Tibetan
པར་གང་ཞིག་ཆོས། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྒྲ་བྱས་མི་རྟག་པ་གསུམ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ་བ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་ཕྱེ་ནས་རྟོག་ངོར་རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་ཐ་དད་དུ་སྦྱར་བས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རྣམ་གཞག་དང་ཞེས་པ་ནས། དམ་པའི་དོན་ལ་འཇུག་བྱའི་ཕྱིར། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན། །ཞེས་པའི་བར་དང་། དེ་ཡི་ཁྱད་པར་གྱིས། །རྟོག་འགྱུར་བ་དག་རབ་ཏུ་བྱེད། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གནད་འདི་ཤེས་ན་སོང་ཚོད་ཀྱི་རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་རང་མཚན་ཡིན་མིན་གྱི་དོགས་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་མེད་དོ། །གཉིས་པ་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། དབྱེ་བ་དངོས་དང་། སོ་སོའི་རྣམ་བཞག་གོ །དང་པོ་ལ་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་ཡོད་པ་གཞན་སེལ་དང་། མེད་པ་གཞན་སེལ་གཉིས་སམ། ཡང་ན་དངོས་པོའི་གཞན་སེལ་དང་། དངོས་མེད་ཀྱི་གཞན་སེལ་གཉིས་སོ། །དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཡུལ་ཅན་སྒྲ་རྟོག་གི་སྒོ་ནས་གཉིས་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པ་སྒྲའི་གཞན་སེལ་དང་། ཡོད་པ་བློའི་གཞན་སེལ་གཉིས། མེད་པ་སྒྲའི་གཞན་སེལ་དང་། མེད་པ་བློའི་གཞན་སེལ་ཏེ་གཉིས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོའི་དང་དངོས་མེད་ཀྱི་གཞན་སེལ་ལ་ཡང་འགྲེའོ། །འཛིན་སྟངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། མ་ཡིན་དགག་གི་དང་། མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་གཉིས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། དངོས་པོའི། དངོས་མེད་ཀྱི། མ་ཡིན་དགག་གི མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ནི། རྟོག་ངོར་དོན་བྱེད་མི་ནུས་རྣམ་པར་བཅད་ནས་དངོས་པོར་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས། གཉིས་པ་ལ། མངོན་གྱུར་ལ་ངེས་པའི་དང་། ལྐོག་གྱུར་ལ་ངེས་པའི་གཞན་སེལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། དོན་རང་མཚན་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པའི་ངེས་ཤེས་ཀྱི་དངོས་ཡུལ་ལྟ་བུ་སྟེ། མཐོང་བ་འགའ་ལའང་ཤེས་པ་གང་། །ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། མངོན་སུམ་གྱིས་དོན་རང་མཚན་མཐོང་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྒྲ་རྟོག་གི་དངོས་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་བདེན་པ་རྗེས་དཔག་གི་གཞན་སེལ། མི་བདེན་པ་ལོག་ཤེས་ཀྱི་གཞན་སེལ། གཉིས་ཀར་དོགས་པ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཞན་སེལ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། རྗེས་དཔག་གི་དངོས་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་སྒྲུབ་བྱའི་དོན་སྤྱི་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི། རྟོག་ངོར་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་གནས་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པར་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། སྒྲ་རྟག་འཛིན་རྟོག་པ་ལ་སྒྲ་མི་རྟག་པ་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་སྒྲ་རྟག་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཡང་རྟོག་པ་ལས་མ་འདས་པས་གང་ལ་དོགས་པ་དེ་དེ་མིན་རྣམ་པར་བཅད་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་དངོས་མེད་ཀྱི་གཞན་སེལ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། དངོས་མེད་སྣང་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི་རྟོག་ངོར་དོན་བྱེད་ནུས་པ་བཅད་ནས་དངོས་མེད་དུ་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས། གཉིས་པ་ནི། དགག་བྱ་ཤེས་བྱ་ལ་སྲིད་པ་བུམ་མེད་ཀྱི་གཞན་སེལ་ལྟ་བུ་དང་། དགག་བྱ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པ་རི་བོང་རྭ་མེད་ཀྱི་གཞན་སེལ་ལྟ་བུ་གཉིས་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་ལ། དངོས་མེད་སྣང་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་འཐད་པ་དང་། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། དངོས་མེད་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་གཞན་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྣང་བའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་བྱ་དངོས་པོ་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་ཤེས་བྱར་བཞག་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་བྱར་འཛིན་པ་མེད་པ་ལ། །ཉེས་པ་དག་ཏུ་ཐལ་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་མཚུངས་པའི་རྩོད་སྤང་། ཚད་མ་དང་འགལ་བའི། གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི། ལུང་དང་འགལ་བའི་རྩོད་པ་སྤོང་བ་བཞི་ཡོད་པ་ནི་གཞུང་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རྟོག་ངོར་དགག་བྱ་མེད་དགག་རྣམ་པར་བཅད་ནས་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པའི་གཞན་སེལ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི། ལུགས་འདི་ལ་མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་དང་། མ་ཡིན་དགག་དང་། སེལ་བའི་སྒྲུབ་པ་གསུམ་དོན་གཅིག་ཅིང་། འདི་ལ་དགག་བྱ་དངོས་སུ་བཅད་པ་དང་། དགག་བྱ་དངོས་སུ་མ་བཅད་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། བུམ་དག་གི་ས་ཕྱོགས་ཀྱི་གཞན་སེལ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་བསྟན་ཟིན་མ་ཐག་པའོ། །བཞི་པ་མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་ལ་མཚན་ཉིད། མིང་གི་རྣམ་གྲངས། དབྱེ་བ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། རྟོག་ངོར་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་བཅད་ནས་དགག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྣང་བའི་སྒྲོ་བཏགས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་དང་། མེད་དགག་དང་། མེད་པ་གཞན་སེལ་དང་། དངོས་མེད་ཀྱི་གཞན་སེལ་རྣམས་ནི། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཡང་ཕྱི་མ་གཉིས་ལ་དོན་ལྡོག་གཞན་དགོས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་དགག་བྱ་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་ནི་
Chinese
因为说了“凡是法……”等等。第三，以分别念将声所作无常三者，分为各别相异是有必要的。因为如此区分后，在分别念面前，将作为理由、法、意义三者各别结合，就能了知声是无常的。如从“法与有法之安立”至“为了进入胜义谛，是智者们所作。”之间，以及“以彼之差别，能善作分别念之转变。”因为这样说了。若知此要点，则不会产生关于已逝之理由、法、意义三者是否为自相的疑惑。第二，彼之详细区分有二，即区分本身和各自的安立。第一，从所依的角度区分，有有的遣余和无的遣余两种，或者有实事的遣余和无实事的遣余两种。各自又从有境声分别念的角度分为两种，即有的声的遣余和有的心的遣余两种，无的声的遣余和无的心的遣余两种。同样，实事的和无实事的遣余也如此解释。从执持方式的角度区分，有非遮和无遮的遣余两种。第二，实事的、无实事的、非遮的、无遮的遣余四者中，第一，有体性和分类两种，第一是，在分别念面前，阻断不能起作用的事物，而显现为实事的假立。第二，有于现前确定的和于隐蔽确定的遣余两种，第一是，如现量见到意义自相后产生的定解之实境，如偈颂“见若干亦知何者”。第二是，不依赖现量见到意义自相，而成为声分别念之实境，区分则有真实的比量之遣余，不真实的错觉之遣余，以及二者皆有的疑惑犹豫之遣余三种，第一是，如成为比量之实境的所立之总义。第二是，在分别念面前，以断定境之状况的方式，显现为与状况不符的假立，即是。
English
Because it is said, "Whatever is Dharma..." etc. Thirdly, it is necessary to distinguish the three, sound, action, and impermanence, by conceptual thought, into distinct opposites. Because after distinguishing them in this way, in the presence of conceptual thought, combining the reason, the property, and the meaning separately, one will realize that sound is impermanent. As from "The establishment of Dharma and Dharmas" to "For the sake of entering the ultimate meaning, it is done by the wise." and "By the difference of that, the transformations of conceptual thought are well done." Because it is said. If you know this key point, there is no place to generate doubts about whether the past reason, property, and meaning are self-characterized or not. Secondly, there are two divisions of that, namely, the division itself and the establishment of each. First, dividing from the point of view of the basis, there are two types of other-exclusion: existent other-exclusion and non-existent other-exclusion, or real entity other-exclusion and non-real entity other-exclusion. Each of these can be divided into two from the point of view of the object-possessor, sound, and conceptual thought: existent sound other-exclusion and existent mind other-exclusion; non-existent sound other-exclusion and non-existent mind other-exclusion. Similarly, the other-exclusion of real entities and non-real entities is also explained in this way. From the point of view of the mode of apprehension, there are two types of other-exclusion: non-affirming negation and excluding negation. Secondly, among the four other-exclusions—real entity, non-real entity, non-affirming negation, and excluding negation—the first has two aspects: definition and division. The first is the imputation that appears as a real entity in the presence of conceptual thought, having severed the inability to perform a function. The second has two types of other-exclusion: that which is ascertained by the manifest and that which is ascertained by the hidden. The first is like the actual object of definitive cognition that arises after directly seeing the self-characterized meaning, as in the verse, "Whatever knowledge is of some that are seen." The second is that which becomes the actual object of sound conceptual thought without relying on directly seeing the self-characterized meaning. The divisions are: the other-exclusion of valid inference, the other-exclusion of invalid cognition, and the other-exclusion of doubt and uncertainty in both. The first is like the general meaning of the object to be proven that has become the actual object of inference. The second is the imputation that appears in the presence of conceptual thought as not conforming to the situation, by way of cutting off the state of the object, that is.
Chinese
例如，对于执持声音为常的分别念来说，就像通过遮断声音无常而显现声音为常一样。第三是犹豫，也未超出分别念，因此对于所怀疑的事物，就像显现遮断了那不是它一样。第二，对于无实事的他排除，有：定义、分类、以及无实事不成为显现对境的理由这三者。第一是，在分别念面前，遮断了能起作用，而显现为无实事的虚构。第二是，有：所破是所知，如瓶子不存在的他排除；以及所破是所知，如兔子角不存在的他排除，这两种。第三，有：无实事不成为显现对境的道理，以及对于它的辩论的驳斥，这两者。第一是，那无实事是通过分别念以他排除的方式作为对境的，而不是以显现的方式作为对境的。因为是通过排除所破事物的方式而安立为所知的，而不是以自己的体性的方式成立的。因为，对于没有执持为所知的事物，不会有过失等等的推论。因为（经中）这样说过。第二，有与实事相同的辩论的驳斥、与量相违的、与名声相违的、与教证相违的辩论的驳斥这四种，需要在论典本身上理解。第三，对于非遮的他排除，有定义和名称两种。第一是，在分别念面前，遮断所破的非遮，而显现为成立的方式的虚构。例如，瓶子的他排除。第二是，在这个宗派中，非遮的他排除、非遮、以及排除的成立这三者意义相同。并且，这有：所破真实遮断的和所破不真实遮断的这两种。第一是，如瓶子等所在地方的他排除。后者是刚刚讲完的。第四，对于泯灭遮的他排除，有定义、名称、分类这三者。第一是，在分别念面前，遮断成立，而显现为否定的样子的虚构。第二是，泯灭遮的他排除、泯灭遮、以及不存在的他排除、以及无实事的他排除等等，是名称的异名，但是后两者需要意义反体不同。第三是，从所破存在与否的角度分为两种，即是
English
For example, for the conceptual thought that grasps sound as permanent, it is like appearing that sound is permanent through cutting off the impermanence of sound. The third is doubt, which also does not go beyond conceptual thought, so for what is doubted, it is like appearing to cut off that which is not it. Second, for the other-exclusion of non-things, there are: definition, classification, and the reason why non-things do not become objects of appearance, these three. The first is, in the face of conceptual thought, the imputation of appearing as a non-thing after cutting off the ability to perform a function. The second is, there are two types: the object to be negated is knowable, such as the other-exclusion of the absence of a pot; and the object to be negated is knowable, such as the other-exclusion of the absence of a rabbit's horn. Third, there are: the reason why non-things do not become objects of appearance, and the refutation of arguments against it, these two. The first is, that non-thing is made into an object by conceptual thought through the way of other-exclusion, but it is not made into an object through the way of appearance. Because it is established as knowable through the way of eliminating the object to be negated, but it is not established through its own nature. Because, for what is not held as knowable, there will be no fallacies, etc. Because it is said like this (in the scriptures). Second, there are four types of refutation of arguments: refutation of arguments that are the same as things, that contradict valid cognition, that contradict fame, and that contradict scripture, which need to be understood on the basis of the text itself. Third, for the other-exclusion of non-affirmative negation, there are definition and names, these two. The first is, in the face of conceptual thought, the imputation of appearing in the way of establishing after cutting off the object to be negated, the non-affirmative negation. For example, the other-exclusion of a pot. The second is, in this system, the other-exclusion of non-affirmative negation, non-affirmative negation, and the establishment of exclusion, these three have the same meaning. And, this has two types: the object to be negated is truly cut off, and the object to be negated is not truly cut off. The first is, such as the other-exclusion of the place of pots, etc. The latter is what was just explained. Fourth, for the other-exclusion of annihilative negation, there are definition, names, and classification, these three. The first is, in the face of conceptual thought, the imputation of appearing as a negative aspect after cutting off establishment. The second is, the other-exclusion of annihilative negation, annihilative negation, and the other-exclusion of non-existence, and the other-exclusion of non-things, etc., are synonyms, but the latter two need different meanings and opposites. The third is, divided into two from the perspective of whether the object to be negated exists or not, which is