Tibetan
འི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་གནས་པ་སེམས་ཀྱི་སྡེ། ཀློང་གི་སྡེ་ནི་ཆོས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བཟང་མོའི་ཀློང་ལས་འགྲོ་ས་གཞན་མེད་པ་གཉེན་པོའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བས་བྱ་བྲལ་ཀློང་གི་སྡེ། མན་ངག་སྡེ་ནི་ཡིན་ལུགས་གཤིས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པས་སྤང་གཉེན་གཉིས་ཀའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ལ་མེད་སྣང་སྟོང་པའི་གཟུགས་ཙམ་ཡང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ལྟ་ན། ཆད་ལྟ་བ་དང་མི་མཚུངས་སམ་ཞེ་ན་ཆད་ལྟ་བ་ནི་གདོད་མའི་གནས་སྐབས་ན་གཤིས་ཀྱི་བཞུགས་ཚུལ་དང་། ལམ་དུས་ན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་སྨིན་སོ་དང་། ལྟར་སྣང་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་སོགས་གང་ཡང་མ་ངེས་བཞིན་དུ་རྟོག་གེས་རྡོལ་ཐབས་སུ་བཅོས་ནས་ངང་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་། འདིར་ནི་གཤིས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་རྩོལ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྫས་འགལ་བས་དགེ་སྡིག་སྐྱོན་ཡོན་ལས་འདས་པའི་དོན་ཐད་དྲང་དུ་སྟོན་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་སོ། །རྩ་བ། ཀུན་ཀྱང་དགྲོལ་གཞི་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །གང་གིས་དགྲོལ་བ་སྤངས་པའི་རང་གསལ་གདངས། །གཞི་དང་རྩ་བ་མེད་པའི་ཀློང་ན་གསལ། །བྱས་ཤིང་བཅོས་པ་མེད་པས་ཡེ་གྲོལ་ཡིན། །རང་གིས་རང་གྲོལ་རྐྱེན་ལ་རག་མ་ལུས། །ཅེར་གྲོལ་ཡིན་པས་ལྟོས་གཞི་ཀུན་དང་བྲལ། །གཅིག་དང་དུ་མར་གདགས་པའི་མཐའ་ལས་གྲོལ། །གཅིག་པོ་རིག་པར་གྲོལ་བས་མཚན་ཉིད་མེད། །ཅེས་པ་ནི་དེ་ལ་ཀུན་ཀྱང་སྟེ་མན་ངག་སྡེ་པའི་འདོད་ཚུལ་ནི། ཡེ་ནས་དགྲོལ་གཞི་ཙམ་ཡང་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་ངོ་བོ་དམིགས་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་དགྲོལ་བ་སྤངས་པ་སྟེ་གྲོལ་བྱེད་ཀྱི་མཁན་པོ་གཞན་མེད་པས་ལྷུན་གྲུབ་རང་གསལ་གྱི་གདངས་དེ་ཡང་གཞི་དང་རྩ་བ་མེད་པ་ཀློང་ན་གསལ་བ་ཡིན་ཀྱང་། དེར་འཛིན་མེད་ཅིང་བྱས་ཤིང་བཅོས་མ་སོགས་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པས་ཡེ་གྲོལ་ཏེ་ཐོག་མ་ནས་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རང་གིས་རང་གྲོལ་བ་མ་གཏོགས་གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལ་རག་མ་ལུས་ཤིང་ཅེར་གྲོལ་ཡིན་པས་ཏེ་གཡོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ལྟོས་གཞི་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་པ་ལྟ་བུའི་གཟུང་འཛིན་ཀུན་དང་བྲལ་བཞིན། གཅིག་ཏུ་བཏགས་པའི་དམིགས་པ་དང་། དུ་མར་གདགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས། ཟག་བཅས་ཀྱི་སེམས་ལས་འདས་པའོ། །རྩ་བ། གང་དག་སེམས་ལས་འདས་པའི་རིག་པ་ནི། །རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན། །རྟོགས་པ་རྣམས་ནི་གཞི་ལས་རིག་པར་གྲོལ། །མ་རྟོགས་སེམས་ཅན་དེ་ཉིད་ངང་དུ་འཁོར། །རྣམ་པས་དབྱེ་ན་ཆུ་དང་ཆུ་ལྦུར་བཞིན། །ཞེས་པ་ནི་དེ་ཡང་གང་དག་སྟེ་གནས་ལུགས་དེ་ཉིད་སེམས་ལས་འདས་པའི་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ནི་མ་རིག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དེ་ལས་འཁྲུལ་རྟོག་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བྱུང་བ་ནི་སེམས་བྱུང་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་དབྱིངས་འགྱུར་བ་མེད་པ་ནི་རིག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལྟར་ཇི་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་རྣམས་ནི་ཡེ་གཞི་ལས་ཡེ་ཤེས་ཅུང་ཟད་ཤར་བ་རིག་པས་གྲོལ་གཞིར་སོང་བའོ། །དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡིད་ཤེས་དེ་ཉིད་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་ངང་དུ་འཁོར་བར་འཁྱམས་པ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་རྣམ་པས་དབྱེ་ན་ཆུ་སྐྱོན་བྲལ་དང་ཆུ་ལྦུར་དེའི་སྐྱོན་དུ་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་རང་གསལ་རྟོག་མེད་ཙམ་དུ་ཟིན་པ་དང་། རིག་པ་ཡུལ་མེད་དུ་ཟིན་པ་གཉིས་རྟོག་མེད་ཙམ་དུ་མཚུངས་ནའང་། སྔ་མ་ནི་ཀུན་གཞིའི་ཆ་བག་ལ་ཉལ་དང་འདྲེས་པས་ཡིད་ཤེས་གཟུང་འཛིན་གྱི་གཏོད་ཕུར་ལྟར་མི་མངོན་པ་ཡོད་ལ། ཕྱི་མ་ནི་དྲན་བསམ་རྗེས་མེད་ལ་སོགས་པའི་རིག་པས་འཁོར་འདས་རྒྱ་གྲོལ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །རྩ་བ། རྟོག་མེད་ཙམ་དུ་སེམས་རིག་མཚུངས་ནའང་། །རིག་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཟག་ཐལ་ལ། སེམས་ནི་ལྟེང་ཀ་ལྟ་བུར་འཁྱིལ་ཞིང་རྨོངས། །རིག་པ་གནམ་སྟོང་ཟླ་བ་གཏིང་གསལ་འདྲ། །སེམས་ནི་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བ་ཡུལ་འདྲེས་མཚུངས། །དྭངས་ལ་ཡུལ་མེད་རིག་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། །ཡུལ་དང་ཀུན་ནས་འདྲེས་པ་སེམས་ཀྱི་ཁྱད། །ཅེས་པ་ནི་དེ་ལ་རྟོག་མེད་ཙམ་དུ་འགྱུ་བའམ་འཁྲུལ་རྟོག་མེད་པ་ཙམ་དུ་སེམས་དང་རིག་པ་གཉིས་མཚུངས་ནའང་། རིག་པ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། དང་པོའི་ཤེས་པ་སྐྱོན་ཡོན་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསླད་པ་ཟང་ཐལ་ལ། སེམས་ཀྱི་དཔེ་ནི་ལྟེང་ཀའམ་ཀོ་མོག་གི་ཆུ་ལྟ་བུ་འཁྱིལ་ཞིང་རིག་ཆ་དང་བྲལ་བས་རྨོངས་ལ། རིག་པ་དངོས་ཀྱི་དཔེ་ནི་གནམ་སྟོང་གི་ཟླ་བ་ཡུལ་ཀུན་དང་འདྲེས་པའི་སྤྲོས་པ་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་ཡང་། ཟླ་བའི་ཡོན་ཏན་བྲི་བ་མེད་བཞིན་གཏིང་དུ་གསལ་བ་དང་འདྲ་ཞིང་། སེམས་ཀྱི་དཔེ་ནི་བཅོ་ལྔའི་ཟླ་བ་ཡུལ་ཀུན་དང་འདྲེས་པ་དང་མཚུངས་ཤིང་དྭངས་ལ་ཡུལ་མེད་པ་རིག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡུལ་དང་ཀུན་ནས་འདྲེས་པ་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེ་ཡང་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡུལ་དུ་མི་རྟོག་པའི་ཆ་ལ་རང་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་ཅིང་།
Chinese
从边际解脱而安住的是心部。法性一切普贤王母的界限中没有其他可去之处，从对治的边际解脱的是无为界部。诀窍部是安住于本然之上的，从舍弃和对治二者的边际解脱，连无有显现空性的形象也不执着。那么，这和断见不相似吗？断见是在初始状态时，对本性的安住方式，以及在道位时，对因果的成熟，以及表象状态时的行为方式等任何都不确定的情况下，以分别念妄加臆测，从而进入完全颠倒的状态；而这里是本性自生的智慧，远离一切戏论，在任何事物上都不成立，因为因果勤作的实体是相违的，所以直接显示超越善恶功过的意义，因此具有殊胜之处。根本偈：一切皆是无须解脱之菩提心，何者解脱已舍弃之自明觉性，于无基无根之界中明朗显现，无作无为故为本初解脱。自性自解脱不依赖于缘，因是赤裸解脱故离一切所依，从一和多之施设边际解脱，于唯一觉性中解脱故无相。如是，对于此，一切，即诀窍部的观点是：本来就没有需要解脱的事物，因为菩提心其自性是无所缘的。何者解脱已舍弃，即没有其他的解脱者，所以任运成就的自明觉性，也是在无基无根的界中显现，然而，在那里没有执着，因为没有造作等任何因缘，所以是本初解脱，即从一开始就解脱了。而且，这是自性自解脱，不依赖于其他的因缘，并且是赤裸解脱，即远离一切覆盖，所以所依是如一者依赖于一者那样的能取所取都远离了。从施设为一的对境和施设为多的名言的一切边际中解脱。如是各自的觉性是智慧的行境，所以是超越有漏心的。根本偈：任何超越心识之觉性，乃是自性大圆满之殊胜功德。
English
The Mind Section abides, liberated from extremes. The Space Section has no other place to go, as all phenomena arise from the space of Samantabhadri, liberated from the extremes of antidotes, it is the actionless Space Section. The Instruction Section arrives at the natural state of being, liberated from the extremes of both abandonment and antidotes, free from clinging even to the mere appearance of emptiness. So, is it not similar to nihilism? Nihilism is when, in the initial state, the way of abiding of the nature, and in the path state, the ripening of cause and effect, and in the apparent state, the way of conduct, etc., are all uncertain, and one speculates wildly with conceptual thought, thus entering into a completely inverted state; while here, the self-born wisdom of nature is free from all elaboration, and nothing is established in any object, because the substance of cause and effect and effort is contradictory, so it directly shows the meaning that transcends good and evil, merit and demerit, therefore it is superior. Root verse: All are bodhicitta without a basis for liberation, The self-luminous clarity that abandons what liberates, Manifest in the space without basis or root, It is primordially liberated because it is unmade and uncorrected. Self-liberated by itself, it does not depend on conditions, Because it is nakedly liberated, it is free from all dependence, Liberated from the extremes of being designated as one and many, Liberated in the single awareness, it is without characteristics. Thus, for that, all, that is, the view of the Instruction Section is: From the beginning, there is nothing to be liberated, because the nature of bodhicitta is without object. What liberates is abandoned, that is, there is no other liberator, so the spontaneously accomplished self-luminous clarity also manifests in the space without basis or root, however, there is no clinging there, because there are no causes such as making and correcting, so it is primordially liberated, that is, liberated from the beginning. Moreover, it is self-liberated by itself, not depending on other conditions, and it is nakedly liberated, that is, free from all coverings, so the dependence is like one depending on one, the grasper and the grasped are both separated. Liberated from all the extremes of the object designated as one and the terms designated as many. Thus, the individual awareness is the object of wisdom, so it is beyond defiled mind. Root verse: Whatever awareness transcends the mind, Is the special quality of the Great Perfection of self-nature.
Chinese
证悟者从基中解脱为明。 未悟众生于彼境中轮回。 若以相区分，如水与水泡。 所谓“彼亦何者，即是超越心之实相”者，心与无明相伴，且从中不断产生错觉妄念，此乃心生。彼等之界不变者，乃为明。此乃自性大圆满之法。如是如实证悟者，从本初基中，智慧稍显，以明为解脱之基。如是不悟之众生，于意识执彼为我之境中轮回漂泊。若以相区分彼二者，如无垢之水与水泡变为彼垢。又，于道之境，心仅止于自明无念，明仅止于无境，二者虽于无念中相同，然前者与阿赖耶识之习气相混，故有意识执取之根源般不显现。后者则有念想无痕等明，能证悟轮回涅槃之解脱差别。根本偈：虽于无念中，心明相同。明则无自性，通透无碍。心如水藻般缠绕而愚昧。明如虚空之月，清澈见底。心如十五之月，与境相杂。清净无境乃明之功德。与境完全相杂乃心之差别。所谓“于彼，虽于无念中，动或无错觉妄念之少许，心与明二者相同”，明乃无自性，即最初之识，未被任何过失功德所染污，通透无碍。心之譬如水藻或葫芦之水般缠绕，且离明分而愚昧。明之真实譬如虚空之月，虽境与一切相杂之戏论融入法界，然如月之功德不减般，清澈见底。心之譬如十五之月，与一切境相杂相同，清净无境乃明之功德，与境完全相杂乃心之差别。又，于不执境之自生智慧分中，有自住之明任运成就。
English
Those who have realized are liberated from the ground into awareness. Unenlightened beings wander in that very state of samsara. If distinguished by characteristics, they are like water and water bubbles. That is, "Who are those who have transcended the mind in the nature of reality?" Mind is accompanied by ignorance, and from it, deluded thoughts arise continuously, which are mental events. The unchanging essence of these is awareness. This is the Dharma of the Great Perfection of naturalness. Those who realize it as it is, from the primordial ground, a little wisdom dawns, and awareness becomes the basis for liberation. Thus, unenlightened sentient beings wander in the state of grasping that very consciousness as self. If these two are distinguished by characteristics, they are like pure water and water bubbles that have become its impurity. Moreover, in the state of the path, when the mind is merely self-illuminating and non-conceptual, and awareness is merely without object, although both are similar in being non-conceptual, the former is mixed with the latent tendencies of the alaya, so it is like the root of grasping and fixation of consciousness, not apparent. The latter, however, has the distinction of realizing the liberation of samsara and nirvana through awareness, such as thought-free recollection. Root text: Although mind and awareness are similar in being merely non-conceptual, awareness is without inherent nature, utterly transparent. Mind is swirling and deluded, like duckweed. Awareness is like the moon in the empty sky, clear to the depths. Mind is like the fifteenth-day moon, mixed with objects. Clarity without object is the quality of awareness. Being completely mixed with objects is the distinction of mind. That is, although mind and awareness are the same in being merely non-conceptual, or in being without delusion or conceptual thought, awareness is without inherent nature, that is, the initial consciousness is untainted by any fault or virtue, utterly transparent. The example of mind is like swirling water in duckweed or a gourd, and it is deluded because it is separate from the aspect of awareness. The example of actual awareness is like the moon in the empty sky, although the play of being mixed with all objects dissolves into the dharmadhatu, it is clear to the depths, just as the qualities of the moon do not diminish. The example of mind is like the fifteenth-day moon, similar to being mixed with all objects, clarity without object is the quality of awareness, and being completely mixed with objects is the distinction of mind. Furthermore, in the aspect of self-arisen wisdom that does not fixate on objects, there is spontaneously present awareness that abides in itself.