Tibetan
་བཤད་ཀྱི་སུན་འབྱིན་ལྷག་མ་རྣམས་ནི། བདག་ལ་ཕྱོགས་འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སོགས་ཕྱོགས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེས་ན། དེ་ཉིད་དེ་ལས་བྱུང་མིན་ཞེས་པ་ནས། རྣམ་(༣༡༧བ) དཔྱོད་པ་ནི་མྱུར་དུ་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་སྐྱོན་རྣམས་མ་ལུས་འཇིག་ཚོགས་ལ། །ཞེས་པ་ནས་འདི་ཡན་གྱིས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་གསལ་བར་བྱས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བདག་གིས་འཁྲུལ་མེད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ། །བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་དོན་གཉེར་གྱིས། །སྙིང་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་བཀའ་དྲིན་ལས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་གཉིས་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ལ། །རྨོངས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཅི་ཡང་སྐྱེ། །ཤེས་རབ་འདི་ཡང་བླ་མེད་བླ་མ་ལ། །འབུལ་ལོ་བརྩེ་བས་བཞེས་ཤིག་དགེ་བ་འདིས། །འགྲོ་ཀུན་མཐའ་བྲལ་དོན་འདི་རྟོགས་གྱུར་ན། །ཅི་མ་རུང་ཞེས་བསྔོ་བའི་རྒྱ་ཡིས་བཏབ། །བྱང་ཆུབ་ལམ་འདིར་ཞུགས་དང་ངའི་རྗེས་འབྲང༌། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བདག་མེད་འདི་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་དགྲོལ་ཕྱིར། །ཆོས་དང་གང་ཟག་དབྱེ་བ་རྣམ་གཉིས་གསུངས། །དེས་ན་བདག་མེད་པ་སྟོན་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་བརྗོད་ན། བདག་མེད་འདི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གསུངས་ཏེ། གདུལ་བྱའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་སྒྲིབ་ལས་རྣམ་པར་དགྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ནི་ཉན་རང་གྲོལ་བའི་ཆེད་དུ་བསྟན་ལ། བྱང་སེམས་རྣམས་ཀུན་མཁྱེན་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་གཉིས་ཀ་བསྟན་ཏོ། །ཉན་རང་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཉན་རང་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟེན་འབྱུང་རྐྱེན་འདི་པ་ཙམ་མཐོང་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟར་ན་ཡང་དེ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཡོངས་རྫོགས་བསྒོམ་པ་མེད་དེ། ཤེས་བྱ་ཤེས་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལྷུར་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་དུས་ཐུང་ངུར་(༣༡༨ན) བདག་རྒྱུད་ཀྱི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་ཆོས་བདག་མེད་པར་བསྒོམ་པས་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཙམ་ཞིག་སྤངས་ཤིང༌། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་མ་ལུས་པར་བསྒོམ་པ་ནི་ཡོད་ལ། བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དུ་མར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་མཐའ་ཡས་པ་དང་རོ་གཅིག་པར་འབྲེལ་བའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཆོས་ཅན་དེ་སྙེད་ཀྱི་གྲངས་དང་མཉམ་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོག་པར་བྱེད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཐོབ་ལ། ཉན་རང་གིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱས་པ་དང་ཟུང་དུ་མི་འཇུག་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་ཡ་བྲལ་བར་བསྒོམ་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དབྱིངས་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ལས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་ཀྱང་ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་སྣ་གཅིག་ཀྱང་མི་འབྱུང་ངོ༌། ། སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་བཤད་པ། གཉིས་པ་ལ། མཚམས་སྦྱོར་བ་དང༌། དོན་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་སྟོན་པས་སླར་ཡང་འདི་ཉིད་ནི། །གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཕྱེ་སྟེ་རྣམ་མང་གསུངས། །དེ་ལྟར་སྟོན་པས་སླར་ཡང་བདག་མེད་གཉིས་པ་འདི་ཉིད་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཕྱེ་སྟེ། བཞི་དང་བཅུ་དྲུག་སོགས་རྣམ་པ་མང་པོར་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་པར་བཤད། དོན་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ་ནི། སྤྲོས་དང་བཅས་པར་སྟོང་པ་ཉིད། །བཅུ་དྲུག་བཤད་ནས་མདོར་བསྡུས་ཏེ། །སླར་ཡང་བཞིར་བཤད་དེ་དག་ནི། །ཐེག་ཆེན་དུ་ཡང་བཞེད་པ་ཡིན། །འདིར་སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་ལ་མདོ་ལེ་བརྒྱད་མར་ཉི་ཤུ་དཀྱུས་གཅིག་ལ་གསུངས་ཤིང༌། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་སེང་གིས་ཉི་ཤུའི་གྲངས་ངེས་མཛད་ལ། བརྒྱད་སྟོང་པ་དང་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་ལས་སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ཏུ་(༣༡༨བ) གསུངས་ཤིང༌། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དབུས་མཐའ་དང༌། བརྒྱད་སྟོང་དོན་བསྡུ་སོགས་ལས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གྲངས་ངེས་མཛད་ཅིང༌། མདོ་ལེ་མང་ལས། ཐོག་མར་སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་དང༌། ཡང་གུད་དུ་སྟོང་ཉིད་བཞི་གསུངས་ཤིང༌། དེའི་དོན་བཞི་པོ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འདུ་བར་དགོངས་ཏེ། འཕགས་པ་གྲོལ་སྡེ་དང༌། གནོད་འཇོམས་མཁན་པོ་སོགས་ཀྱིས་ཐ་མ་བཞི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྡུད་ཀྱང༌། འདིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དང་པོར་བཅུ་དྲུག་དང༌། ཡང་བཞི་བཤད་པའི་མདོའི་དོན་བཅུ་དྲུག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང༌། བཞི་ནི་མདོར་བསྡུས་པར་དགོངས་ཏེ། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། འདུས་མ་བྱས
Chinese
剩余的辩驳是，因为我没有这个方面，所以这个过失是不可能的等等，要通过这个方面来理解。因此，从“它不是从它本身产生吗”到“分别思维将迅速解脱”之间，阐明了法的无我。从“烦恼过患全部是坏聚”到这里，阐明了人无我。在此说道：我以无误的方式完全领受，以希求无上菩提的意愿，从内心祈祷的恩德中，对于生起二菩提心的方法，生起任何无迷乱的智慧。这个智慧也献给无上上师，请慈悲接受，以此善根，愿一切众生证悟这个离边的意义，以“岂不更好”的愿力来回向。进入菩提道并跟随我。如此说。第二是，为了救度众生，宣说了法与人的二种差别。因此，如果宣说无我并讲述空性的差别，那么简而言之，无我被世尊宣说为法与人无我的差别，这是为了使所化众生从烦恼障和所知障中解脱。其中，人无我是为了声闻缘觉获得解脱而宣说，而菩萨们为了获得一切智智而宣说二者。如果问声闻缘觉不是也证悟了法无我吗？声闻缘觉们也仅仅是看到了缘起因，即便如此，他们也没有修习圆满的法无我，因为他们不承担了解知所知和利益有情的事业。他们仅仅在短暂的时间里，通过修习自身相续的蕴、界、处等法的无我，断除了在三界中行走的烦恼，并且存在着修习完全的人无我。而菩萨们在无数劫中，为了利益一切有情，与作为获得佛果之因的世俗菩提心之无量法性融为一体的佛
English
The remaining refutations are that since I do not have this aspect, this fault is impossible, etc., and it should be understood through this aspect itself. Therefore, from "Is it not produced from itself?" to "discriminating thought will quickly be liberated," the selflessness of phenomena is clarified. From "All afflictive faults are bad aggregates" to here, the selflessness of persons is clarified. Here it is said: I, in order to perfectly grasp without error, with the intention of desiring the unsurpassed enlightenment, from the kindness of praying from the heart, for the method of generating the two Bodhicittas, any wisdom without confusion arises. This wisdom is also offered to the unsurpassed Lama, please accept with compassion, with this virtue, may all beings realize this meaning free from extremes, and dedicate with the aspiration of "Wouldn't it be better?" Enter the path of enlightenment and follow me. Thus it is said. The second is that for the sake of liberating beings, the two distinctions of phenomena and persons are taught. Therefore, if we explain selflessness and speak of the distinctions of emptiness, then in brief, selflessness is taught by the Bhagavan as the distinction between the selflessness of phenomena and the selflessness of persons, for the sake of liberating beings to be tamed from the afflictive obscurations and the obscurations of knowledge. Among these, the selflessness of persons is taught for the sake of the Shravakas and Pratyekabuddhas attaining liberation, while the Bodhisattvas are taught both for the sake of attaining omniscience. If one asks whether the Shravakas and Pratyekabuddhas also realize the selflessness of phenomena, the Shravakas and Pratyekabuddhas only see the dependent arising cause, but even so, they do not cultivate the complete selflessness of phenomena, because they do not undertake the task of knowing the knowable and benefiting sentient beings. They only in a short time, by cultivating the selflessness of the aggregates, elements, and sense bases, etc., of their own continuum, abandon only the afflictions that operate in the three realms, and there exists the cultivation of the complete selflessness of persons. While the Bodhisattvas, for countless eons, for the sake of benefiting all sentient beings, with the Buddha
Chinese
通过获得证悟的真实菩提心之法，无我法性与那般数量相等，积累智慧之资粮，从而获得佛陀深奥而广大的法身。然而，声闻缘觉并不将证悟圆满佛陀的菩提道次第法与菩提心相结合，而是将二者分离修持，因此仅仅是随顺解脱之界，即使对法无我的证悟达到极致，也无法生起法身的一丝功德。 从十六空性的角度进行阐述。 第二部分包括：连接和解释意义两方面。首先是连接：如是导师再次将此。 为调伏众生而分门别类，宣说了多种。如是导师再次将这第二个无我，为调伏众生而分门别类，宣说了四种和十六种等多种。 第二部分包括：简要说明、详细解释和总结意义三方面。首先是简要说明：连同广说之空性。 宣说十六后进行总结。再次宣说四种，这些。 也是大乘所认可的。此处二十空性在《八千颂》中有二十个章节连贯地宣说。依此，圣狮子确定了二十的数目。而在《八千颂》和续部中，则宣说了十六空性(318b)。 依此，《中边分别论》和《八千颂义集》等确定了十六的数目。在众多经部中，最初宣说了十六空性，又单独宣说了四空性，认为四者的意义包含在十六中。圣解脱部和摧敌论师等将最后的四种归纳为无实事自性空性。但此处论师认为，最初宣说十六，又宣说四种的经文意义是，十六是广说，四是简说。如《善现经》云：复次，善现，菩萨摩诃萨之大乘即是，内空性，外空性，内外空性，空性空性，大空性，胜义空性，有为空性，无为
English
By obtaining the true Bodhicitta of enlightenment, the Dharma of selflessness, equal to that number, accumulates the accumulation of wisdom, thereby obtaining the profound and vast Dharmakaya of the Buddha. However, the Hearers and Solitary Realizers do not combine the Dharma of the Bodhisattva path, which attains the perfect Buddha, with Bodhicitta. Instead, they cultivate them separately, so they merely follow the realm of liberation. Even if their realization of the selflessness of phenomena reaches its peak, not a single quality of the Dharmakaya will arise. Explanation from the perspective of the sixteen emptinesses. The second part includes: connecting and explaining the meaning. First is the connection: Thus, the Teacher again divides this. For the sake of taming sentient beings, he spoke of many kinds. Thus, the Teacher again divides this second selflessness for the sake of taming sentient beings, and speaks of many kinds such as four and sixteen. The second part includes: brief explanation, detailed explanation, and summary of meaning. First is the brief explanation: Emptiness together with elaboration. After explaining the sixteen, it is summarized. Again, the four are explained, these. are also accepted in the Mahayana. Here, the twenty emptinesses are spoken of in twenty consecutive chapters in the Eight Thousand Verses Sutra. Based on this, Arya Simha determined the number twenty. In the Eight Thousand Verses Sutra and the Tantras, the sixteen emptinesses are spoken of (318b). Based on this, the Madhyantavibhaga and the Eight Thousand Verses Summary, etc., determine the number sixteen. In many Sutras, the sixteen emptinesses are first spoken of, and then the four emptinesses are spoken of separately, thinking that the meaning of the four is included in the sixteen. Arya Vimuktisena and Shatrughna Khenpo, etc., summarize the last four as the emptiness of the nature of non-things. But here, the teacher thinks that the meaning of the Sutra that first speaks of sixteen and then speaks of four is that the sixteen are explained in detail and the four are summarized. As the Sutra of Subhuti says: Furthermore, Subhuti, the Mahayana of the Bodhisattva Mahasattva is like this: inner emptiness, outer emptiness, inner and outer emptiness, emptiness of emptiness, great emptiness, ultimate emptiness, conditioned emptiness, unconditioned.