Tibetan
སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་བློ་གོམས་པ་ལས་མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་བ་མི་འཐད་དེ། མཆོངས་པ་གོམས་པ་ལས་མཐའ་མེད་དུ་མི་འཕེལ་བ་དང་། ཆུ་བསྲོས་པ་ལས་མེར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གསེར་གྱི་ཞུ་བ་སླར་ཡང་ལྡོག་པ་བཞིན་ཞེས་པའི་རྩོད་པའི་རིགས་གསུམ་ལས། ལན་གྱི་རིགས་ཀྱང་གསུམ་སྟེ། སེམས་ལ་བརྩེ་སོགས་གོམས་སྐྱེ་བ། །ཞེས་སོགས་དང་། བརྩེ་རང་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ། །ཞེས་སོགས་དང་། སླར་ལྡོག་རུང་བར་འགྱུར་བྱས་གང་། །ཞེས་སོགས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་གཉིས་གོམས་པས་སེམས་རྒྱུད་དེའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་སྲིད་ཀྱང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མེད་དེ། ཤེས་བྱའི་གྲངས་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེ་ན། དེའི་ལན་ནི་དགོས་པའི་དོན་ཀུན་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་བྱའི་དོན་ཀུན་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། མི་ཤེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ། །ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་བཞིའོ། །གཉིས་པ་ནི་མདོར། ཡིད་ཆེས་ཚིག་ནི་མི་བསླུ་བའི། །སྤྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད། །ཅེས་དང་། འདིར། བླང་དང་དོར་བྱའི་དེ་ཉིད་ནི། །ཞེས་སོགས་སོ། །དེང་སང་དགོས་པའི་དོན་ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པས་བསྒྲུབས་ནས་དེ་གྲུབ་པའི་ཚེ། མཚན་གཞི་དེ་ཉིད་ཤེས་བྱའི་དོན་ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་སྒྲུབ་པའི་གནད་མ་རྟོགས་པར་སྔ་མའི་མཚན་གཞིར་བྱང་སེམས་མཐོང་ལམ་པ་བཟུང་བ་ནི་གཞུང་ལུགས་འདིའི་དོན་ལ་བློ་ཁ་མ་ཕྱོགས་པའོ། །མངོན་སུམ་ཡང་དག་བཤད་ཟིན་ཏོ།། ༈ །།གཉིས་པ་བཟློག་ཕྱོགས་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་ལ་མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ་ནི། འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། རྟོག་པ་དང་། རྟོག་མེད་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་གཉིས། དང་པོ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག རྟོག་པ་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་གི་མཚན་ཉིད་སྒྲ་དོན་འདྲེས་འཛིན་གྱི་ཞེན་བློ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་མ་རྟོགས་པ་སྟེ། རྟོག་པ་གཞིར་བཞག་ནས་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་གི་དོན་ལྡོག་འཆད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ལུགས་ནི་རྟོག་པ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་དགོས་པའི་སྒོ་ནས། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས། སྣང་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས། འཛིན་སྟངས་ཀྱི་སྒོ་ནས། འཛིན་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་ལྔ། དང་པོ་ནི། མདོ་མཛད་པས། འཁྲུལ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། །རྗེས་དཔག་རྗེས་སུ་དཔག་ལས་བྱུང་། །དྲན་དང་མངོན་འདོད་ཅེས་བྱའོ། །ཞེས་དྲུག་ཏུ་གསུངས་པའི་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཛིན་པ་དང་། ཐག་ཁྲ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཛིན་པའི་བློ་ལྟ་བུའོ། །ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པ་ནི་བ་ལང་གི་སྤྱི་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལྟ་བུའོ། །རྗེས་དཔག་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ནི་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། སྔ་མ་ནི་རྟགས་འཛིན་སེམས་དང་། ཕྱི་མ་ནི་རྟགས་ཅན་རྗེས་དཔག་ཡིན་པར་རྒྱལ་དབང་བློས་གསུངས་སོ། །དྲན་པ་དང་། མངོན་འདོད་གཉིས་ནི་རྟགས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། སྔ་མ་ནི་འདས་པའི་དོན་དྲན་པའི་དྲན་ཤེས་དང་། ཕྱི་མ་ནི་མ་འོངས་པའི་དོན་མངོན་པར་འདོད་པའི་བློའོ། །དེ་དག་དཔལ་ལྡན་གྲགས་པས་གསུམ་དུ་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པ་ལ་བརྡ་བརྟེན་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་དང་། འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ལ་དོན་གཞན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཕྱི་མ་བཞི་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་དུ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི། དང་པོ་གཉིས་རིགས་པ་ཅན་པས་དབང་ཤེས་སུ་འདོད་པའི་ལོག་རྟོག་ཡོད་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་བཞི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་ཕྱི་རོལ་པས་ཀྱང་གྲུབ་མོད། སྔ་མ་གཉིས་ནི་དབང་ཤེས་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་མཐུན་དཔེ་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་ཡིན་ཏེ། དབང་སྐྱེས་མིན་པར་གྲུབ་དོན་དུ། །གཉིས་བཤད་འཁྲུལ་པ་མཐོང་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། ངེས་ཤེས་དང་སྒྲོ་འདོགས་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གསུམ་པ་ལ་སྔ་རབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་སྤྱི་རྐྱང་པ་འཛིན་པ། དོན་སྤྱི་རྐྱང་པ་འཛིན་པ། སྒྲ་སྤྱི་དང་དོན་སྤྱི་གཉིས་ཀ་འཛིན་པ་དང་གསུམ་དུ་བྱས་ནས་དང་པོ་ནི། བརྡ་ལ་མ་བྱང་བའི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲ་སྤྱི་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི། དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་སྤྱི་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི། བརྡ་བྱང་རྒན་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྟོག་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་འདི་དག་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ན་སྒྲ་དོན་འདྲེས་པ་འཛིན་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ལུགས་སུ་སྣང་བས་སྔར་བཀག་ཟིན་ཏོ། །དེས་ན་སྣང་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་ལྟ་བུ་གཞན་སེལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བློ་དང་། སྒྲ་རྟག་འཛིན་རྟོག་པ་ལྟ་བུ་གཞན་སེལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་གཉིས་སུ་དབྱེར་རུང་ངོ་། །བཞི་པ་ལ་གཅིག་ལ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ། ཐ་དད་ལ་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ། གཅིག་ལ་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པ། ཐ་དད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་པའི་རྟོག་པ་དང
Chinese
大慈悲和，通达空性的智慧串习后不可能无止境地增长，譬如跳跃串习后不可能无止境地增长，水加热后不可能变成火，以及金子的熔化再次返回原状一样，对于这三种辩论的种类，回答的种类也有三种：心中生起慈爱等串习，等等；慈爱从自身种子中产生，等等；以及无论做什么都会变成可以再次返回原状，等等。第二，那两者串习后或许会变成心相续的自性，但并非全知，因为所知的事物数量是无限的。如果这样说，那么对此的回答是，通过了知所有需要了解的意义来论证全知，以及依靠它来论证了知所有所知事物的意义而成为全知，这两种。第一种是，对于不了解的人进行教导，等等，这是四句偈颂。第二种是简而言之，可信之语是不欺骗的，是从总相中进行推断的。这里说，需要接受和抛弃的真实，等等。现在，通过正量部的理证来论证了知所有需要了解的意义的全知，当它成立的时候，如果不明白将这个法相作为了知所有所知事物的意义的全知的要点，而将之前的法相执着为见道位的菩萨，那就是没有理解这部论典的意义。正确的现量已经讲述完毕。༈ །།第二，反面的相似现量有定义和分类两种。第一是，错误的意识。第二，有分别和无分别相似现量两种。第一种有定义和分类两种。第一是，有些人说，分别相似现量的定义是执着于声音和意义混淆的执着心，这是不理解的，因为必须以分别作为基础来解释相似现量的意义。自宗认为是分别错误的意识。第二种从需要的角度、本体的角度、显现对境的角度、执着方式的角度、执着状态的角度分为五种。第一种是，经部的作者说，错乱和世俗的意识，以及比量是从比量中产生的，称为忆念和现欲。这样说了六种错
English
It is not reasonable for great compassion and the wisdom that realizes emptiness to increase without limit through habituation, just as jumping does not increase without limit through habituation, water does not turn into fire when heated, and the melting of gold returns to its original state. For these three types of debate, there are also three types of answers: Compassion and so on arise in the mind through habituation, etc.; compassion arises from its own seed, etc.; and whatever is done becomes something that can return to its original state, etc. Secondly, although it is possible that through habituation these two may become the nature of the mind-stream, they are not omniscient, because the number of knowable things is infinite. If so, the answer to this is twofold: to prove omniscience by knowing all the necessary meanings, and to prove omniscience by relying on it to know all the meanings of knowable things. The first is, to teach those who do not understand, etc., which are four verses. The second is, in short, trustworthy words are not deceptive, and are inferred from the general characteristic. Here it says, the reality of what needs to be accepted and abandoned, etc. Nowadays, when omniscience, which knows all the necessary meanings, is proven by the logic of valid cognition, if one does not understand the key point of establishing that very basis as omniscience, which knows all the meanings of knowable things, and instead clings to the previous basis as a Bodhisattva on the path of seeing, then one has not turned one's mind towards the meaning of this treatise. The correct direct perception has been explained. ༈ །། Secondly, the opposite, apparent direct perception, has two aspects: definition and classification. The first is, erroneous consciousness. Secondly, there are two types: conceptual and non-conceptual apparent direct perception. The first has two aspects: definition and classification. The first is, some say that the definition of conceptual apparent direct perception is the clinging mind that clings to the mixture of sound and meaning, which is not understood, because it is necessary to explain the meaning of apparent direct perception based on conceptuality. The self-system is that conceptuality is erroneous consciousness. The second is divided into five types from the perspective of need, from the perspective of essence, from the perspective of the object of appearance, from the perspective of the way of clinging, and from the perspective of the manner of clinging. The first is, the author of the Sutra said, delusion and conventional consciousness, and inference arises from inference, and is called memory and manifest desire. Thus, six types of error are spoken of.
Chinese
错乱的意识就像把海市蜃楼当成水，把花绳当成蛇一样的想法。世俗的意识就像执著于牛的共相的分别念。比量和由比量而生的两种，是就依赖于相而言的。前者是执著于相的心，后者是具有相的比量，这是嘉瓦仁波切说的。记忆和欲求两种，是就依赖于相而言的。前者是回忆过去事情的记忆意识，后者是想要未来事情的想法。这些，具吉祥称将之归纳为三种的方式是：对于世俗的意识，说是依赖于符号的分别念；对于错乱的意识，说是把意义强加于其他事物的分别念；对于后面的四种，说是具有隐蔽意义的分别念。显示这些为似现量的必要是：因为前两种有顺世外道认为是根识的邪见，为了遣除它而显示。后面的四种不是现量，外道也承认。但前两种是为了成立不是根识的同品例子而说的，因为为了成立不是根所生的意义，才说了这两种是错乱的显现。第二，有定解和增益两种，前面已经说过了。第三，古人分为执著于声音总相的，执著于意义总相的，执著于声音总相和意义总相两种的三种，第一种就像对于符号不熟悉的有情相续中的执著于声音总相的分别念。第二种就像他的相续中的执著于意义总相的分别念。第三种就像熟悉符号的老年人的相续中的分别念，虽然这样说了，但这些如果是分别念，那就不遍于执著于声音意义混合的，因此前面已经遮破了。因此，从所显现的对境方面来分，就像了知声音是无常的比量一样，可以分为破他不错乱的意识，和像执著于声音是常的分别念一样，可以分为破他颠倒的意识。第四，有执著一为一，执著多为多，把一分为多，把多合为一的分别念等。
English
Erroneous consciousness is like mistaking a mirage for water, or a patterned rope for a snake. Conventional consciousness is like the conceptual thought that grasps the generality of a cow. Inference and that which arises from inference are considered in terms of relying on a sign. The former is the mind that grasps the sign, and the latter is inference possessing the sign, as stated by Gyalwang. Memory and aspiration are considered in terms of not relying on a sign. The former is the memory consciousness that remembers past events, and the latter is the thought that aspires to future events. The way these are summarized into three by glorious Dignāga is as follows: for conventional consciousness, it is said to be conceptual thought that relies on conventions; for erroneous consciousness, it is said to be conceptual thought that imputes meaning onto other things; and for the latter four, it is said to be conceptual thought that has hidden meaning. The necessity of showing these as appearing like direct perception is that the first two have the wrong view of being considered sense consciousness by the logicians, so they are shown in order to dispel that. The latter four are not direct perception, and even outsiders acknowledge that. However, the first two are for the sake of establishing a similar example to prove that they are not sense consciousness, because in order to establish that they are not born from sense, it is said that the two are shown because of seeing error. Secondly, there are two types: ascertainment and imputation, which have already been explained. Thirdly, the ancients divided it into three: grasping only the sound universal, grasping only the meaning universal, and grasping both the sound and meaning universals. The first is like the conceptual thought that grasps the sound universal in the mindstream of a person who is not familiar with conventions. The second is like the conceptual thought that grasps the meaning universal in their mindstream. The third is like the conceptual thought in the mindstream of an elderly person who is familiar with conventions. Although this is said, if these are conceptual thoughts, then it does not cover grasping the mixture of sound and meaning, so it has already been refuted. Therefore, if we divide it from the aspect of the object that appears, like the inference that understands sound to be impermanent, it can be divided into the mind that eliminates others and is not mistaken, and like the conceptual thought that grasps sound as permanent, it can be divided into the mind that eliminates others and is mistaken. Fourth, there are conceptual thoughts such as grasping one as one, grasping different as different, dividing one into many, and combining many into one.