Tibetan
ཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལྟ་བུའོ། །རྗེས་དཔག་ནི་རྟགས་འཛིན་སེམས་སོ། །རྗེས་དཔག་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྗེས་དཔག་ཚད་མའོ། །དྲན་པ་ནི་འདས་པ་དྲན་པའོ། །འདོད་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་དོན་འདོད་པའི་བློ་ལྟ་བུ་དེ་དག་གཞུང་འདིར་དང་པོ་དོན་གཞན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། གཉིས་པ་བརྡ་རྟེན་ཅན་དང་། ཕྱི་མ་བཞི་པོ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་ཞེས་གསུམ་དུ་བསྡུས་ནས་འཆད་དོ། །འདི་ལ་གསུམ་སྟེ། མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བཞི་རུ་བསྡུ། །རྟོག་པ་གསུམ་གྱི་དགོས་པ་བཤད། །བསླད་པ་ལོགས་སུ་བཀར་བའི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། མདོར་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བདུན་དུ་གསུངས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། དགོས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་བཞིར་འདུ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པ་བརྡ་རྟེན་ཅན་དང་། འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་དོན་གཞན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། རྗེས་དཔག་སོགས་བཞི་པོ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ཅན་ཏེ་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། རྟེན་བདག་རྐྱེན་བསླད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་མེད་པ་གཅིག་རྣམས་སུ་འདུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། དགོས་པ་མདོར་བསྟན། རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པ་དང་། འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་གི་ཤེས་པར་བཤད་པ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་མིན་པར་གྲུབ་པའི་དོན་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ཆོས་ཅན། དབང་ཤེས་མིན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དགོས་ཏེ། རིག་པ་ཅན་པ་དབང་ཤེས་སུ་འཁྲུལ་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་མངོན་སུམ་མིན་པར་ཞེས་འཆད་པ་ནི་ཅུང་ཟད་རྩིངས་ཏེ། རིག་པ་ཅན་པས་ཀྱང་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་བཏུས་སུ་རིག་པ་ཅན་པ་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་ཕྲད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཞེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་དཔག་སོགས་བཞི་དབང་ཤེས་མིན་པར་གྲུབ་ཀྱང་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་གི་དབྱེ་བར་བརྗོད་པ་ནི་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། རྟོག་པ་སྔ་མ་གཉིས་ཉིད་དབང་སྐྱེས་མིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་མཐུན་དཔེར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། འཁྲུལ་པ་མཐོང་བ་རྒྱས་པར་བཤད། །རྗེས་དཔག་སོགས་གྲུབ་རྒྱས་པར་བཤད། །སྔ་མ་སྒྲུབ་ཚུལ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཉིས་པོ་དབང་ཤེས་སུ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། བརྡ་རྟེན་ཅན་བུམ་པའི་སྤྱི་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་དང་།
Chinese
如同执著的分别念。比量是执著于相的意识。从比量产生的，是比量正量。忆念是忆念过去。欲求是如同希求未来之事的意念，这些在本论中归纳为三类来讲解：第一，于他义增益；第二，具有名言所依；后四者，是具有隐蔽义的分别念。此处有三：归纳为四种相似现量，宣说三种分别念的必要，以及辨别错乱之义。第一，总的来说，所说的七种相似现量，就其必要而言，可归纳为四种：世俗的意识，具有名言所依；错乱的意识，于他义增益；比量等四者，是具有隐蔽义，即三种分别念的意识；以及由所依、本体、因缘错乱所产生的无分别念的一种。第二有二：简略指示必要，详细阐述自性。第一，将世俗的意识和错乱的意识这两种宣说为相似现量的意识，这是有必要的，因为是为了成立这二者不是从根识所生的意识。这二者需要成立不是根识，因为有宗义派误认为根识的缘故。有些人解释为不是从根所生的现量，这稍显粗糙，因为有宗义派也不认为错乱的意识是现量，因为《摄类学》中说，有宗义派认为，从根与境相遇所生的无错乱意识，执著的自性是现量。比量等四者，即使成立不是根识，也说成是相似现量的差别，这是有必要的，因为是为了将前两种分别念作为并非根生的同类例证而宣说的缘故。第二有三：详细阐述见到错乱，详细阐述成立比量等，详细阐述前者的成立方式。第一，这二者误认为根识的原因是什么呢？如同具有名言所依的执著瓶子的总相。
English
Like the conceptual thought that grasps. Inference is the mind that grasps the sign. That which arises from inference is valid inference. Memory is remembering the past. Desire is like the mind that desires future things. These are explained in this text by summarizing them into three: first, imputing onto other objects; second, having a basis of convention; and the latter four, conceptual thoughts that have hidden meanings. Here, there are three: summarizing into four apparent perceptions, explaining the necessity of the three conceptual thoughts, and the meaning of separating the corrupted. First, the seven apparent perceptions that are generally spoken of, in terms of necessity, are gathered into four types: conventional consciousness, having a basis of convention; deluded consciousness, imputing onto other objects; the four inferences, etc., having hidden meanings, i.e., the three types of conceptual consciousness; and one non-conceptual consciousness that arises from corrupted bases, entities, and conditions. Second, there are two: briefly indicating the necessity and extensively explaining the nature. First, the fact that conventional consciousness and deluded consciousness are spoken of as apparent perceptions is necessary because it is for the purpose of establishing that these two are not consciousnesses born from the senses. It is necessary to establish that these two are not sense consciousnesses because the followers of the "consciousness-only" school are seen to be mistaken about sense consciousness. Some explain it as not being perception born from the senses, which is a bit crude, because even the "consciousness-only" school does not consider deluded consciousness to be perception, because in the Compendium, it is said that the "consciousness-only" school says that perception is the nature of grasping that is born from the meeting of the senses and objects, and is without delusion. The fact that the four inferences, etc., are spoken of as distinctions of apparent perception even though it is established that they are not sense consciousnesses is necessary because it is for the purpose of explaining the first two conceptual thoughts as similar examples of not being born from the senses. Second, there are three: extensively explaining seeing delusion, extensively explaining the establishment of inference, etc., and extensively explaining the way of establishing the former. First, what is the cause of mistaking these two for sense consciousnesses? Like the general apprehension of a pot that has a basis of convention.
Tibetan
དོན་གཞན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཛིན་པ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་ཆོས་ཅན། དུས་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་དབང་སྐྱེས་སུ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་དང་སྨིག་རྒྱུ་སོགས་མཐོང་བའི་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དང་ཉེ་བར་སྟེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་དག་གི་དངོས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པར་དོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། དཔེ་ཇི་ལྟར་ན་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ཅན་གྱི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་བཞི་པོ་འདི་ཆོས་ཅན། མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་དོན་ལ་དངོས་སུ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དེ། རང་ཡུལ་འཛིན་པ་རང་ཡུལ་གྱི་བརྡ་དྲན་ལ་ལྟོས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། དཔེ་དེ་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་སྤྱི་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་འཛིན་སོགས་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་ནི་ཆོས་ཅན། མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་དོན་འཛིན་པ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྡ་དྲན་པ་མེད་པར་རང་ཉིད་ཡོད་པ་མིན་པས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། དབང་ཤེས་ཡིན་པའི་རང་ལུགས་བརྗོད། །ཡིད་རྟོག་ཡིན་པའི་གཞན་ལུགས་དགག །དགག་སྒྲུབ་གཉིས་ཀྱི་དོན་བསྡུ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་འཆད་པའི་སྐབས་འདིར་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བཞི་པ་རྟོག་མེད་འཁྲུལ་ཤེས་དེ་རྟོག་པའི་སྡེ་ཚན་ལས་ལོགས་སུ་རབ་རིབ་བཅས་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་གསུངས་པ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། རྟོག་པ་དང་བྲལ་མངོན་སུམ་མོ། །ཞེས་སྤྱིར་བཏང་བ་ལ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཡང་། འཁྲུལ་ན་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་ཡིན་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་ནས་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རབ་རིབ་བཅས་ཞེས་པའི་ཚིག་དེར་ནི་བདག་རྐྱེན་དབང་པོ་ལ་ཕྱི་ནང་གི་རྐྱེན་གྱིས་ཉེ་བར་གནོད་པ་བྱས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་ལ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་འཆད་པ་དེ་ལ་རབ་རིབ་འབའ་ཞིག་སྨོས་པ་ནི་ཆོས་ཅན། དབང་པོ་ལ་ཉེ་བར་གནོད་པའི་རྐྱེན་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་ཤེས་འཁྲུལ་བར་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་ཙམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་བརྗོད། དེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། རབ་རིབ་ཅན་དང་ཟླ་བ་གཉིས་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་དབང་ཤེས་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་བསལ་བ་ལ་དམིགས
Chinese
将与其它事物混淆，如将海市蜃楼误认为水的分别念，有的时候会成为误认为眼识的原因。因为通过眼根的现量，与瓶子和海市蜃楼等事物接近并同时产生作用，因此会怀疑是否在认知它们的真实对象。第二点是，例如对于隐蔽事物的忆念等四种分别念，不会直接执着于现量的所取境，因为执着于自境需要依赖于对自境的词语记忆。第三点是，例如对于瓶子等事物执着于总相等共相的世俗识，以及将海市蜃楼误认为水等错乱的两种识，也会完全丧失执着现量所取境的能力，因为如果没有先前体验过的瓶子等事物的词语记忆，它们自身就不会存在。第三部分分为三点：阐述是根识的自宗观点；驳斥是他宗认为是意识的观点；总结并阐述了驳斥和成立的意义。第一点是，在解释相似现量的时候，导师用“与错乱的无分别识相连”这句话，将第四种相似现量，即无分别错乱识，从分别念的范畴中区分开来，这是有必要的。因为通常说“无分别即是现量”，但如果错乱，则是相似现量，这是通过特别区分来指出的。因为“与错乱相连”这句话指的是，由内外因素对作为俱生因的根造成损害而产生的所有的识，都被称为相似现量。仅仅提到眼翳来解释对根造成损害的因素，这是为了表示所有其他对根造成损害的因素，因为它仅仅是为了说明产生根识错乱的原因。第二部分分为两点：陈述对方观点；驳斥对方观点。第一点是，患有眼翳的人以及执着于二月等的识，并不是根识的错乱，而是意识的分别念，因此需要特别排除。
English
The conceptual thoughts that confuse with other things, such as mistaking a mirage for water, sometimes become the cause of mistaking for eye consciousness. Because through the direct perception of the eye faculty, approaching and simultaneously acting with things like bottles and mirages, there is doubt whether they are cognizing their real objects. The second point is that, for example, the four conceptual thoughts such as the memory of hidden things do not directly grasp the object of direct perception, because grasping their own objects requires relying on the memory of the words of their own objects. The third point is that, for example, the conventional consciousness that grasps universals such as the general characteristics of things like bottles, and the two kinds of consciousness that are confused, such as mistaking mirages for water, will also completely lose the ability to grasp the object of direct perception, because without the memory of the words of things like bottles that have been experienced before, they themselves will not exist. The third part is divided into three points: stating the self-view that it is root consciousness; refuting the other's view that it is consciousness; summarizing and explaining the meaning of refutation and establishment. The first point is that when explaining similar direct perception, the teacher used the phrase "connected with confused non-conceptual consciousness" to distinguish the fourth type of similar direct perception, namely non-conceptual confused consciousness, from the category of conceptual thoughts, which is necessary. Because it is usually said that "non-conceptual is direct perception," but if it is confused, it is similar direct perception, which is pointed out by special distinction. Because the phrase "connected with confusion" refers to all consciousnesses that are produced by internal and external factors that damage the root as the co-existent cause, are called similar direct perception. Mentioning only cataracts to explain the factors that cause damage to the root is to indicate all other factors that cause damage to the root, because it is only to explain the cause of the confusion of root consciousness. The second part is divided into two points: stating the opponent's view; refuting the opponent's view. The first point is that the consciousness of people with cataracts and those who cling to the second month, etc., is not the confusion of root consciousness, but the conceptual thought of consciousness, so it needs to be specially excluded.