Tibetan
ན་ཉིད་པ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་དེ་སེལ་བྱེད་མཚན་ཉིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་མཉན་བྱ་མིན་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྒྲའི་རང་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་དེས་སྒྲ་མཉན་བྱ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་མཉན་བྱ་མིན་པ་སེལ་བར་འདོད་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་གཉིས་ལ་འགལ་བ་གཉིས་པོ་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་དེ་སེལ་བྱེད་བཏགས་པ་བ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་སོགས་ཀྱི་གཞལ་བྱ་ཡང་། །འཇལ་བྱེད་སྒྲ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག དེ་སེལ་བྱེད་མཚན་ཉིད་པ་མིན་པར་མ་ཟད། བཏགས་པ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བཏགས་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ལུགས་དང་པོ་མི་འཐད་དེ། ཚད་མའི་བསལ་བ་འཆད་པའི་སྐབས་འདིར། སྔར་ཡོད་གསར་དུ་བསལ་བ་ལ་སེལ་བྱེད་དུ་འཇོག་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་དེ་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་ཚད་མས་གྲུབ་པས་དེའི་ལོག་ཕྱོགས་སེལ་བ་ལ་སེལ་བྱེད་དུ་འཇོག་པ་གང་ཞིག ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་གྱིས་སྒྲ་མཉན་བྱ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྒྲ་མཉན་བྱ་ཡིན་པ་དེས་སྒྲ་མཉན་བྱ་མ་ཡིན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་། དེ་ཆོས་ཅན། སྒྲ་མཉན་བྱ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནོད་བྱེད་མིན་པར་ཐལ། དེ་སེལ་བྱེད་མིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། ཁས་བླངས་དེ་ཡང་ཚད་མ་ནི། །དག་གིས་བཀག་མེད་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། རང་ལུགས་ནི། སྒྲ་མཉན་བྱ་ཡིན་པ་དེ་དངོས་སུ་སེལ་བྱེད་ཡིན་ཏེ། དེ་སྒྲ་མཉན་བྱ་མིན་པ་དང་དངོས་འགལ་གང་ཞིག དེ་ལ་རྒྱབ་རྟེན་གྱི་ཚད་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་ནི་བརྒྱུད་ནས་སེལ་བྱེད་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་མཉན་བྱ་ཡིན་པས་ལོག་ཕྱོགས་སེལ་བ་ཡང་དེ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལ། དངོས་པོའི་དགག་སྒྲུབ་དང་། ཚད་མའི་དགག་སྒྲུབ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཚ་རེག་གིས་གྲང་རེག་སེལ་བ་ལྟ་བུ་སྔར་ཡོད་གསར་དུ་སེལ་བ་དང་། སྒྲ་མི་རྟག་པས་སྒྲ་རྟག་པ་སེལ་བ་ལྟ་བུ་དེར་སྒྲུབ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་མིན་སེལ་བ་གཉིས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཡུལ་ཡོད་མེད་དང་། ཡིན་མིན་ལ་སོགས་པ་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལོག་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བའོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་ལས། དངོས་པོའི་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དངོས་སུ་སེལ་བ་དང་། ཚད་མའི་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྒྱུད་ནས་སེལ་བ་ནི་སེལ་ཚུལ་ལོ། །ལྔ་པ་ནི། མདོར། མངོན་སུམ་གྱི་བསལ་གཞི་འཆད་པའི་སྐབས་སུ
Chinese
是，确实如此。听觉现量并非遣除的自性，因为听觉现量和非所听二者，同样未成立为声音的自性。如果听觉现量成立声音是所听，想要遣除非所听也不合理，因为二者之间任何相违都未成立。因此，听觉现量是遣除的假立者，如云：“现量等之所量，衡量者以声音，假立而宣说。”某些人说：它不仅不是遣除的自性，也不是假立者，因为那样假立没有必要。对此，第一个观点不合理，因为在此处阐述量之遣除时，并非将先前存在而新遣除者作为遣除者，而是以量成立该法与境的状况相符，从而将该法的反面遣除作为遣除者。因为听觉现量成立声音是所听的缘故，声音是所听，由此遣除声音非所听。此外，该法，成为声音非所听的损害者不成，因为其非遣除者。不能承认，因为如是承诺，量是清净无遮的。自宗是，声音是所听，是真实遣除者，因为其与声音非所听是真实相违。因为其具有后盾的量。听觉现量是间接遣除者，因为以声音是所听而遣除反面也依赖于此。第四，在事物之破立和量之破立二者中，第一，如热触遣除冷触般，是先前存在而新遣除，如声音无常遣除声音常般，是以彼处成立的力量遣除非彼。第二，境的有无，以及是与非等，以量成立的力量遣除反面的增益。如是二者中，以事物之破立的角度而言，真实遣除，以量之破立的角度而言，间接遣除，是遣除的方式。第五，简言之，在阐述现量之遣除对境时。
English
Yes, it is indeed so. Auditory direct perception is not the nature of elimination, because both auditory direct perception and non-audible are equally not established as the nature of sound. If auditory direct perception establishes that sound is audible, it is also unreasonable to want to eliminate the non-audible, because no contradiction is established between the two. Therefore, auditory direct perception is the imputed eliminator, as it is said: "The measurable of direct perception, etc., the measurer speaks by imputing sound." Some say: It is not only not the nature of elimination, but also not an imputation, because there is no need for such imputation. Regarding this, the first view is unreasonable, because here, when explaining the elimination of valid cognition, it is not the case that what was previously existent and newly eliminated is taken as the eliminator, but rather that the valid cognition establishes that the dharma is in accordance with the state of the object, thereby eliminating the opposite of that dharma as the eliminator. Because auditory direct perception establishes that sound is audible, sound is audible, thereby eliminating sound as non-audible. Furthermore, that dharma, it is not the case that it is a harmer to sound as non-audible, because it is not an eliminator. It cannot be admitted, because as such, valid cognition is considered pure and unobstructed. The self-view is that sound is audible, it is the actual eliminator, because it is in actual contradiction with sound as non-audible. Because it has the valid cognition as a support. Auditory direct perception is an indirect eliminator, because eliminating the opposite by sound being audible also depends on it. Fourth, among the two, the affirmation and negation of things and the affirmation and negation of valid cognition, the first, like hot touch eliminating cold touch, is the elimination of what was previously existent and newly eliminated, like sound being impermanent eliminating sound being permanent, it is the elimination of what is not that by the power of establishment there. Second, the existence or non-existence of objects, and is and is not, etc., eliminate the superimposition of the opposite by the power of establishment by valid cognition. Thus, among the two, from the perspective of the affirmation and negation of things, actual elimination, from the perspective of the affirmation and negation of valid cognition, indirect elimination, is the way of elimination. Fifth, in short, when explaining the object of elimination of direct perception.
Tibetan
་དོན་ཞེས་སྨོས་པ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་གྱིས་མཉན་བྱ་མ་ཡིན་པ་བསལ་བའི་གཞིར་གྱུར་པའི་སྒྲ་དེ་ཡིན་ན་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པའི་སྒྲ་ཡིན་དགོས་ཀྱི། སྒྲའི་སྟེང་གི་ཤེས་བྱའི་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟེང་དུ་མཉན་བྱ་མིན་པ་བསལ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན། སྒྲ་སྒྲ་མ་ཡིན་པ་མངོན་སུམ་གྱི་བསལ་བ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་པས་ཆོག་མོད་ཀྱི། འགྲེལ་པར་སྒྲ་མཉན་བྱ་མིན་པ་དེའི་མཚན་གཞིར་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་དེ་སྒྲ་མཉན་བྱ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་གཙོ་བོ་དང་། ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་གྱིས་སྒྲ་མཉན་བྱ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྒྲ་མཉན་བྱ་མིན་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དངོས་སྟོབས་རྗེས་དཔག་གི་བསལ་བ་ལ། མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི། རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། དམ་བཅས་ཙམ་ཉིད་ནས་དེ་དངོས་སུ་སེལ་ནུས་ཀྱི་འགལ་བ་དངོས་སྟོབས་རྗེས་དཔག་གིས་གཙོ་བོར་གྲུབ་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྒྲ་རྟག་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ལ། བསལ་བྱ། བསལ་གཞི། སེལ་བྱེད། སེལ་ཚུལ་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་ནི། རྟག་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི་རྗེས་དཔག་གི་རྟེན་རྟགས་ཡང་དག་གི་ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་གྱི་སྟེང་དུ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཅན་གཞན་གྱི་སྟེང་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་འོག་རང་རྟེན་གྱི་སྐབས་སུ་འཆད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། སྒྲ་མི་རྟག་པ་དེ་དངོས་སུ་སེལ་བྱེད་དང་། སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་དེ་བརྒྱུད་ནས་སེལ་བྱེད་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི། སྒྲ་མི་རྟག་པ་དེས་སྒྲ་རྟག་པ་དངོས་སུ་སེལ་ཏེ། དེ་དེ་དང་དངོས་འགལ་གང་ཞིག རྒྱབ་རྟེན་ཚད་མ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བསྒྲུབ་པ་ལ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྟགས་ཡང་དག་འགོད་དགོས་ཤིང་དེ་ལ་བྱས་པ་དང་དངོས་པོ་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་གཉིས་ཡོད་ལ། དེ་དག་གི་ཁྱབ་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ། ལྟོས་མེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དང་། གནོད་པ་ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་བསལ་བ་ལ་མཚན་ཉིད། མཚན་གཞི། རང་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། དམ་བཅས་ཙམ་ཉིད་ནས་དེ་དངོས་སུ་སེལ་ནུས་ཀྱི་འགལ་བ་ཡིད་ཆེས་རྗེས་དཔག་གིས་གཙོ་བོར་གྲུབ་པའོ། །གཉིས་ནི། སྦྱིན་སོགས་སྤྱད་པ་ལས་བདེ་བ་མི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ལ། ཡིད་ཆེས་ཀྱི་བསལ་བ་གསུངས་པའི་དགོས་པ་དང་། དགོས་པ་ཅན་གྱི་བསལ་བ་དངོས་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་
Chinese
问：说“义”有什么必要？答：有必要。因为，如果是听觉显现所排除的非所听之境的所依之声，那必须是真实成立之声。为了说明在声音之上的知识的遮遣等等之上，不能排除非所听之境。这样，虽然说“声音是显现所排除的非声音”就可以了，但问：在注释中说声音是非所听之境的例子有什么必要？答：有必要。因为，听觉显现是声音是所听之境的论证的主要部分，并且为了说明听觉显现以声音是所听之境成立的力量，损害了声音是非所听之境。第二，从自力比量的排除方面来说，有定义、例子、自性确定三个方面。第一，仅仅是立宗本身就能实际排除它的相违，主要是由自力比量成立的。第二，比如声音是常。第三，有排除之境、排除之基、排除者、排除方式四种。第一，比如常。第二，是在比量的所依，即正确的因的想要了解的法之有法之上，而不是在其他的有法之上，这将在下面自依的时候讲。第三，声音是无常，这是实际的排除者，并且认识到声音是无常的比量，这是通过间接的排除者。第四，声音是无常，它实际排除了声音是常，因为它是与它直接相违的，而且是具有可靠依据的。为了论证它，必须安立论证声音是无常的正确的因，其中有以所作和事物作为因两种。为了论证这些的周遍，有不观待的理和有损害的理。第三，从信赖的排除方面来说，有定义、例子、自性确定三个方面。第一，仅仅是立宗本身就能实际排除它的相违，主要是由信赖比量成立的。第二，比如行布施等不能产生安乐。第三，有宣说信赖的排除的必要，和实际宣说具有必要的排除两种，第一
English
Q: What is the need to mention "meaning"? A: There is a need. Because, if the sound is the basis of excluding the non-audible object by auditory manifestation, then it must be a truly established sound. It is to show that the non-audible object cannot be excluded on the knowledge of the negation of sound, etc. Thus, although it is sufficient to say "sound is the non-sound excluded by manifestation," Q: What is the need to mention the example of sound as the non-audible object in the commentary? A: There is a need. Because, auditory manifestation is the main part of the proof that sound is the audible object, and to show that the power of auditory manifestation establishing sound as the audible object harms the non-audible object. Second, from the aspect of exclusion by self-powered inference, there are three aspects: definition, example, and determination of nature. First, it is mainly established by self-powered inference that the contradiction that can actually exclude it from the mere proposition itself. Second, for example, sound is permanent. Third, there are four aspects: the object of exclusion, the basis of exclusion, the excluder, and the method of exclusion. First, for example, permanence. Second, it is on the basis of inference, that is, on the subject of the correct reason that one wants to understand, not on other subjects, which will be discussed below in the case of self-reliance. Third, sound is impermanent, which is the actual excluder, and the inference that recognizes sound as impermanent is the indirect excluder. Fourth, sound is impermanent, it actually excludes sound as permanent, because it is directly contradictory to it and has a reliable basis. To prove it, it is necessary to establish the correct reason for proving that sound is impermanent, which includes two types: action and thing as the reason. To prove the pervasiveness of these, there are independent reason and harmful reason. Third, from the aspect of exclusion by reliance, there are three aspects: definition, example, and determination of nature. First, it is mainly established by reliance inference that the contradiction that can actually exclude it from the mere proposition itself. Second, for example, happiness does not arise from practicing generosity, etc. Third, there are two aspects: the need to explain the exclusion of reliance, and the actual explanation of the exclusion with necessity, the first