Tibetan
ས་ལ་སྔགས་ཀྱི་རྐྱེན་(༢༡༨བ) གྱིས་བསླད་པ་ལས་སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་གི་སྣང་བ་སོགས་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚོན་ཏེ། རྐྱེན་གང་གིས་འདུས་བྱས་པའམ་བསླད་པ་ན་དེར་བལྟོས་ཀྱི་དེའི་སྣང་བ་ཡུལ་ཤེས་གཉིས་ཀ་འབྱུང་ཡང་རྐྱེན་དེས་འདུས་བྱས་པའི་བསླད་པ་དང་བྲལ་བ་ན། དེར་བལྟོས་ཀྱི་དེའི་སྣང་བ་ཡུལ་ཤེས་གཉིས་ཀའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་ནས་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཡུམ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ལྷག་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡོད་ནའང་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོར་ན་ཆུ་འབབ་ཀྱི་ཀླུང་ལ་རྣག་བློ་སྐྱེ་ཞེས་སྨོས་པའང་མི་དང་ཡི་དྭགས་ཀྱི་གང་ཟག་གཉིས་ཕན་ཚུན་དམིགས་རུང་ལྷན་ཅིག་འཁོད་པ་གཉིས་ཀའི་མདུན་གཏན་སྒྲིབ་ཐོགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཏུ་ཡི་དྭགས་ལ་རྣག་ཀླུང་དང་མི་ལ་ཆུ་ཀླུང་གཉིས་ཀྱི་བློ་ཞིག་བྱུང་ཡང་མིའི་ཆུ་འབབ་ཀླུང་ལ་ཡི་དྭགས་ཀྱི་རྣག་བློར་སྣང་བ་ཡང་མིན་ལ། ཡི་དྭགས་ཀྱི་རྣག་འབབ་ཀླུང་ལ་མིའི་ཆུ་བློར་སྣང་བ་ཡང་མིན་ཏེ། དེར་སྣང་གཞིའི་དངོས་པོ་རང་བདེན་པ་གཅིག་རྐྱེན་རང་བདེན་པ་དུ་མས་གང་ཟག་ཐ་དད་པའི་ངོར་དངོས་པོ་རང་བདེན་པ་དུ་མར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་རང་གི་དོན་བྱེད་ནུས་ཅན་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་ལ་སྣང་བའི་ཆུ་འབབ་ཀླུང་དེ་ཆུ་འབབ་ཀླུང་གི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་ན་ཁྱད་གཞི་མེད་པས་ཡི་དྭགས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ལ་དེར་སྔར་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་གསར་དུ་སྐྱེས་པའི་རྣག་ཀླུང་ཁྱད་ཆོས་སུ་དམིགས་སྲིད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་གང་དངོས་པོར་འདུ་བྱ་བའི་གཞི་དངོས་པོ་བ་ཞིག་ཡུལ་གང་ནའང་མེད་ཀྱང་གང་ཟག་ཐ་དད་པས་ཡུལ་གང་དུ་དངོས་པོ་འགལ་བའི་ཆོས་(༢༡༩ན) མཐའ་ཡས་པ་དམིགས་སུ་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གོ་སར་ཡང་ལས་ཀྱི་མཐུས་འགྲོ་བའི་རིས་ཐ་དད་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཚད་ས་ཡ་དུ་མ་ཡོད་པའི་སྣང་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཆར་རུང་བ་མདོ་དེ་དག་ནས་བཤད་ཅིང༌། དེའང་རང་རེ་ཚུར་མཐོང་གིས་དེའི་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུའང་ལས་རྒྱུ་འབྲས་དང་ནོར་བུ་དང་རིག་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་ནུས་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་སུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་མིན་པར་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་ལ་གདམས་པ་ལྟར་ཆུ་འབབ་པའི་ཀླུང་དུ་ཁྲོ་ཆུ་འབབ་པའི་ཀླུང་དང༌། རྣག་འབབ་པའི་ཀླུང་སོགས་དངོས་པོ་གསར་སྐྱེ་འགྲོ་བ་ཕན་ཚུན་ལ་སྒྲིབ་ཀྱང་འགྲོ་བ་རང་རང་ལ་མི་སྒྲིབ་པར
Chinese
以地上的咒语之缘（218b） 所迷惑，譬如幻化的马牛之显现等，象征一切由缘而生的法。以任何缘聚合或迷惑，则依赖于此，其显现，境与识二者皆生起，然而远离以此缘聚合之迷惑时，则依赖于此，其显现，境与识二者的一切戏论皆寂灭，因为无有对境之故。因此，于《母经》中云：如来之上若有更超胜之法，亦如幻化与梦境。总而言之，所谓于河流中生起脓液之念，亦指人与饿鬼二者互相可见，一同安住，于二者之前，在无有任何遮蔽阻碍之处，饿鬼生起脓液之河的念头，人则生起清水之河的念头，然而人的清水之河，并非显现为饿鬼的脓液之念，饿鬼的脓液之河，亦非显现为人的清水之念。因为，显现之所依的实物，一个自性成立，由多个自性成立之缘，于不同补特伽罗前，实物转变为多个自性成立之物，各个不同的事物，并非成立为具有自身作用能力之故。如果显现于人的清水之河，未成立为清水之河的自性与体性，则无有差别之基础，因此饿鬼无法将此作为彼处先前存在或不存在，新生的脓液之河作为特点而缘取。因此，任何应被视为实物的基础之物，于任何处皆不存在，然而不同补特伽罗于任何处皆可缘取事物相违的无量法（219a）。 即使于极微尘之位置，亦由业力之故，对不同趣之有情，可显现具有无数百万俱胝世界之景象，此于彼等经典中宣说。而且，我等以现见而言，彼之理不可思议之故。于世俗谛中，业因果与如意宝以及明咒之威力等，亦宣说为不可思议之处之故。若非如此，如文殊菩萨对宗喀巴大师所教诫般，于清水之河中，显现为血水之河，以及脓液之河等，新生的事物，于有情之间互相遮蔽，然于有情各自不遮蔽。
English
Due to the defilement of mantras on the ground (218b), such as the appearance of illusory horses and cattle, it symbolizes all phenomena arising from conditions. When something is assembled or defiled by any condition, it is dependent on that, and both its appearance, object, and consciousness arise. However, when it is separated from the defilement assembled by that condition, then dependent on that, all the elaborations of its appearance, object, and consciousness are pacified, because there is no object of focus. Therefore, in the Mother Sutra, it is said: "If there were a dharma superior to the Tathagata, it would be like an illusion or a dream." In short, the saying that a thought of pus arises in a flowing river also refers to the fact that two individuals, a human and a preta, can see each other and dwell together. In front of both of them, in a place without any obscuration or obstruction, a preta has the thought of a river of pus, and a human has the thought of a river of water. However, the human's river of water does not appear as the preta's thought of pus, nor does the preta's river of pus appear as the human's thought of water. This is because the object of appearance, one self-established entity, is transformed into multiple self-established entities in front of different individuals by multiple self-established conditions. Each different thing is not established as having the ability to perform its own function. If the river of water appearing to humans is not established as the nature and essence of a river of water, then there is no basis for distinction. Therefore, pretas cannot focus on the newly born river of pus as a characteristic, whether it existed there before or not. Therefore, even if there is no basis for anything that should be considered an object in any place, different individuals can focus on limitless conflicting dharmas in any place (219a). Even in the space of a minute particle, due to the power of karma, different realms of beings can have the appearance of countless millions of worlds, as explained in those sutras. Moreover, we cannot comprehend its nature with our own perception. In conventional truth, the power of karma, cause and effect, wish-fulfilling jewels, and knowledge mantras are also said to be inconceivable. If it were not so, as Manjushri advised the great Tsongkhapa, in a river of clear water, a river of blood and a river of pus appear. Newly born things obscure each other among sentient beings, but do not obscure each sentient being individually.
Tibetan
་དོན་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་རང་བདེན་པར་ཡོད་ཅེས་སྨྲ་དགོས་པར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་སྔར་རྒྱ་བོད་དུ་བྱོན་པའི་དབུ་མར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་ལུགས་ལྟར་ན་མི་འཐད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང༌། དེར་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་པ་གཉིས་ཀ་སེལ་བའི་དབུ་མར་སྨྲ་བ་ན། འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གིས་མཐོང་བའི་ཀུན་རྫོབ་བསླུ་མེད་རང་བདེན་པ་ལྟར་སྣང་བ་འདི་རང་རང་གི་བློ་འཕྲལ་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུས་མ་བསླད་པའི་ངོར་ཚད་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང༌། བསླུ་བ་དང་བརྫུན་པའི་ཕྱིར་དང༌། རང་རང་གི་བློ་འཕྲལ་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུས་མ་བསླད་པའི་ངོར་ཚད་མས་གྲུབ་པར་ཡོད་པ་དེ་ཡོད་པས་ཡོད་གོ་མི་ཆོད་ཅིང༌། འཕྲལ་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུས་མ་བསླད་པའི་བློ་ཡང་ཚད་མར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕུགས་ཀྱི་འཁྲུལ་རྒྱུས་བསླད་པའི་ཚད་(༢༡༩བ) མིན་གྱི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་གྱིས་བསླད་ངོའི་འཁྲུལ་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཡུལ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་བཏགས་བཞག་ཙམ་ལས་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་དོན་བྱེད་པ་ཅན་དུ་གྲུབ་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་དངོས་ཆོས་དེའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀའི་གནས་དོན་ལ་འཕགས་པ་དག་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་འགའ་ཡང་མ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ལ། དེས་ན་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐ་སྙད་ཚད་གྲུབ་ཀྱི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་ཡང་གཡོ་བ་མེད་དེ། འཁོར་བ་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གི་ཤེས་པ་ཡུལ་བཅས་གང་ཟག་དང་བཅས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་ན། དེ་ལས་འདས་པའི་མི་གནས་མྱང་འདས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡུལ་བཅས་གང་ཟག་དང་བཅས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ག་ལ་བཟོད་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། རྨི་ལམ་དུ་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་བརྒལ་ནས་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་དུ་ཕྱིན་པ་རྨི་བ་ན། ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་དུ་ཕྱིན་མི་སྲིད་དེ། དེར་ཆུ་ཀླུང་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཇི་སྐད་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང༌། དེ་ལས་ལྷག་པའི་ཆོས་ཡོད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་དཔེར་བཟུང་ནས་དོན་ལ་སྦྱོར་བ་ན། འཁོར་འདས་དང་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་བསྡུས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ཁོ་རང་གིས་དབེན་ཞིང་མ་གྲུབ་པར་མཉམ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མའི་རྟ་ཁོ་སྒྱུ་མའི་རྟ་ཁོ་རང་གིས་དབེན་ནས་དེར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མཛད་པའི་
Chinese
如果必须说，具有作用的事物是自性存在的，那么按照以前来往于汉藏两地的中观师们的观点来看，这是不合理的。因为，如果宣说中观是为了消除对一切法执着为实有，以及否认其不存在这两种极端，那么，在六道众生所见的、无欺的、如自性存在般显现的世俗，在各自的心识未被暂时的错乱因所染污的情况下，似乎是成立的，但实际上并非如此，因为它是虚假的、欺骗性的。即使在各自的心识未被暂时的错乱因所染污的情况下，被量所成立的事物存在，也不能证明其存在，而且未被暂时错乱因染污的心识也无法成立为量，因为它是被根本的错乱因所染污的非量（219b）之识。对于被因缘染污的错乱，世俗的对境和识的相状都只是假立的，而如此的事物成立为具有作用，是因为圣者们在平等安住于世俗实法的二谛之义时，什么也没有见到。因此，广泛地宣说了，从色法到一切种智之间的轮回涅槃的一切法，都没有名言量所成立的事物的自性，除了在平等性中空性之外，没有任何动摇。如果轮回中六道众生的有境识和有境者都不自性成立，那么超越于此的无住涅槃的有境识和有境者又怎么能自性成立呢？例如，梦见渡过大河到达彼岸，实际上不可能到达彼岸，因为那里连河流本身都不存在，就是这样。因此，正如所说：如来也如幻如梦，即使有超过如来的法，也如幻如梦。这样以比喻来结合意义，那么，轮回涅槃以及包括佛和众生在内的所有事物，都是空性且不成立的，从而结合于平等性。就像幻化的马本身空无，并不存在于那里一样。
English
If it must be said that things that have a function are truly existent, then according to the views of the Madhyamikas who previously traveled between China and Tibet, this is unreasonable. Because, if the declaration of Madhyamika is to eliminate both extremes of clinging to all dharmas as truly existent and denying their non-existence, then the conventional, infallible, seemingly self-existent that is seen by the six types of beings, seems to be established in the face of one's own mind not being defiled by temporary causes of confusion, but in reality it is not, because it is false and deceptive. Even if something is established by valid cognition in the face of one's own mind not being defiled by temporary causes of confusion, it does not prove its existence, and the mind not defiled by temporary causes of confusion cannot be established as valid cognition, because it is a non-valid (219b) consciousness defiled by fundamental causes of confusion. For the confusion defiled by conditions, all the characteristics of conventional objects and consciousness are merely imputed, and such a thing is established as having a function because the noble ones do not see anything when they equally abide in the meaning of the two truths of conventional reality. Therefore, it is widely proclaimed that all the dharmas of samsara and nirvana, from form to omniscience, do not have the nature of things established by nominal valid cognition, and there is no movement other than emptiness in equality. If the consciousness with objects and the subject of the six types of beings in samsara are not self-established, then how can the consciousness with objects and the subject of non-abiding nirvana that transcends this be self-established? For example, dreaming of crossing a great river and reaching the other shore, it is actually impossible to reach the other shore, because even the river itself does not exist there, it is like that. Therefore, as it is said: The Tathagata is also like an illusion and a dream, and even if there is a dharma that surpasses the Tathagata, it is like an illusion and a dream. In this way, combining the meaning with the metaphor, then all things that encompass samsara and nirvana, as well as the lineage of Buddhas and sentient beings, are empty and unestablished, thereby uniting in equality. Just as an illusory horse is empty in itself and does not exist there.