Tibetan
ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་ན་ཁྱད་ཆེ་སྟེ་བསམ་གཏན་གྱི་སྐབས་ན་གཞི་བཞག་གི་གནས་ལུགས་སེམས་ཀྱི་ལམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་རིག་ཐོག་ཏུ་སྤྲོས་པ་རང་ཞིག་ལ་སོང་བའི་ཁྱད་པར་ཕྱེད་དགོས་སོ། །རྩ་བ། རྟོག་པ་ཡུལ་དང་འབྲེལ་ན་ཐ་མལ་ཏེ། །མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དྭངས་པའི་ཤེས་པ་ལ། །སྣང་ཡུལ་མ་འགགས་གཟའ་སྐར་བཞིན་བཀྲ་ཡང་། །རྣམ་པའི་བློ་ཡིས་གོས་པར་མ་གྱུར་ན། །གཟུང་བའི་ཡུལ་དང་འཛིན་སེམས་འབྲེལ་ཆད་པས། །སོ་སོ་རང་རིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི། །ཡེ་ཤེས་བླ་མའི་ས་ལ་ད་ལྟ་ཕྱིན། །ཞེས་པ་ནི་དེའང་རྟོག་པ་སྟེ་སྣང་བའི་ཡུལ་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་པ་བདག་གིར་བཟུང་ན་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཐ་མལ་གྱི་འགྲོ་བས་སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་གོ་མྱོང་རྟོགས་གསུམ་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཉིད་མེ་ལོང་དྭངས་པ་ལྟ་བུའི་ཤེས་པའམ་རིག་ངོ་ལ་སྣང་ཡུལ་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་སྟེ་ལྔ་དང་ཡིད་ངོར་ཤར་བའི་ཆོས་ཏེ་དྲུག་པོ་མ་འགགས་པར་གཟའ་སྐར་བཞིན་དུ་བཀྲ་བར་གྱུར་ཀྱང་། རྣམ་པའི་སྟེ་སོ་སོར་འདི་དང་འདིའོ་སྙམ་པའི་བློ་ཡིས་གོས་པར་མ་གཟུང་བའི་ཡུལ་དྲུག་དང་འཛིན་པའི་སེམས་འབྲེལ་ཐག་ཆོད་པས་སོ་སོར་རང་གི་རིག་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་མཐོང་བྱ་མཐོང་བྱེད་ལས་འདས་པ་རྟོགས་པས་བཅུ་དྲུག་ཡེ་ཤེས་བླ་མ་སྟེ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ས་བཅུ་དྲུག་གི་རྒྱལ་སར་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་པའོ། །རྩ་བ། མདོར་ན་དབྱིངས་ཀྱི་ལམ་ནི་ཆོས་ཉིད་གཅིག་ །རིག་པའི་ལམ་ནི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན། །འོད་གསལ་ལམ་ནི་སྒྲོན་མ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཁྲེགས་ཆོད་ལམ་ནི་ཤར་གྲོལ་དུས་མཉམ་སྟེ། །ཐོད་རྒལ་ལམ་ནི་དབྱིངས་དང་རིག་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་དག་གྲོལ་དུ་འཛིན་པའི་འོག་མའི་ལམ་ལྔ་པོ་རྫོགས་ཆེན་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིད་དཔྱོད་ལས་འདས་པར་མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ནི་ཆོས་ཉིད་གཅིག་ལས་མ་འདས་ཤིང་། རིག་པའི་ལམ་ནི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ་སོར་རྟོག་ཅེས་སོ། །འོད་གསལ་ལམ་ཐོད་རྒལ་གྱི་ལམ་ནི་སྒྲོན་མ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་རྒྱངས་ཞགས་ཆུའི་སྒྲོན་མ་དང་། ཐིག་ལེ་སྟོང་པའི་སྒྲོན་མའོ། །ཁྲེགས་ཆོད་ཀྱི་ལམ་ནི་ཤར་གྲོལ་དུས་མཉམ་སྟེ་ཐོད་རྒལ་གྱི་ལམ་ནི་དབྱིངས་ཞེས་ངོ་བོ་སྟོང་པ་དང་རིག་པ་སྟེ་ཐིམ་ལ་མ་རྨུགས་པའི་ཤེས་པའོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་པོས་རིག་པའི་ཆ་ལ་མ་རིག་པར་སྒྲོ་བཏགས་པས་ཀུན་བརྟགས་ཞེས་འཁོར་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པ་དེའང་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་འདས་གཉིས་རིག་པ་རང་མལ་ལས་གཡོས་པས་གཟུང་འཛིན་གྱི་གཟེབ་ལ་ཐེབས་པ་དང་། གཤིས་ལས་མ་འཁྲུལ་བའི་རང་གསལ་རྒྱ་ཡན་དུ་གྲོལ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྩ་བ། འདི་དག་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཡི། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ལམ་ལྔར་མཁྱེན་འཚལ་ནས། །མ་རིག་གྲོགས་དང་འཁྲུལ་པའི་བསླུ་བྲིད་ཀྱིས། །མཐའ་མེད་འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་འཇིགས་རུང་བར། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་འདུ་བྱེད་ལྕགས་སྒྲོག་གིས། །དེ་རིང་ཕན་ཆད་བཅིངས་ལ་སྐྱོ་བའི་སེམས། །བསྐྱེད་ནས་ཞི་བ་དམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། །མྱ་ངན་འདའ་བའི་ལམ་མཆོག་བསྙེན་པར་མཛོད། །ཅེས་པ་ནི་དེའང་འདི་དག་སྟེ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ལམ་ལྔ་པོ་དེ་ནི་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ལྔར་མཁྱེན་པར་འཚལ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་མ་རིག་པ་ནི་རིག་པའི་ལྡོག་ཆ་ཡིན་ཕྱིར་དེ་ཉིད་གྲོགས་སུ་གྱུར་ནས་ཡེངས་ཤིང་འཁྲུལ་པའི་བསླུ་བྲིད་ཀྱིས་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བའི་དཔེ་འབྲོག་དགོན་པ་ཆེན་པོ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ལས་མི་དགེ་བའི་ཚོགས་དང་ཉོན་མོངས་བརྒྱད་ཁྲི་འདུ་བར་བྱེད་པའི་ལྕགས་སྒྲོག་གིས་དུས་དེ་རིང་རིག་པའི་ངོ་བོ་འཁྲུལ་གྲོལ་གཉིས་ཀ་ལས་འདས་པའི་དོན་འདི་མ་རྟོགས་ཕན་ཆད་ལ་བཅིངས་ཤིང་རྨོངས་པ་ལ་སྐྱོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་བཞིན་ཞི་བདམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཞེས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་བའི་ལམ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འདི་ལ་བསྙེན་པར་མཛོད་ཅེས་པའང་དབང་པོ་དང་སྐལ་བ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞི་ལྟ་བ་ཁྲེགས་ཆོད་དང་། ལམ་ལྷུན་གྲུབ་འོད་གསལ་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ཉམས་སུ་བླངས་པས་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པའི་ས་ལམ་གྱིས་འཇལ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ལྔར་སྐུ་གསུམ་ལམ་སྣང་དུ་རྫོགས་ནས་ཚེ་ལུས་གཅིག་གིས་འབྲས་བུ་ཁྱད་ཆོས་དྲུག་ལྡན་གྱི་གཞི་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟ་ནའང་སྤངས་རྟོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཕྱི་ནང་མཐུན་པའི་རྟགས་སུ་ཁྱད་པར་ཅན་མེད་པར་རླུང་སེམས་འཇུག་ལྡོག་གི་རྣམ་འགྱུར་ལས་སེམས་གནས་ཅུང་ཟད་ཐོབ་པའམ་། བདུད་སྡིག་ཅན་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླགས་པའི་གྲུབ་རྟགས་ལ་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བཟུང་ནས། ངས་ཆོས་ཉིད་རྣལ་མའི་དོན་མཐོང་བས་ལས་ལ་རེ་བ་མེད། ད་ཕྱིན་མགོ་ལ་ཐོད་པ་མི་འགེལ་ཞེས་རྫུན་རླབས་ཆེན་པོས་རང་གཞན་གྱི་མགོ་བསྐོར་བ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ནི་ཡིད་དཔྱོད་ཀྱི་ལྟ་སྒོམ་ལས་མ
Chinese
智慧的体性非常殊胜，在禅定的阶段，将根本安住的处所作为心的道路；在智慧的阶段，必须区分开智慧的游舞自然消于法界的差别。根本偈：如果分别念与对境相连，则是庸常；犹如明镜般清澈的觉性，显现的对境不间断，像星星一样闪耀，却没有被分别的念头所染污，能取所取、能执所执之心念断绝，各自本觉，不作分别，此时已到达上师智慧的境界。这是说，如果分别念执着于显现的对境“这是什么，那是什么”，则会产生相互关联。如果这样，庸常之辈就无法理解心的实相，无法获得觉受、体验和证悟。如果不是这样，心性犹如明镜般清澈的觉性或本觉的体性中，显现的对境，即色、声、香、味、触这五种，以及在意识中显现的法，这六者不间断地像星星一样闪耀，却没有被“这是什么，那是什么”的分别念所染污，能取所取的六境与能执之心念之间的关联断绝，各自的觉性不作分别，从而证悟超越能见所见，因此当下便到达了十六智慧上师，即大圆满十六地的果位。这就是它的意思。根本偈：总而言之，法界的道路是法性一味，觉性的道路是殊胜的智慧，光明的道路是两种明灯，彻却的道路是顿现顿脱，妥噶的道路是法界与觉性。这是说，将因果执为能净与所净的下部五道，总摄为大圆满无二真如法性，超越心识分别，总而言之，一切法的法界空性之路，不离法性一味。觉性之路是殊胜的智慧，即个别自证。光明之路妥噶之路是两种明灯，即远射水灯和明点空性灯。彻却之路是顿现顿脱，妥噶之路是法界，即体性空性和觉性，即不昏沉的智慧。像这样，依靠阿赖耶识的八识聚，对于觉性的一面不了解而产生迷
English
The nature of wisdom is very special, in the stage of meditation, taking the place of fundamental abiding as the path of the mind; in the stage of wisdom, one must distinguish the difference between the play of wisdom naturally dissolving into the dharmadhatu. Root verse: If conceptual thought is connected with the object, it is ordinary; like a clear mirror-like awareness, the appearing object is uninterrupted, shining like stars, but not stained by separate thoughts, the object of grasping and the mind of grasping are cut off, each self-aware, without making distinctions, at this moment, one has reached the realm of the wisdom of the guru. This means that if conceptual thought clings to the appearing object, saying "this is what, that is what," then mutual connections will arise. If this is the case, ordinary people will not be able to understand the true nature of the mind, and will not be able to obtain feeling, experience, and realization. If it is not like this, in the nature of awareness or rigpa, which is like a clear mirror, the appearing objects, namely the five objects of form, sound, smell, taste, and touch, and the dharma that appears in the mind, these six shine uninterruptedly like stars, but are not stained by the separate thoughts of "this is what, that is what," the connection between the six objects of grasping and the mind of grasping is severed, each self-awareness does not make distinctions, thereby realizing the transcendence of seeing and being seen, therefore, at this moment, one reaches the sixteen wisdom gurus, namely the fruition of the sixteen bhumis of Dzogchen. That is what it means. Root verse: In short, the path of dharmadhatu is the single taste of dharmata, the path of awareness is special wisdom, the path of luminosity is two lamps, the path of trekchö is simultaneous arising and liberation, the path of tögal is dharmadhatu and awareness. This means that the lower five paths, which hold cause and effect as purification and what is to be purified, are summarized as the indivisible true nature of Dzogchen, transcending mental discrimination. In short, the path of emptiness, the dharmadhatu of all dharmas, does not deviate from the single taste of dharmata. The path of awareness is special wisdom, namely individual self-awareness. The path of luminosity, the path of tögal, is two lamps, namely the far-reaching water lamp and the bindu emptiness lamp. The path of trekchö is simultaneous arising and liberation, the path of tögal is dharmadhatu, namely the emptiness of essence, and awareness, namely non-obscured wisdom. Like this, relying on the eight consciousness aggregates of the alaya consciousness, one does not understand the aspect of awareness and generates delusion.
Chinese
以虚妄分别安立的轮回自性，也是证悟者们了知轮回与涅槃二者，是觉性从自身位置动摇，落入能取所取之执着中，与不离本性的自明广大解脱的差别而存在。根本偈：此等自性大圆满，不共五道应知晓，无明为友入迷途，无边轮回险旷野，业惑造作铁锁缚，从今以后厌束缚，生起之心寂静处，趋入涅槃胜道中。如是，此等，即是说过的这五道，应知晓为自性大圆满的不共五道，即是知晓之后，无明是觉性的反面，因此它会变成朋友，因散乱和迷惑的欺骗，从无边轮回的譬如险峻大旷野中，从不善业的积聚和八万四千烦恼造作的铁锁中，从今时起，对于觉性的本体，对于超越迷乱和解脱二者的意义没有证悟之前，对于被束缚和愚昧生起厌离之心，趋入寂静殊胜的城市，即是趋入涅槃的殊胜道中，这也是对于根器和福报极其殊胜者们，将基之见解立断和道之任运光明方便智慧双运修持，不依赖因乘的道位衡量，而是大圆满的不共五道中，三身在道之显现中圆满，以一生一世的身体，成就具有六种功德之果位的基位。即使如此，以断证圆满，作为内外一致的征象，没有特殊之处，只是从气脉明点的出入变化中，稍微获得住心的境界，或者执着恶魔加持的成就相为获得成就，说“我已经见到真实法性之义，所以对业力没有期望，从今以后头上不再戴帽子”，以巨大的谎言欺骗自他，这也只是意识分别的见修行。
English
The nature of samsara, which is established by false discrimination, is also understood by those who have realized that the two, samsara and nirvana, are the movement of awareness from its own position, falling into the attachment of the apprehended and the apprehender, and the difference between the self-luminous, vast liberation that does not deviate from its nature. Root verse: These self-nature great perfection, The uncommon five paths should be known, Ignorance as a friend enters the path of delusion, The endless cycle of dangerous wilderness, Karma and affliction create iron fetters, From now on, be tired of bondage, The mind that arises in a peaceful place, Enter the supreme path of nirvana. Thus, these, that is, these five paths that have been spoken of, should be known as the uncommon five paths of the self-nature great perfection, that is, after knowing, ignorance is the opposite of awareness, so it will become a friend, because of the deception of distraction and delusion, from the endless cycle of the dangerous great wilderness, from the accumulation of non-virtuous deeds and the iron fetters created by eighty-four thousand afflictions, from this time on, for the essence of awareness, before the meaning of transcending confusion and liberation is not realized, for being bound and ignorant, generate a mind of aversion, enter the peaceful and supreme city, that is, enter the supreme path of nirvana, this is also for those whose faculties and merits are extremely supreme, the base view of trekchö and the path of spontaneous luminosity, skillful means, and wisdom are practiced in union, without relying on the measurement of the path position of the causal vehicle, but in the uncommon five paths of the great perfection, the three bodies are perfected in the manifestation of the path, and with one lifetime's body, the base position of the fruit with six qualities is achieved. Even so, with the perfection of abandonment and realization, as a sign of inner and outer consistency, there is nothing special, only from the changes in the entry and exit of the air channels and bindus, a little attainment of the state of abiding mind, or clinging to the signs of accomplishment blessed by evil demons as the attainment of accomplishment, saying "I have seen the meaning of the true Dharma nature, so I have no expectations for karma, from now on I will no longer wear a hat on my head," deceiving myself and others with great lies, this is only the view and practice of mental discrimination.