Tibetan
ཞན་སེལ་ལ་དགག་སྒྲུབ་བྱས་པས་རང་མཚན་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཞན་སེལ་ནི་དངོས་པོར་མེད་ལ་རང་མཚན་ལ་དགག་སྒྲུབ་དངོས་སུ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ། གཞན་སེལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྟོག་པས་དོན་དང་སེལ་བ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་ནས་དགག་སྒྲུབ་བྱས་པས་འཇུག་ཡུལ་རང་མཚན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ་གསུམ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། ༈ །།གཉིས་པ་སྣང་བ་དང་སེལ་བའི་རྟོགས་ཚུལ་ལ། འཇུག་ཚུལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། སོ་སོའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་བྱ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། རྟོག་མེད་ཤེས་པ་རང་ཡུལ་ལ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་སྟེ། སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་ཡུལ་ལ་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་སྟེ། སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་བྱ་བ་མི་རྫོགས་པར་རིགས་མི་མཐུན་སེལ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གཉིས་ལས། སྣང་བ་ལ་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་གཉིས། སེལ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ལོག་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྣང་སེལ་གྱི་རྣམ་གཞག་དངོས། ཞར་ལ་སེལ་འཇུག་དང་བསྒྲུབ་འཇུག་དཔྱད་པའོ། །དང་པོ་ལ། སྣང་བ་དང་སེལ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ་ནི། རྟོག་མེད་ཤེས་པས་ཡུལ་མཐོང་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། རྟོག་མེད་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་དང་། མ་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོའི་མཚན་ཉིད། རང་མཚན་མེད་པར་གསལ་བར་སྣང་བའི་བཟུང་རྣམ། དབྱེ་ན་དབང་ཤེས་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་དང་། ཡིད་ཤེས་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་གཉིས་སོ། །གཉིས་པ་རྟོག་མེད་མ་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། མཚན་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་བསྒྲུབ་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། རྟོག་མེད་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་ལ་རང་དུས་སུ་གསལ་བར་སྣང་བའི་སྣང་བ། གཉིས་པ་ལ་དབྱེ་ན། རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་སྣང་བ་དང་། དོན་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་སྣང་བ་གཉིས་སོ། །གསུམ་པ་ལ། ཡུལ་གྱི་གནས་ལུགས། བློའི་འཛིན་སྟངས། བློ་དོན་མཐུན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་སྔོན་པོ་དང་། དེའི་མི་རྟག་པ་རྫས་ཐ་དད་དུ་འདོད་དེ། སྔོན་པོ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དེའི་མི་རྟག་པ་དེ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་གང་ཞིག །ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་རྫས་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། སྔོན་པོ་རྫས་ཡོད་དང་། དེའི་མི་རྟག་པ་བཏགས་ཡོད་དུ་འདོད་ཀྱང་། འདིར་ནི་བཻ་ཌཱུརྻ་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་པོ་གཅིག་གི་སྟེང་གི་བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་ལ་རྫས་གཞན་ལྟ་ཞོག ལྡོག་པའང་ཐ་དད་དུ་མེད་དེ། དེ་གསུམ་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་ནི་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ལ་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་སྣང་བའི་ཕྱིར། ཤ་པ་དང་ཤུག་པ་གཉིས་ལ་དོན་ལ་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ཅུང་ཟད་མེད་དེ། ཤ་པའི་རྫས་ཡིན་ན། ཤུག་པའི་རྫས་མ་ཡིན་དགོས། ཤུག་པའི་རྫས་ཡིན་ན། ཤ་པའི་རྫས་མ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། སྔོན་པོའི་བྱས་མི་རྟག་གཉིས་དོན་ལ་རྫས་གཞན་དུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དབང་ཤེས་ལ་གཅིག་ཏུ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། སྔོ་འཛིན་དབང་མངོན་ལ་སྔོན་པོ་སྣང་བའི་ཚེ་དེའི་བྱས་མི་རྟག་གཉིས་རྫས་གཅིག་ཏུ་སྣང་བའི་ཕྱིར། ཤ་ཤུག་གཉིས་དོན་ལ་རྫས་ཐ་དད་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྟོག་མེད་ཤེས་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཤ་པ་སྣང་བའི་ཚེ་ཤུག་པ་མི་སྣང་བ་ཡང་ཡོད། ཤུག་པ་སྣང་བའི་ཚེ་ཤ་པ་མི་སྣང་བ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་གཉིས་ཆར་སྣང་བའི་ཚེ་རྫས་ཐ་དད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ལ། མཐུན་ཚུལ་དངོས། དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྟགས་དགོད་པ། དེས་ན་མངོན་སུམ་མ་ངེས་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་རྟོག་མེད་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་དང་། དེའི་ཡུལ་ཕྱི་དོན་གཉིས་པོ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་དོན་རྫས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་ན་དེ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་དུ་སྣང་བ་དང་། དེ་རྫས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་ན་དེ་ལ་ཡང་རྫས་ཐ་དད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། གང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རྫས་གཅིག་ཡིན་ན། མངོན་སུམ་ལ་མཐོང་མ་མཐོང་གི་ཆ་གཉིས་མེད་པས་ཁྱབ། དཔེར་ན་བཻ་ཌཱུརྻ་མཐོང་བ་ན་དེའི་སྔོན་པོ་མཐོང་བ་བཞིན་བུམ་པ་དང་དེའི་བྱས་མི་རྟག་གསུམ་ཀྱང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་རྫས་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱོགས་ཆོས་ནི་ལྟོས་མེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དང་གནོད་པ་ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱབ་པ་ནི་བཻ་ཌཱུརྻ་མཐོང་བ་ན་དེའི་སྔོན་པོ་མཐོང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། མངོན་སུམ་གྱིས་རང་ཡུལ་ངེས་པ་མེད་དེ། དེས་ཡུལ་དེ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཡུལ་དེ་ལ་ཚད་མར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་འགྲེལ་ལས། ད་ནི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱིས་བཟུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཞེས་སོགས་དང་། རྣམ་ངེས་ལས། འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་རང་རིག་པ། བརྗོད་པ་དང་མ་འབྲེལ་བ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའོ། །ཞེས་དང་། རིགས་ཐིགས་ལས། དེ་ལ་དངོས་ཡུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ། །མཐོ
Chinese
如果对遣除异体进行破立，不会证悟自相，因为遣除异体在事物中不存在，而且不能对自相进行实际的破立。如果这样说，没有过失，因为不颠倒的遣除异体之分别念，将事物和遣除二者混淆为一，从而进行破立，因此会证悟所入之境的自相。总和别考察的善说，即第三部分已经讲完。 ༈ 第二，关于显现和遣除的证悟方式，分为总的显示进入方式和确定各自的自性两种。第一，无分别识通过对自境的显现而进入，因为仅仅显现就能完成作用。一切分别念都通过对自境的遣除而进入，因为仅仅显现不能完成作用，而是进行遣除不同类别的作用。这样，二者中，显现分为错乱和不错乱两种，遣除分为颠倒和不颠倒两种。 第二部分分为两种：真实地建立显现和遣除，以及顺便考察遣除进入和成立进入。第一部分分为显现和遣除两种，第一种又分为定义和分类两种。第一，是无分别识见到境的方式的差别。第二，分为无分别错乱的显现和不错乱的显现两种。第一种的定义是：无自性而清晰显现的所取相。如果分类，则分为根识错乱的显现和意识错乱的显现两种。第二，无分别不错乱的显现，分为定义、分类、在基上成立定义三种。第一，对于无分别不错乱的知识，在其自身时清晰显现的显现。第二，如果分类，则分为自证现量之显现和境证现量之显现两种。第三，分为境的安立、心的执取方式、成立心境相符三种。第一，有部宗认为蓝色和它的无常是实体各异的，蓝色是色蕴，它的无常是无表行。因为这五蕴是实体各异的。《阿毗达磨集论》中，认为蓝色是实有，它的无常是假有。但在这里，对于青琉璃等的一种蓝色之上
English
If one engages in refuting and establishing with regard to exclusion of others, one will not realize the own-characteristic, because exclusion of others does not exist as a thing, and one cannot actually refute and establish the own-characteristic. If one says this, there is no fault, because the non-inverted conceptualization of exclusion of others confuses the thing and the exclusion as one, thereby engaging in refuting and establishing, thus one will realize the own-characteristic of the object of entry. The excellent explanation of examining the general and the particular, that is, the third part, is finished. ༈ Second, regarding the way of realizing appearance and exclusion, there are two aspects: generally showing the way of entering, and ascertaining the individual own-natures. First, non-conceptual consciousness enters through the appearance of its own object, because merely appearing completes the function. All conceptualizations enter through the exclusion of their own object, because merely appearing does not complete the function, but performs the function of excluding dissimilar types. Thus, of the two, appearance has two types: mistaken and non-mistaken. Exclusion has two types: inverted and non-inverted. The second part has two aspects: actually establishing appearance and exclusion, and incidentally examining exclusion-entry and establishment-entry. The first part has two aspects: appearance and exclusion. The first has two aspects: definition and division. First, it is the difference in the way non-conceptual consciousness sees objects. Second, it is divided into two types: the mistaken appearance of non-conceptual consciousness and the non-mistaken appearance. The definition of the first type is: the apprehended aspect that appears clearly without own-characteristic. If divided, it is divided into two types: the mistaken appearance of sense consciousness and the mistaken appearance of mental consciousness. Second, the non-mistaken appearance of non-conceptual consciousness has three aspects: definition, division, and establishing the definition on the basis. First, the appearance that appears clearly in its own time to the non-mistaken consciousness of non-conceptual consciousness. Second, if divided, it is divided into two types: the appearance of self-cognition direct perception and the appearance of object-cognition direct perception. Third, it is divided into three aspects: the establishment of the object, the way of holding of the mind, and establishing the agreement of mind and object. First, the Vaibhashikas assert that blue and its impermanence are different substances, blue is the aggregate of form, and its impermanence is a non-associated compositional factor. Because these five aggregates are different substances. In the Abhidharmasamuccaya, it is asserted that blue is substantially existent and its impermanence is imputedly existent. But here, on one blue such as lapis lazuli, etc.
Chinese
以及所作和无常等等，实际上不要说物质不同，连相违也无有差别。之所以这三者显现为不同，只是在分别念中显现而已。因为在无分别的意识中，它们显现为一体。肉和杉树两者在实际上没有丝毫共同的法。如果是肉的自性，就必须不是杉树的自性。如果是杉树的自性，就必须不是肉的自性。第二，蓝色的所作和无常两者，因为在实际上没有其他物质的理由，所以在根识中显现为一体。因为在取蓝的根现量中，蓝色显现时，它的所作和无常两者显现为一个物质。肉和杉树两者，因为在实际上是不同的物质的理由，所以在无分别的意识中显现为不同。因为在那时，显现肉的时候，杉树也有不显现的。显现杉树的时候，肉也有不显现的。并且，当两者都显现的时候，显现为不同的物质。第三，分为：共同的方式，真实；建立它的能立的理由；由此成立现量不定。第一，无分别不欺骗的意识，以及它的对境外境，两者境与有境是共同的。因为如果外境存在一个物质，那么在那上面也同样显现。如果它是不同的物质，那么在那上面也显现为不同的物质。第二，凡是本体无别的单一物质，现量中就遍及没有见与不见的两部分。例如，见到毗琉璃时，就像见到它的蓝色一样，瓶子和它的所作、无常三者也是本体无别的单一物质。它的法性由无待的因和有损害的因组成。周遍是由见到毗琉璃时，体验到见到它的蓝色而成立的基础上成立的。第三，现量并不确定自己的对境。因为它仅仅见到那个对境，就变成了那个对境的量。如《自释》中说：“现在，不确定是如何被现量所把握的呢？”等等。《释量论》中说：“意欲等自性之自证，与言说不相关者，是现量之量。”以及《理滴论》中说：“于彼，实事之境，不共的，高
English
And things like being made and impermanence, in reality, let alone different substances, even opposition is not different. The reason why these three appear to be different is only in conceptual thought. Because in non-conceptual consciousness, they appear as one. Meat and cedar, the two, in reality, have no common dharma at all. If it is the substance of meat, it must not be the substance of cedar. If it is the substance of cedar, it must not be the substance of meat. Second, the blue's being made and impermanence, the two, because there is no other substance in reality, they appear as one in the sense consciousness. Because in the blue-grasping sense direct perception, when blue appears, its being made and impermanence, the two, appear as one substance. Meat and cedar, the two, because they are different substances in reality, they appear as different in non-conceptual consciousness. Because at that time, when meat appears, cedar also does not appear. When cedar appears, meat also does not appear. And, when both appear, they appear as different substances. Third, divided into: the common way, reality; establishing its reason for proof; thereby establishing direct perception as uncertain. First, non-conceptual, non-deceptive consciousness, and its object, the external object, the two, object and subject are common. Because if the external object exists as one substance, then it also appears that way. If it is a different substance, then it also appears as a different substance. Second, whatever is a single substance with inseparable essence, direct perception pervades the absence of two parts, seeing and not seeing. For example, when seeing lapis lazuli, just like seeing its blue, the pot and its being made, impermanence, the three, are also a single substance with inseparable essence. Its property is composed of unconditioned reason and harmful reason. The pervasion is established based on the experience of seeing lapis lazuli and seeing its blue. Third, direct perception does not determine its own object. Because it only sees that object, it becomes the measure of that object. As the "Self-Commentary" says: "Now, how is uncertainty grasped by direct perception?" and so on. As the "Compendium on Valid Cognition" says: "Self-awareness, the nature of desire and so on, which is unrelated to speech, is the measure of direct perception." And as the "Drop of Reason" says: "There, the uncommon object of reality, high