some assert that connection is only sound and meaning, which is also unreasonable, because by connecting to the unreal things of sound and meaning, one cannot understand the own-character. Our own system is that it is precisely by the exclusion-consciousness that mistakes sound and meaning for own-character that one grasps smoke, fire, what is made, impermanence, and so forth, because it is said: At that time, the concomitant that makes one understand, is understood as the nature of the universal. Third, regarding the manner in which these are ascertained, there are two: ascertainment by one aspect is the view of others, and the necessity of both is our own view. The first has two, of which ascertainment by analysis is: Kha-che Be-je Gawa says, although temporary connections are ascertained by valid cognition, connections of nature must be ascertained by analysis. Ascertainment by valid cognition is that the panditas of Niyopa unanimously agree that, as previously explained, connection is ascertained by valid cognition that ascertains concomitance and counter-concomitance. For example, the valid cognition that grasps the basis of the sign, and the direction that is inconsistent with it.