Tibetan
རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བ། །དེ་ཉིད་འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བདག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་ན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་འགྱུར། །ཉེ་བར་ལེན་ལས་མ་གཏོགས་པར། །ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། །ཅེས་སོ། །སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་མི་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱང་མིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས། མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་མིན་ཏེ། །(༣༠༥བ) འདི་ལ་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །བདག་ནི་བྱས་པར་གྱུར་པའམ། །འབྱུང་བ་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །བདག་འདི་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཡང་མིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་བདག་མ་ཡིན། །དེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཡིན། །ཉེ་བར་བླང་བ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཉེ་བར་ལེན་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །འདི་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡང་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། རྟག་དང་མི་རྟག་ལ་སོགས་པ། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་ལ་སོགས་པ། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཡོད་ཅེས། །འཛིན་པ་སྟུག་པོས་བཟུང་གྱུར་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །མེད་ཅེས་རྣམ་རྟོག་རྟོག་པར་བྱེད། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སྟོང་དེ་ལ། །སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདས་ནས་ནི། །ཡོད་དོ་ཞེའམ་མེད་དོ་ཞེས། །བསམ་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །བདག་དེ་ཕུང་པོ་ལས་དེ་ཉིད་དང་ནི་གཞན་ཉིད་མིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །ངག་དོན་བརྟན་མི་བརྟན་སོགས་ཁྱད་ཆོས་འདི་དག་ཁྱད་གཞི་དངོས་པོར་ཡོད་ན་འབྱུང་ལ། དེ་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་བདག་དངོས་པོར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། མདོ་ལས། མི་ཟད་པ་ཡི་ཆོས་བཞི་ནི། །འཇིག་རྟེན་མགོན་གྱིས་བསྟན་པ་དེ། །སེམས་ཅན་ནམ་མཁའ་བྱང་ཆུབ་སེམས། །དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་རྫས་ཡོད་ན། །དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཟད་འགྱུར་གྲང༌། །མེད་པས་དེ་དག་མི་ཟད་དེ། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་ཟད་མེད་གསུངས། །ཞེས་(༣༠༦ན) སོ། །གསུམ་པ་ལ། བདག་དང་བདག་གི་བ་མ་རིག་པ་ཙམ་གྱི་དབང་གིས་མ་དཔྱད་པར་བཏགས། དེ་གཉིས་མེད་པར་རྟོགས་པས་གྲོལ་བའི་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ་ནི། གང་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་འགྲོ་རྣམས་ངར་འཛིན་བློ། །རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཡི་གང་ཡིན་དེར། །ང་ཡིར་འཛིན་བློ་འབྱུང་བའི་བདག་དེ་ནི། །མ་བརྟགས་གྲགས་པར་གཏི་མུག་ལས་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་བཙལ་ན་མི་རྙེད་ཀྱང་བདག་མེད་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་འཇིག་ལྟས་འཁོར་བར་འགྱུར་བའི་བདག་དེ་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་པ་དག་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་དུ་ཞེན་ལ། རང་སྡེ་དག་ཕུང་པོ་དེ་ཉིད་དམ། དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་མེད་དུ་འཛིན་ཅིང༌། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བར་བསྟན་པ་ཤེས་པ་དག་གི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་ལ་བདག་གི་ཐ་སྙད་བྱེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་བདག་དེ་ལྟ་བུ་དུས་རྟག་ཏུ་མི་དང་དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ངར་འཛིན་གྱི་བློ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དེའི་ཞེན་ཡུལ་ནི་བདག་ཡིན་ཅིང༌། བདག་དེའི་དབང་བསྒྱུར་བྱའམ་གདགས་པའི་རྟེན་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་དང༌། ལོངས་སྤྱད་བྱ་གཟུགས་སོགས་ཕྱི་རོལ་གང་ཡིན་དེར་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་བློ་འབྱུང་བའི་བདག་དེ་ནི་མ་བརྟགས་གྲགས་པར་གཏི་མུག་གི་དབང་ལས་ཡིན་ནོ་སྟེ་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་ཕྱིར་བྱེད་པོ་མེད་ཅན་ལས་མེད་པ། །དེ་ཕྱིར་བདག་གི་བདག་མེད་པར་ཡོད་མིན། །དེ་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གི་སྟོང་ལྟ་ཞིང༌། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར། །བདག་མེད་ཀྱང་དེར་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པས་མ་དམིགས་པས་མིག་སོགས་ཉེར་ལེན་རྣམས་མི་འབྱུང་ལ། རྣལ་འབྱོར་པས་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་དམིགས་པ་མེད་པས་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དག་ལ། །བདག་དང་བདག་གི་སྙམ་ཟད་ན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་འགག་འགྱུར་ཞིང༌། །དེ་ཟད་པས་ནི་སྐྱེ་བ་ཟད། །ཅེས་དང༌། (༣༠༦བ) རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། ངར་འཛིན་ལས་བྱུང་ཕུང་པོ་རྣམས། །ངར་འཛིན་དེ་ནི་དོན་དུ་རྫུན། །གང་གི་ས་བོན་རྫུན་པ་དེའི། །སྐྱེ་བ་བདེན་པ་ག་ལ་ཞིག །ཕུང་པོ་དེ་ལྟར་མི་བདེན་པར། །མཐོང་ནས་ངར་འཛིན་སྤོང་བར་འགྱུར། །ངར་འཛིན་པ་དག་སྤངས་ནས་ནི། །ཕྱིས་ནི་ཕུང་པོ་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །བདག་མེད་ན་བདག་གི་བ་ཡང་མེད་དམ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྫ་མཁན་མེད་པར་བུམ་པ་མི་སྲིད་པ་བཞིན་བྱེད་པོ་མེད་པར་ལས་མེད་དེ། བྱེད་པོའི་བྱ་བ་འཇུག་ཡུལ་ཉིད་ལ་ལས་སུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པོའི་བདག་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བདག་དང་བདག་གི་བས་སྟོང་པར་བལྟ་ཞིང༌། འཁོར་བ་མ་གཟིགས་པ་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་སོགས་མ་དམིགས་པ་ན་དེ་ལ་ཆགས་སོགས་ཀྱི་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བས་ཉན་རང་དག་ལེན་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ལ། བྱང་སེམས་ནི་བདག་མེད་རྟོགས་ཀྱང་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སྲིད་པའི་རྒྱུན་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །གསུམ་པ་ལ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བརྟན་ནས་བཏགས་པར་བསྟན། རྒྱུ་འབྲས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། དངོས་པོ་རྣམས་དཔྱད་ན་མི་རྙེད་ཀྱང་གྲགས་པ་ཙམ་གྱིས་བཞག ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་གཉིས་དང་མི་འགལ་བ་གཉིས། དང་པོ་ནི། བུམ་པ་སྣམ་བུ་རེ་ལྡེ་དམག་དང་ནགས་ཚལ་ཕྲེང་བ་ལྗོན་ཤིང་དང༌། །ཁང་ཁྱིམ་ཤིང་རྟ་ཕྲན་དང་མགྲོན་གནས་ལ་སོགས་དངོས་རྣམས་གང་དག་དང༌།དེ་བཞིན་གང་དག་སྒོ་ནས་སྐྱེ་འདིས་བསྙད་པ་དེ་རྣམས་རྟོགས་བྱ་སྟེ། །གང་ཕྱིར་ཐུབ་དབང་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལྷན་ཅིག་རྩོད་མི་མཛད་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་དེའི་ཉེར་ལེན་ཤིང་རྟ་དང་མཚུངས་པ་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྒྲེ་བ་ནི། བུམ་པ་སྣམ་བུ་རེ་ལྡེ་དམག་དང་ནགས་ཚལ་ཕྲེང་བ་ལྗོན་ཤིང་དང་ཁང་ཁྱིམ་ཤིང་རྟ་ཕྲན་དང་མགྲོན་གནས་ལ་སོགས་དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ་གང་དག་དེ་དག་(༣༠༧ན) ནི་ཤིང་རྟ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་དཔྱད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཅིང༌། དེ་ལས་གཞན་དུ་རང་གི་ཡན་ལག་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་གྲགས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་འཇོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གང་དག་རྒྱུ་མཚན་འདི་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བོ་སྟེ་འགྲོ་བ་འདིས་བསྙད་དེ་ཐ་སྙད་བྱས་པ་དེ་རྣམས་མ་བརྟགས་གྲགས་པས་བཞག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐུབ་དབང་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད་པ་མི་མཛད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ནི་ང་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད། ང་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་མི་རྩོད་ཅེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་ཐ་སྙད་དུ་མི་འགོག་པར་འཆད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། ཡན་ལག་ཡོན་ཏན་འདོད་ཆགས་མཚན་ཉིད་དང་ནི་བུད་ཤིང་ལ་སོགས་དང༌།།ཡོན་ཏན་ཅན་ཡན་ལག་ཅན་ཆགས་དང་མཚན་གཞི་མེ་ལ་སོགས་དོན་དག །དེ་རྣམས་ཤིང་རྟའི་རྣམ་དཔྱད་བྱས་པས་རྣམ་བདུན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང༌། །དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་པ་ཡིན། །འཇིག་རྟེན་ན་དངོས་པོ་གང་གིས་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་འདོགས་ཞེ་ན། ཡན་ལག་ཡོན་ཏན་འདོད་ཆགས་མཚན་ཉིད་དང་ནི་བུད་ཤིང་ལ་སོགས་དང་ཞེས་པ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ཅན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དང་ཆགས་པ་དང་མཚན་གཞི་དང་མེ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་དག་སྔ་ཕྱི་སྦྱར་ནས་དེ་རྣམས་ཤིང་རྟ་ལྟར་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་རྣམ་དཔྱད་བྱས་པས་ཏེ་བཙལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཅིང༌། དཔྱད་པ་དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་མ་དཔྱད་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་དེ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བུམ་པ
Chinese
在所有之中所产生的，那并非就是这个。如果认为那就是我的自性，那么所取就会变成不同的。除了所取之外，你的自性又是什么呢？如是说。也不是从先前未生而生的不依赖性，如经中所说：不是从未生而生，这会成为过失。自性会变成被造作的，或者产生会变成无因的。如是说。这个自性也不是生和灭，因为所取不是自性，它是生和灭。所取如何能成为能取者呢？如是说。这其中也没有常与无常等四种情况，如颂云：常与无常等等，寂灭之中哪里会有？有边与无边等等，寂灭之中哪里会有？谁若执着如来存在，被稠密的执着所束缚，那对于寂灭涅槃，会妄加分别说没有。对于自性本空的那个，佛陀涅槃之后，说存在或者不存在，这样的想法是不合理的。如是说。那个自性不是与蕴相同，也不是与蕴相异。如果蕴就是自性，就会有生和灭。如果与诸蕴不同，就会没有蕴的特征。如是说。言语所指的稳固与不稳固等特性，如果存在于作为特性的事物中才会产生，如果不存在于事物中就不会产生，因此自性本身是不存在的。如经中所说：不灭之四法，世间怙主所宣说，有情虚空菩提心，如是佛陀诸法也。如果这些是实有的，这些就会完全灭尽。因为没有，所以这些不会灭尽，因此说这些是不会灭尽的。如是说（３０６ན）。第三，自性与自性之物，仅仅是由于无明，未经观察而假立的。了悟这二者不存在而解脱的方式有两种。第一种是：因为众生总是生起我执之念，并且对于属于它的事物，生起我的之念，所以那个自性，是未经观察，在名言上由愚痴而产生的。即使以七相来寻觅也无法找到，但由于无明而产生我执，从而在轮回中流转的那个自性是什么呢？
English
Whatever arises among all of them, that is not it. If you think that is the self, then the object of grasping will become different. Apart from the object of grasping, what is your self? Thus it is said. It is also not something unconditioned that arises from what has not previously arisen. As it is stated in the treatise: It does not arise from what has not arisen, this would be a fault. The self would become something created, or arising would become without cause. Thus it is said. This self is also not birth and destruction, because the object of grasping is not the self, it is birth and destruction. How can the object of grasping become the grasper? Thus it is said. In this, there are also not the four possibilities of permanence and impermanence, etc. As the verse says: Permanence and impermanence, etc., where are they in peace? End and endlessness, etc., where are they in peace? Whoever clings to the Tathagata as existing, being held by dense clinging, that one will conceptually think of Nirvana as non-existent. For that which is empty by nature, after the Buddha's Nirvana, to think of it as existing or not existing is not reasonable. Thus it is said. That self is neither the same as the aggregates nor different from them. If the aggregates were the self, it would have birth and destruction. If it were different from the aggregates, it would not have the characteristics of the aggregates. Thus it is said. The qualities of stability and instability, etc., which are indicated by words, arise if they exist in the object that possesses the qualities, and they do not arise if they do not exist in the object. Therefore, the self itself is non-existent. As it is stated in the sutra: The four inexhaustible dharmas, taught by the protector of the world, are sentient beings, space, bodhicitta, and likewise the Buddha and all dharmas. If these were substantially existent, they would be completely exhausted. Because they are non-existent, they are not exhausted, therefore it is said that they are inexhaustible. Thus it is said (306a). Thirdly, the self and what belongs to the self are imputed without investigation, merely due to ignorance. There are two ways to be liberated by realizing that these two do not exist. The first is: Because beings always have the thought of grasping at self, and they have the thought of 'mine' towards whatever belongs to it, therefore that self is produced from ignorance in conventional terms, without investigation. Even if searched for with the sevenfold analysis, it cannot be found, but due to ignorance, the self arises, causing one to wander in samsara. What is that self?
Chinese
异论者执着于蕴聚之外，而自宗则认为蕴聚即是我，或者认为我和蕴聚是不可言说的。了知世尊所开示的智者们，只是在蕴聚的基础上假立为我，除此之外没有自性，仅此而已，就施设为我的名称。因为，这样的我，对于常时对人、畜等无明众生，强烈生起我执之念的所缘境就是我。而我的所支配或安立的所依，无论是眼等内处，还是受用之境色等外境，都会生起“这是我的”之念，这样的我，未经观察，只是由于愚痴的力量，并非以自性成立。第二，何以故，没有作者就没有业，因此我的我，在无我的情况下是不存在的。因此，观我和我所为空性，瑜伽士就能获得解脱。即使无我，也安立为我，因此瑜伽士不缘取，眼等近取蕴就不会产生。瑜伽士不缘取任何事物，就能从轮回中解脱。如经中所说：内外诸法中，我及我所念尽灭，近取便止息，彼灭故生尽。又如《宝鬘论》中说：我执生诸蕴，我执实是妄，种子既是妄，所生岂有真？如是见蕴非真实，见已则能舍我执，已舍我执者，后亦不生蕴。如是。如果无我，那么我也就没有了吗？因为没有陶师，就不会有瓶子一样，没有作者就没有业，因为作者的行为所涉及的对象，就假立为业。因此，我所是不存在的，因为作者的我已不存在。因此，观蕴聚为空性，我和我所都不可见，那么瑜伽士就能获得解脱。如果不见色等，就不会对它们产生贪着等分别念，因此声闻和独觉们没有取舍，就能获得寂灭。菩萨虽然证悟无我，但心...
English
The heterodox cling to something other than the aggregates, while our own school holds that the aggregates themselves are the self, or that the self and the aggregates are inexpressible. Those who understand how the Blessed One taught know that the term 'self' is merely imputed in dependence on the aggregates, and that it has no inherent existence. This is simply a designation. Because such a self is always the object of clinging for beings such as humans and animals who are endowed with ignorance, and for whom the thought of self-grasping arises strongly. And the basis for the dominion or imputation of that self, whether it be internal sources such as the eye, or external objects of enjoyment such as forms, is where the thought 'this is mine' arises. That self arises from the power of delusion without investigation, and is not established by its own nature. Secondly, because there is no action without an agent, therefore my 'mine' does not exist in the absence of a self. Therefore, contemplate the emptiness of self and what belongs to self, and that yogi will be liberated. Even though there is no self, it is still designated as 'self', and therefore the yogi does not apprehend, and the appropriation of the eye and so on does not arise. Because the yogi does not apprehend any object, he will be liberated from samsara. As it is said in the scriptures: 'When the thought of self and what belongs to self is exhausted in internal and external phenomena, appropriation will cease, and when that is exhausted, birth will be exhausted.' And as it says in the Ratnavali: 'The aggregates arise from self-grasping, self-grasping is false in reality, if the seed is false, how can the birth be true? Having seen that the aggregates are not true in this way, one will abandon self-grasping, having abandoned self-grasping, the aggregates will not arise later.' Like that. If there is no self, then is there also no 'mine'? Because just as a pot is impossible without a potter, there is no action without an agent, because the object of the agent's action is imputed as action. Therefore, 'mine' does not exist, because the self of the agent has ceased to exist. Therefore, contemplate the aggregates as empty of self and what belongs to self, and when samsara is not seen, that yogi will be liberated. If forms and so on are not apprehended, then thoughts of attachment and so on will not arise towards them, therefore the Hearers and Solitary Realizers will attain nirvana without appropriation. Although Bodhisattvas realize selflessness, their heart...