Tibetan
་ཚད་མས་མ་དམིགས་པ་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་སྟོབས་ལས་འགྲུབ་སྟེ། ཁྱོད་དམིགས་པའི་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་རང་མྱོང་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་ས་ཕྱོགས་འདི་ནི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱའམ། བུམ་པ་འདི་ནི་མ་དམིགས་སོ་ཞེས་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་བློ་ངེས་ཤེས་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གཅིག་དམིགས་པ་ལས་ཞེས་བརྗོད་པར་རིགས་ཀྱི། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་ཞེས་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་སྨོས་པ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། དོན་ཐ་དད་དང་ཐ་མི་དད་ནི་རང་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་འགྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། དོན་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་བུམ་པ་དམིགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ལས་ས་ཕྱོགས་ཀྱི་དོན་དེ་རྣམས་བུམ་པ་ཡོད་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་རྟོགས་ཤིང་། ཤེས་པ་ཐ་དད་དང་ཐ་མི་དད་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་རྟོགས་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་བློའི་ཐ་དད་དང་ཐ་མི་དད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་བློ་རང་ཉིད་ལས་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། བློ་དེ་དག་གིས་བློ་དེའི་དོན་ཏེ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་ཐ་དད་དང་ཐ་མི་དད་ཀྱི་དབྱེ་བ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དོན་ཐ་དད་དུ་འགྲུབ་བྱེད་བློ་ལས་གཞན་མེད་ཅིང་། དོན་ཐ་དད་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་བློ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་རིག་འདི་ཉིད་ནི་བློ་རང་གི་བདག་ཉིད་འདི་ནི་བློ་གཞན་ལས་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ་འབྱེད་བྱེད་ཡིན་གྱི། བློ་གཞན་གྱིས་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་མི་དགོས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བློའི་དབྱེ་བ་རང་ཉིད་ལས་འགྲུབ་པ་དེ་ལྟ་མིན་པར་དེ་ལ་དམིགས་པའི་བློ་རྫས་གཞན་གྱིས་འགྲུབ་དགོས་ན། བློ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་དབྱེ་བ་སྒྲུབ་བྱེད་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱི་དབྱེ་བ་བློ་གཞན་གྱིས་འགྲུབ་དགོས་ཤིང་། བློ་གཞན་དེའི་དབྱེ་བའང་བློ་གཞན་གྱིས་འགྲུབ་དགོས་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་དང་བློ་འགའ་ཡང་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ་ལོ། །དེ་དག་ནི་ཞར་ལས་འོངས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། རང་བཞིན་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་འགོད་པ་ན་ཆོས་ཅན། སྣང་རུང་གི་བུམ་པ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྟགས་ཀྱི་དོན་ཡང་དགག་བྱའི་ཆོས་སྣང་རུང་གི་བུམ་སོགས་དེ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ་དེས་དབེན་པའི་དགག་གཞི་ས་ཕྱོགས་དམིགས་པའི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དགག་གཞི་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་ཅན་དགག་བྱའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན་པ་མྱོང་བའི་དབང་པོའི་མ
Chinese
不由比量所见的，是由自证现量的力量所成立的。你以所见的根现量，通过自体验的自证现量来体验，才能说“这个地方是所见的”吗？或者说，具有“这个瓶子是不可见的”这种分别念的智慧，才会生起定解。那么，说“由一者所见”是合理的，但说“由体验”有什么必要呢？像这样说是有必要的。因为，事物是他体还是非他体，仅仅通过自身存在就能成立。而体验事物的智慧，与所见之瓶子不同，由此才能了知地面的事物与瓶子存在不同。智慧是他体还是非他体，不依赖于缘它的其他智慧，而是由自身成立。为了了知这个必要。因此，智慧的他体和非他体的区分，是由智慧自身成立的。这些智慧能够成立智慧之义，即成为对境的事物是他体还是非他体的区分。因为，没有其他能够成立事物是他体的智慧。并且，像这样了知事物是他体的自性之智慧，体验到自身本性的自证，就是区分此智慧自身与他智慧的因，即是区分者。不需要由其他智慧来区分。如果智慧的区分不是由自身成立，而是需要由缘它的其他智慧来成立，那么，智慧（法）的区分成立者将变成无穷。因为你的区分需要由其他智慧来成立，并且其他智慧的区分也同样需要由其他智慧来成立。如果承认，那么，因此任何事物和智慧都不会成立是他体。这些是顺便而来的。第二，在安立自性不可见的理由时，法，因为可见的瓶子是不可见的。这个理由的意义也是，与所破之法可见的瓶子等不同，即是远离它的所破之基，是所见地面的现量本身。因为，体验到远离所破之法的所破之基自性差别，是根
English
That which is not apprehended by inference is established by the power of self-cognizant perception. Do you say, "This place is apprehended," by experiencing with the self-experiencing self-cognizant perception of the sense perception of what is apprehended? Or, the wisdom of a conceptual mind with the thought, "This pot is not apprehended," will arise. Then, it is reasonable to say, "By one apprehended," but what is the need to say, "By experience"? There is a need to say it in this way. Because, whether things are different or non-different is established merely by their own existence. And the wisdom of experiencing things, different from the apprehended pot, thereby realizes that the things of the ground are different from the existence of the pot. Whether wisdom is different or non-different does not depend on other wisdom that apprehends it, but is established by itself. In order to realize this need. Therefore, the distinction between different and non-different minds is established by the mind itself. These minds can establish the meaning of the mind, that is, the distinction between different and non-different things that become the object. Because, there is no other wisdom that can establish things as different. And, like this, the wisdom of realizing the nature of things as different, the self-cognizance that experiences its own nature, is the cause of distinguishing this mind itself from other wisdom, that is, the distinguisher. It is not necessary to distinguish it by other wisdom. If the distinction of wisdom is not established by itself, but needs to be established by other wisdom that apprehends it, then the establisher of the distinction of wisdom (dharma) will become infinite. Because your distinction needs to be established by other wisdom, and the distinction of other wisdom also needs to be established by other wisdom in the same way. If you admit it, then, therefore, no things and wisdom will be established as different. These are incidental. Second, when establishing the reason of non-apprehension of nature, the dharma, because the visible pot is not apprehended. The meaning of this reason is also, different from the object to be refuted, such as the visible pot, that is, the basis of refutation that is devoid of it, is the perception itself of the apprehended ground. Because, experiencing the difference in the nature of the basis of refutation that is devoid of the object to be refuted, is the root
Tibetan
ངོན་སུམ་དེ་ལས་གཞན་བུམ་པ་བསལ་བ་སྟེ་བཀག་པ་བ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། དེས་ན་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་རྟགས་འདི་ནི་ཆོས་ཅན། རང་ཉིད་མྱོང་བའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་ལས་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དགག་གཞི་འཛིན་པའི་གཞན་རིག་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་དེས་ན་སྟེ་དེའི་ཕྱིར། དེས་ན་བུམ་པ་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ཆོས་ཅན། རྒོལ་བ་བླུན་པོ་ལ་རྩོད་གཞིའི་སྟེང་དུ་བུམ་པ་དེ་མེད་པའི་རྣམ་གཞག་སྟེ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་གོ་བྱེད་ཡིན་ཏེ། རྒོལ་བ་མཁས་པ་ལ་རང་ཉིད་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་རྟགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་བུམ་པ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པ་ཅན་གྱི་མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་མ་དམིགས་པ་དགག་གཞི་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རང་མྱོང་རང་རིག་མངོན་སུམ་ལས་གྲུབ་པ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྲུབ་ན། བུམ་པས་དག་པའི་ས་ཕྱོགས་ཆོས་ཅན། བུམ་པ་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། བུམ་པ་ལྟ་བུའི་དོན་གྱི་མེད་པ་ཉིད་ནི་བུམ་པ་མི་དམིགས་པ་ལས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཡང་རང་རིག་གིས་མི་འགྲུབ་པར་བུམ་པ་དམིགས་པའི་བློ་མི་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་བློ་གཞན་གྱིས་བུམ་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་སྒྲུབ་དགོས་ལ། དེ་ཡང་མ་དམིགས་པ་གཞན་དང་གཞན་གྱིས་སྒྲུབ་དགོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནའོ། །གཉིས་པ་ཚུལ་དེས་མ་དམིགས་གཞན་ཡང་གྲུབ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སྔ་མས་མི་སྣང་མ་དམིགས་གྲུབ། །ཕྱི་མས་འགལ་ཟླ་དམིགས་པ་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། འོ་ན་ཕྱོགས་ཆོས་ཅན་གྱི་རབ་དབྱེ་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་མི་སྣང་བ་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ཀྱི་དཔེར་བརྗོད་ལོགས་སུ་མི་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ནི་རྒྱུ་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་ཡོད་ངེས་ཀྱི་ཐ་སྙད་འགོག་པས་རྒྱུ་མ་དམིགས་པར་འདུས་ལ། དེ་ནི་འབྲས་བུའི་རྟགས་ཀྱིས་གྲུབ་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། ཤ་ཟ་སྐལ་དོན་དུ་སོང་བའི་གང་ཟག་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཤ་ཟ་ཚད་མས་མ་དམིགས་པས་གཞི་དེར་ཤ་ཟ་མེད་ངེས་ལས་གཞན་དུ་ཡོད་ངེས་སུ་བཞག་པ་སྟེ་ཡོད་ངེས་ཀྱི་ཐ་སྙད་འགོག་པར་འགྱུར་གྱི་མེད་ངེས་སུ་སྒྲུབ་མི་ནུས་ཏེ། ཁྱོད་ལ་ཤ་ཟ་མི་སྣང་བ་སྟེ་མ་དམིགས་པས་གཞི་དེར་ཤ་ཟ་མེད་པའི་ངེས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཚུར་མཐོང་གིས་སེམས་ཅན་གཞན་ཕ་རོལ་པོ་ལ་རྟགས་མེད་པའི་རྣམ་རྟོག་ལ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་ངེས་སུ་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན། ཅིའི་ཕྱིར་དེས་ཤ་ཟ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་མི་སྒྲུབ
Chinese
因此，除了那个现量之外，排除瓶子，也就是遮止者，不是其他的缘故。第三，因此，这个自性不现的因是法，是从自己体验的自证现量中证悟的，因为是执持遮止对象的他证现量。因此，像“因为瓶子显现可能却不现”这样的自性不现的因是法，对于愚笨的辩论者来说，是辩论处所上没有瓶子的表述，也就是没有的名称的理解者，因为对于聪明的辩论者来说，仅仅是自己存在，不依赖于因，就是进入没有瓶子的名称的现量。如果自性不现通过是现遮止对象的知识而从自体验自证现量中成立，否则就不能成立，那么，清净瓶子的处所是法，成立没有瓶子的因将变成无穷。像瓶子一样的对境的没有性是从瓶子不现中证悟的，而且，那也不能通过自证成立，必须通过其他的意识，比如瓶子现的意识不现来成立瓶子现的不存在，而且，那也必须通过其他的不现来成立的缘故。第二，以那个方式不现也成立其他分二：前者成立不现不见，后者成立相违品现。第一，那么，在讲解周遍法的时候，为什么不单独显示不现不见的因的例子呢？这是因为通过遮止能现的量，而遮止了果决定存在的名称，所以包含在因不现中，而且，那已经说了通过果的因成立了。显示说：成为食肉份额的人是法，因为你没有通过量见到食肉者，所以在那个基上除了决定存在食肉者之外，将遮止决定存在的名称，不能成立决定不存在，因为你不见食肉者，也就是不现，所以在那个基上不能成立没有食肉者的决定。比如，对于他方，通过眼识不能成立其他有情没有因的分别念等差别决定存在一样。为什么它不能成立没有食肉者的名称呢？
English
Therefore, other than that direct perception, the elimination of the pot, that is, the preventer, is not other. Third, therefore, this sign of non-apprehension of self-nature is the subject of the proposition. It is realized from the self-cognizant direct perception of one's own experience, because it is the other-cognizant direct perception that holds the object of negation. Therefore, like "because the pot is capable of appearing but does not appear," the sign of non-apprehension of self-nature is the subject of the proposition. For the foolish debater, it is the expression of the absence of the pot on the ground of debate, that is, the understanding of the term 'absence,' because for the wise debater, merely by its own existence, without relying on the sign, it is the direct perception that engages in the term 'absence of the pot.' If non-apprehension of self-nature is established from self-experiencing self-cognizant direct perception by way of being the knowledge that apprehends the object of negation, otherwise it cannot be established. Then, the place purified by the pot is the subject of the proposition. The proof of the absence of the pot will become endless. The very absence of an object like a pot is realized from the non-apprehension of the pot, and that cannot be established by self-cognition. It is necessary to establish the non-existence of the pot by another consciousness, such as the non-apprehension of the consciousness that apprehends the pot. And that also must be established by other non-apprehensions. Second, by that means, non-apprehension also establishes other things, divided into two: the former establishes non-apprehension of the invisible, the latter establishes the apprehension of the contradictory. First, then, when explaining the divisions of the subject of the proposition, why is the example of the sign of non-apprehension of the invisible not shown separately? This is because by negating the valid cognition that makes the cause apprehended, the term 'the effect definitely exists' is negated, so it is included in the non-apprehension of the cause, and that has already been said to be established by the sign of the effect. It is shown that: the person who has become the share of meat-eating is the subject of the proposition. Because you have not apprehended the meat-eater by valid cognition, on that basis, other than definitely existing as a meat-eater, the term 'definitely exists' will be negated, and it cannot be established as definitely not existing, because your non-seeing, that is, non-apprehension, of the meat-eater does not allow the certainty of the absence of the meat-eater on that basis. For example, just as for the near-sighted, the difference of other sentient beings, such as conceptual thoughts without signs, cannot be established as definitely existing for the other party. Why does it not establish the term 'absence of the meat-eater'?