Tibetan
ས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་ལྔ་སྟེ། རྟགས་དང་རྗེས་དཔག་སེལ་བས་འཇུག རྗེས་ཀྱི་ངེས་ཤེས་སེལ་བས་འཇུག སེལ་བས་འཇུག་ལ་སྒྲ་གཞན་འཐད། སྒྲུབ་པས་འཇུག་ལ་དེ་མི་འཐད། སྒྲུབ་པས་འཇུག་ཀྱང་འཐད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། སེལ་བས་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་འགོད། སྒྲུབ་པས་འཇུག་ན་ཧ་ཅང་ཐལ། གཉིས་ཀའི་གྲུབ་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། རང་མཚན་མཐོང་ཕྱིར་འཇུག་པ་མིན། སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་འཇུག གཉིས་ཀ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་བཅད་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྒྲ་དང་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་སེལ་བས་འཇུག་ན་དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་གང་ཞེ་ན་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་ཟིན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལས་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་ཟིན་པ་ནི་སྒྲ་ལྟ་བུའི་དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་རྟག་པ་སོགས་དང་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཆོས་ཅན། མངོན་སུམ་གྱིས་མ་མཐོང་བའི་ཆ་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་པར་བྱ་བ་གང་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་མེད་པར་ཐལ། རང་དང་གྲུབ་བདེ་རྫས་གཅིག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་གྱིས་ཅིག་ཆར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་དེའི་རྗེས་སུ་རྗེས་དཔག་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན་སྒྲ་འཛིན་མངོན་སུམ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་སྒྲ་མི་རྟག་པ་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་འཇུག་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་སོགས། རྟག་པར་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། སྒྲ་ལ་ཡོན་ཏན་གཞན་རྟག་པ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་འཇུག་མི་དགོས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་དཀར་པོར་མཐུན་པ་མཐོང་བ་ལས་ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་གྱི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་ལྟར་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་སོགས་ཀྱིས་སྒྲ་རྟག་པར་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་དེ་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་ཁྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་འཇུག་དགོས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྟགས་དང་རྗེས་དཔག་ཆོས་ཅན། སེལ་བས་འཇུག་སྟེ། སྒྲའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་ཡིས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་མཐོང་བ་སྟེ་ཡོད་པས་དེ་མཐོང་བའི་ཆེད་དུ་མི་འཇུག་ཀྱང་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་ངེས་པར་མི་བྱེད་པས་དེ་ངེས་པའི་ཆེད་དུ་ཁྱོད་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤླཽ་ཀ་འདི་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གཉིས
Chinese
ས་པའོ། 第二部分有五点：通过排除表相和推论而进入，通过排除后续的定解而进入，通过排除而进入在声音方面是合理的，通过确立而进入是不合理的，驳斥通过确立而进入也是合理的。第一部分有三点：记录通过排除而进入的论证，如果通过确立而进入则过于极端，概括地展示两者的成立之义。第一部分有三点：不是为了看见自相而进入，为了排除增益而进入，展示概括两者的偈颂。第一点是：如果依赖声音和表相的推论通过排除而进入，那么它的论证是什么呢？因为是为了排除已经通过现量看见的增益而进入，所以已经通过现量看见的，例如声音的事物的自性无常等和一体的自性，听觉现量看见的任何事物都是有法。没有必要用现量没有看见的其他部分，通过推论的量来观察，因为自己和成立容易、本体相同的法全部通过现量同时看见。第二点是：那么在那之后推论如何进入呢？声音的执着现量是有法。你看见声音无常之后，有必要进入领悟声音无常的推论，如果不是因为出现其他相似之处等，产生恒常的错觉的原因，不对声音施加其他恒常的功德，那么你就不需要进入领悟声音无常的推论，但是就像看见与形象的法白色相似，而将贝壳误认为银子的形状一样，因为出现其他相似之处等，对声音产生恒常的错觉，所以为了排除它，你必须进入领悟声音无常的推论。第三点是因为那个原因，确立声音无常的表相和推论是有法。通过排除而进入，因为通过现量看见声音的事物，看见了无常等所有功德，所以不是为了看见它而进入，但是因为错觉的原因，不能确定声音是无常的，所以为了确定它，你才极度地进入。这个颂是概括的偈颂。二
English
Sapa'o. The second part has five points: entering by eliminating signs and inferences, entering by eliminating subsequent definitive knowledge, entering by eliminating is reasonable in terms of sound, entering by establishing is unreasonable, refuting that entering by establishing is also reasonable. The first part has three points: recording the proof of entering by eliminating, if entering by establishing is too extreme, summarizing and showing the meaning of the establishment of both. The first part has three points: entering is not for seeing the self-character, entering is for eliminating superimposition, showing the verses summarizing both. The first point is: if the inference based on sound and signs enters by eliminating, then what is its proof? Because it is to eliminate the superimposition that has already been seen by direct perception, so what has already been seen by direct perception, such as the nature of impermanence of the sound object and the nature of oneness, whatever is seen by auditory direct perception is the subject. There is no need to observe the other parts not seen by direct perception with the inference, because all the dharmas that are easy to establish and have the same entity as oneself are seen simultaneously by direct perception. The second point is: then how does the inference enter after that? The direct perception of grasping sound is the subject. After you see the impermanence of sound, it is necessary to enter the inference of realizing the impermanence of sound, if not because of the appearance of other similarities, etc., the reason for the illusion of permanence, not applying other permanent qualities to the sound, then you do not need to enter the inference of realizing the impermanence of sound, but just like seeing the similarity to the white color of the form, and mistaking the shell for the shape of silver, because of the appearance of other similarities, etc., there is an illusion of permanence to the sound, so in order to eliminate it, you must enter the inference of realizing the impermanence of sound. The third point is because of that reason, the sign and inference that establish the impermanence of sound are the subject. Entering by eliminating, because by directly perceiving the object of sound, all the qualities such as impermanence are seen, so it does not enter to see it, but because of the reason of illusion, it cannot be determined that the sound is impermanent, so in order to determine it, you enter extremely. This verse is a summary verse. Two
Tibetan
་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མ་ཟད་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཀྱང་སྒྲའི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་འཛིན་ན་སྒྲ་མི་རྟག་རྟོགས་ཀྱི་རྗེས་དཔག་ཆོས་ཅན། སྒྲའི་ཆོས་བྱས་པ་སོགས་ཀུན་འཛིན་པར་ཐལ། སྒྲའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་གཅིག་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་གྱུར་པས་སོ། །འདོད་ན་ཚད་མ་གཞན་མི་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱོད་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་རྗེས་དཔག་སེལ་བས་འཇུག་པ་ལ་ཆོས་ཅན། རྗེས་དཔག་གིས་མི་རྟག་པ་གཅིག་འཛིན་ན་ཆོས་ཀུན་འཛིན་པའི་ཉེས་པ་འདིར་ནི་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྗེས་དཔག་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། སྒྲུབ་པས་འཇུག་ན་སྐྱོན་ཡོད་ཅིང་སེལ་བས་འཇུག་ན་སྐྱོན་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྔར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་སེལ་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་ཏེ། གཞན་དུ་སྒྲུབ་པས་འཇུག་ན། ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལྟ་བུ་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་ཁྱོད་ཉིད་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་དང་རྗེས་དཔག་འཇུག་མི་སྲིད་པར་ཐལ། ཁྱོད་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་མངོན་སུམ་དེ་ལས་མ་གྲུབ་པའི་ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་གཞན་མི་རྟག་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་འདི་གློ་བུར་བའི་རྗེས་དཔག་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་རང་འགྲེལ་ལས་བསྡུ་བའི་ཚིགས་བཅད་དུ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ། །གཉིས་པ་ནི་གལ་ཏེ་རྗེས་དཔག་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བས་སེལ་འཇུག་ཏུ་འདོད་ན་སྔོན་པོ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་འཁྲུལ་རྒྱུ་མེད་པ་འགའ་ལའང་སྔོན་པོ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཅན། སེལ་འཇུག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བསལ་བྱ་སྒྲོ་འདོགས་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། སྤྱི་ཡི་དོན་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པ་གང་ཞིག དེ་སེལ་འཇུག་ཏུ་ཁྱེད་རང་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་པོ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་ཆོས་ཅན། སེལ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བྱེད་པ་མ་ཉམས་ཀྱི་བར་དུ་རང་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་གིས་རང་གི་ངེས་ཚུལ་ལས་གཞན་གྱི་ཆ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པ་དེ་ཙམ་ནུས་པའི་ངེས་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་གྲུབ་སྟེ། སྔོན་པོ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན། རང་གི་ངེས་ཚུལ་ལས་གཞན་གྱི་ཆར་སྒྲོ་འདོགས་པས་དབེན་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གཅིག་ལ་ཁྱོད་དང་ནི་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་ཡིད་གཉིས་གནོད་བྱ་དང་གནོད་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། སྒྲའི་སྟེང་གི་བྱས་མི་རྟག་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངེས་པ་དང་སྒྲ་ཡང་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་དེ་ད
Chinese
不仅是现量，而且是从比量中，如果以成立声的实有为途径而执持，那么声无常的了知比量，法，声的法所作等全部执持应当成立。因为以成立声的法无常之一而成为决定的缘故。如果承认，则其他量将不容许进入。如果说你也会那样，因为比量遣除而进入是法。如果比量执持无常之一，那么执持一切法的过失，在此处不会成为太过，因为比量是为了遣除增益而进入的缘故。第三，以成立而进入有错，以遣除而进入没有错，因此如前所说，依靠因的随行比量是遣除的对境，应当极力宣说。否则，如果以成立而进入，法，如声的法，法。在你现量见到之后，你本身成立无常的因和比量不可能进入应当成立。因为你现量成立之后，从现量没有成立的你的体性之外，还有什么无常的，因为没有的缘故。有些人将此安立于新生的比量，与自释中所摄的偈颂相违。第二，如果认为比量以遣除增益而遣除进入，那么现量见到蓝色没有错乱的某些，凡是蓝色决定的知识，法。不是遣除进入应当成立。因为所遣除的增益没有的缘故。不能承认，因为凡是具有共同意义的分别，你都认为那是遣除进入的缘故。蓝色决定的知识，法。是遣除的行境，因为在自己的作用没有衰减之间，具有自续的补特伽罗，能够仅仅是自己决定的方式之外的其他部分没有增益的决定识的缘故。因成立，因为这个蓝色决定的知识，法。是进入远离增益于自己决定方式之外的其他部分的境，是这样理解的，因为在一个境上，你和增益的二意是损害和被损害的体性的缘故。第三，在声上的所作无常的对境的决定和声也是法。你那个
English
Not only direct perception, but also from inference, if one grasps through the means of establishing the reality of sound, then the inference of understanding sound's impermanence, the subject, the qualities of sound such as being produced, all should be grasped. Because it becomes certain through establishing one quality of sound, its impermanence. If you accept that, then other valid cognitions will not be allowed to enter. If you say that it will also be like that for you, because inference enters by eliminating, it is the subject. If inference grasps one impermanence, then the fault of grasping all qualities will not be too much here, because inference enters for the sake of eliminating superimposition. Third, entering by establishing is flawed, and entering by eliminating is not flawed, therefore, as previously explained, the inference that relies on the sign is the object of elimination, and this should be strongly proclaimed. Otherwise, if it enters by establishing, the subject, like the subject of sound, the subject. After you have directly perceived it, it is impossible for the sign and inference that establish impermanence to enter, it should be established. Because after you have been directly established, what other impermanence is there besides your nature that has not been established by direct perception, because there is none. Some people apply this to newly arisen inference, which contradicts the verses collected from the self-commentary. Second, if it is thought that inference enters by eliminating superimposition, then for some who directly perceive blue without error, whatever is the knowledge that determines blue, the subject. It is not entering by eliminating, it should be established. Because there is no superimposition to be eliminated. It cannot be accepted, because whatever is a conceptualization with a common meaning, you consider that to be entering by eliminating. The knowledge that determines blue, the subject. It is the object of elimination, because as long as its function has not diminished, a person with self-continuity is a definitive consciousness that is capable of only that much, without superimposing other parts besides his own way of determining. The sign is established, because this knowledge that determines blue, the subject. It is known to enter an object that is devoid of superimposing other parts besides its own way of determining, because on one object, you and the two minds of superimposition are the nature of harming and being harmed. Third, the determination of the object of what is made and impermanent on sound, and sound is also the subject. That of yours