Tibetan
ན་འདི་ལ་དགོངས་ནས་རིགས་གཏེར་ལས། ཇི་སྲིད་ཕྱི་རོལ་ཁས་ལེན་པ། །དེ་སྲིད་རྒྱུ་ལ་བཟུང་ཡུལ་ཟེར། །ཤེས་བྱ་ནང་གིར་ཞུགས་པ་ན། །ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྲུབ་པ་མེད། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འཇུག་ཚུལ་གཞལ་བྱ་རང་སྤྱི་གཉིས་གསུངས་ཀྱང་། །འཇུག་པའི་གཞི་ནི་རང་མཚན་གཅིག་པུར་འདུས། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་བཟུང་ཡུལ་མདོ་སྡེའི་ལུགས། །རྣམ་རིག་སྨྲ་ལ་བཟུང་ཡུལ་རྣམ་གཞག་མེད། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཤེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལེགས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ།། ༈ །།གཉིས་པ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་བློ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བསྡུ། དེ་དག་གི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། བློའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ། ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་གསལ་ཞིང་མྱོང་བའོ། །ཁ་ཅིག ཡུལ་རིག་པ་བློའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བློས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་དགོས་པས་བློ་དང་ཡུལ་གཉིས་རྟོགས་པ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་རིག་པའི་དོན་རང་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་རིག་པ་ལ་བྱེད་ན་རང་རིག་ལ་རང་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་མེད་པས་བློ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཡུལ་རིག་པ་བློའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ། ཡུལ་དུ་འཇོག་པ་དེ་བློ་ལ་ལྟོས་ཀྱི་བློར་འཇོག་པ་ཡུལ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཕྱིར་བློ་ལས་དོན་གྲུབ་ཀྱི། །དོན་ལས་ཇི་ལྟར་ཡང་དེ་མིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། རྟོག་བཅས་རྟོག་མེད་གཉིས། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་འཁྲུལ་པ་དང་མ་འཁྲུལ་པ་གཉིས། འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤིང་བཅད་པ་ལྟར་ཡུལ་ལ་མ་ཞུགས་པ་དང་། འཇུག་བཞིན་པ་དང་། ཞུགས་ཟིན་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལྟར་དབྱེ་སྒོ་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་ལས་བྱེད་པ་པོ་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི། ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་རང་རིག་གཅིག་པུར་འདུས་ཏེ། གཉིས་སྣང་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ན། རང་གི་གཟུང་རྣམ་ལ་རང་རིག་མངོན་སུམ་ཡིན་དགོས། གཉིས་སྣང་ནུབ་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ན། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་གཉིས་སྣང་ནུབ་པའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་དགག་བཞག་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་འདོད་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྤྱིའི་དབྱེ་བསྡུ། ཚད་མིན་གྱི་བློ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྔོན་གྱི་མཁས་པ་ཕྱྭ་པ་སོགས་ན་རེ། བློ་རིགས་ཐམས་ཅད་ཐེ་ཚོམ། ལོག་ཤེས། སྣང་ལ་མ་ངེས་པ། བཅད་ཤེས། ཡིད་དཔྱོད། མངོན་སུམ་ཚད་མ།
Chinese
因此，考虑到这一点，《理智宝藏》中说：只要承认外境存在，那么它就被称为所执境。当所知进入内心时，境和有境就不存在了。如是说。虽然说了进入的方式有自相和共相两种，但进入的基础仅归结为自相。对此，外境所执是经部的观点。唯识宗认为没有所执境的设定。这是总结的偈颂。关于所知境的分类，已经很好地解释完毕。第二，关于能知的智慧，有定义、分类、归纳，以及确定它们的意义这三个方面。第一，智慧的定义是觉知，认识的定义是清晰和体验。有些人认为认识境是智慧的定义，这是不合理的。如果这样，那么智慧所认识的境就必须被认为是境的定义，因此智慧和境的认识就有了相互依赖的过失。如果认识境的意义是指认识与自身不同的境，那么自证就不存在与自身不同的境，因此会有不是智慧的过失。此外，认识境不应是智慧的定义，因为境的安立依赖于智慧，而智慧的安立不依赖于境。因此，智慧可以成就事物，但事物无论如何不能成就智慧。如是说。第二，从境的角度来分，有有分别和无分别两种。从本体的角度来分，有错乱和非错乱两种。从进入的方式来看，就像砍树一样，有未进入境、正在进入境和已进入境三种。这样划分的三种方式是从能动者和所作的角度来划分的。从有境的角度来看，都归结为自证，如果是有二取显现的知识，那么自证必须对自己的所取相显现。如果是二取显现消失的知识，那么自证必须对自己的本体显现二取显现消失。第三，有破立两个方面，第一方面有陈述观点和破斥观点两个方面。第一方面有两个：总的分类归纳，以及分别解释非量之智。第一，以前的智者如法称等说，所有的智慧种类都是怀疑、邪见、对显现不确定、决断、意念、现量。
English
Therefore, considering this, it is said in the Treasury of Reasoning: As long as external objects are acknowledged, then it is called the apprehended object. When the knowable enters the mind, the object and the subject no longer exist. Thus it is said. Although it is said that there are two ways of entering, self-character and general-character, the basis of entering is only summarized as self-character. Regarding this, the external object of apprehension is the view of the Sutra School. The Mind-Only School believes that there is no designation of apprehended object. This is the concluding verse. The classification of knowable objects has been well explained. Second, regarding the knowing mind, there are three aspects: definition, classification, summarization, and determining their meaning. First, the definition of mind is awareness, and the definition of knowing is clarity and experience. Some people think that knowing objects is the definition of mind, which is not reasonable. If so, then the object known by the mind must be regarded as the definition of the object, so the understanding of mind and object has the fault of mutual dependence. If the meaning of knowing objects refers to knowing objects different from oneself, then self-awareness does not have objects different from oneself, so there will be the fault of not being mind. Furthermore, knowing objects should not be the definition of mind, because the establishment of objects depends on the mind, and the establishment of mind does not depend on objects. Therefore, the mind can accomplish things, but things cannot accomplish the mind in any way. Thus it is said. Second, from the perspective of objects, there are two types: conceptual and non-conceptual. From the perspective of essence, there are two types: mistaken and non-mistaken. From the perspective of the way of entering, like cutting a tree, there are three types: not entering the object, entering the object, and having entered the object. These three ways of dividing are divided from the perspective of the agent and the action. From the perspective of the subject, they are all summarized as self-awareness. If it is knowledge with dualistic appearance, then self-awareness must be manifest to its own apprehended aspect. If it is knowledge with the disappearance of dualistic appearance, then self-awareness must manifest the disappearance of dualistic appearance to its own essence. Third, there are two aspects: refutation and establishment. The first aspect has two aspects: stating the view and refuting the view. The first aspect has two: general classification and summarization, and detailed explanation of non-valid cognition. First, previous scholars such as Chapa said that all kinds of minds are doubt, wrong knowledge, uncertainty about appearance, decision, thought, and direct perception.
Tibetan
རྗེས་དཔག་ཚད་མ་དང་བདུན་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ཏེ། བློ་དེ་ལ་རང་ཡུལ་མཐའ་ཅིག་ཏུ་འཛིན་མི་ནུས་པ་དང་། ནུས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཐེ་ཚོམ། གཉིས་པ་ལ་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པར་འཛིན་པ་དང་། མཐུན་པར་འཛིན་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་ལོག་ཤེས། གཉིས་པ་ལ་ལོག་ཕྱོགས་དང་འཛིན་སྟངས་མི་འགལ་བར་འཇུག་པ་དང་། འགལ་བར་འཇུག་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། སྣང་ལ་མ་ངེས་པ། གཉིས་པ་ལ་སྔར་རྟོགས་ཟིན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་དང་། སྔར་མ་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། བཅད་ཤེས། གཉིས་པ་ལ། རྒྱུ་མཚན་ལ་མ་ལྟོས་པར་འཇུག་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་ལ་ལྟོས་ནས་འཇུག་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཡིད་དཔྱོད། གཉིས་པ་ལ་མྱོང་སྟོབས་ཀྱིས་འཇུག་པ་དང་། རྟགས་སྟོབས་ཀྱིས་འཇུག་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། མངོན་སུམ་ཚད་མ། གཉིས་པ་ནི་རྗེས་དཔག་ཚད་མའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཚད་མིན་གྱི་བློ་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཡིད་དཔྱོད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། རྟགས་ལ་མ་བརྟེན་པར་ལྐོག་གྱུར་གྱི་དོན་བདེན་པ་གསར་དུ་ངེས་པའི་རིག་པ། དབྱེ་ན། རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་ཡིད་དཔྱོད། རྒྱུ་མཚན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡིད་དཔྱོད། རྒྱུ་མཚན་མ་ངེས་པའི་ཡིད་དཔྱོད་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཕ་མེས་ཀྱི་ཁྲོན་པ་རྙིང་པ་ན་ཆུ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའི་བློ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི། མ་ངེས་པ་དང་། མ་གྲུབ་པའི་རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་བྱ་བདེན་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའི་བློ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཚུལ་གསུམ་མ་ངེས་ཀྱང་བྱས་པའི་རྟགས་ལས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་འཛིན་པའི་བློ་ལྟ་བུའོ། །སྣང་ལ་མ་ངེས་པའི་བློའི་མཚན་ཉིད། ལོག་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲོ་འདོགས་དང་མི་འགལ་བར་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྣང་བའི་བློ། དབྱེ་ན་ཡུལ་རྣམ་པ་མི་གསལ་བའི་དང་། ཡིད་མ་གཏད་པའི་དང་། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཟིན་པའི་སྣང་ལ་མ་ངེས་པའི་བློ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཚུར་མཐོང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སྔོ་འཛིན་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དེ་སྔོན་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སྣང་ལ་མ་ངེས་པ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི། རྟོག་པ་ནང་དུ་བསྡུས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་འཛིན་གྱི་མིག་ཤེས་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཡིད་ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་དུ་འཁྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཉ་ཕྱིས་འཛིན་པའི་མིག་ཤེས་ལྟ་བུའོ། །བཅད་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། སྔར་རྟོགས་ཟིན་བྱེད་པ་མ་ཉམས་པའི་དོན་ལ་ལོག་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲོ་འདོགས་དང་འགལ་བར་འཇུག་པའི་རིག་པ། དབྱེ་ན་མངོན་སུམ་བཅད
Chinese
后比量与七者合一，即彼心于自境不能唯一执取，有能与不能二者。初者为疑，二者有与境之实况不符之执取，与相符之执取二者。初者为倒识，二者有与反方之增益不相违而转，与相违而转二者。初者为现而不定，二者有于先前已证悟之义而转，与于先前未证悟者而转二者。初者为决识，二者有不待因由而转，与待因由而转二者。初者为意度，二者有由串习力而转，与由理证力而转二者。初者为现量，二者为后比量。第二，非量之五心，一一亦各有体相与分类二者。初、意度之体相为：不依于理证而新决知隐蔽义之真实之智。分类有：无因之意度、因颠倒之意度、因不定之意度三种。初者如是念之智：祖先之旧井中有水。二者如是之智：依于不定与未成之理证而唯一执取所立为真实。三者如是之智：虽三相不定，然由所作之理证而执取声为无常。现而不定之心之体相：不违背反方之增益而显现义之自相之心。分类有：境相不明显之、不专注之、为错乱之因所摄持之现而不定之心三种。初者如是：于能见者之相续中，取青之根现，于青色之刹那为现而不定。二者如是：于收摄分别念之位次之取色之眼识。三者如是：于意将鱼鳔误认为银之位次之取鱼鳔之眼识。决识之体相：于先前已证悟之作用未失坏之义，与反方之增益相违而转之智。分类有现量决
English
Inferential valid cognition is united with seven factors. That is, that mind cannot hold its own object in a single way, and there are two possibilities: can and cannot. The first is doubt. The second is to hold something that does not match the actual situation of the object, and to hold something that matches it. The first is wrong knowledge. The second is to proceed without contradicting the imputation of the opposite side, and to proceed with contradiction. The first is appearance without certainty. The second is to proceed with the meaning that has already been realized, and to proceed with what has not been realized before. The first is decisive knowledge. The second is to proceed without relying on reasons, and to proceed relying on reasons. The first is inference. The second is to proceed by the power of habituation, and to proceed by the power of reasoning. The first is direct perception. The second is inferential valid cognition. Second, each of the five non-valid minds also has two characteristics and two divisions. First, the characteristic of inference is: the wisdom that newly determines the truth of the hidden meaning without relying on reasoning. The divisions are: inference without reason, inference with inverted reason, and inference with uncertain reason. The first is like the mind that thinks: there is water in the old well of the ancestors. The second is like the mind that holds that what is established is true based on uncertain and unproven reasoning. The third is like the mind that holds that sound is impermanent from the reasoning of what is done, even though the three aspects are uncertain. The characteristic of the mind that appears but is uncertain: the mind that appears the self-characteristic of the meaning without contradicting the imputation of the opposite side. The divisions are: the mind that appears but is uncertain, which has unclear aspects of the object, is not focused, and is possessed by the cause of confusion. The first is like this: in the continuum of the seer, the root appearance of blue is uncertain in the moment of blue. The second is like the eye consciousness that takes form in the state of collecting distinctions. The third is like the eye consciousness that takes the fish bladder in the state where the mind mistakes the fish bladder for silver. The characteristic of decisive knowledge: the wisdom that proceeds in contradiction to the imputation of the opposite side in the meaning that the function of what has already been realized has not been lost. The divisions are direct perception decision.