Tibetan
འོ་ན་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་རང་བཞིན་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་བྱས་པ་དེ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དམ་བཅའི་ཕྱོགས་ཅིག་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིའི་ལན་ལ་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོའི་གཞན་སེལ་སྒྲ་རྟོག་སྒོ་ནས་བཤད། དངོས་མེད་གཞན་སེལ་སྒྲ་ཡི་སྒོ་ནས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་སྟེ། ཡུལ་ཅན་སེལ་བས་འཇུག་པར་བསྒྲུབ། དངོས་ཡུལ་སེལ་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྒྲ་རྟོག་གཉིས་ཀ་སེལ་བས་འཇུག ཁྱད་པར་སྒྲ་ཡི་འཇུག་ཚུལ་བཤད། གཉིས་ཀ་སྤྱི་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་སྟེ། སོ་སོར་བཤད། ཐུན་མོང་དུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ལ་ཐ་དད་འབྱེད་པའི་སྒྲ་རྟོག་སེལ་བས་འཇུག ཐ་དད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་པའི་སྒྲ་རྟོག་སེལ་བས་འཇུག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། སེལ་བའི་ཡུལ་ལ་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་འཐད། སྒྲ་རྟོག་སེལ་བས་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་བཤད། ལོག་ལྡོག་བརྟགས་ནས་བརྗོད་པའི་རྩོད་པ་སྤོང་བའོ། །དང་པོ་ནི་རང་བཞིན་རྟགས་ཀྱི་རྟགས་ཆོས་རང་བཞིན་ཐ་དད་མེད་ཀྱང་དམ་བཅའི་ཕྱོགས་ཅིག་རྟགས་སུ་མི་འགྱུར་ཏེ། རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རང་མཚན་ཀུན་ཆོས་ཅན། རང་དང་རིས་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་དང་གཞན་རིགས་མི་མཐུན་གྱི་དངོས་པོ་དག་ལས་ལྡོག་པའི་ལྡོག་པ་དུ་མ་ལ་ནི་བརྟེན་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་སྒྲོ་མ་བཏགས་པར་རང་བཞིན་གྱིས་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པར་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་འདིས་ལྡོག་པ་དུ་མ་དེ་ཡང་གཞན་སེལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བློས་འབྱེད་པར་བསྟན་ལ། དངོས་ཀུན་ཞེས་པས་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྡོག་པ་དུ་མ་དབྱེར་རུང་བར་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་སྒྲ་ཆོས་ཅན། རིས་མཐུན་པ་སྒྲ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་གང་དང་རིགས་མི་མཐུན་པ་མ་བྱས་རྟག་པ་གང་ལས་ལྡོག་པ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱིས་སྒྲ་བྱས་མི་རྟག་པའི་རིགས་ཏེ་ལྡོག་པ་དུ་མ་དབྱེར་རུང་སྟེ། སྒྲའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར། འདིས་རིགས་དང་ལོག་པ་དོན་གཅིག་ཏུ་བསྟན་ནོ། །སྒྲ་ལ་ལྡོག་པ་དུ་མ་དབྱེར་རུང་བ་དེ་ཡི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཆོས་ཅན། བྱས་རྟགས་ལས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དག་རབ་ཏུ་བྱེད་དེ། སྒྲ་གཅིག་ཉིད་ལ་སེལ་ངོར་རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་དུ་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར་བྱས་རྟགས་ཀྱིས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་དུ་སོང་ཚོད་ཀྱི་སྒྲ་བྱས་མི་རྟག་པ་གསུམ་པོ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་དུ་རྣམ་པར་གནས་ཏེ་སྒྲའི་སྟེང་གི་སྐད་ཅིག་མའི་ཁྱད་པར་གང་ཞིག་ཆོས་མི་རྟག་པ་ཅེས་པའི་མིང་གང་གིས་གོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དེ་ལས་གཞན་བྱས་པའི་མིང་གིས་གོ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ན་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་གཉིས་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །འདིར་གནས་མ་བུ་བ་སོགས་མི་རྟག་པ་བྱས་པ་ལས་ཕྱིས་བྱུང་བའི་རྫས་གཞན་དུ་འདོད་པ་བཀག་ནས་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ལ་དེ་ལྟར་ན་རྟགས་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པའི་ལན་དུ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་རུང་བའི་གཞན་སེལ་གྱི་རྣམ་གཞག་བཤད་པ་ཡིན་གྱི་བྱས་མི་རྟག་ངོ་བོ་གཅིག་དང་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཕན་ཚུན་ལྟོས་མེད་དུ་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས། ཁ་ཅིག བདག་གཅིག་འབྲེལ་བའི་དོན་ངོ་བོ་གཅིག་དང་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཡིན་པས་ཚིགས་བཅད་དང་པོས་ངོ་བོ་གཅིག་པ་བསྒྲུབ། གང་ཕྱིར་ཞེས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་ལྡོག་པ་ཐ་དད་བསྒྲུབ་ཅེས་པ་ནི་ལེགས་ལེགས་འདྲ་ཡང་གཞུང་གི་བབས་མ་རྟོགས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་ལྔ་སྟེ། རྟགས་དང་རྗེས་དཔག་སེལ་བས་འཇུག རྗེས་ཀྱི་ངེས་ཤེས་སེལ་བས་འཇུག སེལ་བས་འཇུག་ལ་སྒྲ་གཞན་འཐད། སྒྲུབ་པས་འཇུག་ལ་དེ་མི་འཐད། སྒྲུབ་པས་འཇུག་ཀྱང་འཐད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། སེལ་བས་འཇུག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་འགོད། སྒྲུབ་པས་འཇུག་ན་ཧ་ཅང་ཐལ། གཉིས་ཀའི་གྲུབ་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། རང་མཚན་མཐོང་ཕྱིར་འཇུག་པ་མིན། སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་འཇུག གཉིས་ཀ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་བཅད་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྒྲ་དང་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་སེལ་བས་འཇུག་ན་དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་གང་ཞེ་ན་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་ཟིན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལས་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་ཟིན་པ་ནི་སྒྲ་ལྟ་བུའི་དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མི་རྟག་པ་སོགས་དང་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཆོས་ཅན། མངོན་སུམ་གྱིས་མ་མཐོང་བའི་ཆ་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་པར་བྱ་བ་གང་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་མེད་པར་ཐལ། རང་དང་གྲུབ་བདེ་རྫས་གཅིག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་གྱིས་ཅིག་ཆར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་དེའི་རྗེས་སུ་རྗེས་དཔག་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན་སྒྲ་འཛིན་མངོན་སུམ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་སྒྲ་མི་རྟག་པ་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་འཇུག་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་སོགས། རྟག་པར་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། སྒྲ་ལ་ཡོན་ཏན་གཞན་རྟག་པ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ན་ཁྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་འཇུག་མི་དགོས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་དཀར་པོར་མཐུན་པ་མཐོང་བ་ལས་ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་གྱི་རྣམ་པར་འཁྲུལ་པ་ལྟར་འདྲ་བ་གཞན་འབྱུང་སོགས་ཀྱིས་སྒྲ་རྟག་པར་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་དེ་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་ཁྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་འཇུག་དགོས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྟགས་དང་རྗེས་དཔག་ཆོས་ཅན། སེལ་བས་འཇུག་སྟེ། སྒྲའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བ་ཡིས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་མཐོང་བ་སྟེ་ཡོད་པས་དེ་མཐོང་བའི་ཆེད་དུ་མི་འཇུག་ཀྱང་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་ངེས་པར་མི་བྱེད་པས་དེ་ངེས་པའི་ཆེད་དུ་ཁྱོད་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤླཽ་ཀ་འདི་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མ་ཟད་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཀྱང་སྒྲའི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་འཛིན་ན་སྒྲ་མི་རྟག་རྟོགས་ཀྱི་རྗེས་དཔག་ཆོས་ཅན། སྒྲའི་ཆོས་བྱས་པ་སོགས་ཀུན་འཛིན་པར་ཐལ། སྒྲའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་གཅིག་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་གྱུར་པས་སོ། །འདོད་ན་ཚད་མ་གཞན་མི་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱོད་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་རྗེས་དཔག་སེལ་བས་འཇུག་པ་ལ་ཆོས་ཅན། རྗེས་དཔག་གིས་མི་རྟག་པ་གཅིག་འཛིན་ན་ཆོས་ཀུན་འཛིན་པའི་ཉེས་པ་འདིར་ནི་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྗེས་དཔག་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། སྒྲུབ་པས་འཇུག་ན་སྐྱོན་ཡོད་ཅིང་སེལ་བས་འཇུག་ན་སྐྱོན་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྔར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་རྟགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་སེལ་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་ཏེ། གཞན་དུ་སྒྲུབ་པས་འཇུག་ན། ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལྟ་བུ་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་ཁྱོད་ཉིད་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་དང་རྗེས་དཔག་འཇུག་མི་སྲིད་པར་ཐལ། ཁྱོད་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་མངོན་སུམ་དེ་ལས་མ་གྲུབ་པའི་ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་གཞན་མི་རྟག་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་འདི་གློ་བུར་བའི་རྗེས་དཔག་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་རང་འགྲེལ་ལས་བསྡུ་བའི་ཚིགས་བཅད་དུ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ། །གཉིས་པ་ནི་གལ་ཏེ་རྗེས་དཔག་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བས
Chinese
如是，所作之法即成无常，因二者自性无别故。若许，则所作成为成立声无常之宗法，是因已立为宗法之一分耶？答：对此有二：以实物之遣余，从声之分别而说；以非实物之遣余，从声而说。初者有二：成立以境之遣除而转；成立唯是实境之遣除。初者有三：声与分别二者皆以遣除而转； विशेष 别说声之转法；显示二者皆于总相而转。初者有二：分别而说；共同而说。初者有二：于一上区分差别之声分别以遣除而转；于差别上总集为一之声分别以遣除而转。初者有三：于遣除之境上，立宗与法皆可安立；说以声分别遣除而转之能立；观察还灭而遮遣所说之诤论。初者，虽自性因之法性自性无别，然不成宗法之一分，因法性、义、法三者之还灭差别有异故。如何耶？如声等实物自相一切法，为有法，从自与同类之实物及异类不相似之实物等之还灭诸多所依，以何故耶？因不妄加分别，自性不杂于他，安住于各自之体性故。此因显示诸多还灭亦以遣余不错乱之智而分别，以“诸实物”之言，显示一切实物皆可分别诸多还灭，故义为有法之声，从同类非声之实物及异类非所作常法之还灭，以彼之因，声为所作无常之类，可分别诸多还灭，以安住于声之体性故。此显示类与还灭义一。声可分别诸多还灭之差别，为有法，能令从所作因了知声无常，善为施设，以于一声上，就遣除之方面，可安立因、法、义三者，显示于一体性上，可安立诸多差别还灭，故所作因之。
English
If so, the made phenomenon would become impermanent, because the two are not different in nature. If asserted, then the made becomes the subject of the proposition establishing sound as impermanent, is it because it has been established as a part of the proposition? Answer: There are two answers to this: explaining the exclusion of other objects through the distinction of sound; and explaining the exclusion of non-objects through sound. The first has two aspects: establishing that it operates through the exclusion of the object; and establishing that it is solely the exclusion of the real object. The first has three aspects: both sound and distinction operate through exclusion; specifically explaining the way sound operates; and showing that both operate on the general. The first has two aspects: explaining separately; and explaining jointly. The first has two aspects: the distinction of sound that differentiates one operates through exclusion; and the distinction of sound that gathers differences into one operates through exclusion. The first has three aspects: on the object of exclusion, both subject and property can be established; explaining the proof that operates through the exclusion of sound distinction; and refuting the debate that speaks after examining reversion. The first, although the property of the self-nature mark and the self-nature are not different, it does not become a part of the proposition, because the reversion differences of property, meaning, and dharma are different. How so? Like all phenomena of self-characterized objects such as sound, are subjects of dharma, relying on many reversions that revert from objects of the same class and objects of different and dissimilar classes, for what reason? Because without falsely imputing, by nature not mixing with others, abiding in their own essence. This reason shows that many reversions are also distinguished by unerring wisdom of exclusion of others, and the words "all objects" show that all objects can be distinguished into many reversions, therefore the meaning is that sound is the subject of dharma, reverting from objects of the same class that are not sound and objects of different classes that are unmade and permanent, with that reason, sound is the class of made and impermanent, and many reversions can be distinguished, because it abides in the essence of sound. This shows that class and reversion are the same meaning. The difference that sound can distinguish into many reversions, is the subject of dharma, which makes it possible to realize that sound is impermanent from the made mark, and is well established, because on one sound alone, on the aspect of exclusion, the three of mark, property, and meaning can be established, showing that on one essence, many different reversions can be established, therefore the made mark.
Chinese
对于以声音论证无常，如果作为标志、法、义三者，声音的“已作”、“无常”这三者，以各别的相异而存在，那么声音之上的刹那差别，以哪个“法，无常”之名来理解，那个就不能以其他的名字来理解，因此，其他的两个也同样适用。在此，住胎、母子等，否定了由无常所作而后来产生的其他事物，而成立为自性一体，如果那样，标志和法的区分就不合理了。作为对“区分不合理”的回应，这是在讲述可以容许相异的遮遣他法的论述方式，而不是成立“已作”、“无常”本体相同、相异各别互不依赖。有些人说，一个本体关联的意义，本体相同而相异各别，因此第一个偈颂成立本体相同，从“因为什么”以下成立相异各别，这种说法虽然听起来不错，但是没有理解论典的意图。第二部分有五点：通过排除标志和推论而进入；通过排除后续的定解而进入；通过排除而进入时，声音的“其他”是合理的；通过成立而进入时，那是不合理的；驳斥即使通过成立而进入也是合理的。第一部分有三点：记录通过排除而进入的论证；如果通过成立而进入，则会过于宽泛；总结并展示两者的成立之义。第一部分有三点：不是因为见到自相而进入；为了消除增益而进入；展示总结两者的偈颂。第一点是：如果通过排除依赖声音和标志的推论而进入，那么它的论证是什么呢？因为是为了消除已经通过现量见到之上的增益而进入。其中，已经通过现量见到，是指像声音一样的事物的自性，无常等等，以及一体的自性，听觉现量所见到的，作为有法。对于现量未见到的其他部分，还有什么需要通过推论的量来考察的呢？没有，因为自己和成立容易、本体相同的一切法，都通过现量同时见到了。第二点是：那么，在那之后，推论如何进入呢？声音的执持现量，作为有法。你在见到声音无常之后，以声音无常来理解的
English
Regarding the proof of impermanence through sound, if as a sign, dharma, and meaning, the three of sound's "made" and "impermanence" exist in distinct ways, then which momentary difference upon sound is understood by the name "dharma, impermanence"? That cannot be understood by another name, therefore, the other two also apply. Here, the womb, mother and child, etc., negate the other things that arise later from what is made impermanent, and establish it as one self-nature. If so, the distinction between sign and dharma becomes unreasonable. As a response to "the distinction is unreasonable," this is explaining the way of stating the exclusion of others that can allow for difference, not establishing that "made" and "impermanence" are the same entity and that difference is separate and independent of each other. Some say that the meaning of a single entity connection is the same entity and different aspects, therefore the first verse establishes the same entity, and from "because of what" onwards establishes different aspects. Although this sounds good, it does not understand the intention of the treatise. The second part has five points: entering by eliminating signs and inferences; entering by eliminating subsequent ascertainment; when entering by eliminating, the "other" of sound is reasonable; when entering by establishing, that is unreasonable; refuting that even entering by establishing is reasonable. The first part has three points: recording the proof of entering by eliminating; if entering by establishing, it would be too broad; summarizing and showing the established meaning of both. The first part has three points: not entering because of seeing the self-character; entering in order to eliminate superimpositions; showing the verse that summarizes both. The first point is: if entering by eliminating inferences that rely on sound and signs, then what is its proof? Because it is entering in order to eliminate superimpositions on what has already been seen through direct perception. Among these, what has already been seen through direct perception refers to the self-nature of things like sound, impermanence, etc., and the nature of oneness, what is seen by auditory direct perception, as the subject. For the other parts not seen by direct perception, what is there to examine through inferential valid cognition? There is nothing, because all phenomena that are easy to establish and have the same entity are seen simultaneously through direct perception. The second point is: then, after that, how does inference enter? The direct perception of holding sound, as the subject. After you see the impermanence of sound, understanding it as the impermanence of sound