English
Also, because it is beyond speech and thought. As it says in the Mother Sutra: Forms and all are not seen, feelings and all are not seen, perceptions are not seen, mind (65b) is not seen. In what is consciousness, mind, and intellect not seen? The Thus-Gone One has shown that to be seeing the Dharma. Sentient beings say they see the sky. Consider this meaning: How does one see the sky? The Thus-Gone One has also shown seeing the Dharma in that way. The metaphor for seeing cannot be explained by other things. Whoever sees in that way sees all Dharmas. Furthermore, the teacher Lekdenjed says: Because the nature of Dharmas is not established, in what does the wisdom that does not give rise to discrimination not arise? That is what the Unequaled One knows, he said. So it appears. The Mind-Only school speaks in the opposite way from that. As it says in the Differentiation of Dharma and Dharmata: Fully knowing the characteristics is not attending, and having truly transcended, and being near to peace, and the meaning of self-nature, and holding as a manifest sign, that is, by one's own characteristic of abandoning the five aspects. So it is said. In the Compendium of Vehicles, it says: The knowledge of Bodhisattvas is the nature of non-discrimination, abandoning the five aspects, and not manifestly grasping the true meaning. So it is said. In accordance with that, it appears in the Compendium of Abhidharma and the Compendium of Determining Distinctions, and so on. Such non-discriminating wisdom and intellect do not establish as valid cognition that engages in realizing the ultimate truth. If it is non-discriminating wisdom because it does not attend, then falling asleep, being drunk, fainting, and so on, would also become non-discriminating wisdom (66a), and it is also not because it has truly transcended discrimination and thought, because all minds and mental factors from the second dhyana and above would also become that. It is also not because it is near to peace, because cessation attainment and so on would also become that, and it would also become a non-wisdom mental factor. It is also not because it is the meaning of the nature of non-discrimination, because forms, sounds, and so on would also become that. It is also not because it grasps or manifestly grasps the meaning of that very nature as "this," because that itself is discrimination. Extensive Explanation of the Emptiness of Objects. Second, the basis.
Tibetan
ན་ནས་བཤད་པ་དང༌། ཡུལ་གང་ལ་བཤད་པ་དང༌། ཆོས་གང་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་དེ་ཡིས་ཆོས་ཟབ་ཆོས་རྟོགས་པ། །ལུང་དང་གཞན་ཡང་རིགས་པས་ཡིན་པས་ན། །དེ་ལྟར་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་གཞུང་ལུགས་ལས། །ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ལུགས་བཞིན་བརྗོད་པར་བྱ། །འགོག་པ་ཐོབ་འགྱུར་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་ཞེས་པའི་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཉིད་ནི་གང༌། སེམས་དཔའ་དེས་ཇི་ལྟར་མཐོང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རང་ཅག་འཛིན་པ་ཅན་གྱི་ཡུལ་མིན་གྱི། ས་དྲུག་པ་སོགས་གོང་མ་ལ་གནས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དག་ལ་དྲི་བར་བྱའི། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་དྲི་བྱ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་ཤེར་ཕྱིན་དང་ས་བཅུ་པའི་མདོ་སོགས་འདོན་པ་ལས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་མཐོང་ཞེས་གསུངས་པས་ལུང་ལ་བརྟེན་ནས་དྲི་བའི་ལན་བཤད་པར་རིགས་ཞེ་ན། བདག་ལྟ་བུས་ནི་ལུང་ལ་རང་དབང་དུ་བརྟེན་ནས་ལན་འདོན་མི་ནུས་ཏེ། ལུང་དོན་མངོན་དུ་མ་བྱས་པས་དེའི་དོན་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྨྲ་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་ལུང་དོན་མངོན་དུ་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུས་བྱས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འཆད་པ་བདག་གིས་ཐོས་པ་ལུང་གི་དགོངས་པ་ཉིད་ཡང་དག་(༦༦བ) པར་ངེས་པས་ལན་གདབ་པར་ནུས་སོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ཤེར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་དཔའ་དེ་ཡིས་ཆེས་ཟབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་དེ་ལྟར་དམ་པ་དག་གི་ལུགས་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལུང་དང༌། གཞན་ཡང་རིགས་པས་བསྟན་བྱ་ཡིན་པས་ན་ཚུལ་དེ་ལྟར་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཁྱེན་ནས་གསལ་བར་མཛད་པའི་གཞུང་ལུགས་ལས་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ལུང་རིགས་མན་ངག་གི་ལུགས་བཞིན་བདག་གིས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལུང་དོན་མ་ནོར་བ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་ཡོད་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ངེས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱི་ལུང་གིས་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ལང་གཤེགས་ལས། རྟོག་གེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མིན་པ། །སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཕྱི་མའི་དུས་སུ་གྱུར་པ་ན། །མགོན་པོ་སུ་ཞིག་འཛིན་འགྱུར་གསུངས། །བདེ་གཤེགས་མྱ་ངན་འདས་པའི་འོག །དུས་དག་འདས་ནས་འབྱུང་བ་ནི། །གང་ཞིག་བསྟན་པ་འཛིན་འགྱུར་ཏེ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཤེས་བྱོས། །ལྷོ་ཕྱོགས་བཻ་དྷའི་ཡུལ་དུ་ནི། །དགེ་སློང་དཔལ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ། །དེ་མིང་ཀླུ་ཞེས་བོད་པ་སྟེ། །ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱོགས་འཇིག་བྱེད། །ང་ཡི་བསྟན་པ་འཇིག་རྟེན་འདིར། །བླ་མེད་ཐེག་ཆེན་རབ
Chinese
從何處宣說，在何地宣說，宣說何法。首先是：彼（菩薩）如何以經典及其他道理，通達甚深之法？如是，我將依據聖者龍樹的論典，按照其安住之方式來宣說。所謂「證得止息之緣起，生起見彼真實之智慧」，此緣起之真實為何？彼菩薩如何見到？此非我等執著之境，乃是安住於第六地等更高境界者之境，故應向佛陀及大菩薩請教，不應問我等。若謂：若誦讀《般若經》及《十地經》等，則云見緣起之義，故應依據經典回答所問。我等不能自主地依據經典作答，因未現證經典之義，故難以用理智闡述其義。然我曾聽聞已現證經典之義之量士夫所作之論典，能無倒錯地闡述，故能確定其為經典之意旨，故能作答。如是，如彼行於般若之菩薩，通達諸甚深法之法性，如是，依據聖者之方式，如來之經典，以及其他應以理智闡述者，如是，聖者龍樹知曉並闡明之論典，我將按照其安住之經典、理智及口訣之方式來宣說。若謂：如來之經典無有錯謬，汝不能確定此在聖者龍樹處。此乃是依據薄伽梵自身之經典而確定，如《楞伽經》云：「非是分別者境界，各別自證之智慧，於末世時轉成，何怙主將執持？」善逝逝世後，時光流逝後出現者，誰將執持教法？大慧汝應知。南方毗陀（Vaidarbha）之境，有比丘名為具吉祥，彼名為龍，能摧毀有與無之邊。我之教法於此世間，無上大乘極...
English
From where was it taught, in what place was it taught, and what Dharma was taught? Firstly: How does that (Bodhisattva) understand the profound Dharma through scripture and other reasoning? Thus, I will explain according to the treatises of the noble Nāgārjuna, in accordance with the way they abide. What is the reality of dependent arising, which is said to "give rise to the knowledge that sees the reality of dependent arising, which obtains cessation"? How does that Bodhisattva see it? This is not the realm of our clinging, but the realm of those who abide in the higher realms such as the sixth bhūmi, so we should ask the Buddhas and great Bodhisattvas, not ask us. If it is said: If one recites the Prajñāpāramitā Sutra and the Daśabhūmika Sutra, etc., it is said that one sees the meaning of dependent arising, so it is appropriate to answer the question based on scripture. I cannot independently answer based on scripture, because I have not directly realized the meaning of the scriptures, so it is difficult to explain its meaning with the power of reason. However, I have heard that the treatises made by authoritative persons who have directly realized the meaning of the scriptures can explain without error, so I can be sure that it is the intention of the scriptures, so I can answer. Thus, as that Bodhisattva who practices Prajñāpāramitā understands the dharmatā of all the profound dharmas, thus, according to the way of the noble ones, the scriptures of the Tathāgata, and others that should be explained by reason, thus, the treatises known and clarified by the noble Nāgārjuna, I will explain according to the way they abide in scripture, reason, and oral instructions. If it is said: The scriptures of the Tathāgata are without error, you cannot be sure that this is with the noble Nāgārjuna. This is determined according to the scriptures of the Bhagavan himself, as the Laṅkāvatāra Sutra says: "It is not the realm of conceptualizers, the wisdom of individual self-awareness, when it transforms in the future, what protector will hold it?" After the Sugata passes away, those who appear after the passage of time, who will hold the doctrine? Great wisdom, you should know. In the land of Vidarbha in the south, there is a bhikṣu named Glorious, his name is called Nāga, who destroys the sides of existence and non-existence. My doctrine in this world, the unsurpassed Mahāyāna...
Tibetan
་བཤད་ནས། །རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་བསྒྲུབས་ཏེ། །བདེ་བ་ཅན་དུ་དེ་འགྲོའོ། །ཞེས་སོགས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་རྒྱུད་དུ་མ་ནས་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཐེག་ཆེན་ངེས་དོན་གྱི་དགོངས་པ་མཐར་ཐུག་རྟོགས་ནས་དེ་དོན་འགྲེལ་ཞིང་གཞན་ལ་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་ལུང་བསྟན་མངའ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་འགྲོལ་བར་རློམ་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་གསུམ་དང༌། གྱེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་སོགས་(༦༧ན) མང་དུ་བྱུང་ཡང་དེ་དག་གིས་ནི་དགོངས་པ་དཔྱིས་ཕྱིན་ལོན་པ་མིན་ཏེ། དོན་ལ་མི་གནས་བཞིན་རྟོག་གེས་བཏགས་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་འགྲེལ་ཚུལ་ནི་དེ་ལྟར་མིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལང་གཤེགས་ལས། སྲིད་པ་གསུམ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད། །བཏགས་པ་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་ནི། །རྟོག་གེ་པ་དག་རྟོག་པར་འགྱུར། །རང་བཞིན་མེད་ཅིང་རྣམ་རིག་མེད། །ཀུན་གཞི་མེད་ཅིང་དངོས་མེད་ན། །བྱིས་པ་ངན་པ་རྟོག་གེ་པ། །རོ་དང་འདྲ་བས་འདི་དག་བཏགས། །ཞེས་གང་མངོན་པར་ཞེན་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་སྙེད་ནི་དབུ་མའི་ལུགས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་སྨྲ་བ་ཁོ་ནར་བས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། ཉན་པ་པོའི་སྣོད་བརྟག་པ་དང༌། དེ་ལ་མཉན་པར་གདམས་པའོ། །དང་པོ་ལ། རྟགས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྐལ་ལྡན་ཕྱི་སྣོད་བརྟག དེ་ལ་སྟོང་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕན་ཡོན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དུས་ནའང་སྟོང་པ་ཉིད་ཐོས་ནས། །ནང་དུ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང༌། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལས་བྱུང་མཆི་མས་མིག་བརླན་ཞིང༌། །ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ལྡང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བློ་ཡི་ས་བོན་ཡོད། །དེ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་སྣོད་ནི་དེ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལ་དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་པར་བྱ། །རྟེན་འབྱུང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཚུལ་འདི་ནི། སྔར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་གོམས་པར་བྱས་པའི་སྐལ་ཅན་ཁོ་ན་ལ་བསྟན་པར་བྱའི། དེ་ལས་སྐལ་མེད་ལ་བསྟན་མི་རུང་སྟེ། དེས་མཉན་ཀྱང་དེ་ལ་ལོག་ཞུགས་ཀྱི་བསམ་པས་དོན་མིན་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ལོག་ཞུགས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྟོང་ཉིད་མེད་པའི་དོན་དུ་རྟོག་པ་དང༌། སྟོང་ཉིད་བདེན་པའི་ངོ་བོར་རྟོག་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། ཐེག་ཆེན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་སྡེ་པ་ལ་སོགས་མི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་སྟོང་ཉིད་སྟོན་པའི་རྒྱལ་བའི་བཀའ་
Chinese
宣说后，成就极喜地，彼往生极乐世界。如是等等，薄伽梵于诸多经续中，授记圣者龙树通达大乘究竟之义，将解释其义并示于他人。总之，虽涌现自诩能解释胜者意趣的三种宗派论者，以及十八部派等(༦༧ན)众多，然彼等并未彻底通达胜者意趣，因其于不符实义之事上，以分别念而妄加安立。然龙树论师之解释方式并非如此，因其如实宣说真实义。如《楞伽经》云：“三有唯是假立，自性无有实物。以假立为实物性，分别者将起分别。自性本无及无识，无有阿赖耶及无实，恶童分别者，如腐尸般安立此等。”如是凡执著显现而作分别者，皆唯是于中观之理外而立宗者。第二，分二：观察听者之法器，及劝彼听闻。初者分二：以三种相观察具缘之外器，及宣说开示空性之利益。初者：纵于异生位，闻空性后，于内生起极大欢喜，且再三生起，由欢喜所生之泪水润湿眼眶，身体汗毛竖立者，彼者具有圆满佛陀智慧之种子，彼即是应予开示之法器，当为彼开示胜义谛。此缘起性空之法，当为往昔已串习空性之理，如听闻、思维等之具缘者开示，不应为无缘者开示，因彼虽听闻，然以邪分别念生起极大之非义。邪分别念有二：谓于空性作无有之想，及于空性作实有之想。初者亦有二：谓诽谤大乘之宗派等，某些不智者谓空性无义，如是诽谤开示空性之胜者教
English
Having spoken, he accomplishes the ground of great joy, and he goes to Sukhavati. Thus, in many sutras and tantras, the Bhagavan prophesied that the noble Nagarjuna would realize the ultimate meaning of the Great Vehicle, and would explain and show it to others. In short, although many arose, such as the three schools of thought who claimed to explain the Victor's intention, and the eighteen divisions, etc. (༦༧ན), they did not fully understand the Victor's intention, because they conceptually fabricated things that do not accord with reality. However, the way in which the teacher Nagarjuna explained it was not like that, because he spoke the truth as it is. As it says in the Lankavatara Sutra: "The three realms are merely imputed, there are no real things by their own nature. Those who conceptually fabricate imputations as real things will engage in conceptualization. If there is no self-nature, no consciousness, no alaya, and no reality, then foolish children, conceptualizers, impute these things as if they were corpses." Thus, whoever clings to appearances and makes distinctions is merely speaking outside the system of Madhyamaka. Secondly, there are two parts: examining the vessel of the listener, and advising them to listen. The first part has two sections: examining the fortunate outer vessel through three signs, and explaining the benefits of teaching emptiness. The first is: Even in the state of an ordinary being, upon hearing about emptiness, great joy arises again and again within, and the eyes are moistened by tears born of joy, and the hairs of the body stand on end—whoever that is, has the seed of the wisdom of the complete Buddha. That is the vessel to be shown closely, and the truth of ultimate meaning should be shown to them. This Dharma of dependent arising and emptiness should be shown only to those fortunate ones who have previously familiarized themselves with the principles of emptiness, such as through hearing and contemplation. It is not proper to show it to those who are not fortunate, because even if they listen, they will generate great non-meaning through wrong thoughts. Wrong thoughts are of two kinds: thinking of emptiness as non-existent, and thinking of emptiness as truly existent. The first also has two aspects: some unwise people, such as those of the sect who slander the Great Vehicle, say that emptiness has no meaning, and thus slander the Victor's teachings that teach emptiness.