Tibetan
་ངེས་པའི་བློ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཚུར་མཐོང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སྔོ་འཛིན་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དེ། སྔོན་པོ་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སྣང་ལ་མ་ངེས་པ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི། རྟོག་པ་ནང་དུ་བསྡུས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་འཛིན་གྱི་མིག་ཤེས་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཡིད་ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་དུ་འཁྲུལ་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཉ་ཕྱིས་འཛིན་པའི་མིག་ཤེས་ལྟ་བུའོ། །བཅད་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། སྔར་རྟོགས་ཟིན་གྱི་བྱེད་པ་མ་ཉམས་པའི་དོན་ལ། ལོག་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲོ་འདོགས་དང་འགལ་བར་འཇུག་པའི་རིག་པ། དབྱེ་ན། མངོན་སུམ་བཅད་ཤེས་དང་། རྟོག་པ་བཅད་ཤེས་གཉིས། དང་པོ་ནི། སྔོ་འཛིན་མངོན་སུམ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་མན་ཆད་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི། མངོན་སུམ་གྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པའི་ངེས་ཤེས་དང་། རྗེས་དཔག་གི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པའི་དྲན་ཤེས་ལྟ་བུའོ། །ཐེ་ཚོམ་དང་ལོག་ཤེས་ནི་ཕལ་ཆེར་མཐུན་པས་འོག་རང་ལུགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཆད་དོ། །གཉིས་པ་དེ་དགག་པ་ལ་ཡིད་དཔྱོད་རང་གི་ངོ་བོ་དགག སྣང་ལ་མ་ངེས་པ་ཚད་མིན་གྱི་བློ་ཡིན་པ་དགག བཅད་ཤེས་མ་རྟོགས་པ་ལས་ཚད་མིན་གྱི་བློ་གཞན་ཡིན་པ་དགག་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ་སྤྱིར་དགག་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། སྒྲ་མི་རྟག་པ་ངེས་པའི་ཡིད་དཔྱོད་དེ་རྟགས་སུ་བཀོད་ཙམ་ལ་ལྟོས་སམ་མི་ལྟོས། གཉིས་པ་ལྟར་ན་དེ་ཆོས་ཅན་ཐེ་ཚོམ་དུ་ཐལ། མྱོང་བ་དང་རྟགས་གང་རུང་ལ་མ་ལྟོས་པར་དམ་བཅའ་ཙམ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ལྟར་ན། རྟགས་ཡང་དག་ལ་ལྟོས་སམ། ལྟར་སྣང་ལ་ལྟོས། དང་པོ་ལྟར་ན། དེ་ཆོས་ཅན། ཚད་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྟགས་ཡང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ལྐོག་གྱུར་བདེན་པ་གསར་དུ་རྟོགས་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན། དེ་ཆོས་ཅན། མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་གསུམ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཚད་མིན་གྱི་བློ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་གསུམ་པོ་གང་རུང་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་ཡིད་དཔྱོད་དགག རྒྱུ་མཚན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡིད་དཔྱོད་དགག ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་ཡིད་དཔྱོད་ཡིན་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཕ་མེས་ཀྱི་ཁྲོན་པ་རྙིང་པ་ན་ཆུ་ཡོད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་དེ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་ཡིད་དཔྱོད་མ་ཡིན་པར་ཐལ། སྔར་ཆུ་ལེན་པ་མཐོང་བ་སོགས་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མ་ངེས་པའི་དང་། མ་གྲུབ་པའི་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་བློ་ཐམས་ཅད་ཡིད་དཔྱོད་དུ་ཐལ། རྒྱུ་མཚན་ཕྱིན་
Chinese
在确定的三种智慧中，第一种是：如对于具有顺现宗的人来说，显现青色的根识现量，对于青色刹那显现却不确定。第二种是：如意识内摄时的执色眼识。第三种是：如将鱼鳞误认为银子的情形下，执取鱼鳞的眼识。决定的定义：对于先前已证悟、作用未消失之义，是与邪品增益相违的智慧。
English
Among the three types of certain wisdom, the first is: Like the direct perception of the root consciousness apprehending blue for those with the present-moment-seeing school, it appears as blue for a moment but is uncertain. The second is: Like the eye consciousness apprehending form when the mind is withdrawn inward. The third is: Like the eye consciousness apprehending fish scales when one mistakes them for silver. The definition of determination: It is the wisdom that engages in opposition to the superimposition of wrong views on a meaning that has been previously realized and whose function has not diminished. Its divisions are: direct determination and inferential determination. The first is: Like the second and subsequent moments of the direct perception apprehending blue. The second is: Like the certainty that arises after direct perception, and the recollection that arises after inference. Doubt and misconception are largely similar, so they will be explained in the section on our own system below. Secondly, refuting it involves three points: refuting the nature of conceptual thought itself, refuting that which appears but is uncertain as non-valid cognition, and refuting that determination is a non-valid cognition other than non-apprehension. The first of these has two aspects: a general refutation and a specific refutation. The first is: Does the conceptual thought that ascertains sound as impermanent rely on the mere statement of a reason, or does it not rely on it? If it is the second, then it entails that the subject is doubtful, because it is a conceptual thought that grasps only the assertion without relying on either experience or reason. If it is the first, does it rely on a valid reason or on a seemingly valid reason? If it is the first, then it entails that the subject is valid cognition, because it is a wisdom that newly realizes a hidden truth based on a valid reason. If it is the second, then it entails that the subject is not a non-valid cognition that is other than non-apprehension, distorted apprehension, and doubt, because it is a cognition that relies on any of the three seemingly valid reasons. The second has three aspects: refuting causeless conceptual thought, refuting conceptually distorted reasons, and refuting that knowledge based on scripture is conceptual thought. The first is: The thought that there is water in the old well of our ancestors is not causeless conceptual thought, because it takes seeing water being drawn previously as a reason. The second is: All cognitions that rely on uncertain and unestablished reasons are conceptual thought, because the reason is dis
Tibetan
ཅི་ལོག་གི་ཡིད་དཔྱོད་དེ་ཡིད་དཔྱོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་ཐོས་བྱུང་གི་ཤེས་པ་དེ་ཡིད་དཔྱོད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། ལུང་དེ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་ཡོད་པའི་ལུང་དང་། གནོད་བྱེད་ཡོད་པའི་ལུང་དང་། གནོད་སྒྲུབ་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ལུང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་ཞེན་དོན་ངེས་པའི་བློ་ནི། ཚད་མའི་ཁོངས་སུ་འདུས། གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་བློ་ནི། ལོག་ཤེས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས། གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་བློ་ནི། ཞེན་དོན་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རིམ་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་དང་མ་རྟོགས་པའི་བློའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་སྣང་ལ་མ་ངེས་པ་དགག་པ་ནི། མངོན་སུམ་ཡིན་ན་ཚད་མ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ། མངོན་སུམ་ཡིན་ན་སྣང་ལ་མ་ངེས་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱིས་རང་ཡུལ་ངེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་བཅད་ཤེས་དགག་པ་ནི། སྔོ་འཛིན་མངོན་སུམ་གྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་པོ་ངེས་པའི་ངེས་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཚད་མིན་གྱི་བློ་གསུམ་པོ་གང་རུང་དུ་མ་འདུས་པའི་ཚད་མིན་གྱི་བློ་བཞི་པར་འཇོག་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། མ་རྟོགས་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་རྒྱུ་ཚད་མ་སྔ་མས་བཟུང་ཟིན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་བློ་གང་ཞིག དེ་རྟོགས་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྔོ་འཛིན་མངོན་སུམ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཆོས་ཅན། བཅད་ཤེས་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བཅད་ཤེས་དང་། ངོ་བོ་ཡུལ་དུས་འཛིན་སྟངས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་རང་གི་ལུགས་ལ། སྤྱིར་བློའི་རིགས་ལ། ཚད་མ་དང་། ཚད་མིན་གྱི་བློ་གཉིས་ལས། དང་པོ་འོག་ཏུ་འཆད་ཅིང་། གཉིས་པ་ལ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད། གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བསྡུ། སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། མི་བསླུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་དང་། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཚད་མིན་གྱི་བློ་དེ་ལ། འཇུག་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་གསུམ་དུ་ཡོད་དེ། ཡུལ་དེ་ལ་མ་རྟོགས་པ་ཙམ་དང་། དེ་ལ་རྩེ་གཉིས་སུ་འཇུག་པ་དང་། དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཇུག་པ་གསུམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་གི་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཕྱོགས་རྟོགས་པའི་མཐུ་མེད་པ་དང་། དེ་ལ་སོམ་ཉི་སྐྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་གསུམ་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱོགས་ལ་མཐུ་མེད་སོམ་ཉི་དང་། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་མ
Chinese
因为颠倒的分别念是分别念的缘故。第三，如果说依赖于教证的闻所生慧是分别念，则不应理，因为教证有具有成立作用的教证、具有损害作用的教证、以及既无损害也无成立作用的教证这三种。依赖于第一种教证而确定自己所执著之义的智慧，包含在量之中。依赖于第二种教证的智慧，包含在邪见之中。依赖于第三种教证的智慧，由于所执著之义的有无差别，而依次包含在怀疑和未认知的智慧之中。第二，破斥显现而不决定的观点：如果现量是量，则不周遍，因为如果现量是显现而不决定的，则周遍，因为现量不可能确定自己的对境。第三，破斥决断识的观点：在取蓝色现量之后产生的，确定蓝色的决断识，不应理被安立为不包含在任何三种非量之中的第四种非量，因为它是未认知的智慧，因为凡是进入到自己的因，也就是先前的量已经执著过的对境的智慧，它不做认识的作用。具体来说，取蓝色现量的第二刹那，不应理是决断识，因为决断识和在体性、对境、时间和执持方式上相违背。第二，在自己的宗派中，总的来说，智慧的种类有量和非量两种，第一种将在下面阐述，第二种有总的定义、数量的分类和归纳、以及各自的相状这三种。第一是：不是不欺骗的知识。第二，有从进入方式上分为三种和从体性上归纳为一种两种，第一是：非量的智慧，从进入方式上有未认知、颠倒认知、怀疑三种，因为有仅仅是对那个对境未认知，对它进入两种极端，以及对它颠倒进入这三种，因为相似因明的行为，一定有对法不具力量、对它产生犹豫、以及对它颠倒执著这三种，因为说“对法不具力生犹豫”。从体性上
English
Because the inverted conceptual thought is a conceptual thought. Third, if it is said that the wisdom arising from hearing based on scripture is a conceptual thought, it is unreasonable, because scripture has three types: scripture that has an establishing function, scripture that has a harming function, and scripture that has neither a harming nor an establishing function. The mind that ascertains its own object of attachment based on the first type is included in the category of valid cognition. The mind based on the second type is included in the category of wrong knowledge. The mind based on the third type is included in the category of doubt and non-apprehension, respectively, depending on whether the object of attachment exists or not. Second, refuting the view that appearance is not definite: If direct perception is valid cognition, it is not pervasive, because if direct perception is appearance but not definite, it is pervasive, because it is impossible for direct perception to ascertain its own object. Third, refuting the view of decisiveness: The decisive cognition that ascertains blue, which arises after the direct perception of grasping blue, is not reasonably established as the fourth non-valid cognition that is not included in any of the three non-valid cognitions, because it is a non-apprehending cognition, because any cognition that enters into an object that has already been grasped by its cause, the previous valid cognition, does not perform the function of understanding it. Specifically, the second moment of the direct perception of grasping blue is not reasonably a decisive cognition, because decisive cognition and the nature, object, time, and manner of grasping are contradictory. Second, in one's own system, in general, there are two types of minds: valid cognition and non-valid cognition. The first will be explained below, and the second has three aspects: general definition, classification and collection of numbers, and individual characteristics. The first is: knowledge that is not non-deceptive. Second, there are two aspects: classifying into three from the perspective of the way of entering, and collecting into one from the perspective of nature. The first is: that non-valid cognition has three types from the perspective of the way of entering: non-apprehension, misapprehension, and doubt, because there are three types: merely not apprehending that object, entering into two extremes with respect to it, and entering into it in a reversed manner, because the action of a seeming reason is certain to have three aspects: not having the power to understand the subject, generating hesitation about it, and grasping it in a reversed manner, because it is said, "Without power over the subject, it generates hesitation." From the perspective of nature,