Tibetan
ཡང་ཆོས་ཅན། དབང་ཤེས་སུ་ཐལ། དབང་པོ་ཡོད་མེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དངོས་སུ་འཇུག་པ་དེ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དབང་པོའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཙམ་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི། དབང་པོ་གསལ་མི་གསལ་དུ་འགྱུར་བ་ལས་ཤེས་པའང་གསལ་མི་གསལ་དུ་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་དབང་ཤེས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཟླ་གཉིས་གསལ་སྣང་འདི་ཆོས་ཅན། དབང་ཤེས་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་འགོག་སྟེ་འགོག་པ་མི་རིགས་པར་ཐལ། དབང་པོ་འགྱུར་བ་ལས་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཧ་ཅང་ཐལ་བ་གཞི་ཡིས་དགག །གསལ་བར་སྣང་བའི་རྟགས་ཀྱིས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཟླ་གཉིས་གསལ་སྣང་གི་ཤེས་པ་འདི་ཡང་ཆོས་ཅན། དབང་པོའི་འགྱུར་བ་མིག་མཛུབ་མོས་བཙིར་བ་སོགས་ཡོད་ན་ཡང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ། དབང་པོའི་བསླད་པ་ནི་ལོག་ཀྱང་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་སྟེ་བདག་རྐྱེན་དབང་པོ་བསླད་པ་ཡོད་མེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་མི་བྱེད་པར་ཐལ། ཡིད་རྟོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པར་འཁྲུལ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དེ་ཆོས་ཅན། འདི་སྦྲུལ་ཞེས་བརྗོད་པས་སྦྲུལ་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ནི་རང་ཡུལ་བརྗོད་པ་དག་གིས་དུས་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་འཇོག་པ་དེ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བ་དང་། སྔར་མཐོང་བའི་བརྡ་དྲན་པ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་ཞིང་རང་གི་སྣང་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་སྣང་བར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ཡིད་རྟོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཟླ་གཉིས་གསལ་སྣང་དེ་གསལ་བར་སྣང་བའི་རྟོག་མེད་ཡིན་ནམ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་ཟློག་པའི་དོན་དུ་དམིགས་བསལ་སྨོས་ཤེ་ན། དེ་བཟློག་མི་དགོས་ཏེ་གཉིད་ལོག་པའམ་སད་པ་ན་གསལ་བར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། རྟོག་མེད་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་དོན་འཛིན་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིད་ལོག་པ་དང་སད་པ་གཉིས་ཀར་ཡང་གསལ་བར་སྣང་བ་དེ་ལྟ་མིན་ན་ཤེས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་དོན་དངོས་སུ་འཛིན་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། རྟོག་མེད་འཁྲུལ་པ་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་སོགས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་། རྟོག་པ་དང་བྲལ་མངོན་སུམ་མོ། །ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་མངོན་སུམ་ཚད་མར་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་རབ་རིབ་བཅས་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་རྟོག་མེད་ཡིན་ཀྱང་བསླུ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྟོག་པ་དང་རྟོག་མེད་ཀྱི་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་གི་སྡེ་ཚན་གཉིས་སུ་སོ་སོར་བཤ
Chinese
再说，作为例子，这应是根识。因为在根的有无之后实际跟随是相同的。如果说，仅仅跟随根不是定义，而是根变得清晰或不清晰，从而知识也变得清晰或不清晰，这才是根识，那么，这个二月显现，作为例子，为何要否认它是根识呢？否认是不合理的，因为它本身就是随根变化而变化的。第二部分分为两点：用基础来驳斥过于宽泛的结论，用显现清晰的标志来驳斥。第一点是：二月显现的知识，作为例子，即使有根的变化，比如用手指按压眼睛等，也会改变，而根的错乱即使消失也不会改变，也就是说，不随顺主因根的错乱的有无而变化。因为它是意识分别。就像把绳子误认为蛇，把海市蜃楼误认为水一样。再说，这个作为例子，就像说“这是蛇”而产生执蛇的分别一样，在其他人的相续中，用表达自身境的词语在某些时候安立它也会产生，而且会依赖于回忆先前见过的符号，并且自身的显现境不会完全清晰地显现。因为它是意识分别。第二点是：如果有人为了消除二月显现是显现清晰的无分别的疑惑而特别说明，那么不需要消除，因为无论是入睡还是清醒时，凡是显现清晰的心识，作为例子，都是无分别的，因为它空无声义的执着。无论入睡还是清醒，如果不是那样清晰地显现，那么这个知识，作为例子，就是分别，因为它是实际执着声义的心识。第三点是：因为存在无分别的错觉，比如二月显现等，所以二月显现，作为例子，即使你没有分别，但“远离分别的现量啊！”这句话中，现量成为量本身就被“伴随昏花”这句话所否定了，因为即使你是无分别，也是欺骗性的知识。因此，分别和无分别的相似现量被分别划分为两个类别。
English
Furthermore, as an example, this should be a sense consciousness. Because actually following after the presence or absence of the sense faculty is the same. If it is said that merely following the sense faculty is not the definition, but rather the sense faculty becomes clear or unclear, and thus the knowledge also becomes clear or unclear, that is sense consciousness, then, this clear appearance of two moons, as an example, why deny that it is a sense consciousness? It is unreasonable to deny it, because it itself changes as the sense faculty changes. The second part has two points: refuting the over-extension with the basis, and refuting with the sign of appearing clearly. The first point is: the knowledge of the clear appearance of two moons, as an example, even if there is a change in the sense faculty, such as pressing the eye with a finger, it will change, but the corruption of the sense faculty will not change even if it disappears, that is, it does not change according to the presence or absence of the main cause, the corruption of the sense faculty. Because it is a mental conception. Just like mistaking a rope for a snake, or mistaking a mirage for water. Again, this as an example, just as saying "This is a snake" gives rise to the conception of grasping a snake, in the continuum of others, establishing it with words expressing its own object will also arise at some time, and it will depend on remembering previously seen symbols, and its own appearing object will not appear completely clearly. Because it is a mental conception. The second point is: if someone specially explains in order to dispel the doubt that the clear appearance of two moons is a non-conceptual appearance, then there is no need to dispel it, because whether one is asleep or awake, whatever mind that appears clearly, as an example, is non-conceptual, because it is empty of grasping sound and meaning. Whether asleep or awake, if it does not appear so clearly, then that knowledge, as an example, is conceptual, because it is a mind that actually grasps sound and meaning. The third point is: because there are non-conceptual illusions, such as the appearance of two moons, etc., therefore the appearance of two moons, as an example, even if you are non-conceptual, the very fact that the present moment becomes a valid cognition in the phrase "O present moment free from conception!" is negated by the phrase "accompanied by dimness," because even if you are non-conceptual, you are a deceptive knowledge. Therefore, the categories of apparent valid cognitions of conceptual and non-conceptual are separately divided into two categories.
Tibetan
ད་པ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། སྡེ་ཚན་གཉིས་པོ་རིགས་སོ་སོར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་རྟོག་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་ན་མངོན་སུམ་མིན་པར་ཤེས་པ་དེའི་དོན་དུའང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་གཞལ་བྱ་རྟོགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཚད་འབྲས་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་དང་། གཞུང་གི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཚད་མ་མདོར། མངོན་སུམ་དང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག །ཚད་མའོ་མཚན་ཉིད་གཉིས་གཞལ་བྱ། །ཞེས་གཞལ་བྱ་གཉིས་ཀྱིས་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ངེས་འགྲུབ་པར་གསུངས་ན། ཚད་མ་གཉིས་པོ་དེས་གཞལ་བྱ་གཉིས་པོ་དེ་ལ་བྱ་བའམ་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་བྱེད་ནས་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཚད་མ་གཉིས་པོ་དེས་གཞལ་བྱ་གཉིས་པོ་དེ་རྟོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱིས་རང་མཚན་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་ཤིང་། རྗེས་དཔག་གིས་རང་མཚན་གཞན་དོན་སྤྱིའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་གཞན་བྱ་རྟོགས་པ་དེ་འབྲས་བུ་ཡིན་ན། ད་ནི་ཚད་མ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་ཚད་འབྲས་རྫས་ཐ་དད་དུ་བསམས་ནས་འདྲི་བ་ལ་གཞལ་བྱ་རྟོགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་གྱི། འབྲས་བུ་གཞལ་བྱ་རྟོགས་པ་དེ་ལས་དོན་གཞན་དུ་མེད་ཅེས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་སྟོན་པ་ནི་ཚད་འབྲས་ཀྱི་གཞུང་སྟེ། འདི་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཞལ་བྱ་རྟོགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་མངོན་སུམ་ལེའུ་དང་། རྗེས་དཔག་གིས་གཞལ་བྱ་རྟོགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་རང་དོན་ལེའུར་བསྟན་པ་ལ་དགོངས་ནས་མདོ་དང་། རྣམ་འགྲེལ་ངེས་གཉིས་སུ་སྐབས་འདིར་རྗེས་དཔག་གི་ཚད་འབྲས་མ་གསུངས་ལ། རིགས་གཏེར་ལས། ཐ་སྙད་བརྗོད་བདེ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སྐབས་འདིར་གཉིས་ཀ་གསུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ན་སྐབས་འདིར་མངོན་སུམ་གྱིས་གཞལ་བྱ་རྟོགས་པ་འབྲས་བུར་བྱས་ནས་དེའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཚད་མར་འཇོག་པ་ཡིན་གྱི། གསར་དུ་མི་བསླུ་བས་ཚད་མ་མཚོན་པ་དང་། རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བས་མངོན་སུམ་མཚོན་པ་སྐབས་འདིའི་ཚད་འབྲས་སུ་སྨྲ་བས་ནི་ཚད་འབྲས་གར་ཡོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཙམ་ཡང་ངོ་མ་ཤེས་པའོ། །ཚད་འབྲས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ལ་སྲོལ་ཆེན་པོ་གསུམ་སྣང་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་གིས་དོན་རིག་གི་ཚད་འབྲས་ལ་དང་པོ་དང་། རང་རིག་གི་ཚད་འབྲས་ལ་གཉིས་པ་དང་། ཕྱི་དོན་ཡོད་ཀྱང་རང་རིག་གི་ཚད་འབྲས་ལ་གསུམ་པའི་ཐ་སྙད་མཛད་ཅིང་། དེང་སང་བོད་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་ཆེ་བར་སྣང་མོད་ཀྱི། ཚད་འབྲས་ཀྱི་རིགས་མ་ལུས་པ་འདུ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན། དེ་ཡི་ངོ་བོ་ལས་དོན་ངེས། །ཞེས་པ་རྩ་འགྲེལ་གྱིས་བསྟན་པའི་ཚད་འབྲས་མ་ཚང་བས་གར་སོང
Chinese
再者，有必要说明，之所以要区分这两个部分，不仅是为了区分它们的种类，也是为了说明即使是无分别识，如果产生错觉，就不是现量。第三，关于阐述衡量对境的证成，即量果，分为两个方面：总的分类和论典的意义。首先，在《量经》中说：“现量与比量，二者为量，二者衡量境。”既然说了由两个衡量境来确定量的数量，那么这两个量对这两个衡量境起什么作用或结果，才能如此确定呢？这两个量对这两个衡量境起了认识的作用。现量以自相、以自身的方式来认识，比量以自相、以利他共相的方式来认识。那么，如果认识对境是结果，现在什么是量呢？如果认为量和果是不同的实体而提出疑问，那么，衡量对境的证成本身就是量，而结果，即认识对境，除此之外没有其他作用，这就是量果的论典。对此，经部认为，现量认识衡量境的证成在现量品中阐述，比量认识衡量境的证成在自义品中阐述，因此在经和《释量论》的两个决定中，此处没有阐述比量的量果。而在《理藏论》中说，为了方便表达，所以在此处阐述了两者。因此，在此处，现量认识衡量境作为结果，并以它的定义作为量。如果说以新颖的不欺骗来表示量，以无分别、不迷惑来表示现量，那么这样说量果，就连量果在哪里都不知道。关于量果的术语，有三种大的传统：法称论师将意义之识的量果作为第一种，自证之识的量果作为第二种，外境存在但自证之识的量果作为第三种。现在似乎在整个藏区都很流行，但是，如果从包含所有量果的角度来看，那么“它的体性决定作用”这句话所表达的根本和注释的量果是不完整的，所以到哪里去了呢？
English
Furthermore, it is necessary to explain that the reason for distinguishing these two parts is not only to distinguish their types, but also to explain that even non-conceptual consciousness, if it produces illusion, is not perception. Third, regarding the elucidation of the proof of measuring objects, namely the result of valid cognition, it is divided into two aspects: the general classification and the meaning of the treatise. First, in the "Compendium on Valid Cognition," it says: "Perception and inference, these two are valid cognitions, these two measure objects." Since it is said that the number of valid cognitions is determined by the two objects to be measured, then what function or result do these two valid cognitions have on these two objects to be measured, so that they can be determined in this way? These two valid cognitions have the function of cognizing these two objects to be measured. Perception cognizes through its own character, through its own nature, and inference cognizes through its own character, through the general characteristic of benefiting others. So, if cognizing the object is the result, then what is valid cognition now? If one thinks that valid cognition and result are different entities and raises a question, then the proof of measuring the object itself is valid cognition, and the result, namely cognizing the object, has no other function besides that. This is the treatise on the result of valid cognition. In this regard, the Sutra School believes that the proof of perception cognizing the object to be measured is elucidated in the chapter on perception, and the proof of inference cognizing the object to be measured is elucidated in the chapter on self-benefit. Therefore, in the two certainties of the Sutra and the "Commentary on Valid Cognition," the result of valid cognition of inference is not elucidated here. However, in the "Treasury of Reasoning," it is said that for the sake of easy expression, both are elucidated here. Therefore, in this context, perception cognizing the object to be measured is taken as the result, and its definition is taken as valid cognition. If one says that valid cognition is indicated by novelty and non-deception, and perception is indicated by non-conceptual and non-confusion, then by saying the result of valid cognition in this way, one does not even know where the result of valid cognition is. Regarding the terminology of the result of valid cognition, there are three major traditions: Acharya Dharmottara takes the result of valid cognition of sense consciousness as the first, the result of valid cognition of self-consciousness as the second, and the result of valid cognition of self-consciousness when external objects exist as the third. Nowadays, it seems to be very popular throughout Tibet, but if we consider it from the perspective of including all types of results of valid cognition, then the root and commentary expressed by the phrase "its nature determines function" are incomplete, so where has it gone?