Tibetan
་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་གཟུང་དོན་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱི་གཟུང་དོན་ཡོད། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཁྱོད་ཀྱི་གཟུང་དོན་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། ཁྱོད་དང་དེའི་བར་མར་མེའི་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་འཛིན་པའི་དབང་མངོན་གྱིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས། རྗེས་འབྲང་ཁ་ཅིག སྐྱོན་དེ་སྤོང་བར་འདོད་ནས་ཡིད་མངོན་རྒྱུན་མཐར་སྐྱེ་བ་དེ་དམིགས་རྐྱེན་རྒྱུན་ལྡན་དུ་འབྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི་དམིགས་རྐྱེན་རྒྱུན་འགག་ཁ་མ་འཛིན་པའི་ཡིད་མངོན་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །མི་འཐད་དེ། དམིགས་རྐྱེན་རྒྱུན་ལྡན་དུ་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་མངོན་རྒྱུན་རྫོགས་པའི་མཐར་ཡིད་མངོན་སྐྱེ། རྒྱུན་མ་རྫོགས་པའི་ཚེ་ཡིད་མངོན་མི་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་ན་རྒྱུན་མ་རྫོགས་པའི་ཚེ་ཡིད་མངོན་གྱི་རྐྱེན་གསུམ་མ་ཚང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྐྱེན་ཚང་ཡང་དབང་མངོན་རྒྱུན་ལྡན་དུ་འབྱུང་བས་དེ་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མི་འཐད་དེ། ཡིད་མངོན་གྱི་རྐྱེན་གསུམ་ནི་དེའི་དངོས་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དངོས་རྒྱུས་དངོས་འབྲས་བསྐྱེད་པ་ལ་སུས་ཀྱང་གེགས་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་དེའི་ཚེ་དབང་མངོན་རྒྱུན་ལྡན་དུ་འབྱུང་བ་དེས་སྤྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནམ། རྟོག་མེད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་མིག་ཤེས་ལ་གཟུགས་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཚེ་འདི་ནི་གཟུགས་སོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཐལ་ལོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། དེས་ཡིད་རྟོག་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་མི་ནུས་ན། རྟོག་མེད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཇི་ལྟར་ནུས་ཏེ་མི་ནུས་སོ། །གཞན་ཡང་ལོང་བའི་རྒྱུད་ལ་གཟུགས་གསལ་སྣང་ཅན་གྱི་ཡིད་མངོན་ཡོད་པར་ཐལ་ཏེ། གཟུགས་འཛིན་དབང་མངོན་གྱི་དམིགས་རྐྱེན་རྒྱུན་ལྡན་དུ་འབྱུང་ཞིང་། གཟུགས་འཛིན་དབང་མངོན་འགགས་པའི་རྗེས་སུ་གཟུགས་འཛིན་ཡིད་མངོན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདོད་ན། དེ་ཕྱིར་ལོང་བས་མཐོང་བ་མིན་ཞེས་སོགས་དང་འགལ་ལོ། །ཁ་ཅིག་དབང་མངོན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་དེ་བདག་རྐྱེན་ཡིད་དབང་ལས་སྐྱེས་པས་ཡིད་མངོན་དང་། བདག་རྐྱེན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་ལས་སྐྱེས་པས་དབང་མངོན་ཡིན་པས་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་འབྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་མི་འཐད་དེ། ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་གི་དབང་ཤེས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་དེ་བདག་རྐྱེན་ཡིད་དབང་ལས་སྐྱེས་པས་ཡིད་ཤེས་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པའི་འཁོར་གྱི་ཚོར་བ་དེས་སེམས་ཚོར་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལུས་ཚོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མིག་དང་ཡིད་ལ་བརྟེན་པའོ་ཞེས་དང་། ཚད་མ་མདོར། ཡིད་ཀྱང་དོན་དང་ཞེས་དང་། དེའི་འགྲེལ་བར། ཡིད་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པས་འཇུག་པ་སྟེ། རྟོག་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་གོ་ཞེས་དང་། དེའི་དོན་རྣམ་ངེས་ལས། དབང་ཤེས་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ལས། །བྱུང་ཞིང་དེ་དོན་དེ་མ་ཐག །འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། སྐྱེ་ཚུལ་ངོས་བཟུང་བ་དང་། མངོན་སུམ་སོགས་ཀྱི་འགྲོས་བརྩི་བ་གཉིས། དང་པོ་ནི། དབང་མངོན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དང་དུས་མཉམ་པའམ་སྔ་རོལ་དུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་མངོན་ཡིན་ན། རང་གི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དབང་མངོན་ལས་འབྱུང་དགོས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དབང་མངོན་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་རྗེས་སུ་བྱུང་ཞིང་དེ་ལ་ཡང་དབང་མངོན་གྱི་རྒྱུན་རྫོགས་པའི་མཐར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་མཆོག་ལ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་གནས་པའི་ཕྱིར། རྒྱུན་མ་རྫོགས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་རྒྱན་ལྟར་སྤེལ་མར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་དུས་མཉམ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་ཚུལ་ནི་དབང་མངོན་སྐད་ཅིག་དང་པོས་བདག་རྐྱེན་དང་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་བྱས། དེ་དང་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱི་དོན་གྱིས་དམིགས་རྐྱེན་བྱས་ནས་དབང་མངོན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་དང་དུས་མཉམ་པར་ཡིད་མངོན་སྐད་ཅིག་དང་པོར་རྫས་ལོགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དབང་མངོན་གྱི་རྒྱུན་མ་རྫོགས་པར་གྲངས་མཉམ་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། དེའི་ཚེ་མངོན་སུམ་གྱི་འགྲོས་བརྩི་ན་འགྲོས་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ལ་དབང་མངོན་དང་། ཡིད་མངོན་གྱི་འགྲོས་གཉིས། ནང་བལྟས་ལ་དེ་གཉིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་འགྲོས་གཅིག་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དམིགས་རྐྱེན་གྱི་འགྲོས་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། རྐྱེན་གསུམ་ཚན་པ་ལྔ་ཅིག་ཆར་དུ་ཡོད་པའི་ཚེ་དབང་མངོན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལྔ་དང་། ཡིད་མངོན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་སྐྱེ་ཡང་གཟུགས་འཛིན་དབང་མངོན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་དང་། གཟུགས་འཛིན་ཡིད་མངོན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་གཉིས་དམིགས་རྐྱེན་གྱི་སྒོ་ནས་གཟུགས་འཛིན་པའི་མངོན་སུམ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་འགྲོས་བ
Chinese
最后一个刹那应该是你的所取境，因为你有你的所取境，而且除此之外，你的其他所取境是不合理的。不能这样认为，因为你和它之间，存在着执持蜡烛最后刹那的根识所决定的缘故。承认宗。一些后学者想要避免这个过失，就认为意识现量在相续的最后产生，是由于对境缘相续不断地出现，所以没有执持对境缘断灭的意识现量产生。这是不合理的，因为如果对境缘相续不断出现的情况下，根识相续结束时产生意识现量，而相续没有结束时意识现量不产生，如果存在这种差别，那么相续没有结束时，意识现量的三种因就不齐全了。如果说即使因齐全，但由于根识相续不断出现，所以会阻碍它的产生，这也是不合理的，因为意识现量的三种因是它的近取因，而近取因产生直接的结果，是谁也无法阻碍的。否则，那时根识相续不断出现，是阻碍了一般的意识产生，还是阻碍了无分别的意识产生？如果是前者，那么当眼识清楚地显现事物时，就会导致无法产生“这是事物”的执着。如果是后者，既然它不能阻碍有分别的意识产生，又怎么能阻碍无分别的意识产生呢？这是不可能的。此外，还会导致盲人的相续中存在显现清晰事物的意识现量，因为执持色法的根识的对境缘相续不断出现，并且在执持色法的根识灭尽之后，会产生执持色法的意识现量。如果承认，那么就与“因此盲人看不见”等相违背。有些人说，第二个刹那的根识是从俱生缘意根产生的，所以是意识现量；而从俱生缘有色根产生的，所以是根识，因此是通过反体来区分的，这种说法是不合理的，因为双影月的根识的第二个刹那，是从俱生缘意根产生的，所以会成为错乱的意识。根
English
The last moment should be your object of apprehension, because you have your object of apprehension, and apart from that, your other objects of apprehension are unreasonable. It cannot be thought so, because between you and it, there is the determination of the root consciousness holding the last moment of the candle. Affirm the sign. Some followers, wanting to avoid this fault, think that the arising of mental direct perception at the end of the continuum is due to the continuous appearance of the objective condition, so there is no arising of mental direct perception holding the cessation of the objective condition. This is unreasonable, because if the objective condition appears continuously, mental direct perception arises at the end of the root consciousness continuum, and if the continuum does not end, mental direct perception does not arise. If there is such a difference, then when the continuum does not end, the three causes of mental direct perception are not complete. If it is said that even if the causes are complete, the continuous appearance of the root consciousness will hinder its arising, this is also unreasonable, because the three causes of mental direct perception are its substantial cause, and no one can hinder the substantial cause from producing the direct result. Otherwise, at that time, the continuous appearance of the root consciousness hinders the arising of general consciousness, or hinders the arising of non-conceptual consciousness? If it is the former, then when the eye consciousness clearly manifests things, it will lead to the inability to generate the clinging of "this is a thing." If it is the latter, since it cannot hinder the arising of conceptual consciousness, how can it hinder the arising of non-conceptual consciousness? This is impossible. Furthermore, it will also lead to the existence of mental direct perception of clearly appearing things in the continuum of the blind, because the objective condition of the root consciousness holding form continuously appears, and after the root consciousness holding form ceases, the mental direct perception holding form will arise. If admitted, then it contradicts "therefore the blind cannot see," etc. Some say that the second moment of the root consciousness is mental direct perception because it arises from the co-emergent mental faculty, and it is root consciousness because it arises from the co-emergent material faculty, so it is distinguished by the opposite. This statement is unreasonable, because the second moment of the root consciousness of the double moon is generated from the co-emergent mental faculty, so it will become a confused consciousness. Root
Chinese
识的第二刹那的转轮的感受，应是心觉。因为，那是意的识。不能同意，因为那是身觉。第二，经中说：比丘们，色识有两种，即依赖于眼和意。量论经中说：意也与境。其释中说：意也以缘于色等并体验的方式而行，是无分别的。其义在《释量论》中说：从根识的直接因中，产生并立即把握彼义的也是意。如是所说之义，确定之，有产生方式的确定和现量等的次第的计算两种。第一，根现识不是与第一刹那同时或之前产生，若为意现识，则必须从自己的直接因根现识中产生。因此，根现识在第一刹那之后产生，并且也不是在根现识的相续穷尽时产生，因为存在对法胜的指责的过失。在相续未穷尽时产生，也不是如花环般交替产生，因此是同时产生，方式是根现识第一刹那作为增上缘和直接缘，与此同时的外境作为所缘缘，与根现识第二刹那同时，意现识第一刹那作为异体产生，从此开始，在根现识的相续未穷尽时，以相同数量产生。第二，此时若计算现量的次第，则会变成三种次第，即向外看有根现识和意现识两种次第，向内看有体验彼二者的自证现量的次第一种。所缘缘的次第会变成五种，即在三种缘分五个一组同时存在时，根现识第二刹那五个和意现识第一刹那五个，共十个产生，但取色根现识第二刹那和取色意现识第一刹那二者，以所缘缘的方式安立为取色的一个现量。此时，作意的次第。
English
The feeling of the wheel of the second moment of consciousness should be a mental feeling. Because it is the consciousness of mind. It cannot be agreed, because it is a body feeling. Secondly, the sutra says: Monks, there are two kinds of form consciousness, namely relying on the eye and the mind. The Pramana Sutra says: Mind also with objects. Its commentary says: Mind also engages in the manner of focusing on and experiencing forms, etc., and it is non-conceptual. Its meaning is stated in the Pramanavarttika: From the direct cause of sense consciousness, it arises and immediately grasps that meaning, it is also mind. To determine the meaning of what is said, there are two things: the determination of the mode of arising and the calculation of the sequence of perception, etc. First, the sense perception does not arise simultaneously with or before the first moment, if it is a mental perception, then it must arise from its own direct cause, the sense perception. Therefore, the sense perception arises after the first moment, and it does not arise at the end of the exhaustion of the continuum of sense perception, because there is the fault of accusing the Dharma Supreme. Arising when the continuum is not exhausted, it is not alternating like a garland, so it arises simultaneously, the way is that the first moment of sense perception acts as the dominant condition and the immediate condition, and at the same time the external object acts as the objective condition, simultaneously with the second moment of sense perception, the first moment of mental perception arises as a separate entity, and from then on, when the continuum of sense perception is not exhausted, it arises in the same number. Second, at this time, if the sequence of perception is calculated, it will become three sequences, that is, looking outward, there are two sequences of sense perception and mental perception, and looking inward, there is one sequence of self-awareness perception that experiences the two. The sequence of objective conditions will become five, that is, when the three conditions exist simultaneously in five groups, five of the second moment of sense perception and five of the first moment of mental perception, a total of ten arise, but the second moment of form-grasping sense perception and the first moment of form-grasping mental perception are established as one perception of form-grasping in the way of objective conditions. At this time, the sequence of attention.