Tibetan
ཡེ་ཤེས་ལ་རྒྱུན་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང༌། རྒྱུན་མེད་པར་འདོད་ན་རྒྱུན་དེ་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཁོ་རང་ཡིན་ནམ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཅེས་དཔྱོད་པ་དང༌། ཡང་དེར། སངས་རྒྱས་ལ་ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་པ་ཇི་སྙེད་པ་སྣང་ཡང་སྐྱེ་འགག་ཏུ་མི་སྣང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་འཕགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་མཁྱེན་པའི་མཁྱེན་ཚུལ་འཕགས་པ་འོག་མ་གསུམ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཆོས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ཇི་སྙེད་པའི་ཆོས་དེ་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་གཟིགས་པའི་ཚེ་དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བདག་དང་རྟག་པའོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་ལུང་དང་རིགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་བསྐལ་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་པ་ཆེས་མང་བ་དག་བྲིས་སོ། །ཀྱེ་ས་བཅུ་རྒྱུན་མཐའི་ཡེ་ཤེས་རང་གིས་གཉིས་སྣང་འཁྲུལ་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པའི་བྱ་བ་བྱས་ནས་ཁོ་རང་སྐད་ཅིག་གི་ངོ་བོར་མི་གནས་པ་ཞིག་སྟེ། མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་རྒྱུན་མཐའི་ཡེ་ཤེས་འགོག་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཞིག་ཟུར་ནས་འཚོལ་ཅི་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན། ཤེས་པ་ཉིད་གསལ་རིག་གི་ངོ་བོར་སྐྱེས་ཏེ་ཡུལ་འཛིན་པའི་བྱ་བ་བྱས་ནས་ཁོ་རང་སྐད་ཅིག་གི་ངོ་བོར་མི་གནས་པར་ཞིག་སོང་བ་ལ་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་དེ་འཇིག་བྱེད་གཞན་ནས་འཚོལ་མི་དགོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ཇི་སྙེད་པ་ལ་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དོན་དམ་ཇི་ལྟ་བ་རྟོགས་པའི་མཁྱེན་པ་ཡིན་གྱི། ཀུན་རྫོབ་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་ཡིན་ན་ཀུན་རྫོབ་ཇི་སྙེད་པའི་ཆོས་དེ་(༣༦༨ན) རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཟིགས་པ་ན་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཡེ་ཤེས་འཁྲུལ་པར་ཐལ། ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཇི་སྙེད་པའི་ཆ་གཟིགས་པ་ན་དེའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་མ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་འགག་ཅན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་མ་གཏོགས་རྐྱེན་ལས་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཤེས་བྱ་ལ་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་ནི་གོ་ཆེན་པ་ཉིད་མ་གཏོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་ལ་མ་བྱུང་ཞིང༌། སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་ཅན་རྟག་པ་དེ་ནི་ཡུལ་ཤེས་པའི་བློར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། རྟགས་པ་དོན་བྱེད་པ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྒྱུན་མཐའི་ཡེ་ཤེས་མི་རྟག་པའི་ཉེར་ལེན་ལས་ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་རྟག་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང༌། ཡང་ན། ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་བའམ། རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ན་དེ་ལྟའི་ཡེ་ཤེས་རྟག་པ་ཡིན་པར་འགལ་བ་དང༌། སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཇི་སྙེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟག་པས་ཡུལ་དུ་བྱེད་ན་ཡུལ་དེ་རང་སྤྱི་གང་དུ་འགྱུར། ཕྱི་མ་ལྟར་ན་ཡེ་ཤེས་རྟོག་པར་འགྱུར་ཞིང༌། སྔ་མ་ལྟར་ན་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བས་མངོན་སུམ་དང་རྟག་པའི་གཞི་མཐུན་འགལ་བ་དང༌། ཡེ་ཤེས་རྟག་བདག་ཏུ་འདོད་ན་མུ་སྟེགས་གྲངས་ཅན་པས་ཡུལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོའི་ཤེས་པ་རྟག་བདག་ཏུ་འདོད་པ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ལུགས་སུ་འགྱུར་རོ།།ད་ནི་ཁྱེད་ཅག་འཆད་རྩོད་རྩོམ་པའི་བགྱི་བ་དེ་དག་གོང་དུ་གང་འཆད་པར་བྱེད་པའི་གཞུང་དེ་དག་ལ་བློ་ཁ་ཅུང་ཟད་ཕྱོགས་པ་རེ་ཅིས་(༣༦༨བ) ཀྱང་དགོས་པར་སྣང་ངོ༌། ། སངས་རྒྱས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་དཔྱད་ནི་དགོངས་གཅིག་ལེའུ་བདུན་པ་དང༌། དགོངས་གཅིག་ལེའུ་དང་པོ་ལ་གཞན་འགྲེལ་དུ་བྱས་པ་དང་རང་རྐང་དུ་འགྲེལ་བ་གཉིས་ལས། རང་རྐང་དུ་བཀྲལ་བ་དེར་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ཟིན་པས་དེར་བལྟ་བར་གྱིས་ཤིག གཉིས་པ་ལ། རྩོད་པ་དང༌། ལན་གཉིས། དང་པོ་ནི། གང་ཚེ་ཞི་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལ་བློ་གྲོས་འཇུག་མི་འགྱུར། །བློ་མ་ཞུགས་པར་ཤེས་བྱའི་ཡུལ་ཅན་ངེས་པར་རིགས་པའང་མ་ཡིན་ལ། །ཀུན་ནས་ཤེས་མེད་པ་ནི་ཤེས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་འགལ་བར་འགྱུར། །མཁྱེན་པོ་མེད་པར་ཁྱེད་ཀྱིས་གཞན་ལ་འདི་ལྟ་འོ་ཞེས་སུ་ཞིག་སྟོན། །སྐྱེ་མེད་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཡིན་ཅིང༌། དེའང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་པ་ཡིན་ན། གང་གི་ཚེ་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ཞི་བ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བློ་གྲོས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་ལྡན་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡུལ་རྟོགས་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྐྱེ་མེད་རྟོགས་པའི་བློ་ནི་གང་གིའང་རྣམ་ལྡན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་མེད་པས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་བློ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་ལྡན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གོང་དུ་འདོད་ན་བློ་མ་ཞུགས་པར་ནི་ཤེས་བྱ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངེས་པ་སྐྱེ་བར་རིགས་པའང་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་ནི་སྟོང་ཉིད་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་འོས། ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་སྙམ་ན། མི་རིགས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཤེས་པ་མེད་པ་ནི་ཤེས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། འགལ་
Chinese
对于智慧，如果认为它是无常的，那么断除这个常的对治智慧，是它本身还是其他的智慧呢？要这样进行辨析。还有，对于佛陀来说，虽然显现了所有世俗谛的法，但却不显现生灭，这是佛陀圣者了知世俗谛的智慧，是超越下三地圣者的殊胜无上之法。当他看到所有世俗谛的法没有生灭时，执持它的智慧就是我和常。像这样说的，无论用教证还是理证，多少劫也无法成立的说法写了很多。唉，十地尽头的智慧，自己已经做了断除二取迷乱习气的一切事业，但它自己却不能安住于一刹那的体性，而是消失了，这只是缘起的法性，除此之外，何必另外寻找断除常尽智慧的对治呢？例如，识本身生为明觉的体性，做了取境的事业后，它自己不能安住于一刹那的体性而消失了，对于这个刹那识，不需要从其他地方寻找毁灭者，就像这样。通达了所有世俗谛没有生灭的智慧，是证悟胜义谛如是的智慧，而不是了知所有世俗谛的智慧。如果那样的话，所有世俗谛的法（368a）从因缘产生和坏灭的体性，当佛陀的智慧看到时，却了知为没有生灭，所以佛陀的智慧就变成错乱了。还有，智慧是错乱的，因为当他看到所有世俗谛的部分时，没有看到它的体性。除了从因缘所生的生灭的世俗谛之外，如果有人说有不从因缘所生，没有生灭的世俗谛的真理存在于所知中，那么这个人只是一个大傻瓜，而不是出现在佛陀的教法中。了知没有生灭的所有世俗谛的智慧，它的所缘是常，那怎么会变成了知境的智慧呢？因为常没有作用。常尽智慧不常的过失
English
Regarding wisdom, if it is considered impermanent, then is the antidote wisdom that cuts off this permanence itself or another wisdom? This should be analyzed. Furthermore, for the Buddha, although all phenomena of conventional truth appear, they do not appear as arising and ceasing. This is the wisdom of the Buddha's noble knowledge of conventional truth, which is a supreme and unsurpassed dharma that surpasses the three lower noble grounds. When he sees that all phenomena of conventional truth have no arising and ceasing, the wisdom that grasps it is self and permanent. Saying such things, no matter how many eons, cannot be established by either scriptural or logical proof, and many such statements have been written. Alas, the wisdom at the end of the ten grounds, having itself done the work of destroying all the habitual tendencies of dualistic appearance and delusion, does not remain in its own nature for even a moment, but disappears. This is merely the nature of dependent origination, so why is it necessary to seek a separate antidote to cut off the wisdom of the end of continuity? For example, consciousness itself arises as the nature of clarity and awareness, and after performing the action of grasping objects, it disappears without remaining in its own nature for even a moment. For this momentary consciousness, there is no need to seek a destroyer from elsewhere, just as in that case. The wisdom that understands that all conventional truths have no arising and ceasing is the knowledge that realizes the ultimate truth as it is, and not the knowledge that knows all conventional truths. If that were the case, then all phenomena of conventional truth (368a), whose nature is to arise and perish from causes and conditions, when seen by the Buddha's wisdom, would be known as having no arising and ceasing, and therefore the Buddha's wisdom would become confused. Furthermore, wisdom would be confused because when he sees the part of all conventional truths, he does not see it as having that nature. Apart from the conventional truth of arising and ceasing that arises from causes and conditions, if someone says that there is a truth of conventional truth that does not arise from causes and conditions and has no arising and ceasing in the knowable, then that person is merely a great fool and has not appeared in the Buddha's teachings. The wisdom that knows all conventional truths that have no arising and ceasing, whose object is permanent, how could that become the wisdom that knows objects? Because permanence is devoid of function. The fault of the impermanence of the wisdom of the end of continuity
Chinese
如果因为缘起，全知智慧生起常恒的果，或者，全知智慧无因而生，或者从因生，那么这样的智慧是常恒的，这是相违的。如果无生灭的世俗有多少，常恒的智慧就以其为境，那么境是自相还是共相呢？如果如后者所说，智慧就变成分别，如果如前者所说，就变成现量，因此现量和常恒的所依处相违。如果认为智慧是常恒的我和主宰，那么就成了外道数论派认为的境和受用者的识是常恒我的无错谬的宗派。现在你们讲说、辩论、写作的行为，稍微对以上所讲的论典用心（368b）看来也是需要的。关于佛陀有无智慧的边际之考察，在《意合经》第七品中。而《意合经》第一品有他释和他释两种，其中自释已经广说，请在那里查阅。第二，辩论和回答两种。第一是：何时寂灭即是彼，彼时智慧不容入，无智入时非理智，无知如何成知者，相违之理当知晓，无有智者汝为谁，如是教导于他人。无生色等之自性，若以智慧而了知，何时一切戏论灭，诸法真如即是彼，尔时一切皆不容，智慧入于彼性中，若谓识生具境相，乃名了知彼境故，彼性无生之智识，不具任何境之相，以彼空性无相故，了知空性之智识，不具境相终不成。若谓前已许容入，无智入时非理智，彼性之境生定解，如是空性当云何，如何了知应思择。又谓空性即无知，彼性即是遍知者，此亦不合不应理，无知如何成知者，此即相违之理也。
English
If, due to conditions, the omniscient wisdom arises as a permanent result, or, the omniscient wisdom arises without a cause, or if it arises from a cause, then such wisdom being permanent is contradictory. If the countless conventionalities without arising and ceasing are taken as objects by the permanent wisdom, then does the object become a self-character or a general character? According to the latter, wisdom becomes conceptual, and according to the former, it becomes direct perception, thus the basis of direct perception and permanence are contradictory. If one considers wisdom to be a permanent self, then it becomes the non-erroneous doctrine of the Samkhya school of non-Buddhists, who consider the consciousness of the enjoyer of objects to be a permanent self. Now, it seems necessary that you engage in activities of teaching, debating, and writing, and that you direct your minds somewhat towards the texts that are being taught above (368b). The examination of the limits of whether the Buddha has wisdom or not is in the seventh chapter of the Gongchig (dGongs gcig). And the first chapter of the Gongchig has two commentaries, others' commentaries and self-commentary. Since the self-commentary has already been extensively explained there, please refer to it. Second, there are two: debate and answer. The first is: When peace itself is that, wisdom does not enter into it. Without wisdom entering, it is not reasonable to have certainty about the object of knowledge. How can the unknowing become knowing, it is contradictory. Without a knower, who will you show to others, saying, 'It is like this'? If the suchness of unborn forms, etc., is known by wisdom, then when all proliferation is pacified, and the suchness of all phenomena is that, at that time, wisdom does not enter into it in any way. If the term 'understanding the object' is used when consciousness arises with the aspect of the object, then the consciousness that understands the unborn suchness does not arise with the aspect of anything, because emptiness has no aspect, so the consciousness that understands emptiness does not become the aspect of the object. If you assert the former, then without wisdom entering, it is not reasonable for certainty about the object of knowledge to arise. In that case, how should this emptiness be known? Furthermore, if you think that emptiness itself is the complete absence of knowledge, that suchness is complete knowledge, it is not reasonable, because how can the unknowing become knowing? It is contradictory.