Tibetan
ང་བཞིན་རྟགས་ཀྱི་སོང་ཚོད་ཀྱི་རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་རང་མཚན་དུ་ཁས་ལེན་དགོས་པས་སྐབས་འདིར་གཞན་སེལ་གྱི་རྣམ་བཞག་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་དགོས་པ་སྟོར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདིའི་དོན་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏའི་མན་ངག་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོ་བོས་བཤད་པར་བྱའི། རྟོག་གེའི་གསང་ཚིག་ལ་དགའ་བ་རྣམས་མགྲིན་པ་བཀུག་སྟེ་ཉོན་ཅིག ལོག་ལྡོག་དོན་གཞན་མེད་ན་ལོག་པ་རང་མཚན་རྣམས་ལ་སྤྱི་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་མཚན་རྣམས་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་མི་འགྲོ་བས་སྤྱི་རྫས་གཅིག་མེད་ཅིང་ལོག་ལྡོག་དོན་གཞན་མེད་པས་སྤྱི་རྫས་གཞན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་སྤྱི་ནི་གཉིས་ཏེ། རང་རང་ངོ་བོ་ལ་གནས་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟར་ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་པའི་རང་མཚན་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་དངོས་གཞན་གྱི་དངོས་དག་ལས་ལྡོག་ཞེས་པ་ལྟར་གཅིག་ཤོས་རིགས་མཐུན་དང་རིགས་མི་མཐུན་གྱི་དངོས་པོ་དང་མ་འབྲེལ་བ་སྟེ་ལོག་པ་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཅན་རང་མཚན་རྣམས་ཀྱི་འདྲ་བ་སྟེ་སྤྱི་ཉིད་ཡིན་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཞེས་པ་སྟེ་མདོར་ན་སྒྲ་གཅིག་ཉིད་ལ་སེལ་ངོར་སྒྲ་བྱས་མི་རྟག་པའི་ལྡོག་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་ནི་སྒྲ་སྤྱི་ཡིན་པས་དེ་བཤད་ཟིན་ཅེས་པ་སྟེ། རིག་གཏེར་ལས། གཞན་སེལ་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་དད་པས། །གཅིག་ལའང་ལྡོག་པ་ཐ་དད་རུང་། །ཞེས་དང་། དེ་ལྟར་ཕྱེ་བའི་དགོས་པ་ཡང་། །གཅིག་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་རྟོགས་པ། །རྟོགས་པར་བྱ་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཕྱེ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་པའི་དོན་ནི། གཅིག་ལས་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ་བའི་སྤྱི་ལས་གཞན་རྟོག་པ་ལ་ཐ་དད་གཅིག་ཏུ་སྣང་བའི་སྤྱི་འདི་ནས་འཆད་ཅེས་པ་སྟེ། རིགས་གཏེར་དུ། བྱ་དང་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ལ། །བག་ཆགས་སྟོབས་ཀྱིས་གཅིག་ཏུ་ཞེན། །ཅེས་དང་། གཅིག་ཏུ་བསྡུད་པའི་དགོས་པ་ཡང་། །ཐ་དད་རྣམས་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི། །བྱ་བ་ཕྱོགས་གཅིག་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་སྒྲའི་སྟེང་གི་སྒྲ་བྱས་མི་རྟག་པའི་ལྡོག་པ་གསུམ་ཀ་ཡང་སྤྱི་ཡིན་པ་དང་། ལྡོག་པ་དང་སྤྱི་དང་གཞན་སེལ་རྣམས་དོན་གཅིག་པ་ནི་རྩ་འགྲེལ་རྣམས་དང་། རིགས་གཏེར་ལས་གསལ་བར་གསུངས་ཀྱང་དེང་སང་གི་སྤྱི་བྱེ་བྲག་གི་འཇོག་ཚུལ་དང་ནི་ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་མི་འགྲིག་ཅིང་། རང་གི་ལུགས་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་སྤྱི་དོན་དུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེས་ན་སྔར་གྱི་དོགས་པའི་ལན་དུ་གཅིག་ལ་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པའི་སྤྱི་བཤད་ཟིན་ནས་འདིར་ནི་ཤིང་མ་ཡིན་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་ཤིང་གསལ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ། བརྒྱུད་ནས་སྐྱེས་ཤིང་དོན་ཤིང་གསལ་རྣམས་ཤིང་གི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ནི་སྣང་བའི་རྟོག་བློ་ཆོས་ཅན། ཤིང་གསལ་རྣམས་ཤིང་གི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་སྣང་སྟེ། ཁྱོད་གང་གི་རང་གི་ངོ་བོ་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཡིས་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཤིང་གསལ་རང་མཚན་པ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱབ་སྟེ། སྒྲིབ་བྱེད་ཀུན་རྫོབ་པའི་བློ་དེས་ཤིང་གསལ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཐ་དད་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་སྒྲིབ་པ་ཡིས་ཤིང་གསལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཤིང་མ་ཡིན་ལས་ལྡོག་པའི་ངོ་བོ་འགའ་ཞིག་གིས་ཐ་དད་མིན་པ་གཅིག་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་ལ་སྣང་བའི་ཤིང་གི་རྣམ་པ་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་ཕྱི་རོལ་ཤིང་གི་ངོ་བོར་ཞེན་པའི་བསམ་པའི་དབང་གིས་ན་ཤིང་གསལ་རྣམས་ལ་སྤྱི་ཡོད་པར་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་ཏེ། ཁྱོད་ཤིང་འཛིན་རྟོག་པའི་ངོར་ཤིང་གསལ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྤྱིར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་རྟོག་པ་རང་གི་ངོར་སྤྱི་དང་སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ཞིང་གཞི་མཐུན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་དགག་སྒྲུབ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟོག་པ་རང་གི་ངོར་འདི་ལ་དངོས་སུ་བྱེད་ལ་དོན་ལ་མ་གྲུབ་པར་བཤད་པ་ནི་རང་གིས་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་ལྟར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཅིང་རྗེས་ཀྱི་རྟོག་པ་གཞན་གྱིས་དེའི་གནས་ལུགས་འབྱེད་པའི་ཚེ་རྟོག་པའི་བཟུང་རྣམ་ཡིན་པས་རང་མཚན་ཡིན་ལ་དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་བརྟགས་པའི་ཆ་ནི་སྤྱི་ཡིན་པས་དངོས་པོར་མེད་ཞེས་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ། རང་འགྲེལ་ལས། འཆད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རང་གི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་དོན་བྱེད་པར་རུང་བར་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་། རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་དག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་འཇུག་གོ །ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དེའི་དོན་རིགས་གཏེར་ལས། འཆད་ཚེ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས་མཁས། །འཇུག་ཚེ་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་བས་ཐོབ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །རྣམ་པ་རང་ངོར་སྤྱི་ཉིད་ཡིན། །དོན་ལ་ཤེས་པ་རང་མཚན་ཡིན། །སྤྱི་ནི་ཕྱི་རུ་ཞེན་ལ་ལྟོས། །རང་མཚན་གསལ་བར་སྣང་བས་འགྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོས་རྟོག་གེའི་གསང་ཚིག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གོ་བའི་གཏམ་མོ། །གཉིས་པ་ནི་ཤིང་གི་གསལ་བ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན། རྟོག་པ་དེ་ཡིས་ཇི་ལྟར་ཀུན་བཏགས་པའི་སྤྱི་དེ་ནི་ཁྱོད་ལ་དམ་པའི་དོན་དུ་མེད་དེ། ཁྱེད་རྣམས་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་མི་འགྲོ་བས་སྤྱི་རྫས་གཅིག་མེད་ཅིང་། རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྤྱི་དོན་གཞན་ནི་སྣང་བ་
Chinese
因为必须承认我等宗派所说的，作为衡量标准的，相、法、义三者各自的自相，所以此时详细阐述他者的遮遣的必要性就会丧失。因此，此处的意义，我将依靠吉祥萨迦班智达的口诀来讲述。喜欢思辨隐语的人们，请低下头颅倾听。如果遮遣没有其他的意义，那么遮遣的自相就会没有共相，因为自相之间互不随顺，所以没有共相的实体，而且遮遣没有其他的意义，所以也没有其他的共相实体。如果这样说，那么，此处共相有两种，如“各自安住于自性”所说的那样，不互相混淆的自相的共同事物，如“从他者的事物中返回”所说的那样，与同类和异类的事物不相关联，即遮遣，与此相反的是，具有遮遣的自相的相似之处，即是共相的自性，如前所述。也就是说，总之，将同一个声音，从排除的角度，分为声音、有为、无常三种遮遣，这是声音的共相，所以已经讲述完毕。如《理智宝藏论》所说：“他者遮遣使用处不同，一个也可有不同遮遣。”以及“如此划分的必要是，不将一个误认为另一个，为了能够认识而进行区分。”就像这样。另外，所谓“另外”的意思是，从一个中区分出不同的共相，从此讲述对于思考来说，不同显现为一个的共相。如《理智宝藏论》中说：“对于行为和特征相同的事物，由于习气的力量而执着于一个。”以及“归纳为一个的必要是，对于不同的事物，肯定和否定的行为会变得容易理解。”就像这样。此处声音之上的声音、有为、无常三种遮遣也都是共相，并且遮遣、共相和他者遮遣这些意义相同，在根本和注释以及《理智宝藏论》中都已明确说明，但是与当今共相和差别的安立方式，连一部分都不相符，确立自己的宗派，已经在共相的意义上展示完毕。因此，作为对先前疑惑的回答，已经讲述了将一个区分成不同的共相，而此处则是依靠与非树木不同的事物，清晰的树木等，通过传承而生长的树木等。
English
Because it is necessary to acknowledge that the three characteristics of sign, dharma, and meaning, which are the standards of measurement according to our school, are each their own self-characteristics, the need to extensively explain the distinctions of other-exclusion at this time would be lost. Therefore, I will explain the meaning here based on the instructions of the glorious Sakya Paṇḍita. Those who enjoy the secret words of logic, please bow your heads and listen. If exclusion has no other meaning, then the self-characteristics of exclusion would have no generality, because the self-characteristics do not follow each other, so there is no common substance, and since exclusion has no other meaning, there is also no other common substance. If this is said, then there are two generalities here, as it is said, "Each abides in its own essence," the common things of the self-characteristics that do not mix with each other, as it is said, "Returning from the things of others," are unrelated to things of the same kind and different kinds, that is, exclusion, and the opposite of this is the similarity of the self-characteristics that have exclusion, which is the nature of generality, as previously stated. That is to say, in short, dividing the same sound, from the perspective of exclusion, into three exclusions of sound, conditioned, and impermanent, this is the generality of sound, so it has been explained. As the Treasure of Reasoning says: "Other-exclusion has different uses, one can also have different exclusions." And "The necessity of dividing in this way is that one is not mistaken for another, and it is divided in order to be able to recognize." Just like this. Furthermore, the meaning of "furthermore" is that from the generality that distinguishes different things from one, from this, the generality that appears as different and one for thinking is explained. As the Treasure of Reasoning says: "For things with the same action and characteristics, due to the power of habit, they are attached to one." And "The necessity of summarizing into one is that for different things, the actions of affirmation and negation will become easy to understand." Just like this. Here, the three exclusions of sound, conditioned, and impermanent on the sound are all generalities, and the meanings of exclusion, generality, and other-exclusion are the same, which has been clearly stated in the root and commentary and in the Treasure of Reasoning, but it does not match even a part of the way of establishing generality and difference today, and establishing one's own school has already been shown in the meaning of generality. Therefore, as an answer to the previous doubt, the generality of distinguishing one into different things has been explained, and here it relies on things that are different from non-trees, clear trees, etc., trees that grow through lineage, etc.
Chinese
显现的树木以树木的一种形态显现的分别念，是所立宗。显现的树木以树木的一种形态显现，因为你（分别念）以自己的自性，由习气所生的显现，遮蔽了他者的自性，即树木显现的自相的缘故。周遍成立。因为遮蔽者，即世俗的意识，遮蔽了树木显现自身各不相同，但实际上是各不相同的事实，因此树木的实物以某种与非树木相异的自性，显现为并非各不相同，而是像一个一样。在分别念中显现的树木的形态，是所立宗。由于你执着于外在树木的自性的想法的影响，所以极力宣称树木显现具有共相。因为你（树木执着的分别念）在树木显现中，显现为随顺的共相的缘故。因此，在分别念中显现的形态本身，在分别念自身看来，是共相和语词的直接表达对象，并且基相同的名称和一切破立，也都是在分别念自身看来，直接对它进行，而说在意义上没有成立，是指没有像自己所考察的那样成立，并且之后的其他分别念在辨别它的存在方式时，因为是分别念的执取相，所以是自相，并且对于它在外境意义上考察的部分是共相，因此会辨别为不存在实物。如自释中说：“进行讲解的人们那样进行辨别，而进行施设名称的人们则不是，因为他们将自己的对境唯一能够起作用的心识的显现和需要分别考察的意义合二为一而行。”如是说。其意义如理藏中说：“讲解时以分别而精通，进入时以混淆为一而获得。”如是说的缘故。形态在自身看来是共相，在意义上认识是自相，共相依赖于对外境的执着，自相因显现清晰而成立。我这样说，是我对分别念的秘密语言没有颠倒理解的话语。第二，树木的显现，是所立宗。分别念以何种方式假立的共相，对你来说在胜义中是不存在的，因为你们互相不随顺，所以不存在一个共相实体，而随顺的共相意义是显现
English
The conceptual mind that perceives the appearances of trees as a single form of tree is the subject. The appearances of trees appear as a single form of tree because you (the conceptual mind) obscure the self-nature of others, namely the self-character of the tree appearances, with your own nature, the appearance produced by habit. This is pervasive. Because the obscurer, namely the conventional mind, obscures the fact that the tree appearances are distinct in themselves, but are actually distinct, therefore the objects of the trees appear as if they are not distinct, but like one, with some nature that is different from non-trees. The form of the tree that appears in the conceptual mind is the subject. Because of the influence of your thought that clings to the self-nature of external trees, it is strongly proclaimed that the tree appearances have a universal characteristic. Because you (the conceptual mind that clings to trees) appear as a conforming universal characteristic in the tree appearances. Therefore, the form that appears in the conceptual mind itself is, in the view of the conceptual mind itself, the direct object of expression of the universal characteristic and the word, and the names of the same basis and all affirmations and negations are also directly performed on it in the view of the conceptual mind itself, and saying that it is not established in meaning means that it is not established as one has examined it, and when other subsequent conceptual minds distinguish its mode of existence, because it is the apprehended aspect of the conceptual mind, it is the self-character, and the part that is examined in the meaning of the external object is the universal characteristic, therefore it is distinguished as not existing as an entity. As the self-commentary says: "Those who explain distinguish in that way, but those who apply names do not, because they combine the appearance of the mind, which is the only object that can function, and the meaning that needs to be distinguished, and then proceed." Thus it is said. Its meaning is as the Treasure of Reasoning says: "When explaining, be skilled by distinguishing, when entering, attain by confusing into one." Thus it is said. The form is a universal characteristic in itself, knowing in meaning is a self-character, the universal characteristic depends on clinging to external objects, the self-character is established by appearing clearly. This is what I say, is my word that I have understood the secret language of conceptual mind without reversing it. Secondly, the appearances of trees are the subject. The universal characteristic that the conceptual mind imputes in whatever way does not exist for you in the ultimate sense, because you do not conform to each other, so there is no single universal characteristic entity, and the meaning of the conforming universal characteristic is appearance.