Tibetan
། བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ལས་བུམ་འཛིན་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཕྱི་རོལ་བུམ་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་དངོས་སུ་རྟོགས་པ་ཡིས་གཞན་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་བཟློག་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་། །གཏན་ཚིགས་གྲུབ་སྟེ། བུམ་འཛིན་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཡིས་ངེས་པར་སྤྲུལ་པ་དེ་དག་ཆོས་ཅན། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ལོག་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མ་ཡིན་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བུམ་པ་ཞེས་པའི་མཉན་པ་ཆོས་ཅན། བུམ་པའི་གཞན་སེལ་ཡུལ་དུ་བྱེད་དེ། སེལ་ངོར་དོན་བུམ་གསལ་གྱི་ཆ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པ་འདི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ལྟར་ན་སྟེ་དེའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་སུ་སྒྲས་གཞན་སེལ་དངོས་སུ་བརྗོད་པ་དེའི་ཕྱིར་བརྡའི་དུས་ན་ཡང་བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཆོས་ཅན། བུམ་པའི་གཞན་སེལ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། བརྡ་དངོས་སུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་ཏེ། རང་ཉིད་དངོས་སུ་རྟོག་པས་བུམ་པ་རང་མཚན་མཐོང་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲས་དངོས་སུ་བསྟན་པའི་དོན་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་འཁྲུལ་པ་དང་འབྲེལ་བ་སྟེ་དེ་ལ་དངོས་སུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་སྤྱི་དངོས་སྒྲའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི། བུམ་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་ཆོས་ཅན། གཞན་སེལ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ་དེ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི། དེ་ནི་སྤྱི་གཞན་དངོས་པོ་བ་ལ་འཇུག་པར་མི་རུང་སྟེ། ཁྱོད་ལས་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་རང་གི་དོན་དེ་ལས་གཞན་དུ་བརྡ་སྦྱོར་བ་མ་མཐོང་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་། རང་གི་དོན་ལ་ལར་བརྡ་སྦྱར་བ་དེ་མཐོང་བ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་དགག་སྒྲུབ་གཉིས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བསྟན་པ་ནི། དབང་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་གསལ་བ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལས་རྫས་ཐ་དད་པའི་རིགས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ལས་ལ་སོགས་པ་དང་། རིགས་སོགས་དེ་དང་ལྡན་པའི་རིགས་ལྡན་ནི་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཁྱོད་ལས་རྫས་ཐ་དད་པའི་རིགས་དང་རིགས་ལྡན་སོགས་དབང་ཤེས་ལ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་སྒྲུབ་པ་ལ་རྗེས་དཔག་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བུམ་པ་ཞེས་པའི་མཉན་པ་ཆོས་ཅན། དོན་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་དང་། རིགས་སོགས་དེ་དག་ལ་འབྲེལ་པ་སྟེ་དངོས་སུ་སྦྱོར་བ་མིན་ཏེ། གཞན་ལས་ནི་ལྡོག་པའི་སེལ་བ་ཉིད་ལ་སྒྲ་དེ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་སྔ་ཕྱི་བསྲེ་བ་མེད་པས་བསྒྲུབ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། མཐའ་དཔྱད་པ་དང་། གཞུང་གི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག དབང་མངོན་རྟོག་བྲལ་དུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་མིང་སྦྱོར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ། དོན་སྦྱོར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ། སྒྲ་སྦྱོར་རྟོག་པའམ་བརྡ་སྦྱོར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བར་བསྒྲུབ་པ་གསུམ་དུ་བྱས་ནས་ཕྱི་མ་གཞུང་འདིས་བསྟན་པར་འདོད་པའང་ཅུང་ཟད་མི་ལེགས་ཏེ། འདི་དོན་སྦྱོར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག འཇིག་རྟེན་གཞུང་ལུགས་དབང་ཤེས་ཀྱིས་མི་འཛིན་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡང་གཞུང་གི་སྐབས་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྔར་ཁྱད་པར་སོགས་གསུམ་པོ་དབང་ཤེས་ཀྱིས་སོ་སོར་འཛིན་པ་མེད་པའི་སྐབས་དོན་ཡིན་ལ། འདི་ནི་སོ་སོར་གཟུང་བ་ཡོད་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བ་མེད་པ་སྟོན་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ལུགས་ནི། ཁྱད་པར་དང་ནི་ཁྱད་པར་གཞི། །ཞེས་པ་ནས་འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཁྱད་གཞི་བ་ལང་ལྟ་བུ་དབང་ཤེས་ཀྱིས་འཛིན་པ་ཡོད་ཀྱང་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དང་། མིང་གི་ཐ་སྙད་གསུམ་དབང་ཤེས་ཀྱིས་སོ་སོར་འཛིན་པ་མེད་པས་དེ་དག་སྦྱོར་བའི་དོན་སྦྱོར་རྟོག་པ་མིན་ཞེས་བསྒྲུབས་ཟིན་ནས། འདི་མན་ཆད་ཀྱིས་སོ་སོར་གཟུང་བ་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དབང་ཤེས་ལ་མི་སྲིད་ཅེས་སྟོན་ཏེ། གཞུང་སྔ་མར་རིགས་སོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དང་། འདིའི་སྔ་འགྲེལ་དུ་རྣམ་ངེས་ལས་ཐ་དད་པར་རྟོག་པས་ངག་ལ་ཡང་བསྲེ་བ་ནི་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྔ་ཕྱི་འཛིན་པ་མེད་པས་བསྲེ་བ་མེད། །གཞན་ལ་རྟོག་ཀྱང་མཐོང་བས་བརྡ་མི་འཛིན། །མིང་སྦྱོར་རྟོག་པ་ཡིན་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། མིག་ཤེས་སོགས་དབང་ཤེས་ལ་ནི་ཆོས་ཅན། བརྡ་དྲན་པ་ཡི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་སྟེ་འབྲས་བུ་སྔར་བརྡ་དུས་དང་ད་ལྟར་མཐོང་བའི་དོན་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ནས་དོན་འདིའི་མིང་འདིའོ་ཞེས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཏེ་མིན་པར་ཐལ། སྔ་ཕྱིའི་དོན་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པས་སྟོང་པ་ཡི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། རྟོགས་པ་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་ལས་གཞན་འདས་པའི་སྒྲ་ལ་འཇུག་སེམས་ཅན་གྱི་ཡང་མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་བར་གྱུར་པ་དེར་ནི་ཆོས་ཅན། གསལ་བར་ཏེ་ངེས་པར་བརྡ་དྲན་པ་དེས་བསྐྱེད་པའི་མིང་དོན་སྦྱོར་བའི་རྟོག་པའང་མེད་དེ། ཡུལ་དེའི་བརྡའ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། དབང་ཤེས་འདོད་པས་འཇུག་པར་ཐལ། །གཟུགས་འཛིན་མྱོང་བ་མེད་པར་ཐལ། །རང་མཚན་སྣང་བ་མེད་པར་ཐལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། དབང་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་
Chinese
從“瓶子”這個詞所產生的執著於瓶子的表象，將其視為外在瓶子的實質，並通過實際理解來認識到它，這也是因為它理解到與非瓶子的事物相反。論證成立，即執著於瓶子的識，是通過“瓶子”這個詞語而必然產生的那些事物，具有這樣的性質：它們顯現為對外境的錯誤認識，因為它們執著於外境而非外境。因此，“瓶子”這個詞語所聽到的內容，其性質是：它將非瓶子的事物作為對象，因為在排除的角度上，對於瓶子清晰的部分，你所說的實際表達的對象，即與非瓶子的事物相反的這一點是遵循的，因此。第二點是：在命名的時間，詞語實際表達了排除他者的事物，因此在約定的時間，也是“瓶子”這個詞語，其性質是：它與瓶子的排除他者相關聯，因為約定會實際應用，因為通過自己實際的理解，變成了看到瓶子自相的結果，所以“瓶子”這個詞語實際指示的意義，與執著於外境的表象相關聯，因為它實際應用於此。第三點，共相並非詞語的對象，即“瓶子”等等的詞語，其性質是：它與排除他者相關聯，因此它會應用於此，但它不能應用於共相的他者事物，因為你從中理解意義，依賴於未見到將約定應用於自身意義之外的事物，並且依賴於見到將約定應用於自身意義之上。第四點，指示否定和肯定兩者的總結是：通過根識所見的清晰顯現，其性質是：從你那裡，與實質不同的種類，以及屬性和作用等等，以及種類等等，與之相符的具種類者是不存在的，因為從你那裡，與實質不同的種類和具種類者等等，根識沒有顯現，並且因為沒有通過推理來證明它。因此，“瓶子”這個詞語所聽到的內容，其性質是：它與具有分支部分的實質，以及種類等等相關聯，但不是實際應用，因為這個詞語應用於從他者中排除的排除本身。第二，通過不混合先後順序來證明有兩種：邊際分析和文本意義。第一是：一些人，根識的顯現
English
The appearance of clinging to a pot from the sound of "pot," attributing it to the substance of an external pot, and recognizing it through actual understanding, is also because it understands the opposite of what is not a pot. The argument is established, that is, the consciousness clinging to a pot, those things that are necessarily produced by the word "pot," have the nature that they appear as a false understanding of the external object, because they cling to the external object rather than what is not the external object. Therefore, what is heard by the word "pot" has the nature that it takes the exclusion of what is not a pot as its object, because from the perspective of exclusion, for the clear part of the pot, what you say is the actual object of expression, that is, the opposite of what is not a pot, follows, therefore. The second point is: at the time of naming, the word actually expresses the exclusion of others, therefore at the time of agreement, the word "pot" also has the nature that it is related to the exclusion of others from the pot, because the agreement will be actually applied, because through one's own actual understanding, it becomes the result of seeing the self-character of the pot, so the meaning actually indicated by the word "pot" is related to the appearance of clinging to the external object, because it is actually applied to it. Third, the universal is not the object of the word, that is, words such as "pot" have the nature that they are related to the exclusion of others, therefore it will apply to it, but it cannot apply to the other things of the universal, because you understand the meaning from it, relying on not seeing the application of the agreement to things other than its own meaning, and relying on seeing the application of the agreement to its own meaning. Fourth, the indication of the conclusion of both negation and affirmation is: the clear appearance seen by sense consciousness has the nature that from you, the kind different from substance, as well as attributes and functions, etc., and the kind, etc., the kind-possessor that conforms to it does not exist, because from you, the kind and kind-possessor, etc., different from substance, do not appear to sense consciousness, and because there is no inference to prove it. Therefore, what is heard by the word "pot" has the nature that it is related to the substance with branch parts, as well as the kind, etc., but it is not actually applied, because this word is applied to the exclusion itself that is excluded from others. Second, there are two ways to prove it by not mixing the order of before and after: marginal analysis and textual meaning. The first is: some people, the appearance of sense consciousness
Chinese
在论证离戏时，将离名言分别，离意义分别，离声音分别或符号分别分为三种来论证，认为后者是此论所要阐述的内容，这也有点不太好，因为这包含在论证离意义分别的范畴中。有些人认为，论证世间规律识不执著的结合，也不是本论的要义，因为之前的三种差别等是识不分别执著的要义，而这是指虽然分别存在，但不显示同时结合的情况。自宗则认为，从“差别和差别处”到此为止，说明了识虽然执著差别处如牛，但不执著差别的法，以及二者的关系和名称术语这三者，因此已经论证了这些结合的意义分别不是分别。从这以下，说明了虽然分别存在，但识不可能同时结合这些，因为之前的论中说没有种类等的差别分别，并且在此的旧注中说，从现观庄严论中通过分别不同而混淆语言也是这样说的。第二部分有三点：因为不执著先后，所以没有混淆；即使对其他进行分别，因为看到也不执著符号；如果是名称分别，那就太过分了。第一点是：眼识等识，是具有符号记忆之因的果，即先前符号时和现在看到的事物二者混合在一起，执著“这个事物的名称是这个”的自性之分别，怎么会有呢？不应该有，因为不执著先后事物为一体。第二点是：对于从现在的色法之外，进入过去声音的有情，当眼睛看到这些色法时，也一定没有由清楚地回忆符号所产生的名义结合分别，因为不执著那个地方的符号。第三部分有三点：因为想要识而太过分了；太过分到没有经历执著色法；太过分到没有自相显现。第一点是：识，
English
In proving freedom from conceptual elaboration, it is not very good to divide the proof into three types: freedom from name-related conceptual elaboration, freedom from meaning-related conceptual elaboration, and freedom from sound-related or sign-related conceptual elaboration, and to think that the latter is what this treatise intends to explain, because it is included in the category of proving freedom from meaning-related conceptual elaboration. Some argue that proving that worldly systems are not grasped by sense consciousness is also not the main point of the treatise, because the previous three distinctions and so on were about sense consciousness not separately grasping, while this is about showing that although they exist separately, they are not combined together. The self-system, however, from "distinction and the basis of distinction" up to here, explains that although sense consciousness grasps the basis of distinction like a cow, it does not separately grasp the qualities of distinction, the relationship between the two, and the three terms of name, so it has already been proven that the meaning-related conceptual elaboration of these combinations is not conceptual elaboration. From here onwards, it shows that although they exist separately, it is impossible for sense consciousness to combine them together, because the previous treatise said that there is no conceptual elaboration of the distinctions of types and so on, and in the old commentary on this, it is said that mixing language by distinguishing it from the Ornament for Clear Realization is also said. The second part has three points: because there is no grasping of before and after, there is no mixing; even if one conceptualizes others, one does not grasp the sign because of seeing; if it is name-related conceptual elaboration, then it is too extreme. The first point is: eye consciousness and other sense consciousnesses, are the result of having the cause of sign memory, that is, how can there be the conceptual elaboration of mixing the previous sign time and the currently seen thing into one, and grasping "the name of this thing is this"? It should not be, because it is empty of grasping the previous and subsequent things as one. The second point is: for sentient beings who enter the past sound from the present form, when the eyes see those forms, there is certainly no combination of name and meaning produced by clearly recalling the sign, because they do not grasp the sign of that place. The third part has three points: because wanting sense consciousness is too extreme; it is too extreme to not have experienced grasping form; it is too extreme to not have self-character appearance. The first point is: consciousness,